Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 11 września 2026 r., III Ca 1444/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 11 września 2026 r., III Ca 1444/25

Tekst

1 Sygn. akt III Ca 1444/25, III Cz 550/25

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 11 kwietnia 2025 r., wydanym w sprawie z powództwa (...) spółki akcyjnej w K. przeciwko H. C., Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi zmienił czas trwania renty ustalonej w pkt 5 wyroku sądu Rejonowego w Łasku z dnia 19 lutego 2016 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt I C 667/12 w ten sposób, że określił go do dnia 14 czerwca 2022 roku [pkt 1)]; nie obciążył pozwanej kosztami procesu [pkt 2)] i odstąpił od obciążenia pozwanej nieuiszczonymi kosztami sądowymi [pkt 3)].

3 Apelację od powyższego wyroku wywiodła pozwana zaskarżając go w części, tj. co do punktu 1). Apelująca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz przepisów prawa materialnego:

4 1. art. 130 ¹a § 1 k.p.c. w zw. z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c., poprzez niezwrócenie stronie powodowej pozwu obarczonego brakiem formalnym w zakresie nieprawidłowej redakcji roszczenia określonego w pkt 1 petitum pozwu, w którym powód wniósł o „uchylenie w całości obowiązku zapłaty renty uzupełniającej orzeczonej na rzecz H. C.”, podczas gdy prawidłowa redakcja roszczenia to ewentualne dochodzenie „zmiany czasu trwania renty", a żądanie uchylenia obowiązku zapłaty renty stanowi brak formalny pozwu, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ skutkowało uwzględnieniem nieprawidłowo sformułowanego roszczenia;

5 2. art. 321 k.p.c. poprzez zasądzenie ponad żądanie - uwzględnienie roszczenia o „uchylenie obowiązku zapłaty renty uzupełniającej" pomimo, że pozew w tym zakresie podlegał zwrotowi jako obarczony brakiem formalnym, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ doprowadziło do uwzględnienia roszczenia, które nie zostało skutecznie zgłoszone w niniejszej sprawie;

6 3. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodu z opinii biegłej, w sytuacji gdy opinia główna oraz opinie uzupełniające biegłej były niekompletne, niejasne, niepełne, sprzeczne wewnętrznie oraz błędne merytorycznie co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ skutkowało uznaniem przez Sąd, że doszło do zmiany stosunków uzasadniających zmianę czasu trwania renty;

7 4. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c., poprzez brak oparcia ustaleń faktycznych na zeznaniach pozwanej w zakresie częstotliwości wizyt u lekarza psychiatry, podczas gdy pozwana wskazywała, iż brak regularnego uczęszczania przez nią na psychoterapię jest spowodowane wyłącznie kwestią finansową, a także brak oparcia ustaleń faktycznych na zeznaniach pozwanej, w których wskazywała na potrzebę kontynuowania leczenia, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ doprowadziło Sąd I instancji do nieprawidłowych ustaleń faktycznych opisanych poniżej i do przekonania o braku potrzeby leczenia po stronie pozwanej, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że doszło do zmiany stosunków uzasadniających zmianę czasu trwania renty;

8 5. art. 227 k.p.c. w zw. z 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 327¹ § 1 k.p.c., poprzez błędną ocenę dowodów z dokumentów w postaci zaświadczenia psychiatry z 15 grudnia 2022 roku i z 11 stycznia 2024 roku i niepoczynienie na ich podstawie ustaleń faktycznych, pomimo że mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ponieważ dowodzą, że pozwana leczy się z powodu zaburzeń depresyjno-lękowych i wymaga dalszego leczenia i przyjmowania leków w związku z wypadkiem z 14 maja 2011 roku, co miało wpływ na rozstrzygnięcie w postaci uwzględnienia roszczeń Powoda;

9 6. art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, pozbawionej wszechstronnego i obiektywnego rozważenia całości materiału dowodowego i wyciągnięcie na tej wadliwej podstawie bezpodstawnych i niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym wniosków leżących u podstaw wyroku, w szczególności przez bezpodstawne przyjęcie, że:

10 - na aktualny stan zdrowia psychicznego pozwanej wpływa dużo składowych, a rozpoznawana u pozwanej jednostka chorobowa może utrzymywać się do 2 lat,

11 - nieregularne leczenie psychiatryczne pozwanej po 2016 roku świadczy o braku potrzeb dalszego leczenia przez pozwaną,

12 - na obecny stan psychiczny pozwanej, wypadek z 14 maja 2011 r. nie wpływa w dużym stopniu (jest to składowa niewielka, mogąca wynosić od 1% do 10%), a znacznie większe znaczenie ma rozwód z mężem, śmierć matki [która zmarła w wypadku samochodowym], kolejny uraz komunikacyjny oraz choroby zdiagnozowane u pozwanej [guzy piersi, łuszczyca stawów],

13 - najgorszy stan psychiczny, który można wiązać z wypadkiem z 14 maja 2011 r., występował u pozwanej do 2016 roku,

14 - intensyfikację leczenia z 2020 roku należy wiązać z problemami w pracy, natomiast brak wizyt w 2023 roku oraz tylko dwie wizyty w styczniu 2024 roku sugerują, że pozwana nie ma potrzeby leczenia psychiatrycznego,

15 - z wysokim prawdopodobieństwem [z punktu widzenia wiedzy psychiatrycznej] można stwierdzić, że przy braku innych czynników nasilających [śmierć matki, rozwód, drugi wypadek, problemy w pracy, zdiagnozowane choroby] reakcja dezadaptacyjna wywołana wypadkiem z 14 maja 2011 r. mogła się zakończyć po 2 latach prawidłowego leczenia,

16 - aktualnie miesięczny koszt leków potrzebnych powódce w związku z zaburzeniami depresyjno-lękowymi to około 30 zł, natomiast koszt wizyty za psychoterapię to koszt 140 zł;

17 - dziedzina wiedzy jaką jest psychiatria nie ma charakteru ścisłego, zaś oceny lekarskie w takim przypadku zawsze obarczone są brakiem 100% pewności zarówno co do wpływu określonych zdarzeń na stan psychiczny pacjenta, jak i co do tego, w jakim czasie określone objawy zaburzeń powinny ustąpić,

18 - przyznana i wypłacana pozwanej renta pozwalała jej na wizyty lekarskie,

19 - dokumentacja co do leczenia psychiatrycznego pozwanej po przyznaniu jej renty jest zupełna,

20 - aktualny [na datę wniesienia pozwu oraz obecnie] stan zdrowia psychicznego pozwanej i wynikające z tego stanu potrzeby pozwanej, nie uzasadniają dalszego trwania renty po wniesieniu pozwu;

21 - pozwana nie wykorzystała przyznanej jej renty zgodnie z jej przeznaczeniem,

22 - doszło do zmiany stosunków w wymiarze ekonomicznym, która przemawia za zmniejszeniem wysokości renty,

23 podczas gdy w/w ustalenia faktyczne zostały oparte na opiniach wydanych przez biegłą, której to opinie były niekompletne, niejasne, niepełne, sprzeczne wewnętrznie oraz błędne merytorycznie;

24 - dokumentacja medyczna powinna być wyłączną podstawą do ustaleń faktycznych odnośnie częstotliwości wizyt lekarskich pozwanej, podczas gdy pozwana wskazywała, iż wielokrotnie korzystała z teleporady, pozwana nie może jednak odpowiadać za sposób prowadzenia dokumentacji medycznej;

25 7. art. 907 § 2 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie nie doszło do zmiany stosunków uzasadniających zmianę wysokości lub czasu trwania renty.

26 W konkluzji apelująca wniosła o:

27 - zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu za postępowanie I instancji oraz za postępowanie apelacyjne, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

28 - ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

29 Dodatkowo, na podstawie art. 381 k.p.c., skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów:

30 a) dokumentu w postaci opinii psychiatrycznej z 29 maja 2025 r. wydanej przez specjalisty z zakresu psychiatrii prof. nadzw. dr hab. med. K. S.,

31 b) dokumentu w postaci wyniku badania elektroencefalograficznego z 5 maja 2025 roku,

32 c) dokumentu w postaci zaświadczenia wydanego przez dr n. med. G. H. z 19 maja 2025 roku,

33 d) zeznań świadka K. S.,

34 e) opinii biegłego psychiatry, psychoneurologa, neurologa z Ośrodka (...) w T.,

35 celem ustalenia okoliczności szczegółowo sprecyzowanych w apelacji.

36 W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie jej w całości i o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł o oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przez pozwaną w apelacji oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wykonanego na zlecenie powoda sprawozdania z czynności z 23 czerwca 2024 r. celem ustalenia, że pozwana nie prezentuje żadnych ograniczeń w życiu codziennym, a w szczególności nie ma żadnych problemów przy prowadzeniu pojazdów mechanicznych.

37 Powód wniósł zażalenie na orzeczenie o kosztach procesu zawarte w punkcie 2) wyroku z 11 kwietnia 2025 r. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. w zw. z art. 109 § 2 k.p.c. i w zw. z art. 102 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieobciążeniu pozwanej kosztami postępowania na rzecz powoda.

38 Skarżący wniósł o:

39 - zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 2200 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwoty 1800 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

40 - zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

41 - ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania zażaleniowego.

42 W odpowiedzi na zażalenie pozwana wniosła o jego oddalenie w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu w postępowaniu zażaleniowym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

43 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

44 Przystępując do omówienia apelacji wywiedzionej przez pozwaną podkreślić należy, że Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne oraz dokonaną ocenę prawną, co skutkuje ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego (art. 387 § 2¹ pkt 1 k.p.c.).

45 Zarzuty naruszenia przepisów art. 130 ¹a § 1 k.p.c. w zw. z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz art. 321 k.p.c. należy omówić łącznie, skoro w ocenie apelującej doprowadziły do takiego samego skutku, tzn. uwzględnienia roszczenia, którego powód nie sformułował.

46 Zgodnie z art. 321 k.p.c. sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Zakaz orzekania ponad żądanie odnosi się nie tylko do samego żądania (petitum), ale i do jego podstawy faktycznej (causa petendi). Sąd jest związany zarówno samym żądaniem pozwu, jak i jego podstawą faktyczną i nie może zasądzać czego innego niż żądał powód, ani na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 9 lutego 2012 r., I PK 95/11, MoP 2012, nr 3, s. 114; w wyroku z 23 lipca 2015 r., I CSK 549/14). Przez podanie okoliczności faktycznych - uzasadniających zgłoszone żądanie - należy rozumieć opisanie konkretnych wydarzeń historycznych, z którymi powód wiąże powstanie po jego stronie określonego roszczenia wobec pozwanego. Sąd może orzekać jedynie o roszczeniach, które wynikają z faktów przytoczonych przez powoda. Podstawą orzeczenia nie mogą być okoliczności faktyczne, których powód nie objął swymi twierdzeniami (art. 321 § 1 k.p.c.). Należy uznać za utrwalone w judykaturze sądów powszechnych i Sądu Najwyższego stanowisko, zgodnie z którym związanie żądaniem pozwu nie może być rozumiane jako bezwzględne związanie samym sformułowaniem zgłoszonego żądania. Jeśli sformułowanie to jest niewłaściwe lub nieprecyzyjne, sąd może je odpowiednio zmodyfikować z zachowaniem woli powoda wyrażonej wprost, bądź wynikającej z uzasadnienia żądania. Dla określenia przedmiotu sporu oraz treści żądania istotne jest nie tylko petitum pozwu, ale i jego uzasadnienie. Nie można zatem poprzestawać wyłącznie na warstwie faktograficznej uzasadnienia ale dla wykładni petitum należy sięgać także po wywody zmierzające dla uargumentowania racji, dla których powód wnosi pozew (tak m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 maja 2019 r., IV CSK 493/18, G.). Dopuszczalna jest wykładnia żądania pozwu, zmierzająca do uwzględnienia „rzeczywistej” woli powoda, a jej granicą jest ustalana w toku wykładni rzeczywista wola strony. Istnieje możliwość pewnych korekt brzmienia żądania pozwu, o ile niewątpliwie odpowiadają intencji powoda. Chodzi w tym przypadku o sformułowania "niewłaściwie, niewyraźnie lub nieprecyzyjnie". Wywodzi się, że sąd nie tylko może, lecz w istocie ma obowiązek odpowiednio je zmodyfikować, jednakże zgodnie z wolą powoda i w ramach podstawy faktycznej powództwa (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z 23 maja 2013 r., I CSK 555/12, G.).

47 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy: bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 130 ¹a § 1 k.p.c. w zw. z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c., którego pozwana upatrywała w niezwróceniu pozwu, mimo – jej zdaniem – braku prawidłowego sformułowania żądania. Zarzut ten pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego wyroku. Z treści pozwu wynikał bowiem przedmiot żądania oraz jego podstawa. Powód domagał się zmiany czasu trwania renty ustalonej wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem, powołując się na zmianę stosunków uzasadniającą zastosowanie art. 907 § 2 k.c. Nie było zatem wątpliwości co do tego, jakiej zmiany istniejącego stosunku prawnego powód się domagał. Przebieg postępowania potwierdza, że pozwana znała przedmiot sporu i mogła w pełnym zakresie podjąć obronę. W toku procesu odnosiła się bowiem merytorycznie do zasadności dalszego trwania renty, jej stanu zdrowia, częstotliwości leczenia psychiatrycznego oraz związku aktualnych dolegliwości z wypadkiem. Nie można zatem przyjąć, aby ewentualne niedoskonałości redakcyjne pozwu uniemożliwiały nadanie mu prawidłowego biegu albo skutkowały koniecznością zwrotu pozwu.

48 W konsekwencji nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. poprzez orzeczenie ponad żądanie. Powód domagał się zmiany czasu trwania renty i wskazywał, że obowiązek jej uiszczania powinien zakończyć się z dniem wniesienia pozwu. Natomiast Sąd Rejonowy określił czas trwania renty do dnia 14 czerwca 2022 r., zgodnie z żądaniem powoda. Nie można uznać, że Sąd Rejonowy orzekł ponad żądanie tylko dlatego, że rozstrzygnięcie wymagało określenia konkretnej daty końcowej obowiązku rentowego. Określenie tej daty było koniecznym następstwem uwzględnienia żądania powoda. Sąd nie przyznał powodowi świadczenia innego rodzaju, ani nie rozstrzygnął o innym przedmiocie, niż objęty pozwem, a jedynie poprawnie sformułował orzeczenie, uściślając czas trwania renty z zachowaniem rzeczywistej woli powoda. Orzeczenie pozostawało zatem w granicach żądania w rozumieniu art. 321 k.p.c.

49 Zarzuty apelacyjne opisane pod poz. od 3. do 6. dotyczą oceny materiału dowodowego przez Sąd pierwszej instancji z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów, bez wszechstronnego i obiektywnego rozważenia całości materiału dowodowego i wyciągnięcia na tej wadliwej podstawie bezpodstawnych i niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym wniosków, a zatem naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Przypomnieć więc należy, że swobodna ocena dowodów, o której mowa w tym przepisie oznacza, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to tak przeprowadzona ocena dowodów może być skutecznie podważona. Jeżeli zaś z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Nie jest więc wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normy art. 233 § 1 k.p.c. przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez sąd pierwszej instancji. Skarżąca powinna wykazać naruszenie przez sąd paradygmatu oceny wynikającego z art. 233 § 1 k.p.c., a zatem wykazać, że sąd wywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów. Powinna w szczególności wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając.

50 W niniejszej sprawie pozwana nie sprostała powyższym wymaganiom. Apelująca kwestionuje bowiem prawidłowość oceny dowodów i poczynionych na ich podstawie ustaleń co do kontynuowania leczenia psychiatrycznego po wydaniu przez Sąd Rejonowy w Łasku wyroku z 19 lutego 2016 r., jej aktualnego stanu zdrowia psychicznego i wynikającej stąd zmiany stosunków uzasadniającej ustalenie wygaśnięcia obowiązku pozwanego wypłacania jej renty z tytułu zwiększonych potrzeb przedstawiając własną ocenę dowodów zgromadzonych na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego lub odwołując się do dowodów, których wówczas nie zgłosiła.

51 Zasadnicze znaczenie dla oceny stanu zdrowia pozwanej w kontekście żądania pozwu miała opinia biegłego lekarza z zakresu psychiatrii. Opinie biegłej C. R. pozwana kwestionowała od początku po jej wydaniu. Po złożeniu 22.01.2025 r. przez biegłą opinii uzupełniającej pozwana wniosła o jej dalsze uzupełnienie. Ten wniosek Sąd Rejonowy uwzględnił, a biegła uzupełniła opinię ustnie na rozprawie w dniu 21 marca 2025 roku. Po jej złożeniu pozwana nie kwestionowała opinii, nie wnosiła o jej uzupełnienie, ani o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, nie wnosiła również o uzupełnienie materiału dowodowego w innym zakresie, np. poprzez dopuszczenie dowodów z opinii biegłych innej specjalności. Co więcej, pełnomocnik pozwanej w głosie do protokołu [k. 330-331] odwołując się do tej opinii wskazywała na konieczność kontynuowania leczenia przez pozwaną. Nadal kwestionowała poprawność wniosków biegłej, ale nie wnosiła o otwarcie rozprawy na nowo, ani o dopuszczenie dalszych dowodów. Zatem zgłoszone dopiero w apelacji wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodów z opinii biegłych: psychiatry, psychoneurologa, neurologa z Ośrodka (...) w T. są spóźnione i – jako takie – podlegały pominięciu zgodnie z art. 381 k.p.c. Skoro w ocenie pozwanej opinia biegłego psychiatry, którą dysponował Sąd Rejonowy była niekompletna, niejasna i nierzetelna, to rzeczą strony dostrzegającej mankamenty opinii było zgłoszenie odpowiednich wniosków dowodowych. Wprawdzie zgodnie z art. 286 k.p.c. sąd może zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych, ale nie w każdym przypadku jest to konieczne. Potrzeba taka zachodzi, gdy ocena wydanej opinii prowadzi do wniosku, że jest nieprzekonująca, zawiera braki, stwierdzenia budzące wątpliwości lub sprzeczności i gdy opinia biegłych wywołuje u sądu uzasadnione wątpliwości co do jej prawidłowości. Natomiast sąd nie jest obowiązany dążyć do sytuacji, aby opinią biegłego zostały przekonane również strony. To na stronach spoczywa ciężar dowodu i to strony, zgodnie z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. są odpowiedzialne za wynik postępowania dowodowego i to na stronach spoczywa ryzyko nieudowodnienia swoich twierdzeń. Dlatego samo kwestionowanie opinii przez pozwaną nie obligowało Sądu Rejonowego do prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu. Natomiast zgłoszony w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. jest gołosłowny i stanowi jedynie wyraz niezadowolenia pozwanej z opinii biegłego. Jednocześnie apelująca nie przedstawiła przekonujących argumentów, dla których dowody z opinii innego psychiatry, jak i biegłych innych specjalności powinny być przeprowadzone przez Sąd odwoławczy.

52 Przepis art. 381 k.p.c. ma charakter wyjątkowy i nie może być interpretowany w sposób rozszerzający (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 13 czerwca 2012 r., II CSK 608/11, LEX nr (...)). Skuteczność zgłoszenia przez stronę w postępowaniu przed sądem II instancji nowych faktów i dowodów, na podstawie przywołanego art. 381 § 1 k.p.c. jest uzależniona od wykazania przez nią, iż nie mogła ich powołać w postępowaniu przed sądem I instancji lub, że potrzeba ich powołania wynikła później. Potrzeba powołania nowych faktów i dowodów może wynikać z tego, że nie istniały na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, albo nie były dostępne dla strony; może być powodowana rozwojem postępowania dowodowego na etapie drugoinstancyjnym, bądź okolicznościami wskazanymi w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji. Jednak co do zasady ryzyko niepowodzenia w procesie dowodzenia i przegrania sprawy ponosi strona. Dlatego nie jest dopuszczalne powoływanie nowych faktów i dowodów tylko z tej przyczyny, że strona uznała dowody przedstawione sądowi I instancji za wystarczające i nie spodziewała się wyroku dla siebie niekorzystnego. Podlegają one pominięciu, jeżeli okaże się, że strona mogła je powołać przed sądem pierwszej instancji.

53 W niniejszej sprawie, o czym była już mowa, kwestia stanu zdrowia psychicznego pozwanej w kontekście istnienia obowiązku pozwanego wypłacania jej renty z tytułu zwiększonych potrzeb, ma zasadnicze znaczenie. Spór stron od początku koncentrował się wokół stanu zdrowia pozwanej i występowania potrzeb, w związku z którymi renta została zasądzona. Dlatego oczywiście bezzasadne jest twierdzenie, że potrzeba powołania dowodów wskazanych w apelacji powstała dopiero po wydaniu przez Sąd Rejonowy zaskarżonego wyroku.

54 Przy apelacji zostały złożone również: wynik badania elektroencefalograficznego [k. 378], zaświadczenie wystawione przez dr n. med. G. H. i „opinia psychiatryczna (prywatna)”. Dokumenty te nie istniały w dacie wydawania przez Sąd Rejonowy zaskarżonego wyroku, nie są więc spóźnione w rozumieniu art. 381 k.p.c. Ich przedłożenie wraz z apelacją nie prowadzi jednak do zmiany ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, ani do innej oceny materiału dowodowego niż poczyniona przez Sąd meriti. Zaświadczenie wydane przez neuropsychologa powstało wyłącznie w oparciu o jednorazowy wywiad przeprowadzony z pozwaną i oprócz opisu informacji przekazanych przez samą pozwaną nie zawiera żadnych wniosków co do aktualnego jej stanu zdrowia. Stwierdzenie o wymaganiu „zobiektywizowania występujących zaburzeń w funkcjonowaniu psychicznym” pozwanej nie oznacza bowiem potwierdzenia występowania takich zaburzeń, a jedynie wskazuje na potrzebę sprawdzenia wiarygodności wywiadu. Omawiane zaświadczenie nie ma więc żadnej wartości dowodowej. Z kolei „opinię psychiatryczną (prywatną)” Sąd Okręgowy potraktował jedynie jako wsparcie argumentacji przedstawionej w apelacji, a nie dowód w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Co oczywiste „opinia prywatna” nie może być przedstawiana jako kontrdowód dla opinii biegłego sądowego. Natomiast omawiany dokument jest w istocie oceną opinii biegłej sądowej C. R., wykonaną na zlecenie pozwanej przez osobę postronną i na tej ocenie się skupia - w oderwaniu od zgromadzonego materiału dowodowego (do którego autor dokumentu nie miał i nie mógł mieć dostępu) i przy nieznajomości zasad sporządzania opinii na potrzeby postępowania sądowego. Rolą biegłego sądowego nie jest bowiem gromadzenie materiału dowodowego (gromadzenie dokumentacji medycznej, zlecanie badań stronie, której opinia dotyczy), a ocena stanu zdrowia przez biegłego lekarza następuje w granicach określonych przez sąd. Dokument - wynik badania elektroencefalograficznego nie wnosi nic do sprawy, bo bez odwołania się do opinii biegłego odpowiedniej specjalności jest w sprawie nieprzydatny.

55 Wracając do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. jeszcze raz należy podkreślić, że zadaniem biegłego sądowego nie jest gromadzenie materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji medycznej, ani zlecanie badań stronie. To rzeczą stron jest przedstawianie dowodów, które mogą następnie być podstawą opiniowania przez biegłego. Przypomnieć też należy, że wbrew odmiennemu stanowisku prezentowanemu pośrednio w apelacji, ciężar dowodu nie spoczywa wyłącznie na powodzie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Rozkład ciężaru dowodu wynikający z tego przepisu powoduje, że ten, kto powołując się na przysługujące mu prawo, zgłasza roszczenie do innej osoby, obowiązany jest udowodnić fakty (okoliczności faktyczne) uzasadniające to żądanie; ten kto odmawia uczynienia zadość żądaniu, a więc neguje uprawnienie żądającego, obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje (tak: Stanisław Dmowski, Stanisław Rudnicki „Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga pierwsza, część ogólna”, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis) . Samo zaprzeczenie okolicznościom dokonane przez stronę procesową wywołuje ten skutek, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty stają się sporne i muszą być udowodnione, zaś w razie ich nieudowodnienia, sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1975 roku, III CRN 26/75, LEX nr 7692).

56 Apelująca twierdzi, że po zasądzeniu renty kontynuowała leczenie psychiatryczne, choć dostępna zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna tego twierdzenia nie potwierdza.

57 Obowiązek prowadzenia dokumentacji medycznej spoczywa na podmiotach udzielających świadczeń zdrowotnych, a sposób jej prowadzenia reguluje ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta [Dz.U z 2024 r., poz. 581 t.j.] oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania [Dz.U. z 2024 r., poz. 798 t.j.]. Powyższe przepisy nakładają na podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych obowiązek prowadzenia, przechowywania i udostępniania dokumentacji medycznej w sposób określony w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w ustawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia [art. 24 ust. 1 cyt. ustawy]. Wśród danych, które powinna ona zawierać wymienia się m.in. oznaczenie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych ze wskazaniem komórki organizacyjnej, w której udzielono świadczeń zdrowotnych, opis stanu zdrowia pacjenta lub udzielonych mu świadczeń zdrowotnych i datę sporządzenia [art. 25 ust. 1 ustawy]. Wpisów w dokumentacji dokonuje się niezwłocznie po udzieleniu świadczenia zdrowotnego z zapewnieniem niezaprzeczalności i integralności danych, a w dokumentacji w postaci papierowej w sposób czytelny i w porządku chronologicznym [§ 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania].

58 Skoro pozwana twierdzi, że udzielano jej świadczeń zdrowotnych, lecz zaniedbywano [i to permanentnie] obowiązek prowadzenia dokumentacji potwierdzającej czas i rodzaj udzielonych świadczeń, to powinna to udowodnić. Doświadczenie życiowe, a przede wszystkim zawodowe Sądu w niniejszym składzie wskazuje, że podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych, zarówno publiczne jak i prywatne, dochowują obowiązku prowadzenia dokumentacji. Bywa ona nieczytelna, czasami niejasna i niepełna, ale jeżeli pacjent leczy się długotrwale i to u jednego lekarza, znajduje to odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej. Pozwana podkreślała, że podjęła leczenie prywatne z uwagi na zaufanie do lekarza, zatem mogła zgłosić dowód z jego zeznań celem potwierdzenia swoich twierdzeń o kontynuowaniu leczenia. Zeznania pozwanej w tej kwestii są wewnętrznie sprzeczne, ponieważ z jednej strony twierdziła, że leczyła się, lecz nie ma dokumentacji to potwierdzającej a jednocześnie, że nie mogła kontynuować leczenia z powodu braku pieniędzy. Jednocześnie pozwana nie przedstawiła żadnych dowodów, które by potwierdzały jej wydatki na leczenie. Nawet jeżeli zasądzona renta z czasem byłaby niewystarczająca do pokrycia pełnych wydatków na leczenie, to przynajmniej część z nich pozwana mogła pokryć z renty. Wreszcie, gdyby pozwana miała rzeczywiście potrzebę leczenia psychiatrycznego, a wypłacana jej renta byłaby niewystarczająca, to podejmowałaby starania o podwyższenie tego świadczenia. Przepis art. 907 § 2 k.c. daje każdej ze stron możliwość żądania zmiany wysokości lub czasu trwania renty w razie zmiany stosunków i może być nie tylko podstawą jej obniżenia lub ustalenia wygaśnięcia do niej prawa, lecz również podwyższenia. Pozwana nawet nie twierdziła, że takie starania podejmowała. Biorąc powyższe pod uwagę, jej twierdzenia i zeznania o kontynuowaniu leczenia i o istnieniu potrzeby jej dalszego leczenia należy uznać za gołosłowne i niewiarygodne.

59 Podsumowując tę część rozważań: niezasadny jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c., polegający pominięcia zeznań pozwanej dotyczących częstotliwości jej wizyt u lekarza psychiatry. Zeznania strony podlegają ocenie na zasadach określonych w art. 233 § 1 k.p.c. i nie korzystają z pierwszeństwa przed innymi dowodami. W niniejszej sprawie częstotliwość wizyt psychiatrycznych wynikała przede wszystkim z dokumentacji medycznej, a zatem z obiektywnych danych dotyczących faktycznie udzielonych świadczeń. Nawet przy uwzględnieniu twierdzeń pozwanej dotyczących jej leczenia nie można było pominąć faktu, że występowały okresy, w których nie korzystała ona z pomocy psychiatrycznej, w tym w 2019, 2021 i 2023 r. Okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, skoro renta została ustalona z uwagi na zwiększone potrzeby obejmujące koszty prywatnych wizyt psychiatrycznych, dojazdów i leków. Sąd Rejonowy miał zatem podstawy, aby w zakresie częstotliwości leczenia oprzeć się przede wszystkim na dokumentacji medycznej i opinii biegłej, a nie na samych twierdzeniach strony.

60 Zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. i art. 327¹ § 1 k.p.c. także nie zasługiwał na uwzględnienie. Zaświadczenia psychiatryczne z dnia 15 grudnia 2022 r. oraz z dnia 11 stycznia 2024 r. nie były pozbawione znaczenia, jednak ich treść należało ocenić w ramach całokształtu materiału dowodowego. Dowody z tych dokumentów podlegają ocenie na tych samych zasadach, jak wszystkie pozostałe dowody. Samo stwierdzenie występowania u pozwanej określonych dolegliwości psychicznych nie przesądzało o zasadności dalszego trwania renty. W sprawie istotne było bowiem ustalenie, czy aktualne zwiększone potrzeby pozwanej pozostają w związku z wypadkiem z 2011 r. oraz czy istnieją w rozmiarze uzasadniającym dalsze pobieranie świadczenia. Omawiane zaświadczenia nie podważały ustaleń wynikających z opinii biegłej, ani z dokumentacji dotyczącej częstotliwości leczenia. Do oceny stanu zdrowia pozwanej na potrzeby postępowania sądowego kompetentny jest biegły sądowy, który nie jest związany ocenami innych lekarzy. Skoro pomimo wydania zaświadczeń biegła psychiatra dokonała odmiennej oceny potrzeby leczenia pozwanej z przyczyn wywołanych wypadkiem z 2011 roku, to bez podważenia trafności wniosków biegłej [co ostatecznie apelującej się nie powiodło], zaświadczenia nie mogły być podstawą odmiennej oceny Sądu w przedmiotowej kwestii. Zaś uzasadnienie Sądu pierwszej instancji pozwalało na ustalenie, jakie fakty Sąd uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz z jakich przyczyn przyjął, że aktualny stan zdrowia pozwanej nie uzasadnia dalszego trwania renty. Uzasadnienie umożliwiało zatem przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.

61 Także ogólny zarzut dokonania dowolnej oceny całego materiału dowodowego nie był trafny. Pozwana w istocie przedstawia własną ocenę dowodów, wywodząc z utrzymywania się dolegliwości psychicznych konieczność dalszego wypłacania renty. Stanowisko to nie uwzględnia jednak, że renta została przyznana na określony cel – pokrycie zwiększonych potrzeb związanych z leczeniem psychiatrycznym, zakupem leków, prywatnymi wizytami i dojazdami. Sąd Rejonowy nie zakwestionował faktu, że wypadek spowodował u pozwanej dolegliwości psychiczne. Ustalił natomiast, że po wydaniu wyroku nastąpiły zmiany zarówno w zakresie częstotliwości leczenia, jak i przyczyn późniejszych pogorszeń stanu zdrowia psychicznego. W szczególności znaczenie miały okresy całkowitego braku leczenia psychiatrycznego oraz fakt, że aktualny stan psychiczny pozwanej był w znacznym stopniu związany z późniejszymi wydarzeniami życiowymi. Taka ocena nie narusza zasad logiki, ani doświadczenia życiowego.

62 Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 907 § 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem w razie zmiany stosunków każda ze stron może żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, nawet jeżeli jej wysokość lub czas trwania zostały ustalone prawomocnym orzeczeniem sądowym. Wbrew stanowisku pozwanej w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana stosunków uzasadniająca zmianę czasu trwania renty. Dla oceny tej przesłanki należało porównać sytuację istniejącą w chwili ustalenia renty z sytuacją istniejącą w chwili wystąpienia z żądaniem jej zmiany. Renta w wysokości 490 zł miesięcznie została przyznana z uwagi na zwiększone potrzeby pozwanej związane z leczeniem psychiatrycznym, zakupem leków, prywatnymi wizytami oraz kosztami dojazdów. Tymczasem po wydaniu wyroku sytuacja ta uległa istotnej zmianie. Pozwana przez długie okresy nie korzystała z leczenia psychiatrycznego, a w dacie wniesienia pozwu od ponad półtora roku nie odbywała wizyt psychiatrycznych. Jednocześnie opinia biegłej wskazywała na niewielki obecny udział następstw wypadku w stanie psychicznym pozwanej oraz na znaczenie późniejszych wydarzeń życiowych.

63 Nie można przy tym przyjąć, że dla zastosowania art. 907 § 2 k.c. konieczne było całkowite ustąpienie wszelkich dolegliwości psychicznych. Przedmiotem oceny była bowiem zmiana stosunków stanowiących podstawę konkretnego obowiązku rentowego, a nie samo istnienie jakichkolwiek problemów zdrowotnych. Sąd Rejonowy zasadnie zatem przyjął, że aktualny stan zdrowia pozwanej i wynikające z niego potrzeby nie uzasadniały dalszego trwania renty po dniu 14 czerwca 2022 r. Nie zmienia tej oceny fakt, że część dolegliwości psychicznych pozwanej miała swój początek w wypadku z 2011 r. Okoliczność ta została uwzględniona zarówno przy przyznaniu pierwotnej renty, jak i przy ocenie zasadności jej dalszego trwania. Istotne było natomiast to, że późniejszy rozwój stanu zdrowia pozwanej oraz jego wpływ na potrzeby lecznicze został ukształtowany również przez inne zdarzenia.

64 W konsekwencji zarzut naruszenia art. 907 § 2 k.c. był bezzasadny.

65 Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy uznał, że żaden z zarzutów apelacji nie podważył prawidłowości ustaleń faktycznych, ani oceny prawnej Sądu pierwszej instancji. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że po wydaniu wyroku z dnia 19 lutego 2016 r. nastąpiła zmiana stosunków w zakresie stanowiącym podstawę obowiązku rentowego, a aktualny stan zdrowia pozwanej i wynikające z niego zwiększone potrzeby nie uzasadniają dalszego trwania renty po dniu 14 czerwca 2022 r.

66 Z tych względów, na podstawie art. 385 k.p.c., apelację pozwanej należało oddalić.

67 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. Apelacja pozwanej została oddalana w całości, wobec czego pozwana jako strona przegrywająca obowiązana jest zwrócić powodowi poniesione przez niego koszty postępowania apelacyjnego. Na koszty złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w kwocie 900 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie [Dz. U. z 2026 r., poz. 215]. Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1¹ k.p.c.

68 Nie zasługiwało na uwzględnienie zażalenie powoda wniesione na orzeczenie o kosztach procesu zawarte w pkt 2) wyroku, ponieważ podniesione w nim zarzuty okazały się w całości chybione.

69 Zgodnie z treścią art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Wprawdzie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego statuują zasadę, że wynik procesu decyduje o obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, niemniej nie jest to obowiązek nieograniczony i podlega ocenie z punktu widzenia zasad słuszności, czego wyrazem jest art. 102 k.p.c. Wynikająca z tego przepisu zasada słuszności jest odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Jako rozwiązanie szczególne, nie podlega wykładni rozszerzającej i wyklucza stosowanie wszelkich uogólnień. Wymaga do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Omawiany przepis nie precyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację sądowi przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy [tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19 września 2013 r., sygn. I CZ 183/12, LEX nr (...)].

70 O wypadkach szczególnie uzasadnionych w rozumieniu art. 102 k.p.c. można mówić w sytuacji, gdy prowadzą one do przekonania, że ponoszenie kosztów pozostawałoby w sprzeczności z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1974 r., II CZ 223/73, LEX nr 7379 i z 28 stycznia 2011 r., I UZ 152/10, LEX nr 1375333). Do wypadków szczególnie uzasadnionych w rozumieniu art. 102 k.p.c. można także zaliczyć sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu sądu [por. postanowienie Sądu Najwyższego z 1 września 1973 r., I CZ 122/73, OSNC 1974/5/98 i z 19 października 2012 r., V CZ 43/12, LEX nr 1243106]. Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.

71 Zastosowanie przepisu art. 102 k.p.c. jest przejawem tzw. prawa sędziowskiego i może być stosowany wówczas, kiedy okoliczności konkretnej sprawy dają po temu podstawy, tj. gdy zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika w całości, a nawet w części, byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c., ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy. Musi jednakże uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. W związku z tym może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa [tak m.in. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyrokach: z 25 października 2018 r., III APa 24/18, LEX nr 2612060; z 2 października 2020 r., I ACa 140/20, LEX nr 3108166].

72 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że Sąd Rejonowy dostrzegł i ocenił okoliczności uzasadniające zastosowanie zasady słuszności przy orzekaniu w niniejszej sprawie. Stanowisko swoje jasno i dostatecznie uzasadnił. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena w tym zakresie nie jest ani dowolna, ani powierzchowna, czy niesprawiedliwa. Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c. Przede wszystkim nie można pominąć charakteru roszczenia, którego dotyczyło postępowanie. Pozwana jest osobą, u której wypadek będący źródłem odpowiedzialności powoda wywołał zarówno dolegliwości fizyczne, jak i psychiczne, a następnie prawomocnym wyrokiem z 19 lutego 2016 r. przyznano jej rentę właśnie z uwagi na zwiększone potrzeby związane z tym stanem. Pozwana przez lata otrzymywała zatem świadczenie przyznane jej prawomocnym orzeczeniem sądu. Dopiero w niniejszym postępowaniu dokonano oceny, czy wobec późniejszej zmiany stosunków istnieją nadal podstawy do jego wypłacania. Nie można uznać, że jej stanowisko procesowe było oczywiście bezzasadne. Utrzymywanie się dolegliwości psychicznych oraz wcześniejsze prawomocne ustalenie prawa do renty mogły bowiem uzasadniać po stronie pozwanej przekonanie, że świadczenie nadal jej przysługuje. Dodatkowo sprawa wymagała dokonania oceny medycznej dotyczącej związku aktualnego stanu psychicznego pozwanej z wydarzeniami sprzed wielu lat. Kwestia ta nie była oczywista i wymagała wiadomości specjalnych. Z opinii biegłej wynikało przy tym, że wpływ wypadku na obecny stan psychiczny pozwanej nie został wykluczony, lecz został określony jako niewielki, przy jednoczesnym wskazaniu na wpływ szeregu późniejszych zdarzeń życiowych. W tych okolicznościach przekonanie pozwanej o zasadności dalszego pobierania renty nie może zostać uznane za całkowicie pozbawione podstaw. Nie bez znaczenia pozostaje także to, że obecne dolegliwości psychiczne pozwanej, choć w znacznej mierze pozostawały w związku z późniejszymi wydarzeniami, miały swój początek w wypadku, za którego skutki odpowiada powód. Okoliczność ta mogła dodatkowo uzasadniać po stronie pozwanej przekonanie o dalszym istnieniu podstaw do renty.

73 W konsekwencji Sąd Rejonowy zasadnie przyjął, że w realiach sprawy obciążenie pozwanej kosztami procesu byłoby niesłuszne i sprzeczne z zasadą słuszności.

74 Nie można również przyjąć, że art. 98 k.p.c. wyłączał możliwość zastosowania art. 102 k.p.c. tylko dlatego, że powództwo zostało uwzględnione. Art. 102 k.p.c. stanowi właśnie wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i znajduje zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Skoro Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że taki szczególny przypadek zachodzi, nie było podstaw do zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu na zasadzie art. 98 k.p.c., ani do stosowania art. 100 k.p.c.

75 Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostawał również zarzut naruszenia art. 109 § 2 k.p.c. Przepis ten odnosi się do wysokości kosztów podlegających zasądzeniu, natomiast w niniejszej sprawie zasadniczym zagadnieniem było istnienie podstaw do odstąpienia od obciążenia pozwanej kosztami w ogóle. Skoro zaś przesłanki zastosowania art. 102 k.p.c. zostały spełnione, brak było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda żądanej kwoty 2200 zł, w tym 1800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

76 Z tych samych względów prawidłowe było odstąpienie przez Sąd Rejonowy od obciążania pozwanej nieuiszczonymi kosztami sądowymi.

77 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt 3. wyroku.

78 O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono stosownie do wyniku tego postępowania, zasądzając od powoda na rzecz pozwanej kwotę 225 zł ustaloną na podstawie § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawych [Dz.U. z 2026 poz. 118].