Zarządzenie z dnia 14 lipca 2026 r., I C 131/26

zarządzenie z dnia 14 lipca 2026 r., I C 131/26

Tekst

1 Uzasadnienie+Zarządzenie

2 Sygn. akt I C 131/26

Uzasadnienie

3 Powódki [xAnon], [xAnon], [xAnon] w pozwie skierowanym przeciwko Bankowi [xAnon] Spółce Akcyjnej w [xAnon] domagały się:

4 - zasądzenia od pozwanego Banku [xAnon] Spółki Akcyjnej w [xAnon] na rzecz powódki [xAnon] kwotę 80.944,84 zł (osiemdziesiąt tysięcy dziewięćset czterdzieści cztery złote i osiemdziesiąt cztery gorsze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 grudnia 2025 roku do dnia zapłaty;

5 - zasądzenia od pozwanego Banku [xAnon] Spółki Akcyjnej w [xAnon] na rzecz powódki [xAnon] kwotę 20.236,21 zł (dwadzieścia tysięcy dwieście trzydzieści sześć złotych i dwadzieścia jeden groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 grudnia 2025 roku do dnia zapłaty;

6 - zasądzenia od pozwanego Banku [xAnon] Spółki Akcyjnej w [xAnon] na rzecz powódki [xAnon] kwotę 20.236,21 zł (dwadzieścia tysięcy dwieście trzydzieści sześć złotych i dwadzieścia jeden groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 grudnia 2025 roku do dnia zapłaty;

7 oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu, w tym wynagrodzenia pełnomocnika.

8 W uzasadnieniu wskazały, że powódka [xAnon] oraz jej małżonek [xAnon], że zawarli z pozwanym umowę kredytu denominowanego do waluty obcej. Wedle powodów świadczenie jest nienależne, ponieważ umowa kredytu jest nieważna jako sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego i swobodą umów oraz zawierająca postanowienia wprowadzające mechanizm denominacyjny, które stanowią klauzule abuzywne. Powódki [xAnon] oraz [xAnon] obok [xAnon] są spadkobierczyniami zmarłego [xAnon].

9 Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Zaprzeczył, by umowa kredytu była nieważna w całości a tym samym, by powodowie spełniali świadczenia nienależne i mogli żądać zwrotu wpłaconych kwot.

10 Na rozprawie 8 czerwca 2026 roku Sąd pouczył powódki w o skutkach (przesłankowego) przyjęcia przez sąd nieważności umowy kredytu a powódki podtrzymały swoje żądanie w całości.

11 Sąd ustalił co następuje:

12 W 2004 r. powódka [xAnon] zaciągnęła kredyt wraz z małżonkiem [xAnon]. [xAnon] zmarł w 2022r. [xAnon], [xAnon] oraz [xAnon] są spadkobierczyniami zmarłego [xAnon]. Każda z nich nabyła spadek w udziale wynoszącym 1/3 części.

13 W 2004 r. powódka [xAnon] pozostawała w związku małżeńskim z [xAnon], funkcjonowali w ustroju małżeńskiej wspólnoty majątkowej, pozostawali małżeństwem aż do śmierci [xAnon]. Małżonkowie nie zawierali małżeńskich umów majątkowych.

14 W 2004 r. małżonkowie [xAnon] potrzebowali środków na wykup mieszkania, do którego przysługiwało im lokatorskie prawo, na remont tego mieszkania i spłatę kredytu odnawialnego. To było ich pierwsze długoterminowe zobowiązanie kredytowe powiązane z waluta obcą. Powódka korzystała z pomocy pośrednika kredytowego. Jedyna oferta realna to była oferta kredytu powiązanego z kursem CHF. Zdolności kredytowej na kredyt stricte złotowy małżonkowie [xAnon] nie posiadali. Oferta była dla nich korzystna z uwagi na niskie raty. Pracownik banku nie mówił, ile będzie wynosiła rata kredytu jeżeli kurs CHF wzrośnie o 100-150 procent. Nie było informacji o roli franka szwajcarskiego w umowie. Kredytobiorcy nie mieli wpływu na wysokość kursów, nie mogli ich negocjować. Nie wyjaśniono, że bank będzie posługiwał się dwoma różnymi kursami. Nie wyjaśniono pojęcia spreadu walutowego. Nie przedstawiono długoterminowych wykresów przedstawiających dynamikę zmian kursy CHF. Nie poinformowano, że nawet w przypadku terminowej spłaty rat kredytu w razie istotnej zmiany kursu waluty może dojść do sytuacji, w której saldo kredytu będzie rosło, a nie malało. Nie poinformowano, że moje ryzyko walutowe jest nieograniczone. Nie poinformowano, że w razie istotnej zmiany kursu waluty może dojść do sytuacji, w której wartość zobowiązania wobec banku, będzie wyższa niż wartość kredytowanej nieruchomości.

15 Bank pobierał automatycznie ratę w złotówkach. Kredyt został spłacony w całości jeszcze przed śmiercią [xAnon].

16 Pozostałe powódki nie brały udziału w zawarciu umowy kredytu.

17 Dowód: przesłuchanie powódek na rozprawie w dniu 8 czerwca 2026 r., 00:04:17-00:26:36

18 skrócony odpisu aktu zgonu, k. 16 akt;

19 protokół dziedziczenia, k. 17-20 akt;

20 akt poświadczenia dziedziczenia, k. 21-22 verte akt;

21 W dniu 20 maja 2004 roku [xAnon] i [xAnon] zawarli z Bankiem [xAnon] Spółką Akcyjną z siedzibą w [xAnon] umowę kredytu hipotecznego. Bank zobowiązał się oddać do dyspozycji kredytobiorców kwotę 21.715,00 CHF po przeliczeniu na złote polskie.

22 Kredy został wypłacony w walucie polskiej po przeliczeniu według kursu kupna waluty kredytu obowiązującego w banku w dniu wypłaty kredytu, zgodnie z Tabelą kursów walut Banku [xAnon] S.A. ogłaszaną w siedzibie banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w banku.

23 Kredyt był spłacany w złotych polskich po przeliczeniu po kursie sprzedaży waluty obowiązującym w banku w dniu dokonywania spłaty, zgodnie z Tabelą kursów walut Banku [xAnon] S.A. ogłaszaną w siedzibie banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w banku.

24 Spłata kredytu miała nastąpić w 213 równych miesięcznych ratach.

25 W załączniku nr 8 do umowy zawarto oświadczenie kredytobiorców, że znają oraz zostało im wyjaśnione przez bank ryzyko zmiany kursu waluty oraz są świadomi ponoszenia tego ryzyka.

26 Jako zabezpieczenie spłaty kredytu ustanowione zostały na rzecz banku m. in. hipoteka zwykła w kwocie 21.715,00 CHF i hipoteka kaucyjna do kwoty 11.700,00 CHF.

27 Dowody: umowa k. 11-13 akt,

28 załącznik nr 8 k. 14 akt,

29 regulamin k. 90-92 akt,

30 Kredyt został wypłacony w kwocie 65.090,71 zł, która została przeliczona przez bank na 21.715,00 franków szwajcarskich po kursie banku 2,9975. Kredyt został całkowicie spłacony w dniu 13 września 2021 r. Kredytobiorcy na całkowitą spłatę kredytu zapłacili kwotę 121.417,26 zł.

31 Dowód:zaświadczenie k. 30-33 akt)

32 Pismem z 14 listopada 2025 roku powódki złożyły reklamację waz z wezwaniem do zapłaty. Zażądały zwrotu uiszczonych należności w kwocie 121.417,26 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Wezwanie doręczono w dniu 24 listopada 2026 r.

33 Dowody: reklamacja wraz z dowodem doręczenia, k. 23-26 verte)

34 Sąd Okręgowy zważył, co następuje

35 Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił w oparciu o dokumentację złożoną przez strony oraz przesłuchanie strony powodowej. Okoliczności sprawy wynikały z tych dowodów w sposób zasadniczo spójny.

36 Sąd uznał za wiarygodne dowody z dokumentów, jako że nie budziły one wątpliwości co do ich autentyczności i nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.

37 Sąd dał wiarę przesłuchaniu powódki [xAnon]. Powódka przedstawiła informacje co do celu zaciągnięcia przedmiotowego kredytu, okoliczności zawierania umowy kredytu oraz związane ze spłatą kredytu. Przesłuchanie powódki korespondowało z dowodami z dokumentów, były wewnętrznie spójne i logiczne a nie zostały przedstawione dowody wykazujące odmienny stan faktyczny w tym zakresie. Pozostałe powódki nie były stroną umowy i nie brały udziału w procedurze zawarcia umowy kredytu.

38 Sąd, na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c., pominął dowód z opinii biegłego sądowego zgłoszony przez powodów i pozwanego, ponieważ fakty, na jakie dowód ten został zgłoszony pozostawały bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w związku ze stwierdzoną przez Sąd nieważnością umowy kredytu.

39 Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

40 W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną między stronami był fakt zawarcia 20 maja 2004 roku umowy kredytu hipotecznego, jak również fakt wypłacenia przez pozwanego kredytobiorcom kredytu w łącznej kwocie 65.090,71 zł. Nie budziły też rozbieżności kwoty spłat dokonane przez powodów wskazane w zaświadczeniu pozwanego banku.

41 Istota sporu sprowadzała się do przesłankowej oceny czy umowa kredytu jest nieważna lub jedynie niektóre jej postanowienia są abuzywne a tym samym czy zachodzą przesłanki zasądzenia na rzecz powodów od pozwanego kwot dochodzonych pozwem.

42 Zawarta między stronami umowy jest umową kredytu, ponieważ zawiera wymagane elementy przedmiotowo istotne umowy kredytu wskazane w art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe. (t. j. Dz. U. z 2023r., poz. 2488 ze zm.). Treść umowy wskazuje, że jest to umowa kredytu złotowego, ponieważ bank zobowiązał się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę pieniężną wyrażoną w złotych. Złoty polski stanowił walutę, w której przez czas wykonywania umowy spełniane są świadczenia stron – zarówno wypłata kredytu, jak i jego późniejsza spłata. Zgodnie ze stanowiskiem Narodowego Banku Polskiego z dnia 6 lipca 2011 roku wyrażonym w toku prac legislacyjnych nad tzw. ustawą antyspreadową ,,kredyt w walucie polskiej ,,denominowany lub indeksowany” w innej walucie niż polska jest kredytem w złotych. Kredyt udzielony powodom

43 jest denominowany do kursu franka szwajcarskiego

44 . Denominacja polegała na przeliczeniu kwoty kredytu na złoty polskie według kursu, po którym bank deklarował kupno waluty w dacie wypłaty kredytu a następnie ustaleniu wysokości miesięcznych rat spłaty w walucie obcej, przy czym raty miały być spłacane w walucie polskiej po ich przeliczeniu z waluty szwajcarskiej według kursu, po którym bank deklarował sprzedaż tej waluty w dacie spłaty. W takim kredycie waluta obca nie jest jedynie miernikiem waloryzacji, lecz wyraża wartość zobowiązania pieniężnego (podobnie: H. Ciepła: Dochodzenie roszczeń z umów kredytów frankowych, Warszawa 2021, str. 17) W chwili zawarcia umowy objętej żądaniem pozwu prawo bankowe nie przewidywało możliwości udzielania kredytów denominowanych. Możliwość taką wprowadziła ustawa z 29 lipca 2011 roku o zmianie ustawy - prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 165, poz. 984), która weszła w życie 26 sierpnia 2011 roku. Niemniej, dopuszczalność zawierania umowy kredytu indeksowanego (denominowanego) przed 2011 rokiem jest ugruntowana w orzecznictwie. (wyrok SN z 22 stycznia 2016 roku, sygn. akt I CSK 1049/14, OSNC 2016/11/134; wyrok SN z 19 marca 2015 roku, IV CSK 362/14, Biul. SN z 2015r., nr 5). Denominacja nie jest sprzeczna z prawem, niemniej jednak zastosowana w spornej umowie konstrukcja denominacji obarczona była wadą, która ostatecznie zdyskwalifikowała umowę, doprowadzając do jej nieważności. Sąd podzielił stanowisko powodów co do abuzywności wskazanych w pozwie postanowień umowy.

45 Przedmiotem oceny abuzywności są postanowienia umowne wprowadzające mechanizm denominacji: postanowienia § 2 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1-4 załącznika nr 8, które przewidywały przeliczenie kredytu wypłaconego w złotych na franki szwajcarskie oraz przeliczanie rat wpłacanych w złotych na franki szwajcarskie według kursu – odpowiednio – kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego ustalonego jednostronnie przez bank.

46 Zgodnie z art. 3851 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

47 W wyroku z 27 maja 2022 roku, II CSKP 314/22, Sąd Najwyższy wskazał, że unormowania zawarte w art. 3851 i nast. k.c. mają charakter szczególny w stosunku do tych przepisów, które mają ogólne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy (np. art. 58, 3531 czy 388 k.c.), co nie oznacza, że skutkiem stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego nie może być nieważność obejmującej je umowy (wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 roku, II CSKP 464/22). Stanowią implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 roku o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, co rodzi określone konsekwencje dla ich wykładni. Przede wszystkim musi ona prowadzić do takich rezultatów, która pozwoli urzeczywistnić cele dyrektywy. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu rozpatrywanej dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Krajowe sądy i trybunały powinny tak wykładać prawo wewnętrzne, aby w pełni uwzględniało ono nie tylko literę, ale i ducha prawa unijnego. Stosując art. 3851 k.c. należy stosować wykładnię przyjazną dla prawa unijnego. Ten obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnej z prawem Unii jest w istocie nierozerwalnie związany z systemem Traktatu, gdyż zezwala sądom krajowym na zapewnienie, w ramach ich właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych przed nimi sporów. Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. Przy ocenie niedozwolonego charakteru określonego postanowienia umownego nie ma żadnego znaczenia, w jaki sposób umowa była wykonywana przez strony. W szczególności nie ma znaczenia, czy przedsiębiorca rzeczywiście korzystał z możliwości, jakie wynikają dla niego z określonego brzmienia postanowień umownych.

48 Niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki:

49 1) zawarte zostały w umowach z konsumentami – kredytobiorcy występowali w charakterze konsumentów, ponieważ zawarcie umowy było czynnością dokonaną z przedsiębiorcą (bankiem), niezwiązaną bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową powodów (art. 221 k.c.). Kredytobiorcy nigdy nie prowadzili działalności gospodarczej w kredytowej nieruchomości. Nie ma znaczenia fakt, że [xAnon] miał zarejestrowaną działalność gospodarczą – firmę transportową. W ocenie Sądu zaciągnięte zobowiązanie nie miało bezpośredniego ani nawet pośredniego związku z działalnością gospodarczą kredytobiorcy. Mieszkanie nie było wynajmowane. Służyło i służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych powodów. 2) kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ponieważ kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, że konsument ten przyjąłby takie postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych (wyrok SN z 27 lutego 2019 roku, II CSK 19/18, niepubl.).

50 3) rażąco naruszają interesy konsumenta – oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem (wyroki SN: z 3 lutego 2006 roku, I CK 297/05, niepubl.; z 15 stycznia 2016 roku, I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017, Nr 1, poz. 9; z 27 listopada 2015 roku, I CSK 945/14, niepubl.; z 30 września 2015 roku, I CSK 800/14, niepubl.; z 29 sierpnia 2013 roku, I CSK 660/12, niepubl. i z 27 listopada 2019 roku, II CSK 483/18, niepubl.). Analizowane postanowienia umowne spełniały obie wymienione przesłanki.

51 Na podstawie umowy wyłącznie bank miał uprawnienie do ustalania kursu waluty. Powierzenie bankowi jednostronnego, nieograniczonego i uznaniowego – w świetle umowy – uprawnienia do ustalenia kursu waluty, według którego ustalana jest wysokość zobowiązania powodów oraz wysokość świadczeń ratalnych, jest działaniem nielojalnym wobec klienta i trudno uznać, by zostało zaakceptowane przez racjonalnego i należycie poinformowanego konsumenta, gdyby było negocjowane indywidualnie. Postanowienia umowy lub wzorca, ustalone jednostronnie przez bank i przyznające mu uprawnienie do jednostronnego ustalania kursu kupna i sprzedaży w stosunku do złotego, niewątpliwie stanowią postanowienia naruszające dobre obyczaje, godzą w istotę równowagi kontraktowej stron. Pozostawienie w ręku jednej tylko strony umowy możliwości dowolnej zmiany jej warunków, należy w ocenie Sądu uznać nie tylko za niejednoznaczne określenie wysokości świadczenia powodów, ale i za postanowienie sprzeczne z naturą umowy gospodarczej. Pozwany nie tylko wykorzystał swoją przewagę kontraktową, ale również nie dopełnił wymaganych od instytucji finansowych obowiązków informacyjnych. Przyjęcie opisanego mechanizmu przerzuca jednocześnie w całości na konsumenta ciężar ryzyka walutowego, ponieważ pozwala bankowi na ustalenie takich kursów przyjmowanych do przeliczania spłacanych rat, by ekonomiczne skutki wzrostu kursu waluty obcej ponosił wyłącznie konsument. Problem ten został zasygnalizowany w aktualnym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który stwierdził, że warunki umowne (…) wydają się obciążać konsumenta, w zakresie, w jakim przedsiębiorca nie przestrzegał wymogu przejrzystości względem tego konsumenta, ryzykiem nieproporcjonalnym do świadczeń i kwoty otrzymanej pożyczki, ponieważ stosowanie tych warunków skutkuje tym, że konsument musi długoterminowo ponieść koszt zmiany kursu wymiany. Na skutek zastosowania spornych klauzul waloryzacyjnych, w przypadku znacznego wzrostu kursu waluty obcej wzrasta natomiast znacznie kwota pozostałego do spłaty kapitału wyrażonego w walucie polskiej, co powoduje, że korzystniejsze oprocentowanie nie przekłada się na korzyść równoważącą ponoszone ryzyko kursowe. Poza tym wzrost kursu waluty waloryzacji powoduje wzrost nie tylko raty, ale również wzrost salda zadłużenia, przy czym zjawisko to nie występuje przy wzroście oprocentowania kredytów złotowych. Ryzykiem ponoszonym przez kredytobiorców kredytów waloryzowanych walutą obcą jest zatem również ryzyko wzrostu zadłużenia nie tylko ponad poziom pierwotnego zadłużenia, ale również ponad wartość kredytowanej nieruchomości, co powoduje, że nie są oni w stanie zbyć tej nieruchomości bez zaangażowania dodatkowych środków własnych.

52 Nieograniczonemu ryzyku kursowemu ponoszonemu przez konsumenta towarzyszy ograniczone ryzyko kursowe ponoszone przez bank, które ujawnia się przy spadku kursu waluty i w najbardziej skrajnym wypadku zmaterializuje się w momencie spadku kursu franka szwajcarskiego do zera, ale stratą zostałaby objęta jedynie ta część kapitału, która nie została spłacona przed radykalnym spadkiem kursu waluty. W konsekwencji, między ograniczonym ryzykiem ponoszonym przez bank a nieograniczonym ryzykiem ponoszonym przez konsumenta występuje rażąca dysproporcja na niekorzyść tego ostatniego. Reasumując, gdyby powodowie zostali w sposób przejrzysty poinformowani przed zawarciem umowy ze stroną pozwaną o charakterze przyjmowanego na siebie ryzyka, w tym ryzyka długoterminowego i nieograniczonego wzrostu salda zadłużenia, nie przyjęliby klauzul waloryzacyjnych w drodze indywidualnych negocjacji. Pozwala to na przyjęcie, że zastrzeżenie denominacji kredytu było sprzeczne z dobrymi obyczajami, a wobec faktu, że równocześnie rażąco naruszało interesy konsumentów, to stanowiło klauzulę niedozwoloną.

53 Podkreślenia wymaga, że bez znaczenia dla oceny nieuczciwego charakteru klauzul umownych pozostaje okoliczność wejścia w życie dotyczących sposobu wykonywania umowy kredytu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2011 roku o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 roku, nr 165, poz. 984 – zwanej dalej ustawą antyspreadową). Ustawą antyspreadową, do ustawy - Prawo bankowe, został wprowadzony m.in. art. 69 ust. 2 pkt 4a, zgodnie z którym umowa kredytu powinna określać, w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu. Przepis ten obliguje strony umów o kredyt denominowany lub indeksowany do zastosowania zasady określania w umowie wysokości świadczeń obu stron, ewentualnie wskazywania podstawy do ich obliczenia. Niemniej jednak, wyrażenie wprost we wspomnianej nowelizacji opisanego wyżej obowiązku, który wynikał też przecież z obowiązujących przepisów ogólnych dotyczących zobowiązań, nie skutkowało sanowaniem wadliwości umów o kredyt indeksowany lub denominowany zawartych wcześniej, ani później z naruszeniem konieczności określenia w umowie świadczeń obu stron. Stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia umownego jest wyłączone, gdy postanowienie umowne:

54 1/ zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem - nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie spoczywa na tym, kto się na nie powołuje (art. 3852 § 4 k.c.).

55 Za indywidualnie uzgodnione można uznać jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania. Fakt, że konsument znał treść danego postanowienia i rozumiał je, nie przesądza o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Należy badać, czy konsument miał realny wpływ na ewentualną zmianę klauzul proponowanych przez przedsiębiorcę i czy z możliwości tej zdawał sobie sprawę. Zatem do wykazania, że klauzula była uzgodniona z konsumentem, nie wystarcza opatrzenie kontrolowanego postanowienia wzmiankami typu: „wyrażam zgodę”, „przyjmuję własnoręcznym podpisem” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 6 marca 2013r., VI ACa 1241/12, LEX nr 1322083). W konsekwencji postanowieniami indywidualnie uzgodnionymi będą takie, które były w sposób rzeczywisty negocjowane lub włączone do umowy wskutek propozycji zgłoszonej przez samego konsumenta. Postępowanie dowodowe wykazało, że kwestie te, mające odzwierciedlenie w kwestionowanych postanowieniach umowy, nie były indywidualnie uzgodnione z powodami. Indywidualne uzgodnienia oznacza, że konsument ma wpływ na treść danego zapisu a nie, że może wybrać inny. To, że powodowie wnioskowali o przyznanie im kredytu denominowanego nie świadczy o indywidualnym uzgodnieniu umowy. Skoro powodowie złożyli wniosek do pozwanego o udzielenie im kredytu denominowanego walutą obcą na gotowym formularzu przedstawionym przez pozwanego, to nie budzi wątpliwości, że wybór rodzaju kredytu musiał być indywidualnie uzgodniony. Powodowie wyrazili też zgodę na denominację. Wybór powodów ograniczał się wyłącznie do wyboru waluty (poza oczywiście kwotą kredytu i okresem kredytowania), a nie sposobu dokonywania denominacji. Brak jest jakichkolwiek dowodów, że sposób denominacji został z nimi indywidualnie uzgodniony. Umowa została sporządzona przez bank na standardowym wzorcu. Została przedstawiona powodom do przeczytania w wersji gotowej do podpisu w placówce banku, dopiero w dacie wyznaczonej do jej zawarcia, co utrudniało efektywne zapoznanie się z treścią umowy, jej zrozumienie i ewentualne wyjaśnienie wszystkich wątpliwości, nie mówiąc już o podjęciu negocjacji odnoszących się do poszczególnych postanowień. Powodowie nie mieli doświadczenia z zakresu bankowości ani odpowiedniego wykształcenia, wcześniej nie zawierali umów podobnego rodzaju a swojego kontrahenta traktowali z podwyższonym zaufaniem, nie spodziewając się zamieszczenia w umowie postanowień, które mogły być dla nich niekorzystne.

56 2) określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny.

57 Klauzula denominacyjna stanowi element określenia głównego świadczenia stron, ponieważ miała być wykorzystywana do określenia zarówno wysokości świadczenia banku, jak i późniejszych świadczeń kredytobiorców (wyrok SN z 30 września 2020 roku, I CSK 556/18, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo; wyroki TSUE: z 20 września 2018r., C‑51/17, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo a także z 14 marca 2019r., C‑118/17, pkt 48).

58 Nie została sformułowana w sposób jednoznaczny, tj. prostym i zrozumiałym językiem, ponieważ odesłanie w klauzuli denominacyjnej do tabel banku nie pozwala ustalić ani wysokości zobowiązania w chwili zawarcia umowy, ani mechanizmu ustalania wysokości zobowiązania, ani sposobu ustalania przez bank kursów kupna i sprzedaży waluty obcej, według których następować miało ustalenie wysokości długu powodów oraz wysokości ich świadczenia na rzecz banku (raty). Bez znaczenia pozostaje czy w banku istniały i były wdrożone procedury ustalania kursów na potrzeby tabel oraz na ile kursy te miały charakter rynkowy, ponieważ przy ocenie abuzywności przedmiotem badania są postanowienia umowne według stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała 7 sędziów SN z 20 czerwca 2018 roku, III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Dowód w tym zakresie spoczywał na pozwanym, ponieważ nie można oczekiwać od konsumenta przedstawiania dowodów na okoliczność negatywną (brak zaistnienia faktów), taki dowód z zasady jest bowiem niemożliwy (por. wyrok TSUE z 10.06.2021 r., C-776/19 (...). To pozwany miał obowiązek przedstawić dowody na okoliczność sformułowania ryzyka kursowego językiem prostym i zrozumiałym, któremu to obowiązkowi nie podołał.

59 Zdaniem Trybunału Sprawiedliwości UE wymogu przejrzystości nie spełnia przekazywanie konsumentowi informacji, jeżeli opierają się one na założeniu, że równość między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie stabilna przez cały okres obowiązywania tej umowy. Jest tak w szczególności wówczas, gdy konsument nie został powiadomiony przez przedsiębiorcę o kontekście gospodarczym mogącym wpłynąć na zmiany kursów wymiany walut, tak że konsument nie miał możliwości konkretnego zrozumienia potencjalnie poważnych konsekwencji. W szczególności brak w dokumentach przedumownych i umownych instytucji finansowej pojęć lub wyjaśnień ostrzegających kredytobiorcę w wyraźny sposób o istnieniu szczególnego ryzyka związanego z umowami kredytu denominowanego w walucie obcej może potwierdzać, że wymóg przejrzystości wynikający zwłaszcza z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie został spełniony (por. wyrok (...) z 10 czerwca 2021 r., C -776/19, (...) SA pkt 74 i 75). Informacja o ryzyku kursowym powinna opierać się na jasnej informacji, że kurs waluty obcej może wzrosnąć w sposób nieograniczony oraz, że przewidywanie wzrostu kursów walut w perspektywie kilku dziesięcioleci jest niemożliwe. Połączone to winno być z przykładowym wskazaniem w jaki sposób zmiany kursów walut wpłyną na wysokość świadczeń należnych w przyszłości – zarówno w odniesieniu do rat kredytu, jak i całości kwoty pozostającej do spłaty z odniesieniem się do konkretnej umowy. Tymczasem przedłożona do akt sprawy informacja warunków tych nie spełnia. Nie są również jednoznaczne postanowienia klauzuli dotyczącej kursów walut, czyli postanowienia wprowadzające ryzyko spreadów walutowych. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 18 listopada 2021r. w sprawie C -212/20 (M.P. i B.P. przeciwko „A.”) treść klauzuli umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest indeksowany, powinna, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki sposób, aby konsument miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez przedsiębiorcę. Tymczasem umowa zawarta przez strony nie określa kryteriów ustalania przez bank kursu franka szwajcarskiego dla potrzeb przeliczenia kwoty kredytu udzielonego powodom, jak również raty kapitałowo-odsetkowej na walutę polską. Kredytobiorcy jako konsumenci nie mieli zatem możliwości weryfikacji sposobu działania banku tworzącego tabelę kursów, stosowanych kryteriów ustalania kursów i ich wpływu na kształt tabeli, a w konsekwencji nie mogli ocenić jakie konsekwencje ekonomiczne będzie miało dla nich wyznaczenie przez bank określonej wysokości kursu.

60 Niejednoznaczność klauzul waloryzacyjnych mogła zostać usunięta przez udzielenie powodom przed zawarciem umowy odpowiedniej informacji o ryzyku walutowym (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 września 2017 roku w sprawie A. i inni vs. (...) SA, C-186/16, pkt 51).

61 Przy czym nie stanowi wypełnienia obowiązku informacyjnego powoływanie się przez bank na złożone w formie pisemnej przez powodów oświadczenie o świadomości ryzyka walutowego o standardowej treści. (wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 roku, II CSK 483/18), ponieważ nie umożliwia im oceny skutków ekonomicznych wynikających z zawartej umowy oraz ryzyka ekonomicznego związanego z zawarciem umowy. Bank nie wykazał, by przedstawił powodom możliwą skalę zmienności kursu waluty obcej w kontekście umowy, którą mieli oni zawrzeć. Wprowadzenie do zawieranej na wiele lat umowy kredytu na nabycie nieruchomości, stanowiącej z reguły dorobek życia przeciętnego konsumenta, klauzuli ryzyka kursowego wymaga szczególnej staranności banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy. W takim stanie rzeczy przedkontraktowy obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany tak, aby jednoznacznie i zrozumiale unaocznić konsumentowi, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywania regularnych spłat. Bank powinien zobrazować powodom, w jaki sposób na ich zobowiązanie może wpłynąć zmiana kursu franka szwajcarskiego, którego wzrostu nie można było wykluczyć. Tymczasem powodom nie przedstawiono żadnych symulacji wysokości zadłużenia i wysokości raty w przypadku znacznego wzrostu kursu waluty obcej. Kwestia ustalania kursów waluty przez bank nie została w ogóle poruszona w rozmowach. Opisane działania banku nie zapewniły powodom informacji wystarczającej do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji, a w konsekwencji nie doszło do uchylenia niejednoznaczności spornych postanowień umowy w stopniu wyłączającym badanie abuzywności. Pracownicy pozwanego nie poinformowali powodów o sposobie tworzenia tabel kursów banku, nie przedstawili im historycznych wykresów pokazujących kształtowanie się kursu franka, jak również nie wyjaśnili, że raty kapitałowo-odsetkowe mogą w drastycznym stopniu wzrosnąć. Wręcz przeciwnie – powodowie byli informowani o tym, że oferta ta jest korzystna i bezpieczna. Takie przedstawienie produktu, w sytuacji gdy umowa nie zawierała jakichkolwiek mechanizmów ograniczających nadmierne ryzyko walutowe, jest nielojalne. W niniejszej sprawie, pozwany nie dochował należytej staranności w poinformowaniu klienta o ryzyku. W konsekwencji zaś, obciążenie powodów niczym nieograniczonym ryzykiem, bez wątpienia godziło w interesy powodów. Nie było ono przy tym uzasadnione usprawiedliwionymi interesami banku. Dodatkowo sam mechanizm denominacji został przez pozwanego skonstruowany w sposób nieuczciwy i rażąco naruszający interesy konsumenta. Pozwany zapewnił sobie niczym nieograniczoną dowolność przy określaniu kursu chf na potrzeby obliczenia raty kredytu. Jakkolwiek kursy banku kształtowały się w odniesieniu do kursów rynkowych, to jednocześnie mechanizm spreadu walutowego pozwalał bankowi na sztuczne zaniżanie kursu kupna oraz podwyższanie kursu sprzedaży we własnej tabeli, a tym samym prowadził do uzyskiwania nieuzasadnionych korzyści kosztem powodów.

62 Cywilnoprawną sankcją ustalenia abuzywności postanowienia umowy jest brak związania nim konsumenta, przy zachowaniu związania stron umową w pozostałej części. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenie stron. Biorąc pod uwagę ustaloną przez TSUE wykładnię art. 4 dyrektywy 93/13 należy wskazać, że klauzule przeliczeniowe nie są odrębnym postanowieniem umownym, lecz stanowią element postanowienia wprowadzającego do umowy ryzyko zmiany kursu walut, a tym samym określają główny przedmiot umowy.

63 Art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 przewiduje, że nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków (zob. np. wyroki SN z dnia: 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Wyeliminowanie wskazanych klauzul nie pozwala jednak na utrzymanie umowy, ponieważ na jej podstawie nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron. Dlatego nie można przyjąć, że strony pozostają związane pozostałą częścią umowy. Skutkiem abuzywności postanowień jest nieważność całej umowy, przy czym skutek ten nie nastąpi, jeżeli istniej możliwość zastąpienia zakwestionowanego postanowienia przepisami dyspozytywnymi lub jeżeli konsument wyrazi wolę dalszego obowiązywania umowy z zachowaniem klauzuli abuzywnej (por. wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019r. w sprawie C-260/18, K.D. i J.D. przeciwko [xAnon] Bank (…), pkt 62 i 68).

64 W realiach niniejszej sprawy nie ma możliwości zastąpienia postanowień abuzywnych przepisami dyspozytywnymi. Żaden bowiem przepis prawa, w tym art. 3851 i 358 § 2 k.c., nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej innym postanowieniem. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne.

65 TSUE negatywnie ocenił możliwość wypełnienia luk w umowie, które są wynikiem abuzywności postanowień umownych dotyczących ryzyka walutowego, na podstawie powołanych w odesłaniu prejudycjalnym przepisów prawa polskiego, w analogicznym do niniejszej sprawy stanie faktycznym i prawnym. Powyższy wyrok wykluczył możliwość interpretowania przepisu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sposób dopuszczający uzupełnianie tak powstałych luk w umowie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, w szczególności odwołujących się do zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów i to niezależnie od ewentualnej zgody stron umowy (pkt 3 sentencji wyroku C-260/18). Przede wszystkim nie wchodzi w rachubę zastosowanie dyspozycji art. 358 § 2 k.c., który wszedł w życie po zawarciu umowy kredytu. Z braku podstawy prawnej w przepisach dyspozytywnych nie można również usunąć klauzuli denominacyjnej z zachowaniem oprocentowania według stawek LIBOR właściwych dla zobowiązań wyrażonych we frankach szwajcarskich. Mechanizm taki stawiałby kredytobiorców kredytów waloryzowanych w walucie obcej w sytuacji nieuzasadnionego uprzywilejowania w stosunku do pozostałych kredytobiorców, gdyż prowadziłby do całkowitego wyeliminowania ryzyka walutowego przy zachowaniu oprocentowania kredytu znacząco niższego od oprocentowania kredytów złotowych niepodlegających denominacji lub indeksacji do waluty obcej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2019 r., V CSK 152/19, niepubl.). Stanowisko to pozostaje zbieżne z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który nie dostrzega z prawnego punktu widzenia możliwości utrzymania w mocy umów zawierających niedozwolone klauzule przeliczeniowe przewidujące spread walutowy, zwłaszcza gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją przedmiotowego kredytu do waluty (por. wyroki z dnia 14 marca 2019 r., w sprawie C-118/17, Z. D. przeciwko (...) Bank (...) Z.., pkt 52, z dnia 5 czerwca 2019 r., w sprawie C-38/17, (...) przeciwko (...), pkt 43, i z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, K. D. i J. D. przeciwko [xAnon] Bank (...), pkt 44).

66 Skoro bez niedozwolonych postanowień kształtujących mechanizm denominacji umowa nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na brak istotnych elementów, stwierdzić należy jej nieważność w oparciu o art. 58 § 1 k.c. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 października 2020r., I ACa 1089/18, L., wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 4 lutego 2020r., I ACa 1196/18. L., wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 28 lutego 2020r. I ACa 739/18, L., wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 grudnia 2019r., I ACa 66/19, L., wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 5 września 2019r., I ACa 349/18 L.) W niniejszej sprawie powodowie zarówno w pismach procesowych, jak i na rozprawie wykazywali pełną świadomość skutków ustalenia nieważności, również po udzieleniu informacji przez przewodniczącego składu orzekającego o możliwych roszczeniach banku przeciwko nim, ich charakterze i wymagalności oraz braku możliwości przewidzenia zakresu roszczeń uznanych ostatecznie za zasadne oraz możliwości uczestniczenia w długotrwałych postępowaniach sądowych. Konsekwentnie i kategorycznie wyrażali wolę unieważnienia całej umowy, nie akceptując jednocześnie utrzymania jej w mocy z zachowaniem postanowień abuzywnych. Z podanych względów, na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 k.c., należy stwierdzić przesłankowo, że umowa kredytu hipotecznego zawarta 20 maja 2004 roku jest nieważna w całości.

67 Powódki

68 domagały

69 się zwrotu nienależnego świadczenia.Z art. 405 k.c. wynika obowiązek zwrotu w naturze korzyści majątkowej uzyskanej kosztem innej osoby bez podstawy prawnej, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Jedną z postaci bezpodstawnego wzbogacenia stanowi świadczenie nienależne, o którym mowa w art. 410 § 1 k.c., przy czym świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Pow ódki

70 powołały

71 się na nieistnienie zobowiązania będące skutkiem nieważności umowy stanowiącej źródło zobowiązania (condictio sine causa).Nieważność umowy jest stanem istniejącym od chwili jej zawarcia a wszelkie świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej umowy mają charakter świadczeń nienależnych. W przypadku świadczeń pieniężnych zwrotowi podlega ich wartość nominalna. Wzajemne roszczenia obu stron mają niezależny byt prawny i nie podlegają automatycznej kompensacji (teoria dwóch kondykcji - uchwała 7 sędziów SN – zasada prawna z 7 maja 2021 roku, III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56) Kredytobiorcy spełnili świadczenie na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu w wysokości łącznie 121.417,26 zł. Kwota ta wynikała z dokumentu wystawionego przez bank i nie była przez pozwanego kwestionowana. W aktach sprawy znajdują się wszystkie dane do weryfikacji przedstawionego przez powodów wyliczenia, wobec czego obliczenie to nie wymagało wiadomości specjalnych a jedynie zsumowania poszczególnych pozycji zestawienia spłat z zaświadczenia wystawionego przez pozwanego.

72 Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c., Sąd zasądził od pozwanego Banku [xAnon] Spółki Akcyjnej z siedzibą w [xAnon] na rzecz powódek żądane kwoty z uwzględnieniem udziału w spadku po zmarłym kredytobiorcy [xAnon].

73 O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Zobowiązanie dochodzone w niniejszej sprawie ma charakter bezterminowy. Zatem termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie z art. 455 k.c., czyli niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez wierzyciela. W konsekwencji żądanie odsetek zasadne jest od chwili wezwania dłużnika przez wierzyciela na podstawie art. 455 k.c. (wyrok SN z 24 kwietnia 2003 roku, sygn. I CKN 316/01, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 117 i z 3 lutego 2006 roku, sygn. I CSK 17/05, Legalis 326557). Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od 2 grudnia 2025 roku do dnia zapłaty. Pismem z 14 listopada 2025 roku powódki wezwały pozwanego do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Wezwanie doręczono w dniu 24 listopada 2025 r. W dniu 2 grudnia 2025 r., od której powódki żądały odsetek, pozwany pozostawał w opóźnieniu.

74 Odnosząc się do zgłoszonego przez pozwanego zarzutu, że powodowie nie mogą żądać zwrotu świadczenia ponieważ wiedzieli, że nie byli do świadczenia zobowiązani, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej (art. 411 pkt 1 k.c.), Sąd uznał go za niezasadny.

75 Przede wszystkim na gruncie rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do uznania, by powodowie byli przekonani, że płacone raty kredytowe są w całości lub w części nienależne bankowi. Kwestia niedozwolonego charakteru klauzul indeksacyjnych oraz nieważności umowy jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami. Co więcej, w związku z uznaniem umowy za nieważną zachodzi wyjątek przewidziany w art. 411 pkt 1 in fine k.c. Kredytobiorcy spełniali świadczenie w celu uniknięcia przymusu, ponieważ w razie braku spełniania świadczeń pozwany mógł wypowiedzieć umowę, postawić całą wierzytelność w stan wymagalności a następnie skorzystać z bankowego tytułu egzekucyjnego. Powodowie świadczyli zatem w celu uniknięcia tych negatywnych konsekwencji. Ponadto strona, która swoim zachowaniem spowodowała, że świadczenie zostało spełnione w wyższej wysokości niż powinno (w realiach niniejszej sprawy taką stroną jest bank, który zastosował niedozwolony wzorzec umowny) nie może z powołaniem się na art. 411 pkt 1 k.c. odmawiać zawrotu nienależnej części świadczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.04.2014 r., I CSK 310/13, Lex nr 1496320). Niezasadny był podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia powodów o zapłatę. Świadczenie nienależne ma charakter bezterminowy a bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się w chwili określonej w art. 120 § 1 zd. 2 k.c, czyli od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 18.08.2017 r., I ACa 122/17). W przypadku dochodzenia nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych na podstawie konstrukcji świadczenia nienależnego okres przedawnienia wynosił 10 lat zgodnie z art. 118 k.c. W związku z wejściem w życie ustawy z 13 kwietnia 2018 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustawach (Dz. U. z 2018r., poz. 1104) termin przedawnienia wynosi 6 lat. Art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi, że jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jednak bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć zanim dowiedział się on lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. Dopiero wówczas mógł wezwać przedsiębiorcę do zwrotu świadczenia (art. 455 k.c.), tj. podjąć czynność, o której mowa w art. 120 § 1 k.c. Nie była to data wejścia w życie ustawy antyspreadowej, tj. 26 sierpnia 2011 roku, ponieważ stanowiła ona reakcję na sytuację związaną z nagłym wzrostem kursu waluty szwajcarskiej w stosunku do waluty polskiej i trudności, jakie niektórzy kredytobiorcy zaczęli mieć w spłacie kredytów indeksowanych lub denominowanych do tej waluty, jak również efektem zastrzeżeń co do swobody ustalania kursów wymiany przez kredytodawców, czyli banki. Dopiero 2019 rok przyniósł orzecznictwo (...) (orzeczenie C-260/18 z 3 października 2019 roku w sprawie [xAnon]), a za nim Sądu Najwyższego, korzystne dla kredytobiorców, stanowiące odtąd podstawę masowego zjawiska polegającego na kwestionowaniu kredytów frankowych. Powódki uzyskały informację na temat zawartej umowy w 2025 r. W ocenie Sądu Okręgowego termin przedawnienia roszczeni nie upłynął w chwili wniesienia pozwu.

76 Sąd nie znalazł podstaw od zastosowania teorii salda, o co wnioskował z ostrożności procesowej pozwany powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., C-396/24

77 Przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 zaakceptował konkurencyjną tzw. teorię dwóch kondykcji, stwierdzając że

78 jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron

79 . Sąd Okręgowy podziela to stanowisko.

80 Na jego zmianę, wbrew twierdzeniu pozwanego, nie mógł mieć wpływu wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., C-396/24,

81 w którym przyjęto zasadność stosowania teorii salda w sytuacji, gdy roszczenia o zwrot świadczenia spełnionego na podstawie nieważnej umowy kredytu dochodzi bank.

82 Z motywów, którymi kierował się TSUE, odrzucając teorię dwóch kondykcji w przypadku dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia przez bank, można wywieść, że w razie stwierdzenia nieuczciwego charakteru umowy sąd powinien upewnić się, że wydawane przez niego orzeczenie zniechęci przedsiębiorcę do wprowadzania nieuczciwych warunków w umowach oferowanych konsumentom, a jeżeli umowa nie może obowiązywać po usunięciu z niej nieuczciwych warunków, sąd powinien podjąć niezbędne środki dla ochrony konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami. Zastosowanie aksjologii leżącej u podstaw wyroku TSUE do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, w którym roszczenie o zwrot świadczenia dochodzone jest przez konsumenta, prowadzi do wniosku, że to przyjęcie teorii dwóch kondykcji jest rozwiązaniem właściwszym, gdyż wywiera pożądany skutek prewencyjny i lepiej zabezpiecza interesy konsumenta. Teoria ta niewątpliwie ułatwia konsumentowi realizację jego własnego roszczenia i pozostawia mu do wyboru więcej opcji ochrony swoich praw. Konsument może bowiem dochodzić zwrotu całego spełnionego świadczenia albo podjąć decyzję o potrąceniu roszczenia o zwrot z roszczeniem banku, jeżeli uzna tę opcję za korzystniejszą dla siebie. Z całą pewności zastosowanie teorii dwóch kondykcji nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r. (tak m in. wyrok SN z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24).

83 O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt IV sentencji na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w myśl zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. Pozwany przegrał sprawę w całości, zatem obciążał go obowiązek zwrotu całości kosztów procesu poniesionych przez powodów. Do niezbędnych kosztów postępowania poniesionych przez powodów należy zaliczyć: opłatę sądową od pozwu w kwocie 1 000 zł, opłatę skarbową od dokumentów pełnomocnictwa w kwocie 34 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 5 400 zł (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za radców prawnych – t. j. Dz. U. z 2023r., poz. 1935). Stosownie do art. 98 § 1

84 1

85 k.p.c. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

ZARZĄDZENIE

86 1/ [xAnon]

87 2/ [xAnon]

88 3/ [xAnon]

89 [xAnon], 14 lipca 2026 r. roku