Art. 321

Pokaż w całym akcie

Art. 321 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 321.
§ 1. Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie.
§ 2. (uchylony)

art. 321 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 321 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 18 maja 2010 r., III CZP 134/09

   …szczególnego rodzaju powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa, a jego rozpoznawanie podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 321 § 1 k.p.c., sąd zatem związany jest zgłoszonym żądaniem i nie może orzec o tym, czego powód się nie domaga ani zasądzać ponad żądanie. Takie…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 2 kwietnia 2008 r., III CZP 23/08

   …pozwu zasądzenia świadczenia zwaloryzowanego, jego zasądzenie nie jest orzeczeniem co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem (art. 321 § 1 k.p.c.). Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.).

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 sierpnia 2008 r., III CZP 76/08

   …czego pod osąd nie przedstawiła (ne eat iudex ultra petita patrium et ultra petita non cognoscitur). Zasadę dyspozycyjności urzeczywistnia art. 321 § 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd nie może wyrokować co do przedmiotu nieobjętego żądaniem ani zasądzać ponad żądanie; współcześnie, po uchyleniu § 2…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 11 grudnia 2014 r., III CZP 94/14

   …(art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.). Treść żądania, co do zasady, określa zarazem zakres kognicji sądu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 321 § 1 k.p.c., sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. O tak zgłoszonym żądaniu sąd powinien…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 marca 2005 r., II CK 556/04

   …Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawowe znaczenie ma dokonanie prawidłowej wykładni art. 321 § 1 k.p.c., jest bowiem poza sporem, że powód jednoznacznie swoje żądanie uzasadnił faktem udzielenia pozwanemu pożyczki określonych kwot pieniężnych…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 1 czerwca 2022 r., II CSKP 364/22

   …Nakazuje to zwrócić się do żądań zgłoszonych w niniejszej sprawie; również bowiem w sprawach z udziałem konsumentów znajduje zastosowanie art. 321 k.p.c. zakazujący orzekać co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, oraz zasądzać ponad żądanie. Zakaz orzekania ponad żądanie pozwu oznacza,…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 maja 2007 r., V CSK 25/07

   …w czasie, tj. do chwili uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Nie było zatem podstaw do odrzucenia apelacji strony pozwanej. Zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c., Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Pojęcie żądania określa art. 187 § 1…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 listopada 2007 r., II CSK 344/07

   …na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu stoi art. 383 k.p.c. (niedopuszczalna zmiana powództwa w postępowaniu apelacyjnym), zaś art. 321 § 1 k.p.c. wykluczał możliwość zastosowania art. 405 i n. k.c. przez Sąd Okręgowy. W tym przedmiocie Sąd Apelacyjny odwołał się do wykładni art. 321 §…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 października 2010 r., III UK 20/10

   …zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów. W pierwszej kolejności niezasadny jest zarzut naruszenia art. 321 § 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Z przepisu tego…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 lipca 2012 r., IV CSK 606/11

    …przytoczona w skardze kasacyjnej podstawa naruszenia przepisów postępowania, w ramach której skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. Wynikający z zawartego w art. 610 § 1 k.p.c. odesłania do art. 677 k.p.c. zakres niezwiązania sądu żądaniem w postępowaniu o stwierdzenie…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 321 (9492)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.