Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 14 października 2022 r., II Ka 509/22

wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 14 października 2022 r., II Ka 509/22

Tekst

1 Sygn. akt II Ka 509/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 14 października 2022r.

3 Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący:

5 SSO Grażyna Jaszczuk

6 Protokolant:

7 p. o. sekr. sąd. Olga Wojtczuk

8 przy udziale Prokuratora Marka Kempki

9 po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r.

10 sprawy J. G.

11 oskarżonego z art. 279 §1 k.k. w zb. z art. 288 §1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k., art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2020r. poz. 2050) w zw. z art. 31 §2 k.k., art. 279 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k., art. 288 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k., art. 13 §1 k.k. w zw. z art. 279 §1 k.k. w zb. z art. 288 §1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k.

12 na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora

13 od wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie

14 z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt II K 120/22

15 I. wyrok w zaskarżonej części uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Garwolinie do ponownego rozpoznania;

16 II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. M. W. w R. 619,92 złotych (w tym 115,92 złotych podatku VAT) za obronę z urzędu oskarżonego sprawowaną w postępowaniu odwoławczym.

Uzasadnienie

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 II Ka 509/22

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. II K 120/22

25 1.2. Podmiot wnoszący apelację

26 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☐ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☐ inny

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☐ na korzyść

35 ☒ na niekorzyść

36 ☒ w całości – odnośnie oskarżonego J. G.

37 ☐ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☐

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 1.3.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

46 ☐

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☒

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☐

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☐

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☒

64 uchylenie

65 ☐

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 2.1. Ustalenie faktów

69 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Oskarżony

72 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

73 Dowód

74 Numer karty

75 ----

76 ----------------------

77 -------------------------------------------------------------

78 --------------

79 --------------

80 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 ---------

87 ----------------------

88 --------------------------------------------------------------

89 --------------

90 -------------

91 2.2. Ocena dowodów

92 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

93 Lp. faktu z pkt 2.1.1

94 Dowód

95 Zwięźle o powodach uznania dowodu

96 -----------------

97 -------------------------------------

98 --------------------------------------------------------------------------

99 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

100 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

101 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

102 Dowód

103 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

104 ------------------

105 -------------------------------------

106 ---------------------------------------------------------------------------

107 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

108 Lp.

109 Zarzut

110 1.

111 1. Obraza przepisu prawa karnego materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 kpk, a mianowicie art. 37b kk, poprzez orzeczenie w punkcie 1. Sentencji zaskarżonego wyroku kary 6 miesięcy pozbawienia wolności i kary 1 roku pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, podczas gdy przepis art. 37b kk nie przewiduje możliwości wymierzenia takiej kary;

112 2. Obraza przepisów prawa karnego materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 kpk, a mianowicie art. 85 § 1 kk, art. 85a kk, art. 86 § 1 kk, art. 87 § 1 i 2 kk, poprzez orzeczenie wobec oskarżonego J. G. w punkcie 10. sentencji zaskarżonego wyroku kary roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, w przypadku gdy w skład kary łącznej wchodziła orzeczona w punkcie 1. sentencji zaskarżonego wyroku kara pozbawienia wolności.

113 ☒ zasadny

114 ☐ częściowo zasadny

115 ☐ niezasadny

116 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

117 Ratio legis skazania w trybie art. 387 § 1 kpk polega na porozumieniu między stronami postępowania. Specyfika trybu konsensualnego art. 387 kpk, w jakim zapadł zaskarżony wyrok, pociąga za sobą daleko idące konsekwencje procesowe. Zasadnicze znaczenie ma przede wszystkim treść przepisu art. 447 § 5 kpk, stanowiącego, iż podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone art. 438 pkt 3 i 4 kpk (błąd w ustaleniach faktycznych i rażąca niewspółmierność kary), związane z treścią zawartego porozumienia, o którym mowa w art. 343 kpk, art. 343a kpk i art. 387 kpk.

118 Rzecz w tym, iż w sprawie niniejszej porozumienie zawarte między oskarżonym i jego obrońcą z jednej strony, a prokuratorem z drugiej strony (szczegółowo, punkt po punkcie w protokole rozprawy k. 403v i 404), nie zgadza się z treścią zaskarżonego wyroku, jaki został wydany przez Sąd Rejonowy w Garwolinie w następstwie jego uwzględnienia. Nie zgadza się już pierwszy punkt zaskarżonego wyroku i to w tak doniosłej kwestii jak rodzaj kary. Przedmiotem porozumienia, konsensusem między w/w stronami odnośnie represji karnej za czyny z pkt I, III i V aktu oskarżenia, popełnione w warunkach ciągu przestępstwa, była tzw. sekwencyjna kara 6 miesięcy pozbawienia wolności i 1 roku ograniczenia wolności, możliwa do orzeczenia na podstawie art. 37b kk, którego prokurator zarzucił obrazę. Całkiem słusznie, albowiem Sąd I instancji nie orzekł wcale owej sekwencyjnej kary, tj. kumulatywnie krótszej kary pozbawienia wolności i dłuższej ograniczenia wolności, lecz karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę 1 roku pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne (pkt 1 zaskarżonego wyroku). Drugi z elementów kary orzeczonej przez Sąd Rejonowy stanowił swoiste novum, mix, nieznany Kodeksowi Karnemu i próżno szukać go w katalogu kar w art. 32 kk, co implikowało stwierdzenie zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 5 kpk – orzeczono karę nieznaną ustawie. Karą nieznaną ustawie jest kara nieprzewidziana w obowiązującej ustawie, czy dalej idąc, nieznaną polskiemu systemowi prawnemu, a więc rodzajowo niefunkcjonująca w polskim prawie karnym.

119 Dodatkowo, idąc dalej, w punkcie 5 zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonego J. G. karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, pomimo tego, że przedmiotem porozumienia odnośnie czynu z pkt IV a/o (zniszczenia mienia) była sekwencyjna kara 3 miesięcy pozbawienia wolności i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem pracy w wymiarze 30godz/mc (k. 403v). Tego rodzaju rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne prowadziło z kolei do kategorycznego wniosku, iż w pkt 5 zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy „zgubił” karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, nie uwzględniając zawartego porozumienia i jego wszystkich elementów. Do połączenia w następstwie rozstrzygnięć o karach jednostkowych Sąd a quo miał zatem: karę pozbawienia wolności, karę ograniczenia wolności i nieznany ustawie rodzaj kary – karę pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonywania nieopłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin i z połączenia tychże kar w punkcie orzekł wyłącznie karę ograniczenia wolności, co nie zgadzało się już rodzajowo, o wymiarze nawet nie wspominając.

120 Propozycja takiego całościowego rozstrzygnięcia o karze z pewnością nie spotkałaby się z aprobatą prokuratora jako strony porozumienia, umożliwiającego dopiero wydanie wyroku w trybie konsensualnym. W powyższym kontekście nie sposób było uznać, że w obecnie rozpoznawanej sprawie zaskarżony wyrok zapadł konsensualnie, tj. zgodnie z wolą oskarżyciela publicznego i oskarżonego, czego najbardziej dobitnym wyrazem jest słuszna apelacja prokuratorska. Stwierdzona w postępowaniu odwoławczym obraza przepisów prawa materialnego, dotyczących kary łącznej (art. 85 § 1 kk, art. 85a kk, art. 86 § 1 kk i art. 87 § 1 o 2 kk) stanowiła następstwo powyższych uchybień. Wyrok pierwszoinstancyjny był wadliwy zarówno w części dotyczącej kar jednostkowych, co opisano powyżej, jak i kary łącznej.

121 W przekonaniu Sądu Okręgowego, nie mogło by także mowy o sprostowaniu wyroku w trybie art. 105 § 1 i 2 kpk (oczywistej omyłki pisarskiej), albowiem byłaby to nieuprawniona ingerencja w merytoryczną część zaskarżonego wyroku, obarczonego wieloma wadami, przy jednoczesnym zaistnieniu bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 5 kpk.

122 W judykaturze wskazuje się, iż zawarte w wyroku sprzeczności w związku z orzekaniem kary, zachodzące między wymiarem kary określonym cyframi oraz wyrażonym słownie, nie są możliwe do usunięcia ani w odpowiednim trybie przewidzianym przepisami prawa karnego wykonawczego (art. 13 § 1 kkw w zw. z art. 178 § 1 kks), ani też skorygowane jako oczywista omyłka pisarska, w trybie art. 105 § 1 kpk w zw. z art. 113 § 1 kks, albowiem dotyczą merytorycznej treści wyroku, to jest orzeczenia co do kary (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03.06.2015 r., sygn. III KK 79/15, OSNKW 2015, nr 10, poz. 87, LEX).

123 Sąd Okręgowy w pełni podziela tego rodzaju stanowisko, sprowadzające się do uznania, że niedopuszczalne jest sięgniecie po przepis art. 105 kpk w celu konwalidowania merytorycznych błędów z orzeczenia wydanego w I instancji, co obejmować miałoby dokonanie zmian co do rodzaju i wymiaru kary.

124 Nawet gdyby doszło do sprostowania w tym trybie merytorycznych elementów wyroku, to takie postąpienie jest czynnością ex ante nieskuteczną, to jest niemogącą wywołać skutku, jaki wiąże się z taką czynnością (por. w/w wyrok SN sygn. III KK 79/15).

125 Wniosek

126 - o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonego J. G. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Garwolinie;

127 ☒ zasadny

128 ☐ częściowo zasadny

129 ☐ niezasadny

130 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

131 Zasadność zarzutu warunkowała zasadność wniosku.

132 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

133 1.

134 Art. 439 § 1 pkt 5 kpk.

135 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

136 Mimo tego, że prokurator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił wyłącznie zaistnienie względnych przesłanek odwoławczych z przepisu art. 438 kpk, to Sąd Okręgowy z urzędu uwzględnił zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 5 kpk, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

137 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

138 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

139 1.

140 Przedmiot utrzymania w mocy

141 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

142 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

143 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

144 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

145 1.

146 Przedmiot i zakres zmiany

147 -----------------------------------------------------------------------------------------------

148 Zwięźle o powodach zmiany

149 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

150 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

151 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

152 1.1.

153 Orzeczono karę nieznaną ustawie – art. 439 § 1 pkt 5 kpk w zw. z art. 32 kk a contrario

154 ☒ art. 439 k.p.k.

155 Zwięźle o powodach uchylenia

156 Skoro stwierdzono bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 5 kpk to nie było dopuszczalne, aby Sąd Odwoławczy jako pierwszy orzekał o karze. Osąd sprawy oraz wymierzenie kary stanowią całość i dlatego należą w pierwszej kolejności do Sądu pierwszej instancji. Orzekanie kary po raz pierwszy przez Sąd II instancji byłoby w kolizji z zasadą dwuinstancyjności postępowania i art. 176 Konstytucji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13.10.2017 r., sygn. SNO 41/17, LEX nr 2401095).

157 Zaskarżony wyrok zapadł także z obrazą przepisu prawa procesowego art. 387 § 1 kpk, co niewątpliwie miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku oraz z obrazą treści przepisów prawa materialnego art.37b kk, art. 85 § 1 kk, art. 85a kk, art. 86 § 1 kk i art. 87 § 1 i 2 kk.

158 Wszystkie stwierdzone przez Sąd Okręgowy uchybienia skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.

159 2.1.

160 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

161 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

162 Zwięźle o powodach uchylenia

163 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

164 3.1.

165 Konieczność umorzenia postępowania

166 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

167 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

168 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

169 4.1.

170 -----------------------------------------------------------------------------------

171 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

172 Zwięźle o powodach uchylenia

173 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

174 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

175 Procedując po raz kolejny, Sąd Rejonowy będzie miał na względzie obowiązujące przepisy prawa procesowego dotyczące wymogów uwzględnienia wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej w trybie konsensualnym art. 387 kpk, ferując współmierne rozstrzygnięcie o karze, które spełni cele prewencji indywidualnej i generalnej.

176 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

177 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

178 Przytoczyć okoliczności

179 -------------------

180 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

181 6. Koszty Procesu

182 P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

183 Przytoczyć okoliczności

184 -------------------

185 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

186 7. PODPIS

187 1.3. Granice zaskarżenia

188 Kolejny numer załącznika

189 1

190 Podmiot wnoszący apelację

191 Prokurator

192 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

193 Cały wyrok w części dotyczącej oskarżonego J. G.

194 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

195 ☐ na korzyść

196 ☒ na niekorzyść

197 ☒ w całości

198 ☐ w części

199 ☐

200 co do winy

201 ☐

202 co do kary

203 ☐

204 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

205 1.3.2. Podniesione zarzuty

206 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

207 ☐

208 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

209 ☒

210 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

211 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

212 ☐

213 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

214 ☐

215 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

216 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

217 ☐

218 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

219 ☐

220 art. 439 k.p.k.

221 ☐

222 brak zarzutów

223 1.4. Wnioski

224 ☒

225 uchylenie

226 ☐

227 zmiana