Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2023 r., II AKa 279/23

wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2023 r., II AKa 279/23

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 279/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 28 września 2023 r.

3 Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny

4 w składzie:

5 Przewodniczący: SSA Marcin Kokoszczyński

6 Sędziowie: SA Krzysztof Ciemnoczołowski

7 SA Dorota Rostankowska (spr.)

8 Protokolant: starszy sekretarz sądowy Aleksandra Konkol

9 przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w E. M. F.

10 po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r.

11 sprawy

12 skazanego D. L., s. J., ur. (...) w E.

13 na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego

14 od wyroku łącznego Sądu Okręgowego w E. z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 5/23

15 utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

16 obciąża skazanego wydatkami postępowania odwoławczego w wysokości 20 (dwudziestu) złotych.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 II AKa 279/23

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

22 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

23 Wyrok łączny Sądu Okręgowego w E. z 15 czerwca 2023r. w sprawie II K 5/23

24 1.2. Podmiot wnoszący apelację

25 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

26 ☐ oskarżyciel posiłkowy

27 ☐ oskarżyciel prywatny

28 ☒ obrońca

29 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

30 ☐ inny

31 1.3. Granice zaskarżenia

32 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

33 ☒ na korzyść

34 ☐ na niekorzyść

35 ☐ w całości

36 ☒ w części

37 ☐

38 co do winy

39 ☒

40 co do kary

41 ☐

42 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

43 1.3.2. Podniesione zarzuty

44 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

45 ☐

46 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

47 ☒

48 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

49 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

50 ☐

51 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

52 ☐

53 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

54 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

55 ☒

56 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

57 ☐

58 art. 439 k.p.k.

59 ☐

60 brak zarzutów

61 1.4. Wnioski

62 ☐

63 uchylenie

64 ☒

65 zmiana

66 Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

67 2.1. Ustalenie faktów

68 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

69 Lp.

70 Skazany

71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

72 Dowód

73 Numer karty

74 D. L.

75 Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego

76 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

77 Lp.

78 Skazany

79 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

80 Dowód

81 Numer karty

82 D. L.

83 Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

84 2.2. Ocena dowodów

85 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

86 Lp. faktu z pkt 2.1.1

87 Dowód

88 Zwięźle o powodach uznania dowodu

89 Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

90 Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

91 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

92 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

93 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

94 Dowód

95 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

96 Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

97 Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

98 STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

99 Lp

100 Zarzuty

101 obraza prawa materialnego polegająca na zastosowaniu przy wydawaniu wyroku łącznego przepisów wprowadzonych nowelizacją z dnia 20 lutego 2015 roku, podczas gdy korzystniejsze dla skazanego D. L. byłoby zastosowanie przepisów dotyczących wyroku łącznego obowiązujących w okresie, w którym D. L. dopuścił się popełnienia czynów, stanowiących podstawę do wydania niżej wskazanych wyroków jednostkowych, czyli sprzed w/w nowelizacji przy zastosowaniu art.4 par.1 k.k.

102 w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd II instancji wyżej wskazanego zarzutu

103 rażąca niewspółmierność orzeczonej wobec skazanego D. L. kary łącznej 10 lat pozbawienia wolności z uwagi na jej silnie represyjny charakter, sprzeczny z ustawowymi dyrektywami wymiaru kary oraz brak rzeczywistego uwzględnienia wszystkich okoliczności łagodzących i osobistych skazanego jak i przecenieniu okoliczności dla niego niekorzystnych.

104 ☐ zasadny

105 ☐ częściowo zasadny

106 ☒ niezasadny

107 ☐ zasadny

108 ☐ częściowo zasadny

109 ☒ niezasadny

110 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

111 Ad. 1. Zarzut nie jest trafny. Sąd odwoławczy nie podziela bowiem poglądu skarżącego, że przepisy obowiązujące do 1 lipca 2015r. byłyby względniejsze dla skazanego. Gdyby bowiem doszło do połączenia wyroków orzeczonych wobec skazanego w sposób proponowany przez skarżącego, granice wyroku łącznego kształtowałyby się między 8, a (biorąc pod uwagę treść art.86 § 1 kk w brzmieniu obowiązującym do 1 lipca 2015r.) 15 lat pozbawienia wolności. Nadto skazany miałby jeszcze do odbycia niepodlegającą łączeniu karę orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu z 9 marca 2021r. w sprawie VIII K 464/17. Brak jest również podstaw do uznania, że w realiach rozpoznawanej sprawy zasadnym byłoby orzeczenie kary łącznej na zasadzie absorbcji. Szerzej do tej kwestii Sąd odwoławczy odniesie się w dalszej części niniejszego uzasadnienia. W tym miejscu wskazać jedynie należy, że za zastosowaniem zasady absorbcji nie przemawiają: ani więź czasowa (czyny w wyrokach jednostkowych, o których połączenie wnioskuje skarżący zostały popełnione w okresie 6 lat), ani przedmiotowa (obejmują różnorodzajowe przestępstwa), ani miejscowa (zostały popełnione w E., K. gm. (...), K. (1)oraz na terenie Niemiec) oraz na szkodę różnych pokrzywdzonych. Nie bez znaczenia pozostaje również, że łączeniu podlegałoby aż 7 wyroków, co stanowiłoby kolejną przesłankę przemawiającą przeciwko orzeczeniu kary łącznej na zasadzie zbliżonej do absorbcji. Brak jest również podstaw do podzielenia poglądu apelującego, że w tym wypadku kara łączna winna zostać obniżona o 3 lata. Jeżeli bowiem inne są granice orzeczenia kary łącznej, nie sposób uznać aby o taki sam wymiar winna być obniżona kara łączna orzeczona w oparciu o kary jednostkowe w innych wymiarach.

112 Ad. 2. Zarzut nie jest zasadny. Okoliczności bowiem jakie wziął pod uwagę Sąd Okręgowy kształtując wymiar kary łącznej oraz zasada jej wymiaru (asperacja) zyskały pełną aprobatę Sądu II instancji.

113 Nie ma racji skarżący twierdząc, że w realiach przedmiotowej sprawy zasadnym byłoby wymierzenie kary łącznej pozbawienia wolności na zasadzie absorbcji. Jest to bowiem instytucja, która winna być stosowana wyjątkowo, gdy zarówno ilość jak i waga okoliczności za nią przemawiających przeważają zdecydowanie nad tymi, które zastosowaniu tej zasady sprzeciwiają się. Skarżący w wywiedzionej apelacji wskazał na pozytywne aspekty zachowania skazanego, w szczególności jego pracę charytatywną, całkowicie natomiast pomijając okoliczności świadczące zdecydowanie o braku podstaw do wymierzenia kary łącznej w oparciu o zasadę absorbcji, które trafnie dostrzegł Sąd Okręgowy i przydał im należytą wagę (str.8-9 uzasadnienia wyroku). Wobec braku odniesienia się przez skarżącego do argumentacji Sądu Okręgowego, wystarczającym będzie odwołanie się do niej i stwierdzenie, że Sąd odwoławczy w pełni ją akceptuje. Podkreślenia jedynie w tym miejscu wymaga, że nie ma racji skarżący zarzucając Sądowi Okręgowemu nadanie nadmiernego znaczenia faktowi popełnienia przez skazanego czynów na przestrzeni kilkunastu lat. Nie sposób pominąć faktu, że wobec D. L. orzeczono 11 wyroków skazujących za czyny popełnione na przestrzeni 17 lat, przy czym 3 z nich obejmowało więcej niż jeden czyn zabroniony. Słusznie zatem Sąd Okręgowy zwrócił na to uwagę uznając, że świadczy to o tym, że skazany nie jest sprawcą incydentalnym, a osobą nader często naruszającą porządek prawny. Nie bez znaczenia pozostaje, że zachowanie D. L. w zakładzie karnym jest przeciętne. Skazany wprawdzie prezentuje regulaminową postawę wobec przedłożonych, zgodnie i bezkonfliktowo funkcjonuje w gronie współosadzonych, został nagrodzony regulaminowo ale jednocześnie odbywa karę w systemie zwykłym, był karany dyscyplinarnie, przynależy do podkultury przestępczej tzw. grypsujących i jest bezkrytyczny do popełnionych przestępstw. Wynika to z opinii o skazanym, której skarżący nie kwestionuje.

114 Oceniając zasadność zarzutów apelacyjnych, Sąd odwoławczy miał na względzie sformułowane w orzecznictwie oraz w piśmiennictwie szczegółowe dyrektywy odwołujące się przede wszystkim do kryteriów charakteryzujących przedmiotowo-podmiotowe związki między przestępstwami, za które kary podlegają łączeniu. Sąd wymierzając karę łączną powinien bowiem rozważyć przede wszystkim, czy pomiędzy poszczególnymi czynami, za które wymierzono kary, istnieje ścisły związek podmiotowy lub przedmiotowy, czy też związek ten jest dość odległy lub w ogóle go brak (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 2 lutego 2021r. w sprawie IV KK 426/20, z 15 maja 1990r. w sprawie IV KR 80/90). Im bowiem bliższy związek między czynami, tym bardziej wymiar kary łącznej powinien zbliżać się do zasady absorpcji, im zaś związek ten odleglejszy, tym bardziej wymiar kary łącznej powinien zmierzać w kierunku zasady kumulacji. Ustalając związek podmiotowo-przedmiotowy zbiegających się czynów należy mieć na względzie przede wszystkim następujące okoliczności:

115 - liczbę popełnionych przestępstw - im większa, tym surowsza powinna być wymierzona za nie kara łączna (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 20 maja 2008r. w sprawie II AKa 129/08; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 19 października 2007r. w sprawie II AKa 183/07);

116 - jednorodzajowość albo podobieństwo rodzajowe zbiegających się przestępstw (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 2 lipca 1992r. w sprawie II AKr 117/92; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 8 marca 2001r. w sprawie II AKa 59/01),

117 - czas popełnienia każdego z przestępstw, zwłaszcza ich bliskość (zwartość) czasową (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 2021r. w sprawie III KK 5/21; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 8 marca 2001r. w sprawie II AKa 59/01; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 5 listopada 1998r. w sprawie II AKa 260/98; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 2 lipca 1992r. w sprawie II AKr 117/92),

118 - bliski związek miejscowy przestępstw (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 8 marca 2001r. w sprawie II AKa 59/01),

119 - powiązanie przestępstw wspólnym zamiarem lub ciągiem działań sprawcy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 5 listopada 1998r. w sprawie II AKa 260/98),

120 - motywację sprawcy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 2021r. w sprawie III KK 5/21; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 2 lipca 1992r. w sprawie II AKr 117/92),

121 - rodzaj naruszonego dobra prawnego, zwłaszcza godzenie w zbliżone lub tożsame dobra prawne (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 19 stycznia 2005r. w sprawie II AKa 274/04; wyrok Sądu Najwyższego z 23 czerwca 1987r. w sprawie IV KR 55/86),

122 - liczbę i zbieżność osób pokrzywdzonych, zwłaszcza pokrzywdzenie kilkoma przestępstwami tej samej osoby (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 2021r. w sprawie III KK 5/21; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 19 stycznia 2005r. w sprawie II AKa 274/04).

123 - przebieg procesu resocjalizacji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 12 lipca 2022r. w sprawie I KK 234/22; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 20 września 2018r. w sprawie II AKa 118/18; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 24 listopada 2016r. w sprawie II AKa 167/16; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 września 2014r. w sprawie II AKa 301/14; postanowienie Sądu Najwyższego z 27 lutego 2014r. w sprawie V KK 12/14).

124 Zważywszy z jednej strony na odległość czasową czynów, za które kary zostały objęte węzłem kary łącznej (blisko 13 lat – od 30 maja 2003r. do 19 stycznia 2016r.), ich różnorodność (wyrok łączny obejmuje skazania za przestępstwa z art.252 kk i art.56 ust.3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, oba w warunkach art.64 § 1 kk), odległy związek miejscowy (jedno z przestępstw popełnione zostało w E., drugie w K. (1)), z drugiej zaś na liczbę popełnionych przestępstw (dwa), w ocenie Sądu Apelacyjnego wymierzenie kary łącznej 10 lat pozbawienia wolności, w oparciu o zasadę asperacji zasługuje na pełną aprobatę. Również wzgląd na prewencję indywidualną i generalną, o których mowa w art.85a kk, choć nie są to jedyne czynniki wpływające na wymiar kary łącznej (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2021r. w sprawie IV KK 426/20), przemawia za trafnością orzeczonej kary łącznej. Co do pierwszej z nich, wysoki stopień demoralizacji skazanego nie pozwala na orzeczenie jej w niższym wymiarze. Sprzeciwia się temu również wzgląd na społeczne oddziaływanie kary. Kara łączna nie może bowiem stanowić instytucji premiującej sprawców, którzy wielokrotnie dopuszczali się przestępstw, gdyż stałoby to w oczywistej sprzeczności z funkcją prewencyjną kary zarówno w jej wymiarze indywidualnym, jak i ogólnym.

125 Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego, orzeczona kara łączna 10 lat pozbawienia wolności w pełni spełnia sądowe dyrektywy jej wymiaru i brak jest podstaw do jej obniżania.

126 Wniosek

127 Zmiana zaskarżonego wyroku w zakresie punktu I przez zastosowanie zasady absorbcji i wymierzenie kary 8 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności oraz o utrzymanie wyroku w pozostałym zakresie.

128 ☐ zasadny

129 ☐ częściowo zasadny

130 ☒ niezasadny

131 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

132 Niezasadność zarzutów apelacyjnych.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

133 1.

134 Nie dotyczy

135 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

136 Nie dotyczy

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

137 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

138 1.

139 Przedmiot utrzymania w mocy

140 Zaskarżony wyrok

141 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

142 Niezasadność zarzutów apelacyjnych, brak przesłanek z art.439 § 1 kpk i art.440 kpk.

143 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

144 1.

145 Przedmiot i zakres zmiany

146 Nie dotyczy

147 Zwięźle o powodach zmiany

148 Nie dotyczy

149 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

150 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

151 1.1.

152 Nie dotyczy

153 ☐ art. 439 k.p.k.

154 Zwięźle o powodach uchylenia

155 Nie dotyczy

156 2.1.

157 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

158 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

159 Zwięźle o powodach uchylenia

160 Nie dotyczy

161 3.1.

162 Konieczność umorzenia postępowania

163 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

164 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

165 Nie dotyczy

166 4.1.

167 Nie dotyczy

168 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

169 Zwięźle o powodach uchylenia

170 Nie dotyczy

171 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

172 Nie dotyczy

173 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

174 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

175 Przytoczyć okoliczności

176 Nie dotyczy

177 Koszty Procesu

178 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

179 Przytoczyć okoliczności

180 II.

181 Na mocy przepisu art.626 § 1 kpk, art.6 zd.2 ustawy z 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawcach karnych § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2003r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym Sąd Apelacyjny obciążył skazanego wydatkami postępowania odwoławczego. Uznał bowiem, że brak jest podstaw do zwolnienia go od obowiązku ich ponoszenia.

182 PODPISy

183 1.3. Granice zaskarżenia

184 Kolejny numer załącznika

185 1.

186 Podmiot wnoszący apelację

187 Obrońca skazanego

188 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

189 Kara łączna

190 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

191 ☒ na korzyść

192 ☐ na niekorzyść

193 ☒ w całości

194 ☐ w części

195 ☐

196 co do winy

197 ☐

198 co do kary

199 ☐

200 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

201 1.3.2. Podniesione zarzuty

202 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

203 ☐

204 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

205 ☒

206 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

207 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

208 ☐

209 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

210 ☐

211 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

212 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

213 ☒

214 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

215 ☐

216 art. 439 k.p.k.

217 ☐

218 brak zarzutów

219 1.4. Wnioski

220 ☐

221 uchylenie

222 ☒

223 zmiana