Art. 45
Tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1292 [PDF]. Stan prawny na
Tekst odtworzony z nowelizacji może zawierać rozbieżności. Aktualny tekst: ISAP (Internetowy System Aktów Prawnych).
Art. 45.
1. W przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru: #
1) prace konserwatorskie lub restauratorskie, #
2) roboty budowlane, #
2a) roboty górnicze, #
2b) działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1b, #
3) badania konserwatorskie, #
4) badania architektoniczne, #
5) inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6, 8 i 12 #
wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą właścicielowi albo jednostce organizacyjnej posiadającej zabytek w trwałym zarządzie albo posiadaczowi zabytku na terenach zamkniętych, o których mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 i 1824 oraz z 2025 r. poz. 1019), na podstawie umowy, której przedmiotem jest oddanie nieruchomości do korzystania, albo użytkownikowi wieczystemu gruntu, na którym zabytek się znajduje, przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą właściciela albo jednostkę organizacyjną posiadającą zabytek w trwałym zarządzie, albo posiadacza zabytku na terenach zamkniętych, albo użytkownika wieczystego gruntu, na którym zabytek się znajduje, do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.
1a. Jeżeli prace konserwatorskie lub restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, badania architektoniczne, roboty górnicze lub działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1b, 6, 8 i 12, wykonane przy zabytku wpisanym do rejestru bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu, nie powodują jego zniszczenia lub uszkodzenia lub innego uszczerbku dla wartości zabytku lub nie skutkują niewłaściwym korzystaniem z zabytku i nie zachodzi potrzeba uporządkowania terenu, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję o odstąpieniu od nałożenia obowiązków, o których mowa w ust. 1. Wojewódzki konserwator zabytków może w tej decyzji nałożyć obowiązek wykonania w określonym terminie, nie krótszym niż miesiąc, dokumentacji wykonanych prac, robót lub badań. #
2. W przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym na Listę Skarbów Dziedzictwa prace konserwatorskie, restauratorskie, badania konserwatorskie, lub wykonano inne działania polegające na: #
1) trwałym przeniesieniu tego zabytku z naruszeniem ustalonego tradycją wystroju wnętrza, w którym zabytek ten się znajduje, #
2) zmianie przeznaczenia tego zabytku lub sposobu korzystania z niego, #
3) podejmowaniu innych, niż określone w art. 43 ust. 1 pkt 1 czynności, które mogłyby prowadzić do zmiany wyglądu tego zabytku #
minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, określając termin wykonania tej czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.
3. (uchylony) #
4. Przepisy ust. 1 i 1a stosuje się odpowiednio w przypadku zrealizowania działań, o których mowa w art. 36aa ust. 1, bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia, albo w sposób niezgodny z dokonanym zgłoszeniem. #
5. Decyzja, o której mowa w ust. 1, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwoleń, o których mowa w art. 36 ust. 1, albo dokonania zgłoszeń, o których mowa w art. 36aa ust. 1, jeżeli są wymagane. #
Art. 45 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Art. 45. 1. W przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru: 1) prace konserwatorskie lub restauratorskie, 2) roboty budowlane, 2a) roboty górnicze, 2b) działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1b, 3) badania konserwatorskie, 4) badania architektoniczne, 5) inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6, 8 i 12 wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą właścicielowi albo jednostce organizacyjnej posiadającej zabytek w trwałym zarządzie albo posiadaczowi zabytku na terenach zamkniętych, o których mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 i 1824 oraz z 2025 r. poz. 1019), na podstawie umowy, której przedmiotem jest oddanie nieruchomości do korzystania, albo użytkownikowi wieczystemu gruntu, na którym zabytek się znajduje, przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą właściciela albo jednostkę organizacyjną posiadającą zabytek w trwałym zarządzie, albo posiadacza zabytku na terenach zamkniętych, albo użytkownika wieczystego gruntu, na którym zabytek się znajduje, do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. 1a. Jeżeli prace konserwatorskie lub restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, badania architektoniczne, roboty górnicze lub działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1b, 6, 8 i 12, wykonane przy zabytku wpisanym do rejestru bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu, nie powodują jego zniszczenia lub uszkodzenia lub innego uszczerbku dla wartości zabytku lub nie skutkują niewłaściwym korzystaniem z zabytku i nie zachodzi potrzeba uporządkowania terenu, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję o odstąpieniu od nałożenia obowiązków, o których mowa w ust. 1. Wojewódzki konserwator zabytków może w tej decyzji nałożyć obowiązek wykonania w określonym terminie, nie krótszym niż miesiąc, dokumentacji wykonanych prac, robót lub badań. 2. W przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym na Listę Skarbów Dziedzictwa prace konserwatorskie, restauratorskie, badania konserwatorskie, lub wykonano inne działania polegające na: 1) trwałym przeniesieniu tego zabytku z naruszeniem ustalonego tradycją wystroju wnętrza, w którym zabytek ten się znajduje, 2) zmianie przeznaczenia tego zabytku lub sposobu korzystania z niego, 3) podejmowaniu innych, niż określone w art. 43 ust. 1 pkt 1 czynności, które mogłyby prowadzić do zmiany wyglądu tego zabytku minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, określając termin wykonania tej czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. 3. (uchylony) 4. Przepisy ust. 1 i 1a stosuje się odpowiednio w przypadku zrealizowania działań, o których mowa w art. 36aa ust. 1, bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia, albo w sposób niezgodny z dokonanym zgłoszeniem. 5. Decyzja, o której mowa w ust. 1, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwoleń, o których mowa w art. 36 ust. 1, albo dokonania zgłoszeń, o których mowa w art. 36aa ust. 1, jeżeli są wymagane.
art. 45 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292)Otwórz w aplikacji
Orzecznictwo
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1684/18
…skarżącego w skardze. Przedstawiając podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przesłanki zastosowania art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 282 ze zm.), dalej: ustawa o ochronie…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1599/10
…Organ II instancji stwierdził, że nie jest możliwe w rozpatrywanej sprawie zastosowanie przepisu art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tak jak rozstrzygnął to organ pierwszej instancji, jako że działanie to nie spowoduje doprowadzenia…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 242/09
…utrzymująca w mocy decyzję (nakaz) Miejskiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu, wydany na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zobowiązujący do podjęcia prac mających na celu uporządkowanie terenu posesji strony skarżącej. Sąd…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1808/06
…naruszenia prawa materialnego. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie dwóch przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 45 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 162 z 2003 r., poz. 1568 ze…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 950/15
…sprawy. Stołeczny Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.; dalej: ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami),…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 427/12
…okolicznościach sprawy: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w/w decyzją z dnia [...] marca 2011 r., biorąc za podstawę art. 7 pkt 1, art. 45 ust. 1 pkt 2, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust.1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 668/11
…z dnia [...] września 2007 r., w terminie do dnia 31 marca 2008 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), dalej jako: ustawa o ochronie zabytków. Po rozpatrzeniu odwołania…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1541/15
…Na tej podstawie organ konserwatorski miał obowiązek zastosować jedną z sankcji przewidzianych w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W rozpoznawanej sprawie organy dokonały właściwego wyboru sankcji z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 225/18
…przewidzianej tym przepisem decyzji; 3. naruszenie prawa materialnego - art. 36 ust. 1 pkt 1-12 i art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz bezkrytyczne przyjęcie nieuzasadnionej tezy…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1079/15
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 45 (145)
Historia zmian
Bez zmian od 3 czerwca 2026 r.