Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2020 r., II AKa 206/18

wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2020 r., II AKa 206/18

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 206/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 20 lutego 2020 r.

3 Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący: SSA – Anna Zdziarska

5 Sędziowie: SA – Dorota Tyrała

6 SO (del.) – Katarzyna Capałowska ( spr.)

7 Protokolant: – st.sekr. sąd. Katarzyna Rucińska

8 przy udziale Prokuratora Hanny Gorajskiej - Majewskiej

9 po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2020 r.

10 sprawy z wniosku M. N.

11 o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie

12 na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika M. N.

13 od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

14 z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt XVIII Ko 74/17

15 1. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

16 2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 II AKa 206/18

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Okręgowego z dnia 15 marca 2018 r., sygn.. akt. XVIII Ko 74/17

25 1.2. Podmiot wnoszący apelację

26 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☐ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☒ inny – pełnomocnik wnioskodawcy

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☒ na korzyść

35 ☐ na niekorzyść

36 ☒ w całości

37 ☐ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☐

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 1.3.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

46 ☐

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☒

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☒

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☒

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☒

64 uchylenie

65 ☐

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 2.1. Ustalenie faktów

69 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Oskarżony

72 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

73 Dowód

74 Numer karty

75 Nie prowadzono postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym.

76 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

77 Lp.

78 Oskarżony

79 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

80 Dowód

81 Numer karty

82 Nie prowadzono postepowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym.

83 2.2. Ocena dowodów

84 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

85 Lp. faktu z pkt 2.1.1

86 Dowód

87 Zwięźle o powodach uznania dowodu

88 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

89 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

90 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

91 Dowód

92 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

93 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

94 Lp.

95 Zarzut

96 1.Naruszenie art. 555 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie wnioskodawca uchybił terminowi do złożenia wniosku o zadośćuczynienie, podczas gdy wyrok będący podstawą skierowania przedmiotowego wniosku, uprawomocnił się w dniu 24.12.2015 r.; a w w/w dacie przepis art. 555 k.p.k. przewidywał 3 letni okres przedawnienia, wobec czego

97 złożenie wniosku •w dniu 20 1O.2017 r. nastąpiło w terminie.

98 2. Naruszenie art. 5 k.c poprzez oddalenie wniosku wnioskodawcy wobec podniesienia przez oskarżyciela publicznego zarzutu przedawnienia, podczas gdy działanie takie było sprzeczne z zasadami współżycia

99 społecznego. .

100 3. Nieuzasadnione ograniczenie się przez Sąd I instancji jedynie do kwestii statusu więźnia niebezpiecznego, z całkowitym pominięciem szeregu innych

101 okoliczności podnoszonych przez wnioskodawcę tj.: . .

102 - tożsamości postawionych wnioskodawcy zarzutów, które stanowiły podstawę zastosowania wobec w/w tymczasowego aresztowania,

103 - uniemożliwienie wnioskodawcy obrony poprzez zabezpieczenie w celi wnioskodawcy istotnych dla postępowania materiałów i notatek

104 wnioskodawcy, . .

105 - wywiezienie wnioskodawcy do Aresztu Śledczego w Ł. i uniemożliwienie kontaktu z adwokatem (wywiezienie nastąpiło w związku z zastosowanym wobec w/w środkiem zapobiegawczym w postaci tymczasowego aresztowania) - wożenie wnioskodawcy na sprawy z Ł. do W. w okresie letnim,

106 kiedy panowały bardzo wysokie temperatury, .

107 - pogorszenie warunków życia i odbywania kary pozbawienia wolności (brak

108 konta sanitarnego, palące się całą noc światło),

109 - pozbawienie prawa korzystania z przepustek, wokand widzeń bez

110 dozorowych, oraz dodatkowych widzeń w. rodziną, . .

111 - pozbawienie kontaktu telefonicznego z rodziną

112 - pozbawienie widzeń, . „

113 4.Nieprawidłowe stwierdzenie przez Sąd I instancji:

114 a) „W takiej sytuacji sąd stwierdził że w rozpoznawane] sprawie bezskutecznie upłynął roczny termin do wystąpienia z roszczeniem o zadośćuczynienie, który wyznacza art. 555 k.p.k". w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania przez sąd pierwszej instancji" podczas gdy w dacie wydania prawomocnego wyroku będącego podstawą skierowania przedmiotowego wniosku art, 555 k.p.k. określał 3 letni termin przedawnienia roszczeń,

115 b) „Zdaniem sądu w wypadku M. N. nie ujawniły się żadne przeszkody natury psychicznej ani fizycznej; które uniemożliwiłyby złożenie mu wniosku w terminie, tym bardziej; że korzystał z pomocy prawnej" - podczas gdy wnioskodawca wskazał w sposób bardzo szczegółowy z jakich powodów nie złożył wniosku wcześniej i brak jest jakichkolwiek podstaw aby w tym zakresie nie dać wiary wnioskodawcy,

116 c) „Mając na względzie treść obecnie obowiązującego przepisu, istotnie wnioskodawca uchybił wskazanemu w nim terminowi do złożenia wnioski,." - podczas gdy w dacie wydania i uprawomocnienia się wyroku Sądu I instancji uprawniającego do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem, jak zostało wskazane wcześniej obowiązywał 3 letni termin przedawnienia roszczeń,

117 d) „ W związku z tym sąd stwierdzi, że niemożność dochodzenia przez wnioskodawcę w osobie M. N. roszczenia wobec Skarbu Państwa w niniejszej sprawie nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego w świetle art. 5 k.c." - podczas gdy Sąd w ogóle nie rozpatrywał przedmiotowej sprawy w kontekście art. 5 k.c. i ograniczył się jedynie do zacytowanego powyżej stwierdzenia,

118 5.sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niezwykłe chaotyczny z nieuzasadnionych powodów z dużym naciskiem na analizę sytuacji wnioskodawcy w roku 2007 i 2008 czyli przed zastosowaniem tymczasowego aresztowania oraz po uchyleniu tymczasowego aresztowania, bez rzeczowej i szczegółowej analizy sytuacji wnioskodawcy w trakcie stosowania tymczasowego aresztowania, jak również dokonanie oceny wniosku jedynie przez pryzmat zakwalifikowania wnioskodawcy jako więźnia niebezpiecznego, bez dokonania oceny innych przesłanek o których zeznawał wnioskodawca.

119 ☐ zasadny

120 ☐ częściowo zasadny

121 ☒ niezasadny

122 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

123 I. Przede wszystkim zasadne okazało się ustalenie Sądu pierwszej instancji, że wnioskodawca uchybił terminowi wskazanemu w art. 555 kpk na złożenie wniosku. ( Nota bene: prokurator podniósł w toku postępowania przed Sądem Okręgowym zarzut przedawnienia roszczenia).

124 Nie umknęło uwadze zarówno Sądu pierwszej - jak i drugiej instancji, że wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza w Warszawie z dnia 13.11.2015 roku, sygn. akt III K 621/13 uprawomocnił się z dniem 24.12.2015 roku. Wnioskodawca o treści wyroku dowiedział się w dniu 08.12.2015 roku (k.: 1475 akt sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza w Warszawie o sygn. III K 621/13). Natomiast wniosek o zasądzenie zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie wpłynął w dniu 20 października 2017 roku, a zatem po upływie rocznego terminu wskazanego w aktualnie obowiązującym art. 555 k.p.k. do dochodzenia zadośćuczynienia od Skarbu Państwa w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania. Niniejsza sprawa (o zadośćuczynienie) nie była wszczęta, kiedy obowiązywał przepis art. 555 k.p.k. przed nowelizacją, z 3-letnim okresem na złożenie wniosku o zadośćuczynienie, czyli przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2016 roku. (Dz. U. z 2016r., poz. 437), która weszła w życie z dniem 15 kwietnia 2016 roku. (Przepisy ustawy nowelizującej z dnia 11 marca 2016 roku nie rozstrzygały kwestii intertemporalnej dotyczącej roszczeń przewidzianych w art. 555 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 kwietnia 2016 roku). Dodatkowo zaznaczyć należy, iż ( po zmianie przepisu art. 555 kpk) roczny termin na zgłoszenie wniosku o zadośćuczynienie upływał wobec wnioskodawcy w dniu 24.12.2016 r. ( biorąc pod uwagę datę uprawomocnienia się orzeczenia). Zatem ze swojego uprawnienia, wnioskodawca miał możliwość skorzystania ( już po zmianie przepisów) zanim jeszcze roczny termin przedawnienia zakończył swój bieg.

125 II. Orzeczenie Sądu Okręgowego w Warszawie nie stoi także w sprzeczności z zasadą wyrażoną w art. 5 kc . tj. nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z następujących przyczyn:

126 a/ Wniosek M. N. dotyczył niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Warszawie, VIII Wydział Karny, sygn. akt VIII K 31/10 w okresie od dnia 05 lutego 2009 roku do dnia 07 września 2009 roku (w rzeczywistości zastosowano wobec wyżej wymienionego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania do sprawy Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie Wydział V do spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji o sygn. akt Ap V Ds. 53/09).

127 b / Niezależnie od tymczasowego aresztowania opisanego powyżej – równolegle

128 ( na co zasadnie wskazał Sąd Okręgowy) jak wynika z danych z akt sprawy sądowej (informacje z systemu Noe-Sad k i z akt ewidencyjnych oraz danych zgromadzonych w teczce osobopoznawcznej – akta osobowe: część „B”) M. N. był pozbawiony wolności od dnia 07.02.2001 roku do 07.08.2010 roku.

129 Wskazać należy, że z dokumentów zgromadzonych w teczce osobopoznawcznej – akta osobowe: część „B”wpisano:

130 - w dniu 11.06.2007 roku m.in., że w stosunku do osadzonego toczą się nadal czynności procesowe. Prognoza kryminologiczno-społeczna jest negatywna. Biorąc powyższe pod uwagę proponuje utrzymać grupę i podgrupę klasyfikacyjną P-1/p, utrzymać zaliczenie do kategorii skazanych, o których mowa w art. 88 § 4 k.k.w.

131 - w dniu 02.09.2007 roku m.in., że skazany odbywa wyrok 9 lat i 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za przestępstwa określone w art. 258 § 3 k.k., art. 282 k.k., art. 163 § 1 k.k. i art. 191 § 2 k.k. Koniec kary przypada na dzień 12.12.2010 roku. Ponadto toczy się kolejne postępowanie karne z zastosowaniem aresztu. Biorąc powyższe pod uwagę proponuje utrzymać zaliczenie do kategorii osadzonych zgodnie z art. 88 § 4 k.k.w.

132 - w dniu 17.12.2007 roku m.in., że aktualnie toczy się sprawa śledcza z zastosowaniem środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Aktualna jest prognoza kryminologiczno-społeczna, która kształtuje się negatywnie. Proponuje utrzymać dotychczasową podgrupę klasyfikacyjną P-1/p.

133 - w dniu 10.03.2008 roku m.in., że skazany odbywa wyrok 9 lat i 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za przestępstwa określone w art. 258 § 3 k.k., art. 282 k.k., art. 163 § 1 k.k. i art. 191 § 2 k.k. Koniec kary przypada na dzień 12.12.2010 roku. Ponadto toczy się kolejne postępowanie karne z zastosowaniem aresztu. Biorąc powyższe pod uwagę proponuje utrzymać zaliczenie do kategorii osadzonych zgodnie z art. 88 § 4 k.k.w.

134 - w dniu 16.06.2008 roku m.in., że aktualnie toczy się sprawa śledcza z zastosowaniem środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Aktualna jest prognoza kryminologiczno-społeczna, która kształtuje się negatywnie. Proponuje utrzymać dotychczasową podgrupę klasyfikacyjną P-1/p oraz utrzymać zaliczenie skazanego do kategorii osadzonych, o których mowa w art. 212a § 3 k.k.w.

135 - w dniu 15.09.2008 roku, że osadzony nadal uczestniczy w czynnościach procesowych, gdzie oskarżony jest o czyn z art. 258 § 2 k.k. W związku z powyższym proponuje utrzymać zaliczenie do kategorii osadzonych, o których mowa w art. 212a § 3 k.k.w.

136 - w dniu 03.12.2008 roku m.in., że aktualna jest prognoza kryminologiczno-społeczna, która kształtuje się negatywnie z uwagi na niewyjaśnioną sytuację prawną i charakter popełnionych czynów. Proponuje utrzymać dotychczasową podgrupę klasyfikacyjną P-1/p. Zaliczyć do kategorii osadzonych, o których mowa w art. 88 § 4 k.k.w. w związku z faktem, że osadzony dopuścił się przestępstw z art. 258 § 3 k.k.

137 - w dniu 03.02.2009 roku, że skazany odbywa karę pozbawienia wolności za przestępstwo określone w art. 258 § 3 k.k. Nie ustały przesłanki przemawiające za zaliczeniem osadzonego do kategorii skazanych, o których mowa w art. 88 § 4 k.k.w. W związku z powyższym proponuje przedłużyć kwalifikację do w/w kategorii skazanych zgodnie z art. 88 § 4 k.k.w.

138 Takie zaszeregowanie osoby pozbawionej wolności – w myśl dyspozycji art. 88 §4 kkw oznaczało, że wnioskodawca jest osobą skazaną stwarzającą poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i wobec tego kare musi odbywać w zakładzie karnym typu zamkniętego w warunkach zapewniających wzmożona ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo zakładu karnego. Ta konstatacja prowadzi do wniosku, iż wywody zawarte w pkt. II i III zarzutów apelacyjnych również okazały się niezasadne.

139 III. Wreszcie nie sposób zgodzić się z polemiczną opinią pełnomocnika wnioskodawcy, iż uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego jest sporządzone w sposób chaotyczny. W ocenie Sądu Odwoławczego uzasadnienie do wyroku przedstawione przez Sad pierwszej instancji jest logiczne i wyczerpujące. A fakt, iż logika i argumentacja apelującego jest odmienna i subiektywna, nie czyni zasadnym przedstawionego wniosku apelacyjnego ani zarzutów zawartych w apelacji.

140 Wniosek

141 Ponieważ Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty apelacyjne nie są zasadne – w konsekwencji wniosek apelacji również nie zasługiwał na uwzględnienie.

142 ☐ zasadny

143 ☐ częściowo zasadny

144 ☒ niezasadny

145 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

146 Dla uniknięcia powtórzeń z uwagi na tożsamość problematyki zostanie ona omówiona w części 5.1. niniejszego uzasadnienia.

147 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

148 1.

149 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

150 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

151 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

152 1.

153 Przedmiot utrzymania w mocy

154 Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego o oddaleniu wniosku M. N. o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania do sprawy Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie w sprawie o sygn.. Ap V Ds. 53/09

155 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

156 1. jak wskazano w części 3 uzasadnienia tabelarycznego – doszło do uchybienia terminowi wskazanemu w art. 555 kpk do złożenia wniosku o zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania.

157 2. orzeczenie Sadu pierwszej instancji nie stało w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego wskazanymi w art. 5 kc.

158 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

159 1.

160 Przedmiot i zakres zmiany

161 Zwięźle o powodach zmiany

162 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

163 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

164 1.1.

165 ☐ art. 439 k.p.k.

166 Zwięźle o powodach uchylenia

167 2.1.

168 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

169 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

170 Zwięźle o powodach uchylenia

171 3.1.

172 Konieczność umorzenia postępowania

173 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

174 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

175 4.1.

176 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

177 Zwięźle o powodach uchylenia

178 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

179 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

180 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

181 Przytoczyć okoliczności

182 6. Koszty Procesu

183 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

184 Przytoczyć okoliczności

185 2.

186 Kosztami postepowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa na zasadzie art. 554 §2 kpk.

187 7. PODPIS

188 Katarzyna Capałowska Anna Zdziarska Dorota Tyrała

189 1.3. Granice zaskarżenia

190 Kolejny numer załącznika

191 1

192 Podmiot wnoszący apelację

193 Pełnomocnik wnioskodawcy

194 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

195 Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego o oddaleniu wniosku M. N. o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania do sprawy Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie w sprawie o sygn.. Ap V Ds. 53/09

196 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

197 ☒ na korzyść

198 ☐ na niekorzyść

199 ☒ w całości

200 ☐ w części

201 ☐

202 co do winy

203 ☐

204 co do kary

205 ☐

206 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

207 1.3.2. Podniesione zarzuty

208 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

209 ☐

210 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

211 ☒

212 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

213 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

214 ☒

215 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

216 ☒

217 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

218 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

219 ☐

220 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

221 ☐

222 art. 439 k.p.k.

223 ☐

224 brak zarzutów

225 1.4. Wnioski

226 ☒

227 uchylenie

228 ☐

229 zmiana