Art. 540

Pokaż w całym akcie

Art. 540 Kodeksu postępowania karnego
Art. 540.
§ 1. Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli:
1) w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia;
2) po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że:
a) skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze,
b) skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary,
c) sąd umorzył lub warunkowo umorzył postępowanie karne, błędnie przyjmując popełnienie przez oskarżonego zarzucanego mu czynu.
§ 2. Postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie; wznowienie nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego.
§ 3. Postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską.

art. 540 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 540 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 czerwca 2014 r., I KZP 14/14

   …wskazane we wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rozbieżności mają charakter zasadniczy i wynikają z odmiennej wykładni prawa, tj. art. 540 § 3 k.p.k. Spełnione zostały zatem warunki do podjęcia uchwały. Na wstępie wskazać należy, na co słusznie zwrócił uwagę Pierwszy Prezes Sądu…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 27 maja 2009 r., I KZP 5/09

   …sędziego do odpowiedzialności karnej, nie można 8 stosować instytucji wznowienia postępowania w oparciu o podstawy określone w art. 540 § 1 k.p.k. W konsekwencji prokurator przyjął, że we wskazanym wyżej postanowieniu nie dokonano wykładni prawa odmiennej od prezentowanej wcześniej w…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 maja 2005 r., I KZP 5/05

   …obecnie obowiązująca regulacja. Okoliczności wymienione w art. 439 § 1 k.p.k., jako podstawa wznowienia postępowania, nie zostały włączone do art. 540 lub 540a k.p.k., choć taki właśnie zabieg uzupełnienia ogólnego katalogu zastosowano przy okazji tej samej nowelizacji w odniesieniu do innych…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 15 grudnia 2005 r., I KZP 48/05

   …przepisów Kodeksu postępowania karnego odnosi się także do jego Rozdziału 56, a więc również do tych samych podstaw wznowienia określonych w art. 540 k.p.k. Podstawy te nakierowane są na oskarżonego, a ponieważ Kodeks postępowania karnego nie przewiduje rozstrzygnięcia o odpowiedzialności…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 28 lutego 2006 r., V KK 472/05

   …orzeczeniem (art. 190 ust. 4 Konstytucji). Nie jest to zatem powód do wystąpienia ze skargą kasacyjną. Skarżący podnosi, że konstrukcja art. 540 § 2 k.p.k. normującego wznowienie z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, nie pozwala na skorzystanie z tego nadzwyczajnego środka…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 lipca 2025 r., I KK 17/25

   …wątpliwości, iż postanowienie o oddaleniu kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., a wobec tego nie wchodzi w grę możliwość wznowienia z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. postępowania kasacyjnego zakończonego tego…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 16 grudnia 2014 r., III CSK 13/14

   …dla danego rodzaju postępowania (art. 190 ust 4 Konstytucji RP). Takie zasady i tryb wznowienia postępowania przewiduje procedura karna w art. 540 k.p.k., przy czym należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 września 2006 r., SK 60/05 (OTKK-A 2006, nr 8, poz. 101), którym uznano…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 stycznia 2014 r., III UZP 3/13

   …podstawę wznowienia postępowania wymienioną expressis verbis w przepisach regulujących postępowanie zarówno sądowe (art. 4011 k.p.c. i art. 540 § 2 k.p.k.), jak i administracyjne (art. 145a k.p.a.). Stosownie do art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 29 października 2020 r., III UZP 4/20

   …podstawę wznowienia postępowania wymienioną expressis verbis w przepisach regulujących postępowanie zarówno sądowe (art. 401¹ k.p.c. i art. 540 § 2 k.p.k.), jak i administracyjne (art. 145a k.p.a.). Po trzecie, wykorzystanie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej do wznowienia postępowania w…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 grudnia 2001 r., V KKN 67/01

    …nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania, może natomiast przesądzać o zasadności wniosku o wznowienie postępowania (art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k.), jeżeli nowe dowody wskazywać będą na nieuwzględnienie okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary.…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 540 (677)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.