Wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 28 września 2022 r., II Ka 31/22

wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 28 września 2022 r., II Ka 31/22

Tekst

1 s ygn. akt II Ka 31/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 dnia 28 września 2022 r.

3 Sąd Okręgowy w Sieradzu – II Wydział Karny, w składzie:

4 Przewodniczący

5 -

6 sędzia Jacek Klęk (spr.)

7 Sędziowie

8 -

9 Marek Podwójniak

10 -

11 Aneta Świniarska

12 Protokolant

13 -

14 st. sekr. sąd. Zdzisława Dróżdż

15 przy udziale prokuratorów Marka Wojtysiaka i Moniki Miłosz, po rozpoznaniu w dniach 13 i 27 IV oraz 28 IX 2022 r. sprawy P. G., oskarżonego o czyny z art. 198 k.k. oraz 62 ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, na skutek apelacji prokuratora i obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku – VII Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w P. z 17 listopada 2021 r. w sprawie VII K 162/19,

16 1. Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w pkt. 2.:

17 a) pomija zapis: „przyjmując, że stanowi on wypadek mniejszej wagi”,

18 b) podstawę skazania uzupełnia o zapis: w brzmieniu obowiązującym 23 czerwca 2020 r. w wz. z art. 4 § 1 k.k.,

19 c) za podstawę prawną wymiaru kary przyjmuje art. 62 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 852 ze zm.) w zw. z art. 37a w zw. z art. 34 § 1 i § 1a oraz art. 35 § 1 ustawy z 06 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r. pozycja 1950 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym 23 czerwca 2020 r.;

20 2. W pozostałym zakresie utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

21 3. Zasądza od P. G. na rzecz Skarbu Państwa 180,00 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem opłaty oraz 20 (dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu części wydatków postępowania odwoławczego, którymi w pozostałej części obciąża Skarb Państwa.

22 UZASADNIENIE¹

23 Formularz UK 2

24 Sygnatura akt

25 II Ka 31/22

26 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

27 2

28 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

29 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

30 Wyrok Sądu Rejonowego w Łasku VII Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w P. z 17 listopada 2021 r. w sprawie VII K 162/19

31 1.2. Podmiot wnoszący apelację

32 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

33 ☐ oskarżyciel posiłkowy

34 ☐ oskarżyciel prywatny

35 ☒ obrońca

36 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

37 ☐ inny

38 1.3. Granice zaskarżenia

39 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

40 ☒ na korzyść

41 ☒ na niekorzyść

42 ☒ w całości

43 ☒ w części

44 ☐

45 co do winy

46 ☒

47 co do kary

48 ☐

49 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

50 1.1.2. Podniesione zarzuty

51 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

52 ☐

53 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

54 ☐

55 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

56 ☒

57 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

58 ☒

59 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

60 ☒

61 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

62 ☐

63 art. 439 k.p.k.

64 ☐

65 brak zarzutów

66 1.4. Wnioski

67 ☒

68 uchylenie

69 ☒

70 zmiana

71 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

72 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

73 1.5. Ustalenie faktów

74 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

75 Lp.

76 Oskarżony

77 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

78 Dowód

79 Numer karty

80 2.1.1.1.

81 P. G.

82 Oskarżony prowadzi ustabilizo-wane życie, posiada stałe zatrudnienie, jest sumiennym i zdyscyplinowanym pracownikiem.

83 Opinia pracodawcy

84 724

85 2.1.1.2.

86 P. G.

87 U pokrzywdzonej E. B. (1) rozpoznano nieprawidłowy rozwój osobowości i szkodliwe używanie alkoholu, prawdopodobnie na granicy uzależnienia. Pokrzywdzona była w stanie przeciwstawić się zachowaniu oskarżonego, polega-jącemu na współżyciu seksualnym, a spożyty alkohol nie powodował, że nie rozpoznała ona znaczenia czynu oskarżonego czy nie byłą w stanie kierować swoim postępowaniem.

88 Opinia sądowo-psychiatryczna

89 701-708

90 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

91 Lp.

92 Oskarżony

93 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

94 Dowód

95 Numer karty

96 2.1.2.1.

97 1.6. Ocena dowodów

98 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

99 Lp. faktu z pkt 2.1.1

100 Dowód

101 Zwięźle o powodach uznania dowodu

102 2.1.1.1

103 Opinia pracodawcy

104 Sąd nie będzie w uzasadnieniu rozważał powodów uznania tego dowodu za wiarygodny, z uwagi na zakres wniosku o uzasadnienie.

105 2.1.1.2

106 Opinia sądowo-psychiatryczna dot. E.bednarek

107 Opinia pozostaje spójna, logiczna, wewnętrznie niesprzeczna i koreluje z innymi dowodami przeprowadzonymi w sprawie, które zostały uznane za wiarygodne. Kluczowym jest tu sposób relacjonowania wydarzeń przez pokrzywdzoną w czasie jej przesłuchania utrwalony zapisami obrazu i dźwięku. Nadto opinia jest zupełna, tj. jej wnioski odnoszą się do kwestii wskazanych w tezie dowodowej.

108 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

109 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

110 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

111 Dowód

112 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

113 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

114 Lp.

115 Zarzut

116 3.1.

117 1. Obraza przepisów postępowania, tj art. 7 k.p.k., art. 201 k.p.k., art. 185c § 1a k.p.k. polegająca na dowolnej i wybiórczej ocenie materiału dowodowego w postaci zeznań pokrzywdzonej E. B. (1), poprzez dwukrotne przesłuchanie pokrzywdzonej na okoliczność przebiegu zdarzenia zakwalifikowanego jako czyn z art. 198 k.k., popełnionego przez P. G., podczas gdy przepis art. 185c § 1a k.p.k. nakłada obowiązek przesłuchania pokrzywdzonej (lat 17 podczas pierwszego przesłuchania) tylko raz, a nie zaszły istotne okoliczności, bo nimi nie są korespondencje na M. pozyskane w toku postępowania sądowego, a nadto na bezzasadnym przyjęciu przez Sąd sporządzonych pisemnie dwóch opinii oraz ustnej – biegłej psycholog A. D., jako wewnętrznie spójnych, jasnych i logicznych, co do oceny zeznań pokrzywdzonej E. B. (1), podczas gdy opinie te są sprzeczne oraz poprzez oddalenie wniosku dowodowego oskarżyciela publicznego na rozprawie o dopuszczenie opinii innego biegłego psychologa – po zapoznaniu się z protokołami przesłuchania pokrzywdzonej oraz nagraniami tych przesłuchań zawartych w aktach sprawy, w sytuacji gdyby Sąd uznał wydane opinie za sprzeczne, a które to uchybienia mogły mieć wpływ na treść orzeczenia, spowodowały bowiem w konsekwencji uniewinnienie P. G. od zarzucanego mu czynu z art. 198 k.k., w następstwie niskiej oceny wiarygodności zeznań pokrzywdzonej E. B. (1).

118 2. Obraza przepisów postępowania mająca wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 167 k.p.k., art. 366 k.p.k., art. 410 k.p.k., a polegająca na zaniechaniu w rozstrzyganiu powołania innego biegłego psychologa, gdyż zdaniem oskarżyciela publicznego biegła w swojej ustnej opinii przedstawionej na rozprawie nie była w stanie udzielić jednoznacznych odpowiedzi wobec dwóch przeciwstawnych opinii pisemnych – jednej sporządzonej na etapie postępowania przygotowawczego, a drugiej podczas powtórnego przesłuchania pokrzywdzonej na rozprawie przez Sąd, a wnioski końcowe z dwóch pisemnych opinii biegłej psycholog wzajemnie się wykluczają, w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, a będący wynikiem naruszenia wyżej wskazanych przepisów procedury karnej, poprzez wyrażenie błędnego poglądu, że zgromadzony materiał dowodowy nie dał podstaw do przypisania oskarżonemu winy i sprawstwa w zakresie zarzucanego mu czynu z pkt I aktu oskarżenia, podczas gdy całość zgromadzonego materiału dowodowego konsekwentne i spójne zeznania pokrzywdzonej, przekazane przez nią informacje świadkom, którzy „uwolnili” ją z pokoju hotelowego, relacje podane po zdarzeniu swojej przyjaciółce P. P., a następnie funkcjonariuszom policji „o zgwałceniu” jej przez oskarżonego, ocenione poprawnie prowadzą do wniosku przeciwnego.

119 ☐ zasadny

120 ☐ częściowo zasadny

121 ☒ niezasadny

122 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

123 Sąd Okręgowy, z uwagi na to, że obrońca (co oczywiste) nie skarżył uniewinnienia oskarżonego od zarzutu z art. 198 k.k., a jednocześnie tylko w tym zakresie wnosił o uzasadnienie wyroku Sądu odwoławczego, zmuszony jest do opisu podstawy utrzymania w tym zakresie wyroku Sądu I instancji posiłkować się treścią apelacji oskarżyciela publicznego, który to uniewinnienie kwestionował.

124 Zauważyć na wstępie należy, że apelacja oskarżyciela publicznego sprowadziła się do polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Podkreślić zatem należy, że zarzuty oskarżyciela publicznego nie mogły doprowadzić do zmiany rozstrzygnięcia w tym zakresie. Wbrew twierdzeniu prokuratora w sprawie zachodziła konieczność ponownego przesłuchania pokrzywdzonej. Wskazać też należy, że już same okoliczności zawiadomienia o przestępstwie wzbudzić powinny poważne wątpliwości, co zresztą zostało w sposób wyczerpujący i logiczny uargumentowane przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, dlatego Sąd Okręgowy nie będzie powoływał tożsamej argumentacji, przychylając się do wniosków Sądu Rejonowego. Jednocześnie, nawet gdyby uwzględnić zarzut prokuratora odnośnie wątpliwych podstaw ponownego przesłuchiwania pokrzywdzonej za względów formalnych, to kolejne zeznania w sprawie, przy jednoczesnej treści opinii biegłej (oraz jej opinii ustnej) nie dają podstaw do uznania, że to naruszenie procedury miało wpływ na treść wyroku, tzn. wpływ negatywny, czyniący rozstrzygnięcie wadliwym. Stało się wręcz odwrotnie, dokonane w oparciu o ponowne przesłuchania E. B. ustalenia pozwoliły na uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego przestępstwa, które niezaistniało. Trudno w tym zakresie zatem czynić zarzut, skoro istotą wymiaru sprawiedliwości jest pociągnięcie do odpowiedzialności sprawców przestępstw, a uniewinnienie osób bezpodstawnie oskarżonych. Co więcej, Sąd Okręgowy mając na uwadze w pierwszym rzędzie to, że ustalenie stanu niepoczytalności ofiary czynu z art. 198 k.k. może nastąpić tylko na podstawie opinii biegłych lekarzy psychiatrów (vide: wyrok SN z 16.10.2012 r. w sprawie V KK 262/12, LEX nr 1226785; wyrok SA we Wrocławiu z 22.04.2015 r. w sprawie II AKa 82/15, LEX nr 1959575) a także zachowanie się pokrzywdzonej w czasie zdarzenia i bezpośrednio po nim, w tym sposób zawiadomienia o rzekomym zmuszaniu do współżycia osób trzecich dopuścił dowód z opinii biegłych psychiatrów, na okoliczności związane ze stanem psychofizycznym pokrzywdzonej i jej zdolnościami do rozpoznania znaczenia czynu oskarżonego i kierowania własnym postępowaniem przez pokrzywdzoną. Opinia ta jest jednoznaczna i nie budzi sprzeciwu ani wątpliwości, a przy tym podkreśla słuszność wniosków biegłej A. D. z drugiej opinii pisemnej i opinii ustnej.

125 Nie ma wątpliwości, że zeznania pokrzywdzonej w zakresie czynu z art. 198 k.k. zarzucanego oskarżonemu, nie polegają na prawdzie. Przede wszystkim istnieją zbyt poważne rozbieżności zarówno pomiędzy poszczególnymi zeznaniami pokrzywdzonej, jak i pozostałymi dowodami, w tym zeznaniami innych świadków i częściowo wyjaśnieniami oskarżonego. Zeznania pokrzywdzonej w świetle informacji, które przekazywała innym świadkom pozostają niejasnymi, niespójnymi, sprzecznymi wewnętrznie. Przede wszystkim zakres, przyczyna oraz „czas” wyrażenia przez nią sprzeciwu, był odmiennie przedstawiony, tak w relacjach samej pokrzywdzonej, jak świadków przesłuchanych w sprawie (w szczególności w przypadku zeznań K. B. oraz D. K., przy porównaniu z zeznaniami P. P.). Pokrzywdzona deklarowała też poważne luki pamięciowe, które tylko częściowo tłumaczyć można spożytym alkoholem, zwłaszcza, że w zakresie niedotyczącym samego zbliżenia, pamięć E. B. (1) funkcjonuje na prawidłowym poziomie. Pokrzywdzona nie była także konsekwentna w zakresie łączących ją z oskarżonym relacji i zaprzeczała im, co w świetle korespondencji z oskarżonym poprzedzającej zdarzenie trudno pominąć przy ocenie wiarygodności jej depozycji w sferze deklaratywnej, której przeczy jej zachowanie podczas zeznań utrwalone zapisem czynności prowadzonej przez sąd na etapie postępowania rozpoznawczego.

126 Wniosek

127 O uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

128 ☐ zasadny

129 ☐ częściowo zasadny

130 ☒ niezasadny

131 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

132 Sąd nie podziela zarzutów podniesionych w apelacji Prokuratora wobec rozstrzygnięcia uniewinniającego. Uniewinnienie oskarżonego w świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, przy czym powyższe możliwym było do ustalenia już na etapie śledztw to wówczas bowiem należało powołać biegłych psychiatrów celem przeprowadzenia badania pokrzywdzonej i wydania opinii w oparciu o zapis czynności jej przesłuchania czy w czasie czynu była ona osobą bezradną w rozumieniu art. 198 k.k.

133 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

134 4.1.

135 W postępowaniu odwoławczym Sąd nie konieczności modyfikowani rozstrzygnięcia. Dotyczy to zarówno apelacji obrońcy oskarżonego, jak i okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.

136 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

137 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

138 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

139 5.1.1.

140 Przedmiot utrzymania w mocy

141 Uniewinnienie oskarżonego od zarzutu z art. 198 k.k. (uwzględniwszy zakres wniosku o uzasadnienie).

142 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

143 Sąd Okręgowy, po uzupełnieniu materiału dowodowego w zakresie niezbędnym do wyeliminowania jakichkolwiek wątpliwości, utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji w przedmiotowym zakresie, albowiem podniesiona przez Prokuratora argumentacja okazała się bezpodstawną, a dowód z opinii biegłych przeprowadzony w postępowaniu odwoławczym potwierdził zasadność rozstrzygnięcia mająca tu postać bezzasadności zarzutu. Oskarżyciel publiczny niesłusznie kwestionował ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej, bowiem to właśnie to przesłuchanie dostarczyło podstaw do ujawnienia istotnych wątpliwości co do wiarygodności pokrzywdzonej. Przeprowadzone na etapie odwoławczym dowodu z opinii biegłych psychiatrów usankcjonowało przyjęte przez Sąd I instancji rozważania w zakresie wiarygodności pokrzywdzonej, a niezależnie od tego pozwoliło na ustalenie, że w chwili czynu pokrzywdzona nie była osobą bezradną – przeciwnie miała zachowaną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i świadomie obcowała płciowo z oskarżonym, tj. miała zachowaną zdolność pokierowania swoim postępowaniem. Rozbieżności i niejasności zeznań E. B., przy jednoczesnym powołaniu się na sprzeczności z zeznaniami świadków oraz wyjaśnieniami oskarżonego, a także opiniami biegłych, pozwala na przyjęcie, że do zdarzenia w opisywany przez pokrzywdzoną sposób nie doszło, a współżycie nastąpiło za jej zgodą.

144 Sąd jednocześnie, choć istotą wniosku obrońcy o sporządzenie uzasadnienia są rozważania co do uniewinnienia oskarżonego, wskazuje, że zarówno dokonane zaliczenie na poczet kary ograniczenia wolności, jak i orzeczenie przepadku i zniszczenia depozytu w postaci torebki foliowej z zapięciem strunowym i zawartością białego proszku, a także zwrot dowodów rzeczowych wskazanych w pkt 5 wyroku Sądu Rejonowego, a w szczególności kwestia opłat za postępowanie pierwszoinstancyjne, nie wymuszała zmiany rozstrzygnięcia w żadnym zakresie. Żadna ze stron tych rozstrzygnięć zresztą nie kwestionowała w swoich apelacjach.

145 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

146 5.2.1.

147 Przedmiot i zakres zmiany

148 Zwięźle o powodach zmiany

149 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

150 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

151 5.3.1.1.1.

152 ☐ art. 439 k.p.k.

153 Zwięźle o powodach uchylenia

154 5.3.1.2.1.

155 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

156 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

157 Zwięźle o powodach uchylenia

158 5.3.1.3.1.

159 Konieczność umorzenia postępowania

160 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

161 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

162 5.3.1.4.1.

163 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

164 Zwięźle o powodach uchylenia

165 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

166 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

167 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

168 Przytoczyć okoliczności

169 6. Koszty Procesu

170 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

171 Przytoczyć okoliczności

172 Kosztami postępowania odwoławczego w części odnoszącej się do wydatków związanych z apelacją Prokuratora w łącznej kwocie 2.378,78 zł Sąd obciążył Skarb Państwa (art. 632 pkt. 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. przy zastosowaniu art. 633 k.p.k.). Z uwagi na to że podstawą postępowania odwoławczego była także apelacja obrońcy (dotycząca innego czynu, niż apelacja oskarżenia), której zarzutów nie uwzględniono oskarżony został obciążony zryczałtowanymi kosztami doręczeń w kwocie 20 zł oraz, ustaloną w oparciu o art. 8 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt. 3 w zw. z ust. 2 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 ze zm.) opłatą w kwocie 180 zł.

173 7. PODPISy