Art. 138

Pokaż w całym akcie

Art. 138 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 138.
§ 1. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli osoby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania mu pisma.
§ 2. Dla adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism.

art. 138 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 138 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 października 2009 r., II UK 81/09

   …skarżący faktycznie mieszkał (przebywał z zamiarem pobytu) w miejscu, w którym był zameldowany. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 138 k.p.c., ponieważ przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Doręczenie zastępcze do rąk teścia skarżącego zostało dokonane nie w oparciu o art.…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 11 października 2013 r., I CSK 697/12

   …doręczenie w powyższy sposób M. K. pozwu wszczynającego postępowanie przed sądem amerykańskim nie mogło być uznane za prawidłowe w świetle art. 138 § 2 k.p.c. doręczenie zastępcze dlatego, że w podanym na przesyłce adresie nie zaznaczono, iż jest to miejsce pracy M. K. Zdaniem tego Sądu, tylko w…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 grudnia 2014 r., III UZ 13/14

   …czym działalności tej zainteresowani nie prowadzą wspólnie od 2005 r. Dla adresatów będących osobami fizycznymi 8 przewidziana została w art. 138 k.p.c. instytucja doręczeń zastępczych, która ma jednak zastosowanie do doręczania przesyłek sądowych wyłącznie w mieszkaniu lub w miejscu pracy…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 września 2013 r., II CZ 45/13

   …1277 ze zm.). Dla oceny skuteczności doręczenia istotne jest więc to, czy nastąpiło ono w sposób zgodny z powołanymi przepisami. Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.c., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było –…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 2 sierpnia 2006 r., I UZ 13/06

   …o sporządzenie jego uzasadnienia (co nastąpiło 29 kwietnia 2004 r.) a jego doręczeniem zastępczym do rąk dorosłego domownika (zgodnie z art. 138 § 1 k.p.c., co nastąpiło 2 lipca 2004 r.) nie upłynęło - wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej - pięć miesięcy, a jedynie dwa. Uzasadniony jest…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 lutego 2011 r., I UZ 2/11

   …profesjonalnego pełnomocnika strony pozwanej powiadomienia Sądu o zmianie siedziby kancelarii adwokata. Przepisy o doręczeniach zastępczych (art. 138 k.p.c., art. 139 k.p.c.) - podobnie jak przepis art. 136 k.p.c., który był podstawą prawną uznania doręczenia za skutecznie dokonane - stanowią…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 22 października 2008 r., I PZ 27/08

   …przez tego pełnomocnika jego adresem do doręczeń. Wobec niezastania adresata w miejscu pracy, dokładnie według upoważnienia określonego w art. 138 § 2 k.p.c., doręczenie zostało dokonane do rąk osoby upoważnionej w zakładzie pracy do odbioru pism. Z powyższego wynika, że ocena prawna zaskarżonego…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 sierpnia 2009 r., I UK 71/09

   …Zakładu Surowców Mineralnych „J.” Sp. z o.o. w Z. wobec organu rentowego”; 3) art. 149 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 133 § 1 i art. 138 § 1 k.p.c., przez „pozbawienie skarżącego możliwości obrony jego praw przed Sądem drugiej instancji na skutek wadliwego uznania skutecznego doręczenia…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 24 czerwca 2008 r., I PZ 13/08

   …r., III CZP 53/94, OSNC 1994 nr 11, poz. 214), dokonuje się na podstawie art. 133 § 1 k.p.c. - z uwzględnieniem przepisów art. 135 k.p.c. i art. 138 k.p.c. Także § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 lutego 2016 r., II PZ 17/15

    …tym przepisie ma zastosowanie dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie jest możliwe doręczenie właściwe, o którym stanowi art. 133 k.p.c. oraz art. 138 k.p.c. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, iż skuteczne doręczenie pisma procesowego nie zawsze musi polegać na odebraniu przesyłki bezpośrednio…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 138 (525)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.