Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Art. 91

Tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 334 [PDF] z uwzględnieniem zmian: Dz. U. z 2024 r. poz. 1907 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 526 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 820 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1178 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1609 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1172 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 370 [PDF]. Stan prawny na

Zapowiedziane zmiany wprowadzają: ustawa z dnia (Dz. U. z 2026 r. poz. 26), która w zakresie zmian tego aktu wejdzie w życie z dniem ; akt ogłoszony w Dz. U. z 2026 r. poz. 1123.

Art. 91.

§ 1. Wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie, różnicuje staż pracy lub pełnione funkcje. #

§ 1a. (uchylony) #

§ 1b. (uchylony) #

§ 1c. Podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672), z zastrzeżeniem § 1d. #

§ 1d. Jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § 1c, jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego – przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości. #

§ 2. Wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w § 1c. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy. #

§ 2a. (uchylony) #

§ 3. (uchylony) #

§ 4. (uchylony) #

§ 4a. (uchylony) #

§ 5. (uchylony) #

§ 6. W związku z pełnioną funkcją sędziemu przysługuje dodatek funkcyjny. #

§ 7. Wynagrodzenie sędziów różnicuje ponadto dodatek za długoletnią pracę, wynoszący, począwszy od szóstego roku pracy, 5 % wynagrodzenia zasadniczego i wzrastający po każdym roku o 1 %, aż do osiągnięcia 20 % wynagrodzenia zasadniczego. #

§ 8. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa, określi, w drodze rozporządzenia, funkcje z tytułu których przysługują sędziom dodatki funkcyjne oraz sposób ustalania tych dodatków, biorąc pod uwagę rodzaj funkcji, wielkość jednostki organizacyjnej oraz zakres obowiązków. #

§ 9. Od wynagrodzenia sędziów nie odprowadza się składek na ubezpieczenie społeczne. #

§ 10. W razie rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego w sposób, o którym mowa w art. 68, od wynagrodzenia wypłaconego sędziemu w okresie służby, od którego nie odprowadzano składki na ubezpieczenie społeczne, przekazuje się składkę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przewidzianą za ten okres w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. #

§ 11. Składka na ubezpieczenie społeczne, o której mowa w § 10, podlega waloryzacji: #

1) za okres do 31 grudnia 1998 r. wskaźnikiem wzrostu płac wynikającym ze wzrostu prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, określanego corocznie w ustawie budżetowej, które stanowiło podstawę do ustalania środków i limitów na wynagrodzenia sędziów; #

2) za okres od 1 stycznia 1999 r. wskaźnikiem waloryzacji składek określonym na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. #

§ 12. Przy obliczaniu kwoty należnych składek, waloryzowanych na podstawie § 11 pkt 2, stosuje się odpowiednio art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, 1429, 1672 i 1941). #

§ 13. Składki, o której mowa w § 10, nie przekazuje się, jeżeli sędzia zrzekł się urzędu w związku z powołaniem na stanowisko prokuratorskie. Jeżeli stosunek służbowy prokuratora ulega następnie rozwiązaniu lub wygaśnięciu w sposób, o którym mowa w art. 93 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2023 r. poz. 1360, 1429 i 1860), składkę należną za okres pełnienia służby na stanowisku sędziowskim przekazuje się na zasadach określonych w § 10–12. #

Pokaż w całym akcie

Otwórz w aplikacji

Orzecznictwo

  1. Sąd Najwyższy, wyrok z , I UK 5/14

    …składek do ZUS od wynagrodzenia wypłaconego sędziemu w okresie służby, od którego nie odprowadzono składki na ubezpieczenie społeczne – art. 91 § 10 u.s.p. 4 Przekazanie składek w tym trybie nie oznacza „nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego” z tą chwilą, lecz jego swoiste odnowienie w…

  2. Sąd Najwyższy, wyrok z , I PK 127/09

    …także zarzuty dotyczące naruszenia przytoczonych w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przepisów prawa o ustroju sądów powszechnych. Przepis art. 91 § 3 usp w brzmieniu pierwotnym stanowił, że warunkiem uzyskania przez sędziego pierwszej stawki awansowej jest przepracowanie siedmiu lat na…

  3. Sąd Najwyższy, uchwała z , III UZP 5/02

    …art. 11 i 12 ustawy systemowej). Unormowanie zwalniające wynagrodzenia sędziów z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (art. 91 § 9 u.s.p.) należy zatem łączyć jedynie z tymi wyraźnymi i szczególnymi unormowaniami sędziowskiej pragmatyki służbowej, które przewidują, iż tytułu…

  4. Sąd Najwyższy, uchwała z , I UZP 2/14

    …społeczne, przekazuje się składkę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przewidzianą za ten okres w przepisach o ubezpieczeniu społecznym (art. 91 § 10 u.s.p.). Okres pełnienia służby sędziowskiej jest wówczas traktowany jako okres zatrudnienia w sądzie, czyli jak okres pozostawania w stosunku…

  5. Sąd Najwyższy, wyrok z , II PK 64/12

    …powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 56, poz. 456). Na jej podstawie uległy całościowej zmianie zasady wynagradzania sędziów. Art. 91 § 1 otrzymał brzmienie: „Wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie, różnicuje staż pracy lub pełnione…

  6. Sąd Najwyższy, uchwała z , II PZP 2/09

    …zagadnienie wynagradzania sędziów w sposób pełny. Pragmatyka sędziowska w zakresie wynagrodzenia zawiera samodzielne rozwiązanie. Wymienione w art. 91 pragmatyki składniki (wynagrodzenie zasadnicze i stawki tego wynagrodzenia, dodatek stażowy, dodatek funkcyjny) stanowią katalog zamknięty, co…

  7. Sąd Najwyższy, wyrok z , II UK 346/08
  8. Sąd Najwyższy, wyrok z , I PK 103/08

    …Prawo o ustroju sądów powszechnych stanowią zaś, że wysokość wynagrodzenia sędziów sądów równorzędnych różnicuje staż pracy i pełnione funkcje (art. 91 § 1 zdanie drugie). Zgodnie z art. 91 § 7 Prawa o u.s.p. (którego rozumienie jest źródłem przedmiotowego sporu), wynagrodzenie sędziów różnicuje…

  9. Sąd Najwyższy, uchwała z , II PZP 2/11

    …o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Na jej podstawie uległy całościowej zmianie zasady wynagradzania sędziów. Przepis art. 91 § 1 otrzymał brzmienie: „wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie różnicuje staż pracy lub pełnione…

  10. Sąd Najwyższy, wyrok z , III PK 107/14

    …awansową od 1 stycznia 2009 r. z tytułu ogólnego stażu pracy. Powodowie […] w skardze kasacyjnej zarzucili naruszenie prawa materialnego: 1) art. 91 § 1, 1c i § 2 oraz art. 91a § 3 i 4 usp w związku z art. 10 ust. 1-3 ustawy z 20 marca 2009 r. w związku z załącznikiem nr 3 do tej ustawy,…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 91 (507)

Historia zmian

Bez zmian od 3 kwietnia 2026 r.