Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 20 grudnia 2019 r., IV Ka 875/19

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 20 grudnia 2019 r., IV Ka 875/19

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 IV Ka 875/19

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 2

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 8 lipca 2019 roku sygn.. akt II K 913/18

9 1.2 Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☐ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 0.11.3. Granice zaskarżenia

17 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☐ na korzyść

19 ☐ na niekorzyść

20 ☐ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

30 ☐

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☐

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☐

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☐

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

40 ☐

41 art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

42 ☐

43 art. 439 k.p.k.

44 ☐

45 brak zarzutów

46 0.11.4. Wnioski

47 ☐

48 uchylenie

49 ☐

50 zmiana

51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

52 0.12.1. Ustalenie faktów

53 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

54 Lp.

55 Wskazać oskarżonego.

56 Wskazać fakt.

57 Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

58 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

59 Lp.

60 Wskazać oskarżonego.

61 Wskazać fakt.

62 Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

63 0.12.2. Ocena dowodów

64 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

65 Wskazać fakt

66 Dowód

67 Zwięźle o powodach uznania dowodu.

68 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

69 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

70 Wskazać fakt

71 Dowód

72 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu.

73 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

74 Lp.

75 Zarzut

76 1

77 wskazany w pkt 1, 2, 7 9, 12 13 14, 15 i 16 apelacji oskarżonego oraz w pkt a apelacji obrońcy zarzut błędnego ustalenia, że oskarżony w okresie objętym zarzutem nie płacił alimentów oraz nie spłacał zaległości alimentacyjnych

78 ☐ zasadny

79 ☐ częściowo zasadny

80 ☐ niezasadny

81 2

82 wskazane w pkt b apelacji obrońcy zarzuty naruszenia prawa procesowego, mające wpływ na treść wyroku tj. art. 4 k.p.k. art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez odmówienie wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego bez należytego uzasadnienia takiego stanowiska, przez jednostronną ocenę materiału dowodowego, zaniechanie interpretacji zaświadczenia o dokonanych wpłatach z k. 121 i nast. na korzyść oskarżonego, bezkrytyczne przyjęcie za dowód winy dokumentów i zeznań A. K. i S. K.

83 ☐ zasadny

84 ☐ częściowo zasadny

85 ☐ niezasadny

86 3

87 wskazany w pkt 3 apelacji oskarżonego zarzut nieuwzględnienia wniosku o przesłuchanie świadków D., P., K. i M. K..

88 ☐ zasadny

89 ☐ częściowo zasadny

90 ☐ niezasadny

91 4

92 wskazany w pkt 4 apelacji oskarżonego zarzut przewlekłości procesu

93 ☐ zasadny

94 ☐ częściowo zasadny

95 ☐ niezasadny

96 5

97 wskazany w pkt 5 apelacji oskarżonego zarzut odstąpienia od przeprowadzenia mediacji.

98 ☐ zasadny

99 ☐ częściowo zasadny

100 ☐ niezasadny

101 6

102 wskazany w pkt 6, 8, 11 apelacji oskarżonego zarzut stronniczości sądu

103 ☐ zasadny

104 ☐ częściowo zasadny

105 ☐ niezasadny

106 7

107 wskazany w pkt 10 apelacji oskarżonego oraz pkt c apelacji obrońcy zarzut rażącej niewspółmierności wymierzonej kary

108 ☐ zasadny

109 ☐ częściowo zasadny

110 ☐ niezasadny

111 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

112 1

113 - Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, a dotyczące sprawstwa i winy oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu, są prawidłowe, gdyż stanowią wynik niebudzącej żadnych zastrzeżeń oceny zebranych w sprawie dowodów.

114 - w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca zrezygnował ze znamienia ,,uporczywości” uchylania się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz wprowadzenia ,,sztywnego” określenia wysokości zaległości alimentacyjnych, przez wskazanie, że ich łączna wysokość ma stanowić równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe, wynosi co najmniej 3 miesiące;

115 - z dowodów zgromadzonych w sprawie, a przede wszystkim z załączonych kart rozliczeniowych komornika jasno wynika, że w okresie objętym zarzutem oskarżony tylko częściowo (w niepełnym wymiarze) wywiązywał się z obowiązku wpłaty alimentów 500 złotych na rzecz syna S. i 800 złotych na rzecz córek D. i P.. Uchybił on zapłacie więcej, niż równowartość trzech miesięcznych rat alimentacyjnych. W związku z powyższym swoim zachowaniem wypełnił znamiona przestępstwa z art. 209 § 1 k.k.;

116 - przewód sądowy nie wykazał, aby w okresie objętym zarzutem oskarżony wyrównał zaległość alimentacyjną;

117 - oskarżony jest osobą w pełni sił, zdrową, posiada wyuczony zawód i z całą pewnością – zwłaszcza na obecnym rynku pracy – mógł znaleźć takie zatrudnienie, które pozwalałoby mu wywiązać się z zapłaty zasądzonych alimentów, a nawet podjąć zatrudnienie dodatkowe. Od osoby, która jest obarczona obowiązkiem alimentacyjnym, należy takiej ponadprzeciętnej aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia oczekiwać;

118 - przewód sądowy nie wykazał, iż oskarżony w okresie objętym przypisanym mu przestępstwem, dodatkowo przekazywał pokrzywdzonym, brakujące do pełnej kwoty raty alimentacyjnej pieniądze, z pominięciem komornika. Jeśli już, to można mówić o jakichś drobnych kwotach rzędu 10 złotych (zeznania S. K. – k. 144). Nie może być to oczywiście traktowane jako wypełnienie obowiązku alimentacyjnego, jasno określonego, co do wysokości, w orzeczeniach Sądu Rejonowego w Radomsku;

119 - mimo istniejącej prawnej możliwości, oskarżony nie występował do Sądu Rejonowego o zmniejszenie wysokości obowiązku alimentacyjnego.

120 2

121 - Apelacja nie wykazała w skuteczny sposób, aby rozumowanie Sądu meriti, przy ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów było wadliwe, bądź nielogiczne. Zarzuty przedstawione w skardze apelacyjnej mają w istocie charakter polemiczny i opierają się wyłącznie na subiektywnej oraz wybiórczej ocenie zebranych w sprawie dowodów;

122 - nie można podzielić twierdzeń skarżącego, iż Sąd Rejonowy dokonał stronniczej i dowolnej oceny wiarygodności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd I instancji rozważył wszystkie dowody, przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, a w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, wskazał, dlaczego jednym dowodom należało dać wiarę, a innym z kolei – waloru takiego odmówić;

123 - ocena zgromadzonych w sprawie dowodów została dokonana przez Sąd I instancji zgodnie z wiedzą i doświadczeniem życiowym i nie narusza przepisu art. 7 k.p.k.;

124 - skarżący nie wykazał, by dokonana przez Sąd I instancji ocena zeznań świadków A. K. i S. K. była wadliwa. Skarżący nie wyjaśnił również, dlaczego Sąd Rejonowy nie mógł się – jego zdaniem – opierać przy ferowaniu wyroku na zaliczonych w poczet materiału dowodowego dokumentach oraz zeznaniach ww. świadków;

125 - nie jest zasadnym zarzut braku wzięcia pod uwagę przez Sąd meriti zaświadczenia o dokonanych przez oskarżonego wpłatach (k. 121 i nast.). Sąd Rejonowy miał na względzie, że komornik potrącał oskarżonemu część wynagrodzenia oraz część zasiłku dla bezrobotnych na poczet alimentów (uzasadnienie zaskarżonego wyroku - k. 267, 268);

126 - w sprawie nie zachodziła również sytuacja zaistnienia nie dających się usunąć wątpliwości odnośnie sprawstwa i winy oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu. Nie dające się usunąć wątpliwości to nie istnienie w dowodach sprzecznych wersji zdarzenia, ale brak możliwości rozstrzygnięcia między nimi, przy użyciu zasad oceny dowodów. Dopiero gdy sprzeczności nie da się rozstrzygnąć, to jest wątpliwości usunąć, wtedy wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego (art. 5 § 2 k.p.k.). Tłumaczenie wątpliwości na korzyść oskarżonego nie oznacza powinności wybierania wersji korzystniejszej. Najpierw bowiem wybiera się wersję wynikającą z racjonalnej analizy dowodów, to jest tę, która wynika z decyzji o ich wiarygodności. Jeszcze raz podkreślić należy, iż rozumowanie przytoczone przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku spełnia wymogi art. 7 k.p.k. z uwagi na fakt, iż ocena wartości zebranych dowodów została dokonana przez Sąd I instancji wszechstronnie, we wzajemnym ich kontekście, zgodnie z wiedzą i doświadczeniem życiowym;

127 - odnośnie zarzutu wadliwego sporządzonego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazać należy, że ustawodawca wprowadził do kodeksu postępowania karnego przepis art. 455a, zgodnie z którym nie można uchylić wyroku z tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 424 k.p.k.

128 3

129 - Świadkowie złożyli pisemne oświadczenia o tym, że chcą skorzystać z prawa do odmówienia składania zeznań;

130 - oskarżony na rozprawie w dniu 30.01.2019 roku cofnął wniosek o przesłuchanie ww. świadków (k.141).

131 4

132 Podstawą zmiany zaskarżonego wyroku przez Sąd II instancji mogą być tylko takie naruszenia prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na jego treść (art. 438 pkt 2 k.p.k.), a skarżący nie wykazał, aby rozpoznanie niniejszej sprawy przez okres około 8 miesięcy miało wpływ na treść zapadłego wyroku.

133 5

134 - Zgodnie z treścią art. 23a k.p.k. przeprowadzenie postępowania mediacyjnego nie jest obligatoryjne, co oznacza, że sąd pomimo złożonego wniosku, a nawet zgody pozostałych stron nie ma obowiązku (a jedynie możliwość) skierowania sprawy do mediacji;

135 - na rozprawie w dniu 1.07.2019 roku strony cofnęły wniosek o przeprowadzanie mediacji (k.248).

136 6

137 - Lektura protokołów rozprawy nie daje podstaw do podzielenia twierdzeń oskarżonego, iż Sąd Rejonowy w sposób nieuprawniony oddalał jego wnioski procesowe;

138 - z protokołów tych nie wynika również by sędzia – przewodniczący miał ,,proponować” oskarżonemu dobrowolne poddanie się karze. Nawet jeżeli sędzia pouczył o takiej możliwości, to i tak nie świadczy to jeszcze o stronniczości sędziego;

139 - w toku procesu, ani oskarżony, ani jego obrońca, nie składali wniosków o wyłączenie sędziego z powołaniem się na jego stronniczość, czy też negatywne nastawienie do oskarżonego.

140 7

141 Zgodnie z art. 53 § 1 k.k. wymierzając karę sąd musi mieć na uwadze, aby nie przekraczała ona stopnia winy, społecznej szkodliwości oraz to aby orzeczona kara spełniła cele zapobiegawcze i wychowawcze oraz potrzeby kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Sąd powinien mieć również na uwadze właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz jego zachowanie oskarżonego przed i po popełnieniu przestępstwa.

142 Przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest zagrożone alternatywnie: grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności, przy czym ustawodawca preferuje kary łagodniejszego rodzaju, chyba że kara ta może nie spełnić celów kary. Zgodnie bowiem z treścią art. 58 § 1 k.k. jeżeli ustawa przewiduje możliwość wyboru rodzaju kary, a przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat, sąd orzeka karę pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy inna kara lub środek karny nie może spełnić celów kary. Zawarta w art. 58 § 1 k.k. dyrektywa pierwszeństwa rodzajowych kar wolnościowych, stanowi realizację konstytucyjnej zasady proporcjonalności reakcji prawnej (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), zgodnie z którą: ,,ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw”. Nie budzi wątpliwości, że pozbawienie wolności jest jedną z najdalej idących ingerencji w prawa i wolności człowieka. Ustawodawca zatem założył, że w przypadku występków zagrożonych karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności sądy będą mogły korzystać z takiej możliwości, tylko wtedy, kiedy inne kary okażą się niecelowe. Słusznie wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, że ,,sąd zobowiązany jest wybrać taki rodzaj i rozmiar sankcji, który realizuje konstytucyjnie usprawiedliwione cele prawa karnego, w najmniejszym stopniu ogranicza prawa i wolności skazanego” (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 23.11.2000 roku - II AKa 147/00).

143 W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze okoliczności czynu, przy sankcji określonej alternatywnie, nie było potrzeby, z punktu widzenia osiągnięcia celów kary, sięgać od razu po karę najsurowszego rodzaju, czyli karę pozbawienia wolności. Nie zaistniała bowiem w niniejszej sprawie sytuacja, że oskarżony w ogóle zlekceważył obowiązek alimentacyjny, uchylał się od pracy zarobkowej i nie płacił żadnych alimentów. Oskarżony realizował ów obowiązek, a jedynie w niewystarczającej wysokości. Społeczna szkodliwość jego czynu była zatem mniejsza, niż w większości spraw o niealimentację, kiedy to oskarżeni w ogóle uchylają się od jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Przekłada się to również na odpowiednio mniejszy stopień zawinienia oskarżonego P. K..

144 Trzeba mieć oczywiście na względzie, że oskarżony jest osobą karaną. Zauważyć jednak trzeba, że wcześniejsze jego skazania dotyczyły przestępstw innego rodzaju, niż niealimentacja.

145 Tak więc – w przekonaniu Sądu Okręgowego – w realiach przedmiotowej sprawy, wystarczające dla osiągnięcia wobec sprawcy celów wychowawczych i zapobiegawczych jest wymierzenie kry ograniczenia wolności, która uwzględnia stopień zawinienia, sylwetkę sprawcy i jest adekwatna do wagi czynu. Taka kara będzie stanowiła dla oskarżonego wymierną i realną dolegliwość wpływającą na uzmysłowienie mu nieopłacalności tego typu zachowań i nieuchronności reakcji karnej, a także wystarczająco wpłynie na postawę oskarżonego w kierunku przestrzegania przez niego społecznie akceptowalnych norm zachowania.

146 Wniosek

147 1. o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego

148 ☐ zasadny

149 ☐ częściowo zasadny

150 ☐ niezasadny

151 2. Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu

152 ☐ zasadny

153 ☐ częściowo zasadny

154 ☐ niezasadny

155 3. o zmianę wyroku i złagodzenie oskarżonemu wymierzonej kary

156 ☐ zasadny

157 ☐ częściowo zasadny

158 ☐ niezasadny

159 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny.

160 1. żaden z podniesionych zarzutów wskazujących na to, iż oskarżony nie dopuścił się popełnienia przypisanego mu czynu nie okazał się zasadny.

161 2. nie zostały spełnione warunki wskazane w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. zezwalające na uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

162 3. zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej kary okazał się zasadny, o czym była mowa już wyżej.

163 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

164 Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

165 i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

166 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.

167 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

168 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

169 1.3

170 Przedmiot utrzymania w mocy

171 0.1Całość zaskarżonego wyroku, za wyjątkiem rozstrzygnięcia o karze.

172 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy.

173 Pomijając rozstrzygnięcie o karze zaskarżony wyrok okazał się słuszny i odpowiadający prawu. W tym zakresie zarzuty skarżących nie okazały się zasadne, o czym była już mowa wyżej.

174 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

175 Przedmiot i zakres zmiany

176 0.0.1Wymierzona oskarżonemu kara

177 Zwięźle o powodach zmiany.

178 Powody wymierzenia oskarżonemu kary ograniczenia wolności w miejsce kary pozbawienia wolności Sąd Okręgowy przedstawił w pkt 3 ad. 7 niniejszego uzasadnienia

179 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

180 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

181 ☐ art. 439 k.p.k.

182 Zwięźle o powodach uchylenia.

183 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

184 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

185 Zwięźle o powodach uchylenia.

186 Konieczność umorzenia postępowania

187 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

188 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia.

189 4.

190 Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

191 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

192 Zwięźle o powodach uchylenia i warunkowego umorzenia ze wskazaniem podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania.

193 5.

194 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

195 Zwięźle o powodach uchylenia.

196 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

197 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia z wyroku

198 Lp.

199 Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

200 Przytoczyć okoliczności.

201 1

202 3

203 Wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym, Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o treść § 14 ust. 2 pkt 4 i § 2 ust 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348).

204 6. Koszty Procesu

205 Wskazać oskarżonego.

206 Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

207 Przytoczyć okoliczności.

208 P. K.

209 4

210 Biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną oskarżonego, Sąd Okręgowy – na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity: Dz.U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 z późniejszymi zmianami) – zwolnił go w całości od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, którymi obciążył Skarb Państwa.

211 7. PODPIS