Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2026 r., II CSKP 448/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2026 r., II CSKP 448/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 12 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Dariusz Pawłyszcze

4 na posiedzeniu niejawnym 12 października 2026 r. w Warszawie na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 listopada 2023 r., VI ACa 527/22, w sprawie z powództwa M. G. i S. G. przeciwko Bankowi S.A. w W. o zapłatę,

1. zmienia postanowienie Sądu Najwyższego z 29 maja 2025 r., I CSK 2643/24, i odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od Banku S.A. w W. łącznie na rzecz S. G. i M. G.

7 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu.

Uzasadnienie

8 Wyrokiem z 10 lutego 2022 r., XXVIII C 7413/21, Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od pozwanego banku łącznie na rzecz powodowych kredytobiorców 499 677,07 zł z odsetkami z tytułu zwrotu spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych i oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

9 Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w Warszawie zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił powództwo co do odsetek od 499 677,07 zł od 3 lutego 2022 r. do 10 lutego 2022 r., oraz oddalił apelację banku w pozostałej części.

10 Sąd drugiej instancji ustalił, że kredytobiorcy zawarli z poprzednikami prawnymi pozwanego banku dwie umowy kredytu hipotecznego, denominowanego we frankach szwajcarskich (CHF). W dniu 10 kwietnia 2001 r. została zawarta umowa w wysokości 61 000 CHF na 318 miesięcy, natomiast druga umowa została zawarta 25 maja 2002 r. na sumę 23 500 CHF, z okresem kredytowania 295 miesięcy. Spłata kredytów miała następować w złotych, zgodnie z zasadami określonymi w załączniku do umowy. Kredyt lub jego transza miały zostać wypłacone w złotych po przeliczeniu według kursu kupna CHF obowiązującego w banku w dniu wypłaty, zgodnie z tabelą kursów ogłaszaną przez bank. Spłaty miały być przeliczane na CHF po kursie sprzedaży CHF obowiązującym w banku w dniu spłaty. Kredyty zostały całkowicie spłacone. Od 10 kwietnia 2001 r. do 21 lipca 2020 r. kredytobiorcy spłacili 360 243,18 zł, a od 25 maja 2002 r. do 21 lipca 2020 r. spłacili 139 433,89 zł. Sąd drugiej instancji uznał dokonywanie przeliczeń walutowych kursami jednostronnie ustalanymi przez bank za abuzywne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. Wprawdzie przeliczenia określały główne świadczenia stron, lecz mimo tego podlegały ocenie na podstawie tego przepisu ze względu na niejednoznaczne sformułowanie, tj. brak obiektywnych kryteriów, którymi bank miał się kierować przy ustalaniu kursów kupna i sprzedaży CHF. Wobec braku mocy wiążącej postanowień określających kurs przeliczenia nie mogła być wykonywana indeksacja stanowiąca element konstrukcyjny umowy stron, czego skutkiem jest nieważność umowy na podstawie art. 58 § 1 k.c. Ponadto uznanie za ważną urnowy pozbawionej nieuczciwych postanowień umownych może nastąpić tylko w interesie konsumenta jego stanowisko jest decydujące, a powodowi kredytobiorcy wykluczyli możliwość obowiązywania umowy.

11 Sąd Apelacyjny wskazał, że konsekwencją nieważności umowy jest przyjęcie zasadności żądania zwrotu kwot, jakie kredytobiorcy świadczyli w jej wykonaniu (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.). Wobec skutecznego skorzystania przez nich z mechanizmów ochrony konsumenckiej przewidzianych w art. 385¹ § 1 k.c., odpadła podstawa prawna wzajemnych świadczeń, a co za tym idzie - świadczenia obu stron spełnione w oparciu o nieważną umowę stały się nienależne.

12 Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na potrzebę wykładni art. 56, art. 65 § 2 w zw. z art. 385¹ § 1 i 2 k.c. oraz art. 385² k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich w zw. z art. 288 TFUE oraz art. 2 i 54 Traktatu akcesyjnego w zw. z art. 2, 9 i art. 87 ust. 1 Konstytucji.

13 Postanowieniem z 29 maja 2025 r., I CSK 2643/24, Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania.

14 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

15 Potrzeba wykładni przepisu prawa zachodzi, gdy zakres jakiegoś pojęcia w przepisie nie jest jasny. Natomiast zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., tym się różni od potrzeby wykładni przepisów prawnych (art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c.), że nie sprowadza się do rozumienia pojęcia użytego w przepisie prawnym. Zagadnienie prawne powstaje, gdy dokonanie prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego wymaga uwzględnienia kilku przepisów, niekiedy regulujących odrębne kwestie. Zagadnienie prawne powstaje zazwyczaj na tle wzajemnej relacji dwóch przepisów, tj. czy jeden nich wyłącza drugi, czy też stosuje się je niezależnie. Oczywiście może się zdarzyć, że po dokonaniu wykładni niejasnego przepisu powstaje zagadnienie prawne związane z wzajemną relacją już wyłożonych przepisów. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni powinien wskazywać pojęcie, zawarte w przepisie prawa, wymagające wykładni: ze względu na poważne wątpliwości lub rozbieżności w rozumieniu tego pojęcia w orzecznictwie sądów. Powołanie w skardze kasacyjnej zbiorczo wielu przepisów, wymagających wykładni według skarżącego, bez wyszczególnienia pojęć wymagających wykładni, nie spełnia wymogu przedstawienia potrzeby wykładni przepisu prawnego. Skarżący w istocie podnosi zagadnienie prawne, sformułowane w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi: czy i w jakim zakresie dyrektywa 93/13 stosuje się do umów zawartych przed wejściem Polski do Unii Europejskiej.

16 Ponieważ granica między zagadnieniem prawnym a potrzebą wykładni pojedynczego pojęcia prawnego nie zawsze jest ostra, nie powinno mieć znaczenia niewłaściwe nazwanie danej podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Jednak przedstawione przez skarżącego zagadnienie nie występuje w sprawie. Dyrektywy nie są stosowane przez sądy, są aktami skierowanymi do ustawodawcy i wiążą dopiero po ich implementacji. Podstawą uznania za niedozwolone postanowień umowy, regulujących kursy przeliczenia, był art. 385¹ § 1 k.c., a nie dyrektywa 93/13. Przy tym przepis ten obowiązuje od 1 lipca 2000 r., czyli obowiązywał już w chwili zawarcia z powodami pierwszej z umów kredytu. Dla sądu stosującego art. 385¹ i 385² k.c. dyrektywa 93/13 ma znaczenie przy wykładni tych przepisów. Dyrektywa wskazuje wartości, które mają chronić przepisy ustanowione przez sejm w celu implementacji dyrektywy. Przepisy te zostały wprowadzone do Kodeksu cywilnego przed wejściem Polski do UE, z czego skarżący wywodzi, że do wejścia Polski do UE 1 maja 2004 r. należało je wykładać odmiennie. Jednak ustawodawca wskazał, że wprowadzająca te przepisy ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny wdraża w zakresie swojej regulacji wdrożenia określone dyrektywy Wspólnot Europejskich, w tym dyrektywę 93/13. Tak więc od początku art. 385¹ i 385² k.c. należało wykładać w zgodzie z dyrektywą 93/13. Przy tym przepisy te należy stosować także do umów zawartych i niewykonanych do 1 lipca 2000 r. (art. 21 ustawy z dnia 2 marca 2000 r.). Ponadto podniesiony przez skarżącego argument, że stosując przesłankę rażącego naruszenia interesu konsumenta należy uwzględniać sposób wykonania umowy, nie ma oparcia w brzmieniu art. 385² k.c., niezmiennym od 1 lipca 2000 r. Zagadnienie prawne stanowiące uzasadnienie przyjęcia skargi do rozpoznania wynikło z niezrozumienia, że podstawą oceny postanowień umowy z konsumentem jako niedozwolonych jest art. 385¹ § 1 k.c., obowiązujący od 1 lipca 2000 r., a nie dyrektywa 93/13, wiążąca Polskę dopiero od 1 maja 2004 r. Zatem już w chwili wydania postanowienia o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania wniosek o jej przyjęcie nie był uzasadniony w świetle art.398⁹ k.p.c. Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego zmienił postanowienie z 29 maja 2025 r., I CSK 2643/24, i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

17 Na podstawie art. 98 k.p.c. powodom przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.