Art. 542

Pokaż w całym akcie

Art. 542 Kodeksu postępowania karnego
Art. 542.
§ 1. Wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony lub z urzędu.
§ 2. Wniosek o wznowienie na korzyść złożyć może w razie śmierci skazanego osoba najbliższa.
§ 3. Postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w pkt 9–11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego.
§ 4. Wznowienie nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3, jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji.
§ 5. Niedopuszczalne jest wznowienie postępowania z urzędu na niekorzyść oskarżonego po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia.

art. 542 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 542 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 maja 2005 r., I KZP 5/05

   UCHWAŁA SKŁADU SIEDMIU SĘDZIÓW Z DNIA 24 MAJA 2005 R. I KZP 5/05 Wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony.…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 lipca 2025 r., I KK 17/25

   …kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., a wobec tego nie wchodzi w grę możliwość wznowienia z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. postępowania kasacyjnego zakończonego tego rodzaju postanowieniem przez Sąd Najwyższy. Dotyczy to także możliwości ujawnienia się jednego z…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 7 stycznia 2014 r., WD 3/13

   …L. na posiedzenie, celem „rozważenia możliwości wznowienia postępowania z urzędu”, Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 542 § 3 k.p.k., wznowienie postępowania z urzędu jest możliwe, ale tylko przy zaistnieniu bezwzględnych podstaw odwoławczych, wskazanych w art. 439 § 1…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00
5. Sąd Najwyższy, uchwała z 27 marca 2014 r., I KZP 30/13

   …dla wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP (arg. a contrario z art. 542 § 5 k.p.k.). 9. Odnosząc powyższe zasady do kwestii stosowania art. 75 § 1 k.k., w zakresie, w jakim wynika z niego bezwzględny obowiązek zarządzenia…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 grudnia 2023 r., II KK 74/22

   …w przyszłości prowadzić do odmiennej oceny.” Z tożsamych przyczyn nie stwierdzono podstaw do wznowienia postępowania z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w sprawach o sygn. akt […] (postanowienie z dnia […]) i […] (postanowienie z dnia […]). Jednocześnie w…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 25 lutego 2016 r., I KZP 20/15

   …odmowę złożenia zeznań (art. 182 § 1 k.p.k.), złożenie prośby o ułaskawienie (art. 560 § 1 k.p.k.) lub wniosku o wznowienie postępowania (art. 542 § 2 k.p.k.), możność odmowy ścigania przy przestępstwach względnie wnioskowych (np. art. 157 § 4 i 5 k.k., art. 278 § 4 k.k., i in.). Trzeba też mieć…

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 października 2003 r., I KZP 27/03

   …pociągającej za sobą skutki określone w art. 439 § 1 k.p.k., art. 537 § 1 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 k.p.k. i art. 439 § 1 k.p.k. albo w art. 542 § 3 k.p.k. (por. S. Zabłocki: Pożegnanie z nieważnością, op. cit. s. 95). Natomiast w wypadkach, gdy postępowanie w przedmiocie nieważności nie…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 12 kwietnia 2006 r., II KK 335/05

   …z urzędu (zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48) na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. W sprawie niniejszej z uwagi na treść art. 544 § 2 k.p.k. sądem właściwym funkcjonalnie do wznowienia postępowania bezspornie nie jest Sąd…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 listopada 2024 r., II NSNK 30/23

    …2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw. Zastosowanie znalazłyby wówczas normy ogólne, wyprowadzone z art. 542 § 3 k.p.k. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.,…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 542 (278)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.