Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 25 kwietnia 2025 r., II Ca 827/24

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 25 kwietnia 2025 r., II Ca 827/24

Tekst

1 Sygn. akt II Ca 827/24

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2024 r. Sad Rejonowy Szczecin- Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w sprawie z powództwa G. S. przeciwko (...) spółce akcyjnej w W. o zapłatę, sygn. akt III C 1423/22, w punkcie I zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.384,97 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty; w punkcie II oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w punkcie III zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 544,60 zł tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty; w punkcie IV nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa- Sadu Rejonowego Szczecin- Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie tytułem nieuiszczonych wydatków: od powódki kwotę 95,44 zł, a od pozwanego kwotę 177,24 zł.

3 Powyższe orzeczenie sąd rejonowy oparł na ustaleniach faktycznych oraz rozważaniach prawnych zawartych pisemnym uzasadnieniu znajdującym się na k. 190-193 akt sprawy, które sąd drugiej instancji czyni integralną częścią swego rozstrzygnięcia.

4 Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożyła strona pozwana zaskarżając wyrok w części tj. w zakresie pkt. I co do kwoty 2.384,97 zł z odsetkami za opóźnienie od dnia 17.04.2022 r. oraz w zakresie kosztów orzeczonych w pkt III i IV.

5 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

6 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

7 a) art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 271 § 1 k.p.c. poprzez uznanie, iż stawka za dobę wynajmu pojazdu zastępczego w wysokości 159,90 zł brutto (zastosowana przez powoda) jest zasadna i mieściła się w granicach celowych i ekonomicznie uzasadnionych wydatków podlegających rekompensacie przez ubezpieczyciela, uznanie, iż poszkodowany nie przyczynił się do zwiększenia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej poprzez wybranie innego podmiotu z wykazaniem racjonalnie uzasadnionych powodów, a także brak odniesienia się do propozycji najmu ze stronu Ubezpieczyciela i związaną z tym weryfikacją stawki dobowej, podczas gdy:

8 - ubezpieczyciel poinformował poszkodowanego o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego, co poszkodowany przyznał w swych zeznaniach i co wynika z podsumowania zgłoszenia szkody i przyjęcia zgłoszenia szkody zapisanych na płycie CD z aktami szkody;

9 - poszkodowany otrzymał informację o możliwości zorganizowania przez pozwaną samochodu zastępczego w czasie likwidacji szkody, a także o konsekwencjach związanych z wyborem usług innej wypożyczalni, tj. weryfikacją dobowej stawki najmu do tych akceptowanych przez pozwaną - w tym przypadku 70,11 zł brutto,

10 - w przesłanej przez pozwaną informacji dot. najmu pojazdu zastępczego znajdowała się konkretna informacja, że najem organizowany przez Ubezpieczyciela jest bezpłatny, zaś poszkodowany nie wskazał, aby miał inne oczekiwania wobec warunków umowy najmu;

11 - poszkodowany miał realną możliwość skorzystania z tańszego najmu pojazdu zastępczego zorganizowanego przez pozwaną, a powód w żaden sposób nie wykazał aby zaistniały szczególne okoliczności czy potrzeby poszkodowanego pozwalające na stwierdzenie, iż uzasadnione i celowe było wynajęcie przez poszkodowanego samochodu zastępczego u niego,

12 - pozwana jako firma dysponująca znacznym kapitałem ma możliwość wynegocjowania z podmiotami świadczącymi usługi wynajmu pojazdów zastępczych stawki korzystniejsze, niż osoba fizyczna czy mniejszy przedsiębiorca,

13 - poszkodowany zachował się nielojalnie i naruszył obowiązek współpracy z pozwaną. W momencie gdy pozwana zaproponowała poszkodowanemu pomoc w zorganizowaniu najmu pojazdu zastępczego, to powód powinien wykazać, że po stronie poszkodowanego, od którego nabył wierzytelność, zachodziły szczególne potrzeby, uzasadniające nieskorzystanie z propozycji pozwanej, czemu powód nie sprostał,

14 - umowa zawarta z powodem nie było zawarta na czas określony i nie przewidywała żadnych kar związanych z jej zakończeniem, a więc poszkodowany nie poniósłby żadnej szkody gdyby zwrócił pojazd powodowi i wynajął pojazd za pośrednictwem ubezpieczyciela;

15 b) art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, błędną i sprzeczną z logicznym rozumowaniem ocenę materiału dowodowego, dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do sprzecznych ustaleń Sądu I instancji z zebranym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym, tj. uznaniem że zasadnym był najem pojazdu zastępczego przez okres 25 dni, podczas gdy za zasadny okres najmu pojazdu zastępczego uznać należy maksymalnie okres 20 dni, ponieważ:

16 - jak wynika z informacji zawartych w CEPiK pojazd poszkodowanego w dniu 07.01.2022 r. przeszedł badanie techniczne, a więc był już naprawiony i nadawał się do jazdy - w tym dniu poszkodowany uzyskał już możliwość korzystania z należącego doń samochodu, a tym samym potrzeba korzystania przez niego z pojazdu zastępczego ustała,

17 - to na stronie powodowej ciąży ciężar wykazania zasadności najmu i okresu najmu pojazdu zastępczego, zaś z przedłożonej przez powoda dokumentacji nie wynika, aby w przedmiotowej sprawie wystąpiły jakiekolwiek kryteria, które mogłyby wpłynąć na wydłużenie okresu najmu pojazdu zastępczego;

18 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

19 a) art. 354 § 2 k.c. w zw. z art. 362 k.c. w zw. z art. 826 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wierzyciel ma obowiązek zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów, co w rezultacie oznacza, że na dłużniku ciąży powinność zwrotu wyłącznie wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika, a ponadto w sytuacji gdy osoba poszkodowany odmówił współdziałania z pozwaną w wykonaniu zobowiązania, ponieważ nie skorzystał z oferowanej przez pozwaną możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego;

20 b) art. 361 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 822 k.c. zw. z art. 34 i 36 ustawy z dnia 22.05.2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych UFG i PBUK poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że koszty wynajmu pojazdu zastępczego w okresie 25 dni po stawce 159,90 zł brutto pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem wyrządzającym szkodę, w sytuacji gdy najem pojazdu zastępczego był zasadny maksymalnie przez okres jedynie 20 dni po stawce 70,11 zł brutto;

21 c) art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 822 k.c. w zw. z art. 824¹ k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy odpowiedzialność pozwanego Towarzystwa (...) ogranicza się do naprawienia szkody w jakim szkoda rzeczywiście zaistniała, a odszkodowanie powinno odpowiadać wysokości poniesionej szkody.

22 W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

23 W uzasadnieniu apelacji na karcie 200- 206 pozwany rozwinął powyższe zarzuty.

24 W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postepowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k.216-217v).

25 Sąd okręgowy zważył, co następuje:

26 Apelacja strony pozwanej okazała się nieuzasadniona.

27 Na wstępie zaznaczenia wymaga, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, a sąd okręgowy w postępowaniu apelacyjnym nie przeprowadził postępowania dowodowego. Ustawodawca w takiej sytuacji w art. 505¹³ § 2 k.p.c. przewidział, że jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.

28 Sąd drugiej instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu apelacyjnym, wyrażającym się w ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz ocenie żądania na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego doszedł do wniosków tożsamych co sąd pierwszej instancji, dlatego też zaskarżony wyrok jako odpowiadający prawu musiał się ostać.

29 Sąd drugiej instancji w pełni podziela ustalenia faktyczne sądu rejonowego i przyjmuje je za własne bez konieczności ich ponownego przytaczania, czyniąc je integralną częścią niniejszego uzasadnienia i podstawą swojego rozstrzygnięcia. Jednocześnie sąd okręgowy wskazuje, że sąd rejonowy na podstawie tak poczynionych ustaleń faktycznych dokonał trafnej oceny żądania pozwu.

30 W niniejszym postępowaniu powód powołując się na łączącą go z wierzycielem pierwotnym umowę cesji wierzytelności z dnia 21 stycznia 2022 r. (k.19) domagał się od pozwanego ubezpieczyciela zapłaty kwoty 3.664,17 zł tytułem kosztów najmu pojazdu zastępczego, jako części odszkodowania obejmującego negatywne następstwa powstałe w związku z uszkodzeniem samochodu osobowego marki O. (...) nr rej. (...) w wyniku kolizji komunikacyjnej z dnia 18 grudnia 2021 r. Okolicznością bezsporną w niniejszym postępowaniu był fakt nabycia przez powoda od poszkodowanego wierzytelności z tego tytułu. Pozwany nie kwestionował też co do zasady, iż powodowi przysługuje możliwość dochodzenia od niego roszczeń odszkodowawczych w oparciu o przepis art. 822 k.c. i art. 36 ust. 1 i art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2214 tj. z późn. zm.), w następstwie zdarzenia komunikacyjnego z dnia 18 grudnia 2021r. Sąd I instancji uwzględnił roszczenie powoda w części co do kwoty 2.384,97 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Sąd rejonowy przyjął bowiem, iż zasadne jest przyjęcie stawki dobowej najmu pojazdu zastępczego w kwocie 130 zł + VAT za okres 25 dni (łącznie 3.997,50 zł), przy czym sąd rejonowy uwzględnił, że pozwana wypłaciła już powodowi odszkodowanie z tego tytułu w wysokości 1.612,53 zł. W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że zastosowana przez powoda stawka dobowa najmu pojazdu zastępczego w wysokości 130 zł + VAT jest stawką celową i uzasadnioną ekonomicznie, ponieważ stawka ta okazała się niższa od średnich stawek na rynku lokalnym za najem pojazdu zastępczego w segmencie C w IV kwartale 2021 r. Tym samym nie sposób uznać jej za zawyżoną.

31 Głównym zarzutem apelacji pozwanego było, iż dobowa stawka najmu przyjęta przez sąd I instancji jest ustalona nieprawidłowo, ponieważ ubezpieczyciel proponował poszkodowanemu najem za niższą stawkę, tj. 70,11 zł brutto, a poszkodowany bezzasadnie z oferty tej nie skorzystał, czym doprowadził do zwiększenia rozmiarów szkody. Zasadniczo w orzecznictwie nie uznaje się za celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania negatywnego następstwa majątkowego w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego pojazdu, gdy następstwo to może zostać bez uszczerbku dla ochrony interesów poszkodowanego wyeliminowane w inny, mniej uciążliwy dla dłużnika sposób. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 r. (III CZP 20/17) wyraził zapatrywanie, że jeżeli ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu - we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów - skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu (zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu), zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a poszkodowany mimo to decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, to koszty te - w zakresie nadwyżki - będą podlegały zwrotowi, o ile poszkodowany wykaże szczególne racje przemawiające za uznaniem ich za celowe i ekonomicznie uzasadnione. Z powyższego wynika zatem, że to na pozwanym ciąży obowiązek udowodnienia, że zaoferował poszkodowanemu pojazd zastępczy równorzędny w szczególności pod względem klasy i stanu do pojazdu uszkodzonego. Dopiero wykazanie tych okoliczności przenosi na poszkodowanego ciężar udowodnienia, że powstała nadwyżka kosztów ponad sumę wskazaną przez ubezpieczyciela jest celowa i uzasadniona. Tymczasem pozwany nie wykazał, aby przedstawił poszkodowanemu konkretną ofertę najmu pojazdu zastępczego, z której wynikałoby, jakiej klasy pojazd i za jaką realną stawkę będzie mu udostępniony. Nie wskazano też chociażby regulaminu, z którego wynikałyby dodatkowe warunki najmu. Informacja przekazana poszkodowanemu ograniczyła się jedynie do podania stawki dobowej maksymalnie akceptowalnej przez pozwanego. Z tego względu nie można zarzucić poszkodowanemu naruszenia obowiązku minimalizacji szkody poprzez wybranie oferty spoza wypożyczalni partnerskich pozwanego, skoro poszkodowany nie mógł realnie ocenić, czy propozycja pozwanego będzie dla niego bardziej odpowiednia.

32 Słusznie zatem sąd I instancji zbadał w dalszej kolejności, czy stawka dobowa zastosowana przez powoda nie była zawyżona. Ze sporządzonej w sprawie opinii biegłego (k.132) wynika, że średnia dobowa stawka najmu pojazdu odpowiadającego klasie pojazdu uszkodzonego O. (...), należącego do segmentu C, w IV kwartale 2021 r., na rynku lokalnym wynosiła 226,25 zł+ VAT. Z powyższego bezsprzecznie wynika, iż stawka dobowa zastosowana przez powoda tj. 130 zł+ VAT była niższa niż stawki średnie stosowane dla pojazdów klasy C na rynku lokalnym w tamtym czasie. Należało zatem zgodzić się z wnioskiem sądu I instancji, iż powód nie przyczynił się do zwiększenia szkody, a nadto wykazał, iż zastosowana przez niego stawka mieściła się w wartościach rynkowych.

33 Jak słusznie zauważył też sąd I instancji, pozwany przy obliczeniu należnego powodowi odszkodowania z tego tytułu przyjął stawkę dobową wg własnego cennika w wysokości 57 zł +VAT. Stawka ta przypisana jednakże była w jego cenniku do klasy pojazdów z segmentu B (k.16v), natomiast pojazd poszkodowanego należał do segmentu C (k.132). Również z tego względu odszkodowanie wyliczone przez pozwanego było zaniżone i nie mogło zyskać aprobaty sądu.

34 Również zarzut apelującego dotyczący niezasadności ustalonego okresu najmu pojazdu zastępczego okazał się nietrafny.

35 Apelujący wskazywał, że uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego powinien wynieść 20 dni, a nie 25 dni, ponieważ już 7 stycznia 2022 r. pojazd przeszedł pozytywnie badanie techniczne. Ze stanowiskiem pozwanego nie można się zgodzić. Sąd rejonowy prawidłowo ustalił bowiem na podstawie dowodu z zeznań świadka A. U. (k.117v.), że po przeprowadzanym badaniu technicznym, pojazd wymagał jeszcze dalszych napraw, tj. poprawki w zakresie naprawy łożyska. Z rozmowy telefonicznej nagranej przez pozwanego wynika, że 13 stycznia 2022 r. świadek przyznał, że samochód jest już naprawiony. Pozwany nie zakwestionował ani treści rozmowy telefonicznej, ani też zeznań świadka. Sąd okręgowy nie dopatrzył się natomiast podstaw do odmowy wiarygodności przeprowadzonym dowodom. Co więcej ze sporządzonej w sprawie opinii biegłego, której wiarygodności pozwany również nie podważył, wynika, że uzasadniony czas trwania naprawy wynosił 35 dni (k.135). Ponadto biegły w opinii uzupełniającej (k.161) wskazał wyraźnie, że pojazd po jedynie częściowej naprawie pokolizyjnej mógł przejść okresowe badania techniczne. Twierdzenia biegłego w tym zakresie nie zostały przez pozwanego zakwestionowane. A zatem przyjąć należało, że sąd I instancji w sposób prawidłowy ustalił uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego do 13 stycznia 2022 r., tj. przez okres 25 dni. Okoliczność przejścia przez pojazd badań technicznych nie miała tu decydującego znaczenia dla ustalenia czasu najmu pojazdu zastępczego, skoro niewątpliwie ustalono, iż wymagał on jeszcze dodatkowej naprawy.

36 Mając na uwadze powyższe sąd okręgowy oddalił apelację pozwanego, o czym na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł w punkcie 1. wyroku.

37 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w punkcie 2. wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. kierując się regułą odpowiedzialności za wynik procesu. Wobec wygrania sporu przed sądem odwoławczym przez powoda zasądzono na jego rzecz od pozwanej kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, na które złożyły się koszty zastępstwa procesowego ustalone w oparciu o § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Jednocześnie zgodnie z art. 98 § 1¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem kosztów postępowania apelacyjnego zasądzono odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

38 Monika Rabiega

39 (...)

40 1. (...)

41 2. (...)

42 3. (...)