Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 4 grudnia 2024 r., II Ka 637/24

wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 4 grudnia 2024 r., II Ka 637/24

Tekst

1 Sygn. akt II Ka 637/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 4 grudnia 2024r.

3 Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący:

5 SSO Agnieszka Karłowicz

6 Protokolant:

7 st.sekr.sądowy Paulina Jarczak

8 przy udziale Prokuratora Urszuli Korczakowskiej

9 po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r.

10 sprawy W. R.

11 oskarżonego art. 244 kk w zb. z art. 180a kk w zw. z art.11§2 kk w zw. z art. 31§2 kk

12 na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego

13 od wyroku Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim

14 z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt II K 30/24

15 I. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

16 II. zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze stwierdzając, że wydatki tego postępowania ponosi Skarb Państwa.

Uzasadnienie

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 II Ka 637/24

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. II K 30/24

25 1.2. Podmiot wnoszący apelację

26 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☒ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☐ inny

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☒ na korzyść

35 ☐ na niekorzyść

36 ☒ w całości

37 ☐ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☐

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 1.3.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

46 ☐

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☐

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☒

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☒

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☒

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☒

64 uchylenie

65 ☒

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 2.1. Ustalenie faktów

69 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Oskarżony

72 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

73 Dowód

74 Numer karty

75 --

76 ----------------------

77 --------------------------------------------------------------

78 --------------

79 --------------

80 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 ---------

87 ----------------------

88 --------------------------------------------------------------

89 --------------

90 --------------

91 2.2. Ocena dowodów

92 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

93 Lp. faktu z pkt 2.1.1

94 Dowód

95 Zwięźle o powodach uznania dowodu

96 ------------------

97 -------------------------------------

98 ---------------------------------------------------------------------------

99 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

100 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

101 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

102 Dowód

103 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

104 ------------------

105 -------------------------------------

106 ---------------------------------------------------------------------------

107 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

108 Zarzuty

109 I.

110 - obraza prawa procesowego, mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 337 § 1 k.p.k. w związku z art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k., poprzez niezwrócenie oskarżycielowi publicznemu, na podstawie powołanego wyżej przepisu, na etapie wstępnej kontroli, aktu oskarżenia przeciwko W. R., celem usunięcia jego braków formalnych, poprzez zharmonizowanie opisu zarzucanego oskarżonemu czynu w akcie oskarżenia z opisem wskaza­nym w postanowieniu o przedstawieniu zarzutu, lecz uznanie, że skarga oskarżyciela publicznego spełniała wymogi formalne i w sposób prawidłowy określała zarzucany oskarżonemu czyn.

111 - błąd w ustaleniach faktycznych przy­jętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść tego orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że oskarżony zdecydował się na prowadzenie samochodu bez konkretnego powodu, podczas gdy oskarżony, jechał samochodem do miejsca pracy do którego nie był w stanie dotrzeć w inny sposób, a w konsekwencji Sąd przyjął stopień jego winy jako średni.

112 - rażącą niewspółmierność kary 8 mie­sięcy pozbawienia wolności oraz środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów me­chanicznych na okres 6 lat i niezastosowanie przez Sąd Rejonowy wobec oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary pomimo popełnienia zarzucanego czynu w warunkach ograniczonej w stopniu znacznym zdolności rozpoznania znaczenia czynu pokierowania swoim postępowaniem oraz nieuwzględnienie przy wymierzeniu kary tego, że przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary cele kary zostaną w pełni zrealizowane, a w szczególności że oskarżony odbył karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, odbywa karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za czyny z art. 244 kk, stosunek oskarżonego do nałożonych nakazów uległ radykalnej zmianie, a oskarżony nie zamierza prowadzić pojazdów mechanicznych i zamierza prze­strzegać nałożone na niego zakazy.

113 ☐ zasadny

114 ☐ częściowo zasadny

115 ☒ niezasadne

116 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

117 Obraza przepisów procesowych może mieć miejsce zarówno w postępowaniu sądowym, jak i w postępowaniu przygotowawczym. Jednak naruszenie przepisów w toku postępowania przygotowawczego może stanowić podstawę odwoławczą tylko wówczas, gdy to uchybienie przeniknęło do postępowania sądowego i w tym postępowaniu nie zostało konwalidowane. Chodzi bowiem o wykazanie, że obraza przepisów w postępowaniu przygotowawczym mogła mieć wpływ na treść orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowym (por. wyrok SN z 4.12.1974 r., V KR 321/74, OSNKW 1975/3–4, poz. 44; uchwała SN z 27.02.2001 r., I KZP 48/00, OSNKW 2001/5–6, poz. 42, m.in. z glosą aprobującą J. Tylmana, OSP 2002/2, poz. 23). Należy też podkreślić, że obraza przepisów procesowych może stanowić podstawę zarzutu odwoławczego, ale tylko wówczas, gdy zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia. Chodzi tu o ustalenie hipotetycznego związku pomiędzy uchybieniem, a treścią zaskarżonego orzeczenia. Nie zawsze bowiem naruszenie przepisów procesowych odbija się negatywnie na treści orzeczenia. Niewątpliwie w toku postępowania przygotowawczego w przedmiotowej sprawie zachodziła potrzeba wydania postanowienia o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów wobec W. R.. Sąd I instancji zauważył te okoliczności i dbając o gwarancje procesowe oskarżonego odroczył rozprawę i zarządził o doprowadzeniu oskarżonego na rozprawę wobec faktu jego pozbawienia wolności, dając mu możliwość złożenia wyjaśnień w obecności obrońcy. Takie wyjaśnienia oskarżony złożył na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 roku odnosząc się do stawianego mu zarzutu w akcie oskarżenia obejmującego również kwalifikację z art. 31 kk. Nie ulega więc wątpliwości, że skierowana do sądu skarga przez oskarżyciela publicznego zawierała kwalifikację prawną czynu powiązaną z art. 31§ 2 kk, a oskarżony i jego obrońca miał możliwość odniesienia się do tak postawionego zarzutu.

118 Uzupełniając te wcześniejsze rozważania należy dodać, że istotna zmiana opisu czynu to taka, w wyniku której dochodzi do zmiany w zakresie czasu i miejsca popełnienia czynu zabronionego, rodzaju czynności wykonawczej, przedmiotu zamachu (Grzegorczyk, Kodeks, t. 1, 2014, s. 1081). Jednakże uwzględniając sens informacyjny przepisu, należy wskazać, że chodzi tu o sytuację, która bez zmiany zarzutów doprowadziłaby do uniemożliwienia obrony. Jakkolwiek ustawodawca przewidział, że jedynie zmiana (z jakiegokolwiek powodu) zarzucanej kwalifikacji na surowszą wymaga wydania postanowienia o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, to należy postulować zachowanie tej formy również wówczas, gdy zmiana tej kwalifikacji musiałaby prowadzić do zmiany sposobu obrony. Postanowienie o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów wydaje się, jeżeli zachodzi potrzeba istotnej zmiany opisu czynu lub też zarzucony czyn należy zakwalifikować z surowszego przepisu albo z przepisu o takim samym zagrożeniu ustawowym lub z łagodniejszego przepisu, gdy ma to znaczenie dla obrony podejrzanego. Jak wynika z akt sprawy obrońca nie podejmował żadnych czynności procesowych podważających przyjętą kwalifikację z art. 31 § 2 kk, nie kwestionował treści opinii czy też wniosków co do ograniczonej poczytalności. Wobec powyższego nie można przyjąć, że brak wydania postanowienia w trybie art. 314 kpk miało znaczenie dla prowadzenia obrony w postępowaniu sądowym. Okoliczność ta była znana Sądowi I instancji i odniósł się do niej w uzasadnieniu orzeczenia.

119 Dla skuteczności zarzutu błędu w ustaleniach niezbędne jest wykazanie nie tylko wadliwości ocen i wniosków wyprowadzonych przez Sąd, ale i wykazanie konkretnych uchybień w ocenie materiału dowodowego, jakich dopuścił się Sąd (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. II AKa 112/04, KZS 2004 nr 8, poz. 60, str. 33, Prok. i Pr. 2005 nr 4, poz. 27, str. 15, Legalis Numer 69935). Skarżący w tej sprawie nie wykazał tego rodzaju uchybień. Z wyjaśnień oskarżonego wynika, że jeździł do pracy samochodem, ale treść jego wyjaśnień nie wskazuje, że taki był jego cel podroży w dniu kiedy go zatrzymano tj. 28 kwietnia 2023 roku około godz. 17.00. Sąd I instancji ustalał czy w sprawie mogły zaistnieć szczególne i istotne okoliczności uzasadniające poruszenia się pojazdem, jak stan wyższej konieczności, ale niewątpliwie nawet ewentualny dojazd do pracy w żaden sposób nie zmniejszał odpowiedzialności oskarżonego, a stopień społecznej szkodliwości czynu był oceniany nie tylko przez pryzmat okoliczności popełnienia czynu.

120 Bezsprzecznie Sąd I instancji ma ustawowo zagwarantowaną swobodę w ferowaniu wyroku, w tym kształtowania wymiaru kary. Rolą zaś Sądu Odwoławczego jest weryfikacja, czy granice swobodnego uznania sędziowskiego, stanowiącego zasadę sądowego wymiaru kary nie zostały przekroczone w rozmiarach nie dających się wręcz zaakceptować. W kontekście art. 438 pkt 4 kpk pamiętać należy, iż zmiana wysokości orzeczonej kary może w postępowaniu odwoławczym nastąpić jedynie wówczas, gdy kara jawi się jako „rażąco niesprawiedliwa”. Owa niewspółmierność poprzedzona została w ustawie określeniem „rażąca”, co wyraźnie zaostrza kryterium zmiany wyroku w orzeczeniu reformatoryjnym z powodu czwartej względnej przyczyny odwoławczej. Określenie „rażąca” należy bowiem odczytywać dosłownie i jednoznacznie jako cechę kary, która istotnie bije w oczy, oślepia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 02 czerwca 2016 r., sygn. II AKa 70/16, LEX nr 2079199).

121 W ocenie Sądu II instancji, kryterium rażącej niewspółmierności nie spełnia kara orzeczona w zaskarżonym wyroku, gdzie wszelkim przesłankom łagodzącym i obciążającym oskarżonego Sąd Rejonowy nadał właściwą rangę i znaczenie. Zgodzić się należy zarówno z jej rodzajem, wymiarem, jak również z kwestią braku nadzwyczajnego złagodzenia kary. Całość represji karnej wymierzonej oskarżonemu czyni zadość postulatowi kary zasłużonej i sprawiedliwej. Oskarżony nagminnie popełnia czyny z art. 180 a kk i art. 244 kk. Brak wyciągnięcia przez niego wniosków z poprzedniego skazania za czyn z art. 244 kk wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Ż. z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. IV K 18/23 pozostaje bezdyskusyjny. Oskarżony kilka dni po uprawomocnieniu się orzeczenia w tej sprawie popełnił kolejne przestępstwo z art. 244 kk. Oskarżony swoim czynem, poruszając się po drodze publicznej, naruszył przepisy kodeksu karnego, ale również jechał z prędkością znacznie przekraczającą dozwoloną. Cele prewencji indywidulanej i generalnej słusznie doprowadziły zatem Sąd I instancji do konstatacji, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi konieczność orzeczenia wobec oskarżonego izolacyjnej kary pozbawienia wolności, albowiem łagodniejszy rodzaj kary stanowiłby nadmierną pobłażliwość, doprowadzając oskarżonego, ale również społeczeństwo do przekonania o jego bezkarności. W ocenie Sądu II instancji, orzeczona przez Sąd merytoryczny kara 8 miesięcy pozbawienia wolności uwzględnia także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa oraz stworzy realne możliwości osiągnięcia korzystnych efektów poprawczych. Przede wszystkim, powinna ona wdrożyć oskarżonego w przestrzeganie porządku prawnego i wyrobić w nim poczucie nieuchronności poniesienia konsekwencji, jak również odstraszyć innych kierowców, którzy bezrefleksyjnie gotowi byliby pójść w ślady oskarżonego. Rozmiar orzeczonej kary pozbawienia wolności pozwala na odbywanie jej w ramach dozoru elektronicznego. Zdaniem Sądu Okręgowego, w przedmiotowej sprawie wszelkie powyższe uwagi dotyczące współmierności kary odnoszą się również do środków karnych z art. 42 § 3 kk, tj. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz z art. 43a § 2 kk – świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. W sytuacji procesowej oskarżonego, orzeczenie świadczenia pieniężnego było obligatoryjne i Sąd merytoryczny nie mógł odstąpić od jego orzeczenia. Obligatoryjne było również orzeczenie Sądu Rejonowego odnośnie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Przedmiotowa sprawa jest dosyć przeciętna i konwencjonalna, jedną z wielu tego typu spraw i brak jest zasadniczych przesłanek, aby akurat tego oskarżonego premiować. Ilość orzeczeń jakie zapadły wobec oskarżonego nakazuje uznać, że jego deklaracje o zmianie postępowania, refleksji i postanowieniu o przestrzeganiu porządku prawnego są jedynie gołosłownymi zapewnieniami. Sąd Okręgowy nie znalazł również podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia kary, gdyż taką okolicznością w przedmiotowej sprawie nie może być ograniczona poczytalność oskarżonego. Zdawał on sobie sprawę, że narusza przepisy kodeksu karnego, jeżeli popełnił ten czyn po raz kolejny. Nie było to zachowanie jednostkowe, które by zaskoczyło oskarżonego konsekwencjami. W opinii biegłych oskarżony dysponuje na tyle sprawnym intelektem, że zna i rozumie normy prawne i konsekwencje ich przekraczania. Brak jest szczególnie uzasadnionego wypadku przemawiającego za nadzwyczajnym złagodzeniem kary.

122 Wniosek

123 - o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;

124 ☐ zasadny

125 ☐ częściowo zasadny

126 ☒ niezasadny

127 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

128 Bezzasadność zarzutów warunkowała bezzasadność wniosku.

129 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

130 1.

131 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

132 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

133 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

134 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

135 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

136 1.

137 Przedmiot utrzymania w mocy

138 Zaskarżony wyrok utrzymano w mocy w całości.

139 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

140 Bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.

141 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

142 1.

143 Przedmiot i zakres zmiany

144 -----------------------------------------------------------------------------------------------

145 Zwięźle o powodach zmiany

146 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

147 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

148 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

149 1.1.

150 -----------------------------------------------------------------------------------

151 ☐ art. 439 k.p.k.

152 Zwięźle o powodach uchylenia

153 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

154 2.1.

155 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

156 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

157 Zwięźle o powodach uchylenia

158 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

159 3.1.

160 Konieczność umorzenia postępowania

161 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

162 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

163 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

164 4.1.

165 ----------------------------------------------------------------------------------

166 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

167 Zwięźle o powodach uchylenia

168 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

169 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

170 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

171 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

172 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

173 Przytoczyć okoliczności

174 ---------------------

175 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

176 6. Koszty Procesu

177 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

178 Przytoczyć okoliczności

179 II.

180 O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 627 kpk i art. 17 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jedn. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.), zwalniając od nich oskarżonego, który utrzymuje się z renty socjalnej, nie posiada majątku i orzeczono wobec niego karę pozbawienia wolności.

181 7. PODPIS

182 1.3. Granice zaskarżenia

183 Kolejny numer załącznika

184 1

185 Podmiot wnoszący apelację

186 obrońca oskarżonego

187 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

188 wyrok Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 20 czerwca 2024r. sygn. akt II K 30/24

189 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

190 ☒ na korzyść

191 ☐ na niekorzyść

192 ☒ w całości

193 ☐ w części

194 ☒

195 co do winy

196 ☐

197 co do kary

198 ☐

199 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

200 1.3.2. Podniesione zarzuty

201 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

202 ☐

203 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

204 ☐

205 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

206 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

207 ☒

208 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

209 ☒

210 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

211 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

212 ☒

213 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

214 ☐

215 art. 439 k.p.k.

216 ☐

217 brak zarzutów

218 1.4. Wnioski

219 ☒

220 uchylenie

221 ☒

222 zmiana