Art. 51
Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 1315 [PDF]. Stan prawny na
Art. 51.
1. W stosunku do dziko występujących roślin lub grzybów gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy: #
1) umyślnego niszczenia; #
2) umyślnego zrywania lub uszkadzania; #
3) niszczenia ich siedlisk lub ostoi; #
4) dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych, niszczenia ściółki leśnej lub niszczenia gleby w ostojach; #
5) hodowli; #
6) pozyskiwania lub zbioru; #
7) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków; #
8) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów gatunków; #
9) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków; #
10) umyślnego przemieszczania w środowisku przyrodniczym; #
11) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego. #
1a. W stosunku do innych niż dziko występujących roślin lub grzybów gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy: #
1) hodowli; #
2) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków; #
3) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów gatunków; #
4) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków; #
5) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego. #
2. W stosunku do gatunków roślin lub grzybów objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin lub grzybów, odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1 i 1a, dotyczące: #
1) wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów; #
2) usuwania roślin oraz grzybów niszczących materiały lub obiekty budowlane; #
3) pozyskiwania gatunków, o których mowa w art. 48 pkt 1 lit. c oraz art. 50 pkt 1 lit. c, przez podmioty, które uzyskały zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich pozyskiwanie; #
4) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków, o których mowa w art. 48 pkt 1 lit. c oraz art. 50 pkt 1 lit. c, pozyskanych na podstawie zezwolenia, o którym mowa w pkt 3; #
5) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków pozyskanych poza granicą państwa i wwiezionych z zagranicy na podstawie zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. #
3. Odstępstwo od zakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, nie dotyczy gatunków wymienionych w załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 102). #
Art. 51 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Art. 51. 1. W stosunku do dziko występujących roślin lub grzybów gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy: 1) umyślnego niszczenia; 2) umyślnego zrywania lub uszkadzania; 3) niszczenia ich siedlisk lub ostoi; 4) dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych, niszczenia ściółki leśnej lub niszczenia gleby w ostojach; 5) hodowli; 6) pozyskiwania lub zbioru; 7) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków; 8) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów gatunków; 9) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków; 10) umyślnego przemieszczania w środowisku przyrodniczym; 11) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego. 1a. W stosunku do innych niż dziko występujących roślin lub grzybów gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy: 1) hodowli; 2) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków; 3) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów gatunków; 4) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków; 5) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego. 2. W stosunku do gatunków roślin lub grzybów objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin lub grzybów, odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1 i 1a, dotyczące: 1) wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów; 2) usuwania roślin oraz grzybów niszczących materiały lub obiekty budowlane; 3) pozyskiwania gatunków, o których mowa w art. 48 pkt 1 lit. c oraz art. 50 pkt 1 lit. c, przez podmioty, które uzyskały zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich pozyskiwanie; 4) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków, o których mowa w art. 48 pkt 1 lit. c oraz art. 50 pkt 1 lit. c, pozyskanych na podstawie zezwolenia, o którym mowa w pkt 3; 5) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków pozyskanych poza granicą państwa i wwiezionych z zagranicy na podstawie zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. 3. Odstępstwo od zakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, nie dotyczy gatunków wymienionych w załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 102).
art. 51 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 1315)Otwórz w aplikacji
Orzecznictwo
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 881/20
…m.in. zakazy umyślnego niszczenia, umyślnego zrywania lub uszkadzania oraz niszczenia siedlisk (§ 6 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1-3 u.o.p.). Z istoty procesu budowlanego wynika, że w jego trakcie może dość do zniszczenia lub uszkodzenia prawnie chronionych…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1464/21
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 2035/19
…lub uszkadzania, niszczenia ich siedlisk lub ostoi, dokonywania zmian stosunków wodnych, umyślnego przemieszczania w środowisku przyrodniczym - art. 51 ust. 1 pkt 1,2,3,10). Zgodnie z art. 56 ust. 4 u.o.p. warunkiem zwolnienia od tych zakazów jest brak rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 3305/19
…postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zamościu (zwany dalej: PINB) organ na podstawie art. 51 ust.1 pkt. 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2018r. Poz. 1202; zwanej dalej: p.b.) nałożył na…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrok z , II SA/Ke 424/11
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrok z , II SA/Lu 339/18
…z dnia [...] stycznia 2018 r. poprzez błędne określenie kierunku rekultywacji, osoby zobowiązanej do rekultywacji oraz terminu zakończenia oraz art. 51 ust. 1 pkt 1,2,3, oraz art. 52 ust. 1 pkt 7, 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody poprzez wskazanie rolnego kierunku…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z , IV SA/Wa 267/17
…lub uszkadzania , niszczenia ich siedlisk lub ostoi, dokonywania zmian stosunków wodnych, umyślnego przemieszczania w środowisku przyrodniczym (art. 51 ust. 1 pkt 1,2,3,10). Warunkiem zwolnienia od tych zakazów jest, zgodnie z art. 56 ust. 4 O.p. brak rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z , II SA/Gd 655/11
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z , II SA/Gd 91/15
…Organ odwoławczy, wbrew zasadzie wynikającej z art. 7 k.p.a. zaniechał dokonania ustaleń w tym zakresie. Art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) stanowi, że w stosunku do dziko występujących roślin lub grzybów gatunków…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z , IV SA/Wa 387/19
…lub uszkadzania , niszczenia ich siedlisk lub ostoi, dokonywania zmian stosunków wodnych, umyślnego przemieszczania w środowisku przyrodniczym (art. 51 ust. 1 pkt 1, 2, 3, 10). Warunkiem zwolnienia od zakazów jest, zgodnie z art. 56 ust. 4 O.p. brak rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są…
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 51 (12)
Historia zmian
Bez zmian od 14 kwietnia 2026 r.