Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2025 r., III AUa 123/25

wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2025 r., III AUa 123/25

Tekst

1 sygn. akt III AUa123/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 29 października 2025 r.

3 Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

4 Przewodnicząca - sędzia Urszula Iwanowska

5 Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Hajko,

6 po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na rozprawie, w S.,

7 sprawy z odwołania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.

8 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.

9 przy udziale J. K.

10 o ustalenie podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

11 na skutek apelacji płatnika od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt VI U 375/24,

12 I. oddala apelację;

13 II. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi odsetkami należnymi za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.

14 sędzia Urszula Iwanowska

15 sygn. akt III AUa123/25

Uzasadnienie

16 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. decyzją z dnia 28 sierpnia 2023 r., nr (...), stwierdził, że podstawy wymiaru składek i składka na ubezpieczenie zdrowotne J. K. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wynosi 0 zł za okres: od stycznia do grudnia 2021 r. i od stycznia do maja 2022 r.

17 W odwołaniu od powyższej decyzji płatnik składek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wniósł o jej zmianę i ustalenie, że ubezpieczona podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu u płatnika składek, a podstawa wymiaru składek za okres od stycznia do grudnia 2021 r. wynosi miesięcznie 2.600 zł (kwota składki miesięcznej: 234,00 zł), za okres od stycznia do maja 2022 r. wynosi miesięcznie 2.870,00 zł (kwota składki miesięcznej: 258,00 zł).

18 Płatnik składek zarzucił decyzji:

19 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że zleceniobiorca realizując obowiązki wynikające z zawartej z płatnikiem składek umowy zlecenia, wykonywała pracę na rzecz (...) w G.;

20 2. naruszenie przepisu art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędną wykładnię i zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy prawidłowo oceniony, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje ku temu podstaw;

21 3. naruszenie przepisu art. 18 ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy zainteresowana realizując obowiązki wynikające z zawartej z płatnikiem składek umowy zlecenia, nie wykonywała pracy na rzecz (...) w G..

22 W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego podnosząc, że niewątpliwie (...) korzystał z kompleksowych usług świadczonych przez spółkę (...), w ramach których czynności wykonywała także ubezpieczona. Powyższe, w powiązaniu z takimi okolicznościami jak powiązania majątkowe i faktyczne między (...) a spółką (...) pozwala na przyjęcie za zasadne, że obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne od przychodu z tytułu umowy o pracę i umowy zlecenia powstaje u płatnika składek, z którym jest zawierana umowa o pracę, a nie u zleceniodawcy.

23 J. K. poparła stanowisko płatnika składek.

24 Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie (punkt I) oraz zasądził od płatnika składek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. 900 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia wyroku w pkt II do dnia zapłaty tytułem kosztów procesu (punkt II).

25 Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

26 (...) w G. został wpisany do KRS w dniu 25 marca 2002 r. Siedziba Banku znajduje się w G. przy ul. (...), w trzypiętrowej kamienicy. Prezesem (...) w G. od 2021 roku jest P. K..

27 (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. została wpisana do KRS w dniu 23 lipca 2003 r. Siedziba spółki znajduje się w G. przy ul. (...). Prezesem spółki jest od 2019 roku J. N., a prokurentem S. S.. Przedmiot działalności spółki to przede wszystkim działalność ochroniarska, a także sprzątanie budynków i obiektów, działalność pomocnicza związana z utrzymaniem porządku w budynkach. Jedynym udziałowcem w spółce (...) jest (...) w G..

28 W dniu 30 lipca 2008 r. (...) w G. (jako zleceniodawca) i spółka (...) (jako zleceniobiorca) zawarli umowę, w ramach której zleceniobiorca zobowiązał się wykonywać na rzecz zleceniodawcy usługi: utrzymania czynności w obiektach bankowych, prace gospodarcze i konserwacje obiektów i urządzeń, obsługę utrzymania w sprawności w sezonie grzewczym pieców CO.

29 W dniu 20 grudnia 2019 r. (...) w G. zawarł z (...) sp. z o.o. umowę o świadczenie usług gospodarczo-konserwacyjnych i utrzymania czystości, w ramach której spółka (...) zobowiązała się wykonywać usługi m.in. utrzymania czystości w pomieszczeniach wykorzystywanych przez (...) w G..

30 W dniu 1 października 2020 r. spółka (...) i (...) w G. zawarli umowę najmu. W ramach tej umowy (...) wynajął spółce (...),1 m ( 2) powierzchni użytkowej w pomieszczeniu skarbcowym nieruchomości położonej w G. przy ul. (...), na której najemca posadowi sejf do przechowywania broni i amunicji. Wysokość czynszu najmu strony ustaliły na kwotę 10,00 zł miesięcznie.

31 W dniu 10 czerwca 2021 r. (...) w G. zawarł ze spółką (...) kolejną umowę najmu, w której (...) wynajął dla spółki (...) lokal biurowy i powierzchni 17,2 m ( 2 ) i 1,82 m ( 2) z lokalu o powierzchni 20,9 m ( 2 )znajdującego się w budynku przy ul. (...) w G. p.

32 (...) w G. i spółka (...) od wielu lat, wielokrotnie zawierali umowy m.in. o świadczenie usług utrzymania czystości, monitoring i ochronę obiektów Banku czy świadczenie usług konwojowania wartości pieniężnych i dokumentów. Spółka (...) nie świadczyła usług sprzątania innym podmiotom niż (...) w G..

33 100% udziałów w spółce (...) posiada (...) w G.. Osoby zatrudnione w (...) sp. z o.o. świadczyły pracę na podstawie umów o pracę z (...) w G. (jako kasjer, inspektor, specjalista), zaś po godzinach pracy lub przed rozpoczęciem pracy, osoby te świadczyły pracę na podstawie umów zleceń zawartych z (...) sp. z o.o. w zakresie sprzątania pomieszczeń Banku lub czynności w ramach obsługi kadrowo-płatniczej. Siedzibą (...) sp. z o.o. i (...) w G. znajduje się w G. przy ul. (...). W okresie od lipca 2017 r. do maja 2022 r. głównym kontrahentem (...) sp. z o.o. był (...) w G.. Za okres od 1 czerwca 2017 r. do 31 maja 2022 r. około 90% obrotów spółki (...) (od 87% do 91% w poszczególnych latach) pochodziło z umów zawartych z (...) w G.. Spółka (...) sporadycznie świadczyła usługi również na rzecz innych banków lecz były to wyłącznie usługi konwojowe. Wyłącznym odbiorcą usług czystości świadczonych przez spółkę (...) był (...) w G..

34 Prezes spółki W. podejmował ostateczną decyzję kogo zatrudnić w spółce lecz (...) zawsze dysponował wiedzą o tym, które osoby są zatrudnione w spółce (...) do świadczenia usług na rzecz (...). Spółka (...) zatrudniała czasami do sprzątania Banku również osoby niezatrudnione w (...), lecz te osoby pracowały wyłącznie w godzinach, gdy Bank był otwarty. Podczas, gdy Bank był zamknięty usługi sprzątania Banku świadczyły wyłącznie osoby, które były jednocześnie zatrudnione na podstawie umowy o pracę w Banku.

35 W 2019 roku organ rentowy przeprowadził kontrolę w spółce (...) i nie stwierdził wówczas nieprawidłowości w przyjętym przez spółkę (...) sposobie zgłaszania zleceniobiorców do ubezpieczenia zdrowotnego i uiszczanych z tego tytułu składek.

36 W dniach: 1, 4-5, 11-14 lipca 2022 r., 17, 19, 22-25 sierpnia 2022 r., 5-9 września 2022 r. organ rentowy ponownie przeprowadził kontrolę w spółce (...) za okres od lipca 2017 r. do maja 2022 r, w zakresie m.in. prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne. W wyniku kontroli wydał sporną decyzję z dnia 28 sierpnia 2023 r.

37 W dniach: 26-30 września 2022 r., 3-7, 10, 14, 17-21, 24-27 października 2022 r. organ rentowy przeprowadził kontrolę w (...) w G. W.. za okres od lipca 2017 r. do maja 2022 r., m.in. w zakresie prawidłowości i rzetelności rozliczania składek na ubezpieczenie społeczne.

38 J. K. świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z (...) sp. z o.o. w dniu 31 grudnia 2020 r., nr (...), na czas nieokreślony od dnia 1 stycznia 2021 r., której przedmiotem było prowadzenie ksiąg rachunkowych i obsługi płacowej spółki (...), z wynagrodzeniem 2.600 zł brutto miesięcznie.

39 Z powyższej umowy zlecenia ubezpieczona została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 stycznia 2021 r.

40 Ponadto, J. K. podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznych i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na stanowisku zastępcy głównego księgowego w (...) w G. od dnia od dnia 1 grudnia 2008 r.

41 J. K. w tym samym czasie podlegała ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w (...) w G. i jednocześnie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia z (...) sp. z o.o.

42 Praca wykonywana przez ubezpieczoną z tytułu umowy zlecenia z (...) sp. z o.o. była w rzeczywistości świadczona na rzecz (...) w G..

43 Kwoty wypłacone ubezpieczonej przez (...) sp. z o.o. stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne u płatnika składek (...) w G..

44 Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego oraz na podstawie przepisów prawa niżej powołanych Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

45 Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawą do rozważań w niniejszej sprawie jest art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497; powoływana dalej jako: ustawa systemowa), który stanowi, że za pracownika w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

46 Dalej sąd meriti wyjaśnił, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy to zgodnie z literalną wykładnią tego przepisu w zakresie tej sfery aktywności należy go uznać na potrzeby ubezpieczeń społecznych za pracownika tego właśnie pracodawcy. „Praca wykonywana na rzecz pracodawcy” to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanej czynności przez pracownika wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8a ust. 1 in fine ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymienionych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią.

47 Następnie Sąd Okręgowy podniósł, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej został dodany do ustawy na mocy art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 110, poz. 1256). Nakazuje on uznać za pracowników osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła ona z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Dodanie tego przepisu spowodowało, że wątpliwości wzbudziła kwestia określenia płatnika w sytuacji zawarcia przez pracownika z osobą trzecią umowy cywilnoprawnej przewidującej wykonywanie w jej ramach pracy na rzecz podmiotu, z którym pracownik pozostaje jednocześnie w stosunku pracy. Odniósł się do tego Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09 (OSNP 2010/3-4/46), w której stwierdził, że płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe lub wypadkowe z tytułu tej umowy jest pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd Najwyższy wskazał, że istotą art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest rozszerzenie pojęcia pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu osoby świadczącej pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej za pracownika w rozumieniu ustawy systemowej jest to, że - będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą - jednocześnie świadczy ona na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z nim lub inna osobą. W konsekwencji nawet gdy pracownik zawarł umowę o dzieło z osobą trzecią, to pracę w jej ramach wykonuje faktycznie dla swojego pracodawcy (uzyskuje on rezultaty jej pracy).

48 Sąd Najwyższy wskazał ponadto, że at. 8 ust. 2a ustawy systemowej dotyczy z reguły takiej pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy, która mogłaby być świadczona przez jej wykonawcę w ramach stosunku pracy z tym pracodawcą, z tym że musiałby on wówczas przestrzegać przepisów o godzinach nadliczbowych, powierzeniu pracownikowi do wykonywania pracy innej niż umówiona (art. 42 § 4 k.p.) oraz innych ograniczeń i obciążeń wynikających z przepisów prawa pracy. Sąd Najwyższy powołał się na zasadę wyrażoną w art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej, zgodnie z którą dla pracownika płatnikiem składek jest pracodawca. Skoro zatem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy, to naturalne i zgodne z literalną wykładnią tego przepisu jest uznanie, że także w zakresie tej sfery aktywności należy go uznać na potrzeby ubezpieczeń społecznych za pracownika tego właśnie pracodawcy. Za taką wykładnią przemawia także, zdaniem Sądu Najwyższego, brzmienie art. 18 ust. 1a ustawy systemowej, według którego w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. nie rozwiązała praktycznych problemów związanych z naliczaniem części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych, potrącaniem ich ze środków ubezpieczonych i przekazywaniem do ZUS przez pracodawcę, na rzecz którego świadczona jest praca przez osobę świadczącą pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, w sytuacji gdy wykonawca ten otrzymał już wynagrodzenie z tytułu umowy cywilnoprawnej od innego podmiotu. Niemniej jednak Sąd Najwyższy w tej uchwale wprost wskazał, że „praca wykonywana na rzecz pracodawcy” to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez pracownika wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowana art. 8 ust. 2a in fine ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Chodzi o to, że w zorganizowanym procesie pracy u pracodawcy, pojawia się osoba trzecia jako sprzedawca usług, a usługi te wykonują pracownicy zatrudnieni przez pracodawcę. Pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy.

49 Sąd meriti miał na uwadze, że analogiczny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 stycznia 2019 r., II UK 477/17 (OSNP 2020/2/16), w którym przyjął, że definicję pracodawcy z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej należy odkodowywać za pomocą prawa pracy. Do ustaleń poczynionych przez Sąd Najwyższy w powyższym wyroku nawiązał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 sierpnia 2021 r., III UZP 6/21 (OSNP 2022/1/7), w której stwierdził, że rekonstrukcja normy z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej powinna być dokonywana zarówno przy wykorzystaniu celów, jakim miał służyć ten przepis, jak i definicji stosunku pracy z art. 22 § 1 k.p. W przepisie tym użyto bowiem zwrotu - powielonego z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej - „na rzecz pracodawcy.” Zgodnie z art. 22 § 1 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Do stwierdzenia, że dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy, konieczne jest więc ustalenie, czy wykonywana jest praca określonego rodzaju dla pracodawcy, czy dana osoba podlega poleceniom pracodawcy oraz otrzymuje od pracodawcy wynagrodzenie za czynności, które dla niego wykonuje na jego polecenie. Skoro zaś tytuł do ubezpieczenia społecznego jest pochodną istnienia ważnego stosunku cywilnoprawnego, to o rozszerzonym pracowniczym tytule ubezpieczenia społecznego (polegającym na traktowaniu jako pracowników niektórych zleceniobiorców) można mówić tylko w przypadku finansowania przez pracodawcę wynagrodzenia wypłacanego przez osobę trzecią jego pracownikom za czynności wykonywane przez nich dla tego pracodawcy, choć pod formalnym kierownictwem tej osoby. Tym samym finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią przemawia (ale nie przesądza) za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Brak takiego finansowania przemawia przeciwko zastosowaniu tego przepisu, o ile nie stwierdzi się w danym stanie faktycznym dodatkowych okoliczności wskazujących na działania sprzeczne z celem tego przepisu.

50 Kontynuując sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w wyroku z dnia 3 października 2017 r., II UK 488/16 (LEX nr 2361596) Sąd Najwyższy wskazał, iż w przypadku gdy (jak w niniejszej sprawie) pracodawca i osoba trzecia (zawierająca umowę cywilnoprawną z pracownikiem) pozostają we wzajemnej relacji - odpowiednio jako spółka zależna i spółka dominująca (art. 4 § 1 pkt 4 lit. a k.s.h.) - w celu przeciwdziałania sytuacji, w której rzeczywisty właściciel, faktycznie przejmujący świadczenie pracownika, nadużywa konstrukcji osobowości prawnej lub konstrukcji pracodawcy z art. 3 k.p. w celu formalnego związania pracownika umową z podmiotem uzależnionym i pozbawionym uprawnień właścicielskich - należy odwołać się do znanej w piśmiennictwie i orzecznictwie Sądu Najwyższego konstrukcji "uniesienia" czy "przebicia zasłony osobowości prawnej", określanej również jako "pomijanie osobowości prawnej", "pomijanie prawnej odrębności osób prawnych" lub "przebijanie welonu korporacyjnego" (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2006 r., III PZP 2/06, OSNP 2007/3-4/38). Polega ona na uznaniu, że określone działania, podejmowane przez jeden podmiot (uczestnika obrotu), uznaje się w istocie za działania innego podmiotu i jest stosowana w sytuacji, gdy spółka handlowa będąca "prawdziwym pracodawcą" ("ekonomicznym pracodawcą") tworzy kontrolowaną przez nią spółkę, powierzając jej funkcję zatrudniania pracowników dla obejścia prawa i uniknięcia np. zobowiązań wobec pracowników (por. uzasadnienia wyroków Sądu Najwyższego z dnia: 3 czerwca 2008 r., I PK 311/07, OSNP 2009/19-20/258; 8 czerwca 2010 r., I PK 23/10, OSNP 2011/23-24/289; OSP 2012/4/38, z glosą J. Wratnego; 5 listopada 2013 r., II PK 50/13, OSNP 2014/9/129 i 20 listopada 2013 r., II PK 55/13, LEX nr 1441273).

51 Dalej Sąd Okręgowy zaznaczył, że osoby, o których mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy oraz umów cywilnoprawnych, o których mowa w powołanym przepisie. Przychody z tych źródeł podlegają zsumowaniu i stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe (art. 18 ust. 1a i 3 w zw. z ust. 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy systemowej). Jeżeli umowy cywilnoprawne zostały zawarte z pracodawcą, to pracodawca jest też płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Zaś w orzecznictwie przesądzone zostało, że płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu umowy zawartej z osobą trzecią, do której ma zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach takiej umowy.

52 Taki sposób postępowania dotyczy także sytuacji gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z osobą trzecią, lecz praca w jej ramach jest wykonywana na rzecz pracodawcy, gdyż obowiązki płatnika powinny obciążać podmiot, na rzecz którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona i który w związku z tym uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, Legalis).

53 Umowa między stronami, z których żadna nie jest agencją zatrudnienia (w tym agencją pracy tymczasowej), w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 475) - nazywana „body leasing” (inaczej: outsourcing personalny, kompetencyjny), na mocy której jeden z podmiotów kieruje swoich pracowników do wykonywania pracy w innym podmiocie i otrzymuje za to wynagrodzenie, w rzeczywistości jest umową o świadczenie usług między podmiotami gospodarczymi - sprzedającym usługę (pracodawcą) i nabywcą usługi (podmiotem trzecim). Tym samym w układzie pracownik - pracodawca czynności wykonywane w tym przypadku w innej firmie nadal są obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy, za wykonywane których wynagrodzenie należy się od pracodawcy i z obowiązku tego nie zwalniają ani umowy zawarte między przedsiębiorcami, ani umowy zawarte z pracownikami przez innym podmiot. W takim przypadku pracownik świadczy pracę na rzecz swojego pracodawcy, w ramach istniejącego stosunku pracy, który jest płatnikiem składek w rozumieniu art. 4 pkt 2a ustawy systemowej. Podstawę wymiaru składek ustala się zatem wedle art. 18 ust. 1 ustawy systemowej i stanowi ją przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 tej ustawy, a więc także wynagrodzenie uzyskane za pracę u innego podmiotu, ale świadczoną na rzecz pracodawcy w ramach stosunku pracy.

54 Z kolei sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Natomiast art. 232 k.p.c. stanowi, iż strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.

55 W niniejszej sprawie, Sąd Okręgowy miał na uwadze, że ubezpieczona była jednocześnie pracownikiem (...) w G. i zleceniobiorcą (...) sp. z o.o. w G.. Jedynym udziałowcem (...) sp. z o.o. w G. jest (...) w G.. Środki na wynagrodzenie zleceniobiorców, w tym ubezpieczonej, wypłacane przez spółkę (...), pochodziły w rzeczywistości do pracodawcy ubezpieczonej. Beneficjentem umowy zlecenia był ewidentnie pracodawca ubezpieczonej czyli (...) w G..

56 Zdaniem tego Sądu, wbrew stanowisku płatnika składek - bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez pracownika wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią - wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a in fine ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Chodzi o to, że w zorganizowanym procesie pracy u pracodawcy, pojawia się osoba trzecia jako sprzedawca usług, a usługi te wykonują pracownicy zatrudnieni przez pracodawcę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2017 r., II UK 488/16).

57 Jednocześnie sąd meriti zwrócił uwagę, że poza sporem było, iż wszyscy ubezpieczeni (podobnie jak inni pracownicy) w okresie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) w G. jednocześnie (lub prawie jednocześnie) zawierali umowy zlecenia ze spółką (...).

58 W stanie faktycznym niniejszej sprawy, z uwagi na powiązania osobowe i kapitałowe między (...) sp. z o.o. w G. a (...) w G., czynności wykonywane w ramach umów zlecenia nadal są obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy, za wykonywanie których wynagrodzenie należy się od pracodawcy - (...) w G. i z tego obowiązku nie zwalniają ani umowy zawarte między przedsiębiorcami, ani też umowy zawarte z pracownikami przez inny podmiot.

59 Przy czym, sąd meriti uznał, że bez znaczenia są konkretne czynności wykonywane przez ubezpieczoną wynikające z zawartych przez nią umów zleceń. Jedynym kryterium przemawiającym za zastosowaniem przywołanego wyżej przepisu jest to, że beneficjentem pracy ubezpieczonej w ramach umów zlecenia był jej pracodawca tj. (...) w G.. Potwierdzają to najnowsze wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2023 r., II USK 120/33 i z dnia 11 stycznia 2024 r., III USK 87/23, w których Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej ma zastosowanie bez względu na to, czy pracownik wykonuje w ramach umowy cywilnoprawnej i umowy o pracę na rzecz swojego pracodawcy pracę tego samego rodzaju czy inną i niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią.

60 W ocenie Sądu Okręgowego bez znaczenia pozostaje okoliczność, z czyjej inicjatywy doszło do zawarcia umowy zlecenia z ubezpieczoną. Argumentacja prezesa spółki W. J. N., że spółka musiała zawierać umowy z pracownikami (...) w G., bo „ciężko było znaleźć kogokolwiek do utrzymania czystości”, a nadto, że „pracownicy nie mogliby tyle pracować w ramach stosunku pracy” nie stanowi przesłanki do uznania zasadności odwołania.

61 Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy - według tego Sądu - pozostają wyniki kontroli przeprowadzanych wcześniej w spółce (...) i (...), nie są one bowiem wiążące dla Sądu. Sąd podziela w tym zakresie pogląd przedstawiony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 listopada 2018 r., III UK 187/17 (LEX nr 2579554), gdzie wskazano, iż: W żadnym przypadku sporządzenie protokołu kontroli na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.u.s. nie może być jednak zrównane w skutkach z wydaniem pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów. Instytucja interpretacji indywidualnej istniała do końca kwietnia 2018 r. na mocy art. 10-10b u.s.d.g. (opisywaną konstrukcję zachowano również w treści art. 34 i 35 ustawy z 2018 r. Prawo przedsiębiorców). Interpretacja powinna dotyczyć zakresu i sposobu zastosowania przepisów, natomiast protokół kontroli zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt 6 i 7 u.s.u.s. zawiera opis dokonanych ustaleń wraz z podaniem dowodów. Interpretacja dotyczy wykładni przepisów prawa, podczas gdy protokół stanowi oświadczenie dotyczące faktów. Protokół nie stanowi rozstrzygnięcia organu, lecz dopiero podstawę wydania decyzji administracyjnej (art. 91 ust. 5 u.s.u.s.), gdy interpretacja musiała, zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (art. 34 ust. 5 Prawa przedsiębiorców) przybrać właśnie taką formę prawną. Tylko, jeżeli stan faktyczny danej sprawy odpowiadał opisanemu we wniosku, zgodnie z art. 10a ust. 2 u.s.d.g. (art. 35 ust. 1 Prawa przedsiębiorców) przedsiębiorca nie mógł być obciążony jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji, będącej na mocy ust. 3 (art. 35 ust. 2 Prawa przedsiębiorców) przytoczonego przepisu wiążącą dla organów administracji publicznej.

62 Jednocześnie sąd pierwszej instancji wskazał, że dokumenty zgromadzone w sprawie nie były kwestionowane przez żadną ze stron, wobec czego Sąd uznał je za wiarygodne. Zeznania świadków i stron: D. K., P. K., J. K. i J. N., w tym również zeznania świadków i stron, którzy zeznawali w sprawie VI U 430/23 (P. K., D. K., A. G., E. G., B. S., J. W., J. K., J. N.) Sąd uznał za wiarygodne, bowiem zeznania te wzajemnie się uzupełniały tworząc logiczną całość. Niemniej jednak - w ocenie tego Sądu - nie mogły one stanowić podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Jak bowiem wyżej wskazano, bez znaczenia były zarówno czynności jakie ubezpieczona wykonywała na rzecz płatnika składek, jak i wyniki wcześniejszych kontroli przeprowadzonych u płatnika składek.

63 Mając powyższe na względzie, w oparciu o art. 477¹⁴§ 1 k.p.c. odwołanie oddalono.

64 Ponadto Sąd orzekł o kosztach procesu na podstawie art. 99 w związku z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) mając na uwadze, że wskazana przez organ wartość przedmiotu sporu nie była kwestionowana przez odwołującą.

65 Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w całości nie zgodził się płatnika składek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., która w wywiedzionej apelacji zarzuciła mu:

66 - sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkującą przyjęciem, iż beneficjentem umowy zlecenia zawartej przez J. K. ze spółką z o.o. (...) był ewidentnie pracodawca J. K. - (...) w G. w sytuacji, gdy twierdzenie to jest zupełnie dowolne, nieuzasadnione a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje ku temu żadnych podstaw; nadto sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonego wyroku nie wskazał najmniejszej nawet korzyści jaką miałby rzekomo uzyskać (...) w G. w wyniku pracy J. K. na rzecz spółki z o.o. (...) w oparciu o zawartą z tą spółką umowę zlecenia;

67 - sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegająca na przyjęciu, iż środki na wynagrodzenie J. K. z tytułu realizacji umowy zlecenia na rzecz spółki z o.o. (...) i wypłacane przez spółkę z o.o. (...) pochodziły od (...) w G. choć w rzeczywistości spółka ta osiągała przychody ze świadczenia usług na rzecz różnych innych podmiotów i z tych środków finansowała wynagrodzenie;

68 - naruszenie przepisu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy - szeroko udokumentowany - nie daje ku temu żadnych podstaw;

69 - naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. przez pominięcie znaczenia dla niniejszej sprawy złożonych protokołów kontroli przeprowadzonych przez organ w (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. w roku 2019 oraz 2014 oraz w (...) w G. w roku 2017, choć mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego oraz racjonalnego postępowania przedsiębiorcy, nie sposób odmówić znaczenia protokołów i oczekiwać od przedsiębiorcy żądania wydawania decyzji czy też występowania o interpretację w sytuacji, gdy organ rentowy w wyniku przeprowadzonych kontroli nie stwierdził nieprawidłowości;

70 - błąd w ustaleniach polegający na wskazaniu jedynie dat wpisania spółki z o.o. (...) i (...) w G. do KRS, przy pominięciu faktycznych dat powstania obu podmiotów ((...) w G. powstał w kwietniu 1950 r., natomiast spółka z o.o. (...) powstała mocą aktu założycielskiego z dnia 22 października 1991 r.) Powyższe ustalenia Sądu tworzą zaś wrażenie, iż oba podmioty powstały w bliskim odstępie czasu co determinuje dokonaną w oparciu o te daty ocenę.

71 Wskazując na powyższe apelujący wniósł o:

72 - zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I i poprzedzającej go decyzji z dnia 28 sierpnia 2023 r., znak: (...), i ustalenie, że podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne i wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne J. K. u płatnika składek (...) sp. z o.o. wynosi:

73 Miesiąc/rok Podstawa wymiaru składki (miesięcznie) Kwota składki (miesięcznie)

74 od 01 do 12/2021 2600 zł 234 zł

75 od 01 do 05/2022 2870 zł 258 zł

76 - zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

77 W uzasadnieniu skarżący między innymi podniósł, że mimo uznania przez sąd pierwszej instancji, iż beneficjentem umów zlecenia był pracodawca a nie płatnik, to Sąd ten nie wskazał ani jednego wskazania rzekomego benefitu, korzyści osiągniętej przez (...) z tego tytułu. Nadto apelujący zwrócił uwagę, że przywołane na rzecz zaprezentowanych twierdzeń Sądu orzeczenia SN, nie mogą potwierdzić i nie potwierdzają tego, iż beneficjentem pracy J. K. w ramach umowy zlecenia jest (...) nie zaś zleceniodawca - spółka z o.o. (...) a nadto treść orzeczeń potraktowana została wybiórczo.

78 Skarżący podkreślił, że (...) G. nie tylko nie korzystał, ale również nie miał możliwości korzystania z rezultatów pracy J. K.. Podmiotów nie łączyła w tym zakresie żadna umowa i nie były z tego tytułu przekazywane żadne środki, zarówno w oparciu o umowy w tym zakresie jak i bez. J. K. jako księgowa w spółce, w ramach zawartej ze spółką z o.o. (...) umowy prowadziła po prostu księgi rachunkowe i obsługę płacową tej spółki a jedynym, wyłącznym beneficjentem jej pracy była spółka z o.o. (...) odnosząc korzyść tego rodzaju, że miała poprzez jej pracę zapewnione prawidłowe prowadzenie (...). (...) w G. nie miał możliwości w ogóle korzystać z efektów pracy J. K. na rzecz spółki z o.o. (...).

79 Dalej apelujący wskazał, że sąd pierwszej instancji stwierdził, iż środki na wynagrodzenie J. K. wypłacane jej przez spółkę z o.o. (...) pochodziły w rzeczywistości od pracodawcy ubezpieczonej tj. (...) w G., ale stwierdzenie to nie jest niczym poparte, a Sąd nie wskazał co legło u jego podstaw, w oparciu o co w ten sposób wnioskuje. Nie może bowiem stanowić uzasadnienia jedynie okoliczność, iż większość obrotów spółki z o.o. (...) pochodziła z rozliczania umów zawartych z (...), gdyż Sąd nie poczynił żadnych ustaleń dotyczących źródeł finansowania wynagrodzenia J. K.. Zdaniem płatnika Sąd poczynił błędne, nieprawdziwe ustalenia odnośnie tego, że spółka z o.o. (...) jedynie sporadycznie świadczyła usługi na rzecz innych banków. Spółka z o.o. (...) bowiem już od 2008 r. współpracowała na stałe z takimi podmiotami jak: (...)w M. (aktualna nazwa tego podmiotu to (...) z siedzibą w M.), (...) w D. (aktualna nazwa tego podmiotu to (...) z siedzibą w D.), Zespół Szkół (...) w G., ul. (...), (...) w G. Dodatkowo od 2017 roku rozpoczęła się współpraca gospodarcza z (...) w R., (...) w S. (aktualnie połączonym z (...) z siedzibą w M.) oraz firmą (...), co obrazują chociażby znajdujące się materiale sprawy faktury sprzedażowe i karty kontrahentów. W ocenie płatnika, wskazany na wstępie i mający miejsce w sprawie brak finansowania wynagrodzenia J. K. przez (...) przemawia również bezsprzecznie za brakiem możliwości zastosowania w sprawie regulacji art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, podobnie jak brak wskazania innych okoliczności dodatkowych mających wskazywać na działania sprzeczne z celem przepisu.

80 Skarżący wskazał obowiązki pracownicze ubezpieczonej u pracodawcy i u zleceniodawcy oraz podkreślił odrębność środków technicznych będących w dyspozycji J. K. i koniecznych do realizacji zadań na rzecz spółki.

81 W odpowiedzi na apelację Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji.

82 W ocenie organu podniesione przez stronę apelującą zarzuty w żaden sposób nie podważają prawidłowości rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, bowiem Sąd ten przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, w oparciu o które wysnuł trafne wnioski. Wbrew twierdzeniom apelacji postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w prawidłowym zakresie. Bezzasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego.

83 Zdaniem organu sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, że z uwagi na powiązania osobowe i kapitałowe między (...) sp. z o.o. w G. a (...) w G., czynności wykonywane w ramach umów zlecenia nadal są obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy, za wykonywanie których wynagrodzenie należy się od pracodawcy - (...) w G. i z tego obowiązku nie zwalniają ani umowy zawarte między przedsiębiorcami, ani też umowy zawarte z pracownikami przez inny podmiot. Wszyscy ubezpieczeni (podobnie jak inni pracownicy) w okresie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) w G. jednocześnie (lub prawie jednocześnie) zawierali umowy zlecenia ze spółką (...). Bez znaczenia są konkretne czynności wykonywane przez ubezpieczoną wynikające z zawartych przez nią umów zleceń. Jedynym kryterium przemawiającym za zastosowaniem kwestionowanego przepisu jest to, że beneficjentem pracy ubezpieczonej w ramach umów zlecenia był jej pracodawca tj. (...) w G.. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ rentowy przywołał najnowsze wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2023 r., II USK 120/33 i z dnia 11 stycznia 2024 r., III USK 87/23, w których Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej ma zastosowanie bez względu na to, czy pracownik wykonuje w ramach umowy cywilnoprawnej i umowy o pracę na rzecz swojego pracodawcy pracę tego samego rodzaju czy inną i niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią.

84 Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:

85 Apelacja płatnika okazała się nieuzasadniona.

86 W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe oraz dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Sąd odwoławczy podzielił i przyjął za własne ustalenia faktyczne i rozważania prawne przedstawione przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania w tym miejscu (art. 387 § 2¹ pkt. 1 i 2 k.p.c.).

87 W odpowiedzi na zarzuty apelacji należy wskazać, że płatnik podnosi szereg okoliczności, które nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu. Na przykład, data utworzenie płatnika czy (...) dla oceny spornego stosunku prawnego czyli umowy zlecenia wykonywanej przez J. K. nie ma znaczenia.

88 Istotnymi bowiem okolicznościami (i to praktycznie niespornymi) dla rozstrzygnięciu sporu - występującymi w okresie objętym zaskarżoną decyzją czyli od stycznia 2021 r. do maja 2022 r., jest to, że:

89 - J. K. jest pracownikiem (...) w G.,

90 - ubezpieczona od 1 styczna 2021 r. ma zawartą umowę zlecenia z płatnikiem na prowadzenie ksiąg rachunkowych i obsługę płacową spółki,

91 - oprócz ubezpieczonej płatnik miał zawarte umowy zlecenia z innymi pracownikami (...) na wykonywanie prac na terenie banku i na rzecz banku (sprzątanie pomieszczeń bankowych),

92 - (...)i płatnik współpracują, i w ramach tej współpracy płatnik wykonuje usługi na rzecz banku, a bank uiszcza za te usługi zapłatę;

93 - J. K. prowadzi obsługę płacową osób (pracowników banku), które wykonują pracę na podstawie umów zlecenia zawartych z płatnikiem na rzecz banku.

94 Inaczej przedstawiając sytuację, bank czynności sprzątania swoich pomieszczeń powierza swoim pracownikiem korzystając z pośrednictwa płatnika, a obsługę płacową tego przedsięwzięcia wykonuje również pracownik banku (...) i również za pośrednictwem płatnika, a za to wszystko bank płaci płatnikowi wynagrodzenie.

95 Natomiast okoliczność, że płatnik prowadzi współpracę z innymi podmiotami, zatrudnia także inne osoby niż pracowników banku, dla oceny sytuacji ubezpieczonej nie ma znaczenia.

96 W sprawie wystąpiły powiązania, które skutkują uznaniem, że J. K. wykonując pracę w ramach umowy zlecenia - prowadząc rozliczenia płacowe dla osób - pracowników banku wykonujących zlecenia zawarte z płatnikiem, a faktycznie pracujących na rzecz banku, podlega pod uregulowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej i tym samym brak podstaw do zgłoszenia jej do ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika.

97 Jednocześnie sąd odwoławczy uznał, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają wyniki kontroli przeprowadzonych wcześniej u płatnika i w banku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadzając te kontrole nie analizował prawidłowości postępowania spółki wobec ubezpieczonej w kontekście ubezpieczeń społecznych czy ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto sąd ubezpieczeń społecznych nie jest związany wynikami kontroli przeprowadzonymi przez organ rentowy. W postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie prawidłowość zawieranych umów skutkujących powstaniem obowiązku ubezpieczenia społecznego.

98 Ponadto należy zwrócić uwagę, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych znacznemu ograniczeniu ulega zasada swobody umów, bowiem w sprawach związanych z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu wykonywanej przez pracownika pracy podstawowy cel przypisuje się interesowi ubezpieczonemu. Co do zasady, zgodnie z art. 353 ( 1) k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania. Jednakże jego treść lub cel nie mogą sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2022 r., I USK 292/21, LEX nr 3411412 czy z dnia 10 września 2024 r., I USK 21/24, LEX nr 3774110). Z tego też względu, nawet utrwalona, ale niezgodna z przepisami praktyka płatnika czy pracodawcy, w odniesieniu do kształtowania podstaw zatrudnienia, nie zasługuje na uwzględnienie. Chybione są zatem w tym zakresie również zarzuty apelującego, wskazujące, że w kontekście poprzednich kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że powyżej przedstawiony model zawierania umów jest prawidłowy.

99 Ponieważ wszystkie przedstawione wyżej okoliczności wynikają z materiału dowodowego w sprawie obejmującego zarówno postępowania przez organem rentowym, jak i przed sądem pierwszej instancji to zarzuty naruszenia prawa procesowego okazały się nieuzasadnione.

100 Jednocześnie, wobec eksponowania przez apelującego, własnego stanu faktycznego sprawy, należy wyjaśnić, iż swobodna sędziowska ocena dowodów może być podważona jedynie wówczas, gdyby okazała się rażąco wadliwa lub oczywiście błędna (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2002 r., II UKN 43/01, LEX nr 560561). Przyznanie sądowi w art. 233 § 1 k.p.c. prawa do swobodnej oceny dowodów oznacza, że do sądu należy wybór określonych środków dowodowych według mocy ich oddziaływania na przekonanie sędziowskie oraz prawo do ich oceny, która mimo że jest oceną swobodną, to jednak nie może pozostawać w sprzeczności z regułami logicznego rozumowania i wnioskowania oraz z zasadami doświadczenia życiowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2002 r., I PKN 848/00, LEX nr 560529). Zauważyć przy tym należy, że wyrażona w art. 233 § 1 k.p.c. zasada swobodnej oceny dowodów, sądowi orzekającemu pozostawia wybór określonych środków dowodowych, sposób ich przeprowadzenia oraz ocenę. Granice tej „swobody” wyznaczają trzy czynniki: logiczny, ustawowy oraz ideologiczny, przez który rozumie, się poziom świadomości prawnej sędziego, czyli znajomość przepisów, doktryny i orzecznictwa, a także informacje dotyczące różnych faktów życia społecznego, kultura prawna, jak i stan pozaprawnych reguł i ocen społecznych, do których odsyłają przepisy obowiązującego prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2002 r., II UKN 806/00, LEX nr 560570). Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie, III AUa 758/12, LEX nr 1223279 i orzecznictwo tam powołane). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego, ustalonego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2010 r., I ACa 240/10, LEX nr 628186). W ocenie Sądu Apelacyjnego, złożona apelacja nie wskazuje skutecznie na istnienie którejkolwiek z opisanych powyżej przesłanek naruszenia zasady swobodnej oceny środków dowodowych. Sąd Okręgowy wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy, czemu dał wyraz w dobrze umotywowanym uzasadnieniu wyroku. Rozstrzygnięcie poprzedził rzetelną oceną dowodów, której nie sposób uznać za dowolną, lecz za swobodną.

101 Uwzględniając powyższe rozważania Sąd Apelacyjny oddalił apelację płatnika jako nieuzasadnioną na podstawie art. 385 k.p.c. (punkt I sentencji wyroku).

102 O kosztach postępowania, Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), przy czym Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (art. 108 § 1 k.p.c.). Do celowych kosztów postępowania należy, między innymi, koszt ustanowienia zastępstwa procesowego (art. 98 § 3 i art. 99 k.p.c.). Zatem, skoro oddalono apelację płatnika uznać należało, że organ rentowy wygrał także postępowanie w drugiej instancji. Wysokość kosztów ustalono na podstawie § 10 ust. 1 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcowskie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), przy uwzględnieniu, że na podstawie art. 98 § 1¹ k.p.c. Sąd ma obowiązek orzekać z urzędu o odsetkach należnych stronie wygrywającej od przyznanych kosztów (punkt II sentencji wyroku).

103 sędzia Urszula Iwanowska