Art. 261

Pokaż w całym akcie

Art. 261 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 261.
§ 1. Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonków stron, ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwa oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia. Prawo odmowy zeznań trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jednakże odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o rozwód.
§ 2. Świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich, wymienionych w paragrafie poprzedzającym, na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Duchowny może odmówić zeznań co do faktów powierzonych mu na spowiedzi.

art. 261 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 261 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 18 listopada 2015 r., III CZP 69/15

   …Od tego obowiązku może uchylić się tylko ten, kto co do okoliczności objętych treścią dokumentu mógłby jako świadek odmówić zeznania (art. 261 k.p.c.) albo kto posiada dokument w imieniu osoby trzeciej, która mogłaby z takich samych przyczyn sprzeciwić się przedstawieniu dokumentu. Jednak i…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 sierpnia 2019 r., II CSK 353/18

   …podłoża cele, różnią się w zasadniczy sposób od przepisów przewidujących ograniczenia dowodowe (np. art. 246, art. 247, art. 248 § 2, art. 259, art. 261 § 1 i 2 k.p.c.), mających na względzie inne cele i wartości. Z tego powodu obu grup przepisów nie można stawiać w tej samej płaszczyźnie pod…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 14 grudnia 2004 r., II PK 108/04

   …i art. 233 k.p.c., nie miało żadnego znaczenia dla wyniku sprawy. W tym kontekście za bezzasadny trzeba także uznać zarzut naruszenia art. 261 § 1 k.p.c. Przepis ten nie nakłada bowiem na sąd żadnych obowiązków, lecz normuje zakres obowiązku składania zeznań w charakterze świadka. Przy…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 30 maja 2000 r., IV CKN 1042/00
5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 października 2010 r., II CZ 74/10

   …§ 1 k.p.c. W zażaleniu na to postanowienie skarżące wskazały na naruszenie art. 410 § 1 k.p.c., art. 361 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c., art. 261 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. Skarżące wnosiły o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżące utrzymują,…

6. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, wyrok z 23 listopada 2023 r., IV Ka 708/23

   …Oskarżonego za winnego zarzuconego mu czynu, podczas gdy Oskarżony przed przesłuchaniem 13 czerwca 2017 r. nie został pouczony o treści art. 261 k.p.c. ani o treści art. 233 § 1a k.k., a tym samym pouczenie o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie nie było prawidłowe, a brak…

7. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrok z 24 kwietnia 2014 r., I ACa 42/14

   …Sąd Odwoławczy uznał, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się także zarzucanego mu naruszenia przepisów postępowania w postaci obrazy art. 261 § 2 k.p.c. i art. 266 § 1 k.p.c. poprzez przesłuchanie świadka A. C. bez uprzedniego pouczenia o możliwości odmowy odpowiedzi na zadane pytanie,…

8. Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej, wyrok z 12 kwietnia 2018 r., II K 494/17

   …powinna zawierać również informację o przysługującym świadkowi prawie do odmowy odpowiedzi na zadane pytanie w sytuacjach wskazanych w art. 261 § 2 k.p.c. (zob. Tomasz Demendecki, Komentarz aktualizowany do art. 266 Kodeksu postępowania cywilnego). Zgodnie natomiast z art. 261 § 2 k.p.c.…

9. Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 12 maja 2017 r., I ACa 59/17

   …faktycznej wyroku. I tak, na podstawie treści akt sprawy nie sposób ocenić, czy przy przesłuchaniu świadka E. U. (1) doszło do naruszenia art. 261 § 1 k.p.c. Stosownie do treści tego przepisu, prawo odmowy zeznań przysługuje m.in. powinowatym, a powinowactwo powstaje między jednym z małżonków a…

10. Sąd Okręgowy w Toruniu, wyrok z 27 listopada 2014 r., IX Ka 482/14

    …ich zachowania. Trudno mówić wprawdzie o tym, że wyrok cywilny wywołałby dla ich bliskich skutek majątkowy o charakterze szkody w rozumieniu art. 261 § 2 kpc, choć zgodzić się należy, że teoretycznie mogli oni obawiać się o to, że postępek Z. K.można poddać ocenie również z punktu widzenia…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 261 (128)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.