Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 1 marca 2022 r., II AKa 209/21

wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 1 marca 2022 r., II AKa 209/21

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 209/21

2 Lublin, dnia 1 marca 2022 roku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3 Sąd Apelacyjny w Lublinie w II Wydziale Karnym w składzie:

4 Przewodniczący - sędzia

5 SA Jacek Michalski

6 Sędziowie:

7 SA Leszek Pietraszko

8 SO del. do SA Mariusz Jaroszyński (sprawozdawca)

9 Protokolant

10 st. sekretarz sądowy Monika Marcyniuk

11 przy udziale prokuratora Radosława Romaniuka

12 po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2022 roku

13 sprawy:

14 1. B. S.z domu M., córki T. i D. z domu S., urodzonej (...) w S.

15 2. Ż. R. z domu S., córki A. i B. z domu M., urodzonej (...) w D.

16 oskarżonych o czyn z art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

17 z powodu apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych

18 od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach

19 z dnia 15 kwietnia 2021 roku, sygn. akt (...)

20 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

21 1) kary orzeczone wobec B. S.i Ż. R. obniża do roku,

22 2) zasądza od Ż. R. na rzecz Skarbu Państwa 180 (sto osiemdziesiąt) złotych opłaty za obie instancje,

23 3) w odniesieniu do B. S.przyjmuje, iż zwolnienie od opłaty dotyczy obu instancji;

24 II. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

25 III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. B., prowadzącej Kancelarię

26 Adwokacką w L., kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonej B. S.z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

27 IV. zasądza od Ż. R. na rzecz Skarbu Państwa 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym, zaś B. S.zwalnia od uiszczenia wydatków określając, że ponosi je Skarb Państwa.

Uzasadnienie

28 Formularz UK 2

29 Sygnatura akt

30 II AKa 209/21

31 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

32 2

33 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

34 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

35 Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 15 kwietnia 2021 roku, wydany w sprawie o sygn. akt II K 32/19.

36 1.2. Podmiot wnoszący apelację

37 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

38 ☐ oskarżyciel posiłkowy – pełnomocnik

39 ☐ oskarżyciel prywatny

40 ☒ obrońca

41 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

42 ☐ inny

43 1.3. Granice zaskarżenia

44 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

45 ☒ na korzyść

46 ☐ na niekorzyść

47 ☒ w całości

48 ☐ w części

49 ☒

50 co do winy

51 ☐

52 co do kary

53 ☐

54 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

55 1.3.2. Podniesione zarzuty

56 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

57 ☒

58 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

59 ☐

60 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

61 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

62 ☐

63 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

64 ☐

65 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

66 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

67 ☐

68 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

69 ☐

70 art. 439 k.p.k.

71 ☐

72 brak zarzutów

73 1.4. Wnioski

74 ☒

75 uchylenie

76 ☒

77 zmiana

78 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

79 2.1. Ustalenie faktów

80 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 1.

87 2.

88 Ż. R.

89 sytuacja rodzinna oskarżonej i jej małoletniego syna

90 udzielenie oskarżonej przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności

91 opinia z przedszkola

92 kwestionariusz wywiadu środowiskowego

93 opinia o skazanej

94 postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie

95 6250

96 6253-6255

97 6251-6252

98 6256-6258

99 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

100 Lp.

101 Oskarżony

102 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

103 Dowód

104 Numer karty

105 -

106 -

107 -

108 -

109 -

110 2.2. Ocena dowodów

111 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

112 Lp. faktu z pkt 2.1.1

113 Dowód

114 Zwięźle o powodach uznania dowodu

115 1.

116 2.

117 opinia z przedszkola, kwestionariusz wywiadu środowiskowego

118 opinia o skazanej

119 postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie

120 Dokumenty sporządzone przez powołane do tego podmioty, nie istnieją zatem podstawy do ich zakwestionowania.

121 Dokumenty sporządzone przez powołane do tego podmioty, nie istnieją zatem podstawy do ich zakwestionowania.

122 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

123 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

124 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

125 Dowód

126 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

127 -

128 -

129 -

130 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

131 Lp.

132 Zarzut

133 Zarzuty zgłoszone przez obrońców oskarżonych.

134 ☐ zasadne

135 ☐ częściowo zasadne

136 ☒ niezasadne

137 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

138 Z uwagi na tożsamość zarzutów i argumentacji przytoczonej w uzasadnieniach środków odwoławczych – Sąd Apelacyjny odniesie się łącznie do wniesionych apelacji.

139 Zarzuty sformułowane we wniesionych apelacjach pozostają bezzasadne. Rzecz bowiem w tym, iż oskarżonym nie zostało przypisane używanie środków płatniczych pochodzących z przestępstwa akcyzowego. Zaskarżonym wyrokiem B. S.i Ż. R. zostały uznane za winne podjęcia innych czynności, które mogły udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie miejsca umieszczenia pieniędzy pochodzących z przestępstwa bazowego, ich wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku. Konkretnie zaś przypisano im, że działając wspólnie i w porozumieniu oraz z innymi ustalonymi osobami założyli wyszczególnione w pkt I wyroku rachunki bankowe, na które przyjęli pochodzące z korzyści związanych z popełnieniem przestępstwa paserstwa akcyzowego pieniądze w łącznej kwocie 10 558 957,13 zł, a następnie przedmiotowe pieniądze przelewali pomiędzy wskazanymi rachunkami oraz podjęli czynności, które mogły udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie miejsca umieszczenia, ich wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku, w ten sposób, że część pieniędzy wypłacili gotówką, część kartami bankomatowymi, dokonali przelewów na spłatę kredytów, natomiast pozostałą kwotę wydatkowali na opłaty życia codziennego i inne zobowiązania. Przytoczone ustalenia nie zostały zakwestionowane przez apelujących. Nie ulega zaś wątpliwości, że zachowania te wykraczają poza ramy prostego używania środków płatniczych pochodzących z przestępstwa akcyzowego. Zachowania związane chociażby z przelewaniem pieniędzy pomiędzy różnymi rachunkami bankowymi skutkujące rozproszeniem środków finansowych i maskowaniem przestępczej działalności (które to ustalenia również nie zostały zakwestionowane przez skarżących) są zachowaniem jakościowo odmiennym od prostego używania tych środków finansowych. Z tego też względu nie mogą być traktowane jako współukarany czyn następczy w stosunku do przestępstwa bazowego tj. paserstwa akcyzowego. Już z powyższych względów sformułowane zarzuty nie mogły zostać uznane za zasadne.

140 Odnosząc się jednak szerzej do wniesionych apelacji stwierdzić należy, iż Sąd Okręgowy, respektując art. 4 § 1 k.k., miał na uwadze zmianę brzmienia art. 299 § 1 k.k., która weszła w życie 13 lutego 2016 r. Przekonują o tym wprost pisemne motywy zaskarżonego orzeczenia (vide: strona 18 uzasadnienia). Trafnie powołał się na wciąż aktualną uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie I KZP 5/15 (opubl. OSNKW 2015/7/55). Stanowisko wyrażone we wskazanej uchwale nie pozostawia wątpliwości, że przepis art. 299 § 1 k.k. penalizuje niektóre zachowania „nazwane”, a także dodatkowo „inne czynności”, jeżeli mogą wywoływać wskazane w tej normie określone konsekwencje. Przypisane zatem oskarżonym w zaskarżonym wyroku zachowanie w pełni odpowiada ustawowym znamionom występku stypizowanego w art. 299 § 1 i 5 k.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia tegoż czynu. Rzeczywiście określone w zaskarżonym orzeczeniu zachowanie oskarżonych (stanowiące inne czynności w rozumieniu powołanego wyżej przepisu) mogło udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie miejsca umieszczenia pieniędzy pochodzących z przestępstwa bazowego, ich wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku. W tej mierze sąd I instancji trafnie zaakcentował, iż w istocie oskarżeni zrealizowali zamierzony cel, gdyż miejsca przechowywania wypłaconych środków nie udało się ustalić. Z kolei część środków finansowych została zasymilowana przez kapitał pochodzący z legalnych źródeł (np. spłata kredytów).

141 W kontekście poczynionych uwag na znaczeniu traci argument podniesiony w uzasadnieniach apelacji dotyczący niewykonania wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2019 r. w sprawie II AKa 204/18. Po pierwsze zarzut obrazy art. 442 § 3 k.p.k. nie został formalnie podniesiony. Po drugie skarżące nie zakwestionowały kwoty przypisanej oskarżonym – 10 558 957, 13 zł (uzasadnienie apelacji wskazuje wręcz na prawidłowość tych ustaleń). Po trzecie nie zachodziła konieczność ustalenia jak zachowanie oskarżonych mogło uniemożliwić lub utrudnić stwierdzenie przestępczego pochodzenia pieniędzy, skoro sąd meriti przypisał B. S.i Ż. R. podjęcie czynności, które mogły udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie miejsca umieszczenia pieniędzy, ich wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku. Dla porządku jedynie wskazać należy, iż nie narusza zakazu określonego w art. 443 k.p.k. przyjęcie w opisie czynu, że fakty uznane za udowodnione wypełniają inne, niż wskazane w poprzednio uchylonym wyroku, alternatywne znamiona przestępstwa tego samego typu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie V KK 499/05, opubl. OSNKW 2006/10/94).

142 Wnioski

143 Wniosek o zmianę wyroku i o uniewinnienie oskarżonych od popełnienia zarzucanego im czynu.

144 Wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

145 ☐ zasadny

146 ☐ częściowo zasadny

147 ☒ niezasadne

148 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

149 Wniosek o zmianę wyroku i o uniewinnienie oskarżonych od popełnienia zarzucanego im czynu jest bezzasadny z powodów szeroko omówionych powyżej.

150 Wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania pozostaje bezzasadny, z uwagi na brak przesłanek z art. 437 § 2 k.p.k.

151 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

152 1.

153 -

154 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

155 -

156 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

157 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

158 1.

159 Przedmiot utrzymania w mocy

160 Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 15 kwietnia 2021 roku wydany w sprawie o sygn. akt (...) utrzymany w mocy w części – z wyłączeniem zmian dokonanych przez Sąd Apelacyjny .

161 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

162 Rozstrzygnięcie sądu I instancji w tej części jest prawidłowe, natomiast zarzuty zawarte w złożonych apelacjach - niezasadne.

163 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

164 1.

165 Przedmiot i zakres zmiany

166 1) Kary orzeczone wobec oskarżonych B. S.i Ż. R. obniżono do roku.

167 2) Zasądzono od Ż. R. na rzecz Skarbu Państwa 180 złotych opłaty za obie instancje, zaś w odniesieniu do B. S.przyjęto, iż zwolnienie od opłaty dotyczy obu instancji.

168 Zwięźle o powodach zmiany

169 Działając w oparciu o art. 447 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o karze i uznał, iż orzeczone wobec oskarżonych B. S.i Ż. R. kary pozbawienia wolności są rażąco niewspółmiernie surowe w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. W tym względzie sąd I instancji nie uwzględnił należycie, iż to A. S. był głównym motorem całego przestępczego przedsięwzięcia, W efekcie represja karna wobec oskarżonych powinna być odpowiednio zróżnicowana. Dlatego też Sąd Apelacyjny kary orzeczone wobec B. S.i Ż. R. obniżył do roku. Tak określone kary odpowiadają dyrektywom art. 53 § 1 i 2 k.k. i spełnią wszystkie swe funkcje w zakresie prewencji zarówno indywidulanej, jak i generalnej.

170 O opłacie należnej od Ż. R. orzeczono na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych.

171 Rozstrzygnięcie o zwolnieniu B. S.od opłaty za obie instancje wydano na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k.

172 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

173 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

174 1.1.

175 -

176 ☐ art. 439 k.p.k.

177 Zwięźle o powodach uchylenia

178 -

179 2.1.

180 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

181 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

182 Zwięźle o powodach uchylenia

183 -

184 3.1.

185 Konieczność umorzenia postępowania

186 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

187 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

188 -

189 4.1.

190 -

191 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

192 Zwięźle o powodach uchylenia

193 -

194 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

195 -

196 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

197 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

198 Przytoczyć okoliczności

199 -

200 -

201 6. Koszty Procesu

202 P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

203 Przytoczyć okoliczności

III, IV

204 Na podstawie § 17 ust. 2 pkt 5 w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokat M. B. - Kancelaria Adwokacka w L. kwotę 738 złotych, w tym podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonej B. S.z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

205 Na mocy art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. zwolniono B. S.od uiszczenia wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym, określając, że ponosi je Skarb Państwa.

206 Rozstrzygnięcie o zasądzeniu od Ż. R. wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym wydano na podstawie art. 636 § 1 k.p.k.

207 7. PODPISy

208 SSA Jacek Michalski SSA Leszek Pietraszko SSO (del. do SA) Mariusz Jaroszyński

209 1.3. Granice zaskarżenia

210 Kolejny numer załącznika

211 1

212 Podmiot wnoszący apelację

213 obrońca B. S.

214 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

215 wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 15 kwietnia 2021 roku, wydany w sprawie o sygn. akt (...)

216 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

217 ☒ na korzyść

218 ☐ na niekorzyść

219 ☒ w całości

220 ☐ w części

221 ☒

222 co do winy

223 ☐

224 co do kary

225 ☐

226 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

227 1.3.2. Podniesione zarzuty

228 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

229 ☒

230 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

231 ☐

232 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

233 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

234 ☐

235 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

236 ☐

237 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

238 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

239 ☐

240 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

241 ☐

242 art. 439 k.p.k.

243 ☐

244 brak zarzutów

245 1.4. Wnioski

246 ☒

247 uchylenie

248 ☒

249 zmiana

250 1.3. Granice zaskarżenia

251 Kolejny numer załącznika

252 2

253 Podmiot wnoszący apelację

254 obrońca Ż. R.

255 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

256 wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 15 kwietnia 2021 roku, wydany w sprawie o sygn. akt (...)

257 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

258 ☒ na korzyść

259 ☐ na niekorzyść

260 ☒ w całości

261 ☐ w części

262 ☒

263 co do winy

264 ☐

265 co do kary

266 ☐

267 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

268 1.3.2. Podniesione zarzuty

269 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

270 ☒

271 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

272 ☐

273 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

274 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

275 ☐

276 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

277 ☐

278 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

279 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

280 ☐

281 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

282 ☐

283 art. 439 k.p.k.

284 ☐

285 brak zarzutów

286 1.4. Wnioski

287 ☒

288 uchylenie

289 ☒

290 zmiana