Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 9 czerwca 2021 r., XI Ka 348/21

wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 9 czerwca 2021 r., XI Ka 348/21

Tekst

1 Sygn. akt XI Ka 348/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 9 czerwca 2021 roku

3 Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia Włodzimierz Śpiewla

5 Sędziowie: Mariusz Jaroszyński (sprawozdawca)

6 Artur Achrymowicz

7 Protokolant: Marta Kańska

8 w obecności przedstawiciela Lubelskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Białej Podlaskiej I. D.

9 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2021 roku

10 sprawy L. S. urodzonego (...) w K., syna W. i A. zd. S.

11 oskarżonego z art. 107 § 3 k.k.s. i in.

12 na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego

13 od wyroku Sądu Rejonowego Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 6 lipca 2020 roku sygn. akt II K 2616/19

14 I. uchyla zaskarżony wyrok i – przyjmując, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu - na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. postępowanie wobec L. S. umarza;

15 II. wydatkami poniesionymi w sprawie obciąża Skarb Państwa.

16 Włodzimierz Śpiewla Mariusz Jaroszyński Artur Achrymowicz

Uzasadnienie

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 XI Ka 348/21

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Rejonowego Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 6 lipca 2020 roku, wydany w sprawie o sygn. akt II K 2616/19.

25 1.2. Podmiot wnoszący apelację

26 x oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 oskarżyciel posiłkowy

28 oskarżyciel prywatny

29 obrońca

30 oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 inny

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 na korzyść

35 x na niekorzyść

36 x w całości

37 w części

38 co do winy

39 co do kary

40 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

41 1.3.2. Podniesione zarzuty

42 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

43 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

44 x

45 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

46 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

47 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

48 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

49 art. 439 k.p.k.

50 brak zarzutów

51 1.4. Wnioski

52 x

53 uchylenie

54 zmiana

55 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

56 2.1. Ustalenie faktów

57 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

58 Lp.

59 Oskarżony

60 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

61 Dowód

62 Numer karty

63 -

64 -

65 -

66 -

67 -

68 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

69 Lp.

70 Oskarżony

71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

72 Dowód

73 Numer karty

74 -

75 -

76 -

77 -

78 -

79 2.2. Ocena dowodów

80 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

81 Lp. faktu z pkt 2.1.1

82 Dowód

83 Zwięźle o powodach uznania dowodu

84 -

85 -

86 -

87 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

88 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

89 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

90 Dowód

91 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

92 -

93 -

94 -

95 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

96 Lp.

97 Zarzut

98 1.

99 Zarzut obrazy prawa materialnego, a mianowicie art. 10 § 4 k.k.s.

100 x zasadny

101 częściowo zasadny

102 niezasadny

103 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

104 Zarzut obrazy prawa materialnego, a mianowicie art. 10 § 4 k.k.s., polegającej na bezpodstawnym uznaniu, że oskarżony nie popełnił zarzucanego mu czynu, gdyż pozostawał w usprawiedliwionej nieświadomości jego karalności.

105 Zarzut uznany został przez Sąd odwoławczy za zasadny. Artykuł 10 § 4 k.k.s stanowi, iż nie popełnia przestępstwa skarbowego, lub wykroczenia skarbowego, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego karalności.

106 Należy bowiem stwierdzić, iż Sąd Rejonowy niezasadnie uznał istnienie po stronie L. S. owej usprawiedliwionej nieświadomości, mając przy tym na względzie, iż dysponował on w dacie popełnienia czynu wiedzą o niedopełnieniu przez państwo polskie obowiązku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych oraz wykazywał zainteresowanie tą tematyką, poszukując profesjonalnych i wiarygodnych informacji, dotyczących interpretacji przepisów prawa istotnych z punktu widzenia prowadzonej przez siebie działalności (k. 386).

107 Już zatem jedynie powyższe okoliczności - wskazane przez sąd meriti – jak poszukiwanie odpowiednich informacji, czy też doświadczenie w eksploatacji automatów do gier, wynikające również z urządzania i prowadzenia gier we wcześniejszym okresie (k. 384v, k. 33-34), a w związku z tym znajomość przepisów o grach hazardowych, przeczą tezie o zaistnieniu po stronie L. S. braku świadomości co do karalności. Samo wskazanie na poszukiwanie „profesjonalnych i wiarygodnych” informacji w przedmiocie przepisów ustawy o grach hazardowych - nie daje oskarżonemu podstawy skutecznego powoływania się na błąd - w postaci usprawiedliwionej nieświadomości karalności czynu.

108 L. S. wiedział bowiem o istniejących w porządku prawnym rozbieżnościach dotyczących zasadności pociągania do odpowiedzialności karnej sprawców z art. 107 § 1 k.k.s. oraz, że organy ścigania kwestionują legalność przedmiotowego rodzaju działalności.

109 Rzecz bowiem w tym, że istnienie w świadomości sprawcy wątpliwości co do charakteru norm określonych w art. 6 i 14 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. 2018.165 ze zm.), to nic innego jak fakt uświadomienia sobie niepewności co do rzeczywistości prawnej, gdy tymczasem błąd co do prawa (art. 10 § 4 k.k.s.), to mylne przekonanie (pewność) o istniejącym stanie prawnym.

110 Sąd Okręgowy uznał zatem, że L. S. nie działał w usprawiedliwionej nieświadomości karalności popełnionego przez siebie czynu.

111 Wniosek

112 Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji.

113 ☐ zasadny

114 ☒ częściowo zasadny

115 ☐ niezasadny

116 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

117 Uznanie apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego od wyroku uniewinniającego za zasadną, a zatem stwierdzenie względnej przyczyny odwoławczej z art. 438 pkt 1a k.p.k. oraz stwierdzenie z urzędu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. umożliwiło uchylenie zaskarżonego wyroku i przyjęcie, iż L. S. dopuścił się zarzucanego mu czynu oraz umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.

118 Już z uwagi na powyższe, wniosek o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nie mógł zostać uwzględniony.

119 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

120 1.

121 Sąd odwoławczy stwierdził w niniejszym przypadku zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej, a mianowicie – braku skargi uprawnionego oskarżyciela (art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.).

122 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

123 Zgodnie z art. 155 § 2 k.k.s. - akt oskarżenia zatwierdza i wnosi do sądu prokurator. Należy w nim wskazać finansowy organ postępowania przygotowawczego, który prowadził postępowanie przygotowawcze, a któremu to przysługują przed sądem uprawnienia oskarżyciela publicznego.

124 Natomiast na mocy art. 151a § 2 pkt 4 k.k.s. - śledztwo prowadzi się w sprawach o przestępstwa skarbowe jeżeli prokurator lub finansowy organ postępowania przygotowawczego tak zarządzi. Przepis ten określa kryteria podmiotowe i przedmiotowe decydujące o prowadzeniu postępowania przygotowawczego w formie śledztwa. Jest ono fakultatywne w sprawach o przestępstwa skarbowe, w których finansowy organ postępowania przygotowawczego lub prokurator zarządzi przeprowadzenie postępowania przygotowawczego w bardziej sformalizowanej formie mimo, że z art. 151a § 1 pkt 1 – 3 k.k.s. wynika a contrario, że dopuszczalne jest prowadzenie dochodzenia. Zatem, na podstawie powołanego przepisu prokurator może zarządzić przeprowadzenie postępowania przygotowawczego w formie śledztwa także wtedy, gdy nie będzie to jego własne śledztwo.

125 Z akt sprawy wynika natomiast, że Prokuratura Krajowa Podkarpacki Wydział Zamiejscowy Departament do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji w Rzeszowie przekazał zgodnie z postanowieniem z dnia 11 marca 2019 roku, materiały dotyczące niniejszej sprawy, wyłączone z akt śledztwa - (...) do odrębnego postępowania, Lubelskiemu Urzędowi Celno – Skarbowemu w Białej Podlaskiej (k. 2 – 4v). Nie ulega wątpliwości, iż dalsze postępowanie przygotowawcze w sprawie przeciwko L. S. powinno być prowadzone w formie śledztwa.

126 Wbrew jednak powyżej powołanym unormowaniom – Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Białej Podlaskiej postanowieniem z dnia 27 marca 2019 roku wszczął dochodzenie w niniejszej sprawie (k. 294), a następnie złożył do sądu akt oskarżenia, niezatwierdzony przez prokuratora (k. 325 – 326v).

127 Oczywiste jest zatem, że wniesienie aktu oskarżenia przez finansowy organ postępowania przygotowawczego skutkuje wystąpieniem negatywnej przesłanki procesowej, w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela (art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.). Z kolei wystąpienie takiej wady postępowania, z jednoczesnym uznaniem zarzutu apelacji za zasadny – o czym była już mowa powyżej - skutkować musiało uchyleniem wyroku sądu I instancji i umorzeniem postępowania.

128 Nie jest bowiem możliwe, traktowanie owej wady, jako braku formalnego aktu oskarżenia, gdyż nie chodzi o sytuację, gdzie czynność dokonana jest przez organ uprawniony, a brak dotyczy wyłącznie podpisu osoby, lecz o sytuację, gdy czynność wniesienia aktu oskarżenia do sądu, a zatem akt inicjujący w ogóle prowadzenie sądowego postępowania karnego – dokonana jest przez organ nieuprawniony.

129 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

130 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

131 Przedmiot utrzymania w mocy

132 -

133 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

134 -

135 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

136 Przedmiot i zakres zmiany

137 -

138 Zwięźle o powodach zmiany

139 -

140 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

141 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

142 1.1.

143 -

144 art. 439 k.p.k.

145 Zwięźle o powodach uchylenia

146 -

147 2.1.

148 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

149 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

150 Zwięźle o powodach uchylenia

151 -

152 3.1.

153 Konieczność umorzenia postępowania

154 x art. 437 § 2 k.p.k.

155 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

156 Zasadność zarzutu apelacji, a zatem stwierdzenie względnej przyczyny odwoławczej oraz wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. spowodowało uchylenie wyroku i przyjęcie, że L. S. dopuścił się zarzucanego mu czynu oraz umorzenie postępowania wobec niego.

157 Unormowanie art. 439 § 2 k.p.k. wskazuje, iż uchylenie orzeczenia jedynie z powodów określonych w art. 439 § 1 pkt 9 – 11 k.p.k. jest możliwe tylko na korzyść oskarżonego. Oznacza to, że sąd odwoławczy nie może tak postąpić wyłącznie wtedy, gdy jedynym powodem uchylenia wyroku uniewinniającego miałoby być ujawnienie jednej z wymienionych okoliczności, w tym braku skargi uprawnionego oskarżyciela.

158 Zatem, jeżeli sąd odwoławczy ma do czynienia z apelacją wniesioną na niekorzyść oskarżonego przeciwko uniewinniającemu go wyrokowi, to nie ulega wątpliwości, że określony w art. 439 § 2 k.p.k. zakaz uchylenia tego wyroku aktualizuje się w sytuacji stwierdzenia nietrafności podniesionych zarzutów środka odwoławczego, do których wszak rozpoznania sąd ten zobligowany jest art. 433 § 1 i 2 k.p.k. Wówczas umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., jako pogarszające sytuację oskarżonego, nie byłoby możliwe. Natomiast uznanie apelacji za zasadną, a zatem stwierdzenie względnej przyczyny odwoławczej, dało Sądowi Okręgowemu możliwość uchylenia wyroku i umorzenia postępowania na wskazanej podstawie (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 23 stycznia 2018 roku, III KZ 67/17, Legalis numer 1713258).

159 Ograniczenie z § 2 art. 439 k.p.k. nie stoi bowiem na przeszkodzie rozpoznaniu apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego od wyroku uniewinniającego, w przypadku zbiegu względnych przyczyn odwoławczych z art. 438 k.p.k. zawartych w środku odwoławczym i bezwzględnej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. – stwierdzonej z urzędu.

160 Sąd Okręgowy skontrolował zatem zasadność zarzutu apelacji, uznając go za trafny i tym samym stwierdził uchybienie z art. 438 k.p.k., a ponadto z urzędu bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., dlatego też uchylił wyrok i przyjął, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu oraz postępowanie wobec niego umorzył na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.

161 Konsekwencją powyższego, było również obciążenie Skarbu Państwa wydatkami poniesionymi w sprawie.

162 4.1.

163 -

164 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

165 Zwięźle o powodach uchylenia

166 -

167 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

168 -

169 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

170 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

171 Przytoczyć okoliczności

172 -

173 -

174 6. Koszty Procesu

175 P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

176 Przytoczyć okoliczności

177 II.

178 Na mocy art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. wydatkami poniesionymi w sprawie obciążono Skarb Państwa.

179 7. PODPIS

180 Włodzimierz Śpiewla Mariusz Jaroszyński Artur Achrymowicz

181 1.3. Granice zaskarżenia

182 Kolejny numer załącznika

183 1

184 Podmiot wnoszący apelację

185 oskarżyciel publiczny

186 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

187 wyrok Sądu Rejonowego Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 6 lipca 2020 roku, wydany w sprawie o sygn. akt II K 2616/19

188 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

189 ☐ na korzyść

190 ☒ na niekorzyść

191 ☒ w całości

192 ☐ w części

193 ☐

194 co do winy

195 ☐

196 co do kary

197 ☐

198 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

199 1.3.2. Podniesione zarzuty

200 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

201 ☐

202 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

203 ☒

204 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

205 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

206 ☐

207 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

208 ☐

209 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

210 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

211 ☐

212 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

213 ☐

214 art. 439 k.p.k.

215 ☐

216 brak zarzutów

217 1.4. Wnioski

218 ☒

219 uchylenie

220 ☐

221 zmiana