Art. 197

Pokaż w całym akcie

Art. 197 Kodeksu karnego
Art. 197.
§ 1. Kto doprowadza inną osobę do obcowania płciowego przemocą, groźbą bezprawną, podstępem lub w inny sposób mimo braku jej zgody, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 15.
§ 1a. Tej samej karze podlega, kto doprowadza inną osobę do obcowania płciowego wykorzystując brak możliwości rozpoznania przez nią znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem.
§ 2. Jeżeli sprawca w sposób określony w § 1 lub 1a doprowadza inną osobę do poddania się innej czynności seksualnej albo wykonania takiej czynności, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 3. Jeżeli sprawca dopuszcza się zgwałcenia:
1) wspólnie z inną osobą,
2) (uchylony)
3) wobec wstępnego, zstępnego, przysposobionego, przysposabiającego, brata lub siostry,
4) posługując się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym albo działając w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu,
5) wobec kobiety ciężarnej,
6) utrwalając obraz lub dźwięk z przebiegu czynu, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
§ 4. Jeżeli sprawca dopuszcza się zgwałcenia wobec małoletniego poniżej lat 15 lub sprawca czynu określonego w § 1–3 działa ze szczególnym okrucieństwem lub następstwem tego czynu jest ciężki uszczerbek na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.
§ 5. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1–4 jest śmierć człowieka, sprawca podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.

art. 197 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 197 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 stycznia 2007 r., I KZP 34/06

   …różne Sądy Apelacyjne (w Warszawie i Lublinie) rozstrzygnęły przeciwstawnie co do właściwości rzeczowej sądu w sprawach o przestępstwa z art. 197 § 3 k.k., popełnione przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a to z rozstrzygnięć, w którym uznano za właściwy sąd okręgowy, dało Sądowi…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 listopada 2005 r., IV KK 258/05

   …kilkakrotnego obcowania płciowego z córką Elżbietą w sposób ustalony przez Sąd pierwszej instancji i odpowiadający znamionom czynu z art. 197 § 1 k.k. Według definicji czynu ciągłego, zawartej w art. 12 k.k., czyn taki stanowi jeden czyn zabroniony, jeżeli poszczególne zachowania sprawcy…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 23 marca 2016 r., IV KK 43/16

   …M. G. jest bezzasadna w stopniu oczywistym. Na wstępie należy podkreślić, iż zarzut z punktu 1 kasacji, dotyczący rażącego naruszenia art. 197 § 1 k.k. jest w istocie powieleniem zarzutu z pkt. I tiret pierwszy apelacji obrońcy skazanego M. G. – adw. I. M., wniesionej od wyroku Sądu…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 14 czerwca 2006 r., WA 19/06

   …świadomość, że działa wbrew jej woli , a tym samym realizuje, w tym przypadku, znamiona przestępstwa określonego w art.13 § 1 k.k. w zw. z art.197 § 1 k.k. Pokrzywdzona postępując w opisany wyżej sposób uzewnętrzniła opór wobec działań oskarżonego. Forma tego oporu była ewidentnym przejawem braku…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 marca 2013 r., V KK 361/12

   …się z zaspokojeniem popędu płciowego, w żaden sposób nie dyskwalifikuje kwalifikacji czynu jako wypełniającego znamiona przestępstwa z art. 197 § 2 k.k., gdyż taki motyw działania sprawcy nie należy do zespołu jego znamion. W ocenie prawnej czynu istotne były natomiast ustalenia wskazujące,…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 października 2001 r., WA 25/01

   …Sąd Najwyższy nie podziela poglądu wyrażonego w apelacjach prokuratora i oskarżyciela posiłkowego, że dla bytu przestępstwa określonego w art. 197 § 2 k.k. nie ma znaczenia cel działania sprawcy. Nie aprobuje tym samym twierdzenia, że ingerencja w okolice krocza innej osoby, połączona z…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 października 2013 r., III KK 168/13

   …się karze. Według zarzutów przyjętych w akcie oskarżenia każdy z oskarżonych a to: R. S., G. S. i W. D. dopuścił się przestępstwa z art. 197 § 1 k.k., polegającego na tym, że w tym samym miejscu i czasie, przy użyciu przemocy polegającej na przytrzymywaniu za ręce, przyciskaniu ciałem i…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 lutego 2013 r., I KZP 25/12

   …która to „przeniosła” – z uwagi na inne określenie ustawowego zagrożenia – czyn realizujący znamiona zgwałcenia dokonanego z inną osobą (art. 197 § 3 k.k.) z kategorii występku do kategorii zbrodni (art. 1 pkt 18), ale uwzględniając realia procesowe rozpoznawanej sprawy jest jasne, że to na tle…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 lutego 2013 r., II KK 139/12

   …opór, przełamuje go lub wywiera wpływ na podjęcie decyzji rozumianej jako akt woli”. Przy takim rozumieniu przemocy, umieszczenie w treści art. 197 § 1 k.k. takich znamion, jak groźba bezprawna czy podstęp, byłoby całkowicie zbędne, bowiem mieszczą się one w opisanym pojmowaniu przemocy.…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 sierpnia 2008 r., III KK 228/07

    …której uniemożliwia opór lub go przełamuje”. Twierdzenie, że taka postać działania i to wobec 10-letniego dziecka nie jest objęta normą art. 197 § 1 k.k. może jedynie zdumiewać. Tym silniej, że Sąd Rejonowy ustalił także, że działania skazanego przybierały również postać gróźb zabójstwa…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 197 (1163)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.