Uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 24 października 2025 r., II AKa 139/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 24 października 2025 r., II AKa 139/25

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 II AKa 139/25

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 wyrok Sądu Okręgowego w Z.z dnia (...) roku sygn. akt (...)

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☒ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☒ na korzyść

19 ☐ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 1.1.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☐

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☒

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

34 ☒

35 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

36 ☒

37 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

38 ☒

39 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

40 ☐

41 art. 439 k.p.k.

42 ☐

43 brak zarzutów

44 1.4. Wnioski

45 ☐

46 uchylenie

47 ☒

48 zmiana

49 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

50 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

51 1.5. Ustalenie faktów

52 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

53 Lp.

54 Oskarżony

55 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

56 Dowód

57 Numer karty

58 2.1.1.1.

59 M. A. (1)

60 Uprzednia niekaralność oskarżonego za przestępstwa

61 Karta karna

62 467

63 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

64 Lp.

65 Oskarżony

66 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

67 Dowód

68 Numer karty

69 2.1.2.1.

70 -----

71 -----

72 -----

73 -----

74 1.6. Ocena dowodów

75 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

76 Lp. faktu z pkt 2.1.1

77 Dowód

78 Zwięźle o powodach uznania dowodu

79 2.1.1.1.

80 Karta karna

81 Dokument urzędowy

82 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

83 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

84 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

85 Dowód

86 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

87 -----

88 -----

89 -----

90 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

91 Lp.

92 Zarzut

93 3.1.

94 W zakresie czynu opisanego w punkcie I części wstępnej wyroku

95 1. Obraza przepisów postepowania, tj. art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w postaci wyjaśnień M. A. (2), zeznań J. Ż., E. A., K. A. oraz opinii sądowo-psychologicznej dot. J. Ż. skutkujące powstaniem błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegającego na przyjęciu, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający na przyjęcie i ustalenie sprawstwa oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu z art. 197 § 3 pkt 2 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na ustalenie ponad wszelka wątpliwość sprawstwa oskarżonego w powyższym zakresie;

96 2. Obraza prawa procesowego, tj. art. 5 § 2 k.p.k. poprzez niezastosowanie przez sąd okręgowy zasady, zgodnie z którą niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego;

97 3. Rażąca niewspółmierność kary 5 lat pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu – nienależyte uwzględnienie stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, jak również celów wychowawczych kary;

98 4. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający na orzeczenie środka kompensacyjnego w postaci zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zasądzonego na rzecz J. Ż. w wysokości 30.000 zł.

99 W zakresie czynu opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku

100 1. Obraza przepisów postepowania, tj. art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w postaci wyjaśnień M. A. (2), zeznań J. C., M. C. oraz opinii sądowo-psychologicznej dot. J. C. oraz dokumentacji medycznej dot. pokrzywdzonej skutkujące powstaniem błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegającego na przyjęciu, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający na przyjęcie i ustalenie sprawstwa oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu z art. 200 § 1 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na ustalenie ponad wszelka wątpliwość sprawstwa oskarżonego w powyższym zakresie;

101 2. Obraza prawa procesowego, tj. art. 5 § 2 k.p.k. poprzez niezastosowanie przez sąd okręgowy zasady, zgodnie z którą niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego;

102 ewentualnie

103 3. Rażąca niewspółmierność kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu – nienależyte uwzględnienie stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, jak również celów wychowawczych kary;

104 4. Obraza przepisów prawa materialnego – art. 46 § 1 k.k. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i orzeczenie środka kompensacyjnego w postaci zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zasądzonego na rzecz pokrzywdzonej J. C. w wysokości 15.000 zł, z uwagi na brak wyrządzonej tym przestępstwem krzywdy.

105 W zakresie czynu opisanego w punkcie III części wstępnej wyroku

106 1. Rażąca niewspółmierność kary 4 lat pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu – nienależyte uwzględnienie stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, jak również celów wychowawczych kary;

107 2. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający na orzeczenie środka kompensacyjnego w postaci zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zasądzonego na rzecz A. C. w wysokości 40.000 zł.

108 W zakresie wymierzonej kary łącznej

109 Rażąca niewspółmierność kary łącznej 7 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu – nienależyte uwzględnienie stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, jak również celów wychowawczych kary.

110 W zakresie ustalonej kwoty kosztów nieopłaconej w całości ani w części pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu

111 Obraza przepisów prawa materialnego w postaci § 4 ust. 2 pkt 1 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy nakład pracy obrońcy, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, stopień zawiłości sprawy, w szczególności czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, przemawia za ustaleniem opłaty w wysokości 300 % stawki minimalnej.

112 ☐ zasadny

113 ☐ częściowo zasadny

114 ☒ niezasadny

115 ☐ zasadny

116 ☐ częściowo zasadny

117 ☒ niezasadny

118 ☐ zasadny

119 ☐ częściowo zasadny

120 ☒ niezasadny

121 ☐ zasadny

122 ☐ częściowo zasadny

123 ☒ niezasadny

124 ☐ zasadny

125 ☐ częściowo zasadny

126 ☒ niezasadny

127 ☐ zasadny

128 ☐ częściowo zasadny

129 ☒ niezasadny

130 ☐ zasadny

131 ☐ częściowo zasadny

132 ☒ niezasadny

133 ☐ zasadny

134 ☐ częściowo zasadny

135 ☒ niezasadny

136 ☐ zasadny

137 ☐ częściowo zasadny

138 ☒ niezasadny

139 ☐ zasadny

140 ☐ częściowo zasadny

141 ☒ niezasadny

142 ☐ zasadny

143 ☐ częściowo zasadny

144 ☒ niezasadny

145 ☐ zasadny

146 ☐ częściowo zasadny

147 ☒ niezasadny

148 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

149 Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się w całości niezasadna.

150 Stwierdzić na wstępie trzeba, że, wbrew twierdzeniom apelującego, sąd okręgowy w sposób właściwy, a w związku z tym wystarczająco wnikliwy i skrupulatny przeprowadził postępowanie dowodowe co do zarzucanych oskarżonemu czynów, co sprawiło, iż orzeczenie wydane w przedmiotowej sprawie jest oparte na całokształcie materiału dowodowego zebranego w sprawie, który został poddany szczegółowej analizie, bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Analiza ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd okręgowy na podstawie pełnego i trafnie ocenionego materiału dowodowego doprowadziła sąd apelacyjny do wniosku, że są one w pełni prawidłowe. Ponadto znajdują one odzwierciedlenie we wnioskach zawartych w uzasadnieniu wyroku, które jest niezwykle szczegółowe i zawiera pełną analizę wnioskowania sądu, przez co czyni zadość wymogom art. 424 § 1 i 2 k.p.k. i pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej.

151 W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że sąd I instancji prawidłowo przyjął, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że zachowanie M. A. (2) nosiło znamiona przestępstw przypisanych mu w punktach 1, 4 i 7 zaskarżonego wyroku.

152 Zgodnie z art. 7 k.p.k., organy postępowania, a więc także i sąd, kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną tego przepisu, gdy:

153 1) jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.),

154 2) stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.),

155 3) jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 roku, V KKN 104/98).

156 Jak już wskazano, sąd odwoławczy nie dopatrzył się uchybień, które wskazywałby na obrazę przepisu art. 7 k.p.k. i w pełni zgodził się z przeprowadzonym przez sąd I instancji postępowaniem dowodowym.

157 W zakresie czynów popełnionych na szkodę J. Ż. i J. C., błędów sądu okręgowego obrońca w głównej mierze upatruje w przypisaniu nadmiernego znaczenia zeznaniom pokrzywdzonych (w powiązaniu z opiniami biegłych psychologów) oraz rodziców dziewczynek, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu wyjaśnień samego oskarżonego. Sąd odwoławczy nie miał żadnych powodów, by uznać, że ocena zeznań świadków: J. Ż., E. A., K. A., J. C. i M. C. oraz wyjaśnień oskarżonego, poczyniona przez sąd I instancji jest nieprawidłowa. Podkreślenia wymaga, że dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób odmienny od oczekiwań stron procesowych nie stanowi naruszenia wskazanych wyżej regulacji. Odmówienie wiary niektórym zeznaniom lub wyjaśnieniom złożonym przez świadków lub oskarżonych, a w rezultacie ich pominięcie, jako podstawy dowodowej podczas dokonywanych ustaleń faktycznych, nie może być utożsamiane ani z brakiem okoliczności, których tego rodzaju dowód dotyczy w kontekście finalnego rozstrzygnięcia, ani też nie jest wyrazem złamania zasady bezstronności sądu, bowiem odmowa przyznania waloru wiarygodności niektórym z przeprowadzonych dowodów, przy jednoczesnej aprobacie i uwzględnieniu innych dowodów, jest niczym więcej niż realizacją przysługującego sądowi orzekającemu uprawnienia w ramach czynienia ustaleń faktycznych, z pełnym uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyr. SA w Warszawie z dnia 17 września 2021r., sygn. akt II AKa 292/20, LEX nr 3287759). Z naruszeniem tej regulacji nie należy zatem utożsamiać sytuacji uznania za wiarygodne określonych dowodów lub ich części, z jednoczesnym odmówieniem tego przymiotu innym, co stanowi przecież podstawową prerogatywę sądu. Nie można więc czynić zarzutu na podstawie wyżej wskazanego przepisu opierając się jedynie na tym, że pewne dowody nie stanowiły podstawy ustaleń, jeżeli zostały rozważone, a ich znaczenie ocenione w sposób czyniący zadość wymogom z art. 7 kpk (por. post. SN z dnia 6 grudnia 2021r., sygn. akt IV KK 564/21, LEX nr 3327218).

158 Zgodzić należy się z apelującym, iż E. A. o nieprawidłowych zachowaniach podsądnego wobec swojej córki dowiedziała się od małoletniej, nie była bowiem bezpośrednim świadkiem zdarzeń wypełniających znamiona przestępstw popełnionych na szkodę J. Ż.. Nie sposób jednak na tej podstawie automatycznie wywodzić, iż zeznania E. A. pozostają niewiarygodne. Świadek sama wyraźnie zaznaczała, które okoliczności zna jedynie z przekazu córki. Z kolei dla oceny prawdziwości twierdzeń formułowanych przez małoletnią konieczna jest wnikliwa analiza nagrania z jej przesłuchania, do czego sąd apelacyjny zachęca. Pokrzywdzona jawi się podczas tego przesłuchania jako rezolutna dziewczyna, autentyczna i szczera, stonowana ale jednocześnie pewna wypowiadanych twierdzeń, logicznie formułująca wypowiedzi. Zauważyć należy, że świadek nie nazywa zachowań oskarżonego używaniem przemocy czy groźby, a jedynie opisuje okoliczności, jakie towarzyszyły czynnościom seksualnym, które wobec niej podsądny podejmował, co wskazuje, że zeznania małoletniej są spontaniczne, a ona sama nie przygotowana do nich przez osoby dorosłe zmierzające do niesłusznego pociągnięcia oskarżonego do odpowiedzialności karnej. Powyższe w powiązaniu z treścią opinii sądowo-psychologicznej dotyczącej małoletniej pozwala na uznanie pełnej wiarygodności jej zeznań. Opinii tej skarżący nie zdołał skutecznie podważyć – wywody apelacji stanowią wyłącznie nieuzasadniona polemikę z jej treścią.

159 Z kolei analiza nagrania przesłuchania J. C. nie pozostawia wątpliwości, iż ocena zeznań dziewczynki poczyniona przez sąd I instancji jest prawidłowa. Jawiące się zagubienie świadka podczas przesłuchania, niechęć do składania zeznań ewidentnie wskazują na dręczący ją problem lojalności wobec byłego chłopaka. Również w przypadku J. C. obrońca oskarżonego nie zdołał podważyć wywodów opinii biegłego psychologa, wdając się wyłącznie w polemikę z jej treścią.

160 W tym miejscu wskazać należy, że fakt obcowania płciowego M. A. (2) z J. C. przed ukończeniem przez nią 15 lat wykazany został nie tylko pierwotnymi zeznaniami małoletniej. Z zeznań M. C. i dokumentacji medycznej z gabinetu ginekologicznego wynika, że w dniu 18 czerwca 2022 roku pokrzywdzona wraz z matką odbyły wizytę lekarską, kiedy to dziewczynce przepisano środki antykoncepcyjne z uwagi na fakt podjęcia już współżycia seksualnego z oskarżonym. Matka małoletniej zeznała, że wizyta u ginekologa związana była właśnie z faktem uprzedniego współżycia, do którego J. C. przyznała się świadkowi. W czasie tej wizyty dziewczynka nie miała ukończonych 15 lat (15-te urodziny obchodziła (...) roku).

161 Zwrócić należy uwagę na to, że we wniesionej apelacji skarżący podniósł jednocześnie zarzut obrazy art. 5 § 2 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. Tymczasem zarzuty te nie mogą być podnoszone wspólnie, bowiem zarzut obrazy art. 5 § 2 k.p.k. dotyczy wtórnej do ustaleń faktycznych płaszczyzny procedowania. Otóż niedające się usunąć wątpliwości mogą powstać jedynie wówczas, gdy sąd orzekający, po wyczerpaniu wszystkich możliwości dowodowych, oceni uprzednio materiał dowodowy zgodnie ze standardami wyznaczonymi przez zasadę swobodnej oceny dowodów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt V KK 270/12). Podniesienie zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. wyklucza zatem możliwość skutecznego wysunięcia zarzutu obrazy art. 5 § 2 k.p.k. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II AKa 60/15). Jednak w istocie w rozpoznawanym środku odwoławczym nie znalazły się treści wskazujące na naruszenie przez sąd I instancji zasady z art. 5 § 2 k.p.k.. Zaznaczyć przy tym należy, że reguła ta znajduje zastosowanie w sytuacji, kiedy to sąd ferujący wyrok, pomimo niedających się usunąć wątpliwości, nie rozstrzygnie ich na korzyść oskarżonego. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie sąd I instancji nie miał żadnych wątpliwości w zakresie winy oraz sprawstwa oskarżonego, co jednoznacznie wynika z treści uzasadnienia kwestionowanego wyroku. Przepisu art. 5 § 2 k.p.k. nie można natomiast interpretować, jako powinności sądu do czynienia ustaleń w oparciu o dowody najbardziej korzystne dla oskarżonego, jak chce tego apelujący.

162 Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut rażącej niewspółmierności środka kompensacyjnego. Niewątpliwie zarówno J. Ż., jak i A. C. i J. C., doznały krzywdy ze strony oskarżonego. Wbrew swojej woli (J. Ż. i A. C.) oraz w czasie, kiedy to z racji niedojrzałości psychicznej nie były zdolne do decydowania o własnej seksualności (J. C.) poddane zostały czynnościom seksualnym, na co nie były gotowe. Krzywda ta jest oczywiście niemierzalna i niemożliwa do zadośćuczynienia w pieniądzu. Zasądzając na podstawie art. 46 § 1 k.k., przy zastosowaniu przepisów prawa cywilnego, zadośćuczynienie na rzecz pokrzywdzonych, sąd musiał jednak dokonać odpowiedniego miarkowania i uczynił to w sposób nie budzący zastrzeżeń sądu odwoławczego, różnicując sytuację J. Ż. i A. C. od sytuacji J. C.. „Przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia uwzględnia się na pewno winę sprawcę, charakter i rozmiar krzywd, czas trwania cierpień i ich rodzaj (cierpienia fizyczne, cierpienia psychiczne) oraz sytuację pokrzywdzonego, w szczególności gdy na skutek czynu jego sytuacja osobista, zawodowa czy też majątkowa uległa pogorszeniu (zob. wyrok SN z 7.10.1998 r., I CKN 418/98, LEX nr 1215980, oraz uzasadnienie postanowienia SN z 10.10.2013 r., V KK 130/13, LEX nr 1402695). W całości należy podzielić wyrażony w wyroku SN z 28.03.2019 r., V KK 119/18, LEX nr 2701401, pogląd, że zadośćuczynienie ma także charakter kompensacyjny, a więc musi przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, która odnosi się bezpośrednio do ocenianego przypadku osoby domagającej się zadośćuczynienia. Przy ustalaniu tej kwoty nie ma zaś znaczenia sytuacja majątkowa sprawcy przestępstwa” (vide: T. Oczkowski [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. IV, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023, art. 46).

163 Podjęcie ze starszym o 5 lat oskarżonym współżycia seksualnego przez J. C. w czasie, gdy nie miała ona jeszcze 15 lat, było obiektywnie dla dziewczynki krzywdzące, nawet jeżeli ona sama, z racji swojej niedojrzałości psychicznej, krzywdy takiej w tamtym okresie nie odczuwała. Stąd wniosek o odstąpienie od orzeczenia zawartego w punkcie 14b) zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

164 W orzecznictwie trafnie podkreśla się, że zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy „kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985 r., sygn. akt V KRN 178/85). Niewspółmierność zachodzi zatem wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzonych za przypisane przestępstwo, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1990 r., sygn. akt Wr 363/90). Nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę co do jej wymiaru, ale o „różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - "rażąco" niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1995 r., sygn. akt II KRN 198/94). Chodzi natomiast o „znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą (zasłużoną)" (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt SNO 75/07) czy jeszcze inaczej taką, której dysproporcja jest wyraźna, bijąca w oczy czy oślepiająca (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II AKa 82/10).

165 Przekładając powyższe do kontrolowanego wyroku sąd odwoławczy uznał, iż podniesiony przez obrońcę oskarżonego zarzut rażącej niewspółmierności kar jednostkowych i kary łącznej orzeczonych wobec M. A. (2) jest niezasadny. Sąd okręgowy prawidłowo uwzględnił okoliczności obciążające, jak i łagodzące, mające wpływ na wymiar zarówno kar jednostkowych, jak i kary łącznej. Przy określaniu wymiaru kary adekwatnego do czynu przypisanego zaskarżonym wyrokiem należało mieć na uwadze indywidualne, prewencyjne cele kary, a także potrzebę uczynienia zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Kary jakie sąd I instancji wymierzył oskarżonemu spełniają wskazane wymogi. Dodać również należało, że kara powinna mieć bezpośredni związek z czynem zabronionym, gdyż to kwestia odpowiedzialności karnej osoby oskarżonej przez oskarżyciela o zarzucone jej przestępstwo stanowi przedmiot procesu karnego. Przytoczonym w apelacji okolicznościom, jak młodemu wiekowi oskarżonego, uprzedniej niekaralności, czy postawie jego procesowej, nie można w niniejszej sprawie przypisywać nadzwyczajnego znaczenia, aczkolwiek kwestie te zostały należycie rozważone przez sąd okręgowy. Sankcja karna powinna być powiązana przede wszystkim z samym czynem. Przyjmując tok myślenia obrony należało przy wymiarze kary uwzględniać przede wszystkim uwzględnić życiorys sprawcy, co jest nie do pogodzenia z celami procesu karnego.

166 Orzeczenie przez sąd I instancji wobec oskarżonego środków karnych czyni zadość zasadzie dbałości o bezpieczeństwo ofiar przestępstw.

167 Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutu apelującego w zakresie przyznanego obrońcy wynagrodzenia. Niniejsza sprawa nie należy do szczególnie skomplikowanych, materiał dowodowy mieści się w dwóch tomach, zaś liczba stawiennictw obrońcy w sądzie na rozprawach uwzględniona została przez sąd I instancji, co podwyższyło kwotę przyznanego obrońcy wynagrodzenia w oparciu o przepis § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.

168 Wniosek

169 W zakresie czynu opisanego w punkcie I części wstępnej wyroku

170 1. zmiana zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu i kwalifikacji prawnej czynu art. 197 § 3 pkt 2 k.k.;

171 2. zmiana zaskarżonego wyroku i orzeczenie kary łagodniejszej;

172 3. zmiana zaskarżonego wyroku i zasądzenie zadośćuczynienia w niższej kwocie.

173 W zakresie czynu opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku

174 Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu;

175 ewentualnie

176 1. zmiana zaskarżonego wyroku i orzeczenie kary łagodniejszej;

177 2. uchylenie wyroku w części dotyczącej środka kompensacyjnego w postaci zadośćuczynienia za krzywdę zasądzonego na rzecz pokrzywdzonej J. C..

178 W zakresie czynu opisanego w punkcie III części wstępnej wyroku

179 1. zmiana zaskarżonego wyroku i orzeczenie kary łagodniejszej,

180 2. zmiana zaskarżonego wyroku i zasądzenie zadośćuczynienia w niższej kwocie.

181 W zakresie orzeczonej kary łącznej

182 zmiana wyroku i orzeczenie kary łagodniejszej

183 W zakresie ustalonej kwoty kosztów nieopłaconej w całości ani w części pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu

184 zmiana wyroku poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego P. R. kwoty 7.527,60 zł, w tym podatek VAT.

185 ☐ zasadny

186 ☐ częściowo zasadny

187 ☒ niezasadny

188 ☐ zasadny

189 ☐ częściowo zasadny

190 ☒ niezasadny

191 ☐ zasadny

192 ☐ częściowo zasadny

193 ☒ niezasadny

194 ☐ zasadny

195 ☐ częściowo zasadny

196 ☒ niezasadny

197 ☐ zasadny

198 ☐ częściowo zasadny

199 ☒ niezasadny

200 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

201 Niezasadność merytorycznych zarzutów podniesionych przez apelującego w zakresie winy i sprawstwa oskarżonego, a także orzeczonych wobec niego kar i środków kompensacyjnych.

202 Niezasadność zarzutu dotyczącego kosztów obrony z urzędu.

203 Brak podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku z urzędu (za wyjątkiem zmiany kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu popełnionego na szkodę A. C.).

204 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

205 4.1.

206 Kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 7 części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku.

207 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

208 W toku niniejszego postępowania ustalono, że M. A. (1) utrwalił przy użyciu telefonu komórkowego czynność seksualną (stosunek oralny) z A. C., co wypełniło znamiona przestępstwa z art. 202 § 4 k.k. Filmy z tym nagraniem pozostały w koszu wskazanego telefonu, co przyjęło znamiona występku polegającego na posiadaniu przez sprawcę treści pornograficznych z udziałem małoletniego (art. 202 § 4a k.k.).

209 Zdaniem sądu apelacyjnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, a mianowicie, kiedy to sam „posiadacz” nielegalnych treści jest ich autorem, przestępstwo z art. 202 § 4a k.k. stanowi czyn współukarany następczy. Pomiędzy art. 202 § 4 k.k. i art. 202 § 4a k.k. zachodzi bowiem pomijalny zbieg przestępstw – utrwalenie treści pornograficznych (nagranie filmu) w sposób oczywisty wiąże się z jego następczym posiadaniem. Innymi słowy: nie jest możliwe sporządzenie nagrania bez jego choćby chwilowego posiadania. M. A. (1) nagrał rzeczone filmy telefonem, w którego pamięci następnie one pozostały. Tym samym przepis art. 202 § 4 k.k., statuujący przestępstwo zagrożone surowszą karą, skonsumował przepis art. 202 § 4a k.k.

210 W tym stanie rzeczy koniecznym stało się wyeliminowanie przepisu art. 202 § 4a k.k. z kwalifikacji prawnej przestępstwa przypisanego podsądnemu przez sąd okręgowy w punkcie 7 zaskarżonego wyroku.

211 Przyjęcie pomijalnego zbiegu przestępstw pozwala na pozostawienie w opisie czynu również znamion czynu skonsumowanego, by oddać pełnię przestępczego działania. Z tych też powodów korekta dokonana przez sąd odwoławczy nie dotknęła opisu czynu popełnionego na szkodę A. C..

212 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

213 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

214 5.1.1

215 Przedmiot utrzymania w mocy

216 Całość zaskarżonego wyroku, za wyjątkiem zmiany dotyczącej kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu popełnionego na szkodę A. C. (pkt 7 części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku).

217 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

218 Sąd odwoławczy przyjął za własne stanowisko sądu I instancji w zakresie winy, sprawstwa i kar oraz środków kompensacyjnych orzeczonych wobec oskarżonego przez sąd I instancji, co szczegółowo zostało uzasadnione w treści powyższych rozważań.

219 Nadto wskazać należy, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 440 k.p.k., które byłyby podstawą do ingerencji z urzędu w zaskarżone rozstrzygnięcie.

220 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

221 5.2.1.

222 Przedmiot i zakres zmiany

223 Zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że z kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 7 wyeliminowano art. 202 § 4a k.k.;

224 Zwięźle o powodach zmiany

225 Sąd apelacyjny nie przychylił się w pełni do przyjętej przez sąd I instancji kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 7 części rozstrzygającej wyroku uznając, iż posiadanie utrwalonych przez niego treści pornograficznych z udziałem małoletniej A. C. stanowi czyn współukarany następczy wobec przestępstwa z art. 202 § 4 k.k. (vide: część 4 formularza niniejszego uzasadnienia).

226 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

227 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

228 5.3.1.1.1.

229 -----

230 ☐ art. 439 k.p.k.

231 Zwięźle o powodach uchylenia

232 -----

233 5.3.1.2.1.

234 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

235 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

236 Zwięźle o powodach uchylenia

237 -----

238 5.3.1.3.1.

239 Konieczność umorzenia postępowania

240 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

241 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

242 -----

243 5.3.1.4.1.

244 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

245 Zwięźle o powodach uchylenia

246 -----

247 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

248 -----

249 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

250 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

251 Przytoczyć okoliczności

252 -----

253 -----

254 6. Koszty Procesu

255 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

256 Przytoczyć okoliczności

257 Pkt 3

258 Na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z § 17 ust. 2 pkt. 5 w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2024.764) zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz r. pr. P. R. kwotę 1476 zł (1200 zł + 23% VAT) tytułem zwrotu kosztów obrony udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

259 Pkt 4

260 Na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy zwolnił oskarżonego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze mając na względzie jego sytuację materialną.

261 7. PODPIS

262 A. A. P. M. I. P.

263 1.11. Granice zaskarżenia

264 Kolejny numer załącznika

265 1

266 Podmiot wnoszący apelację

267 Obrońca oskarżonego

268 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

269 Całość wyroku sądu I instancji

270 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

271 ☒ na korzyść

272 ☐ na niekorzyść

273 ☒ w całości

274 ☐ w części

275 ☐

276 co do winy

277 ☐

278 co do kary

279 ☐

280 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

281 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

282 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

283 ☐

284 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

285 ☒

286 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

287 ☒

288 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

289 ☒

290 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

291 ☒

292 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

293 ☐

294 art. 439 k.p.k.

295 ☐

296 brak zarzutów

297 0.1.1.4. Wnioski

298 ☐

299 uchylenie

300 ☒

301 zmiana