Art. 123a

Brzmienie zmienione z dniem 2 września 2026 r.

Pokaż w całym akcie

Art. 123a Kodeksu karnego wykonawczego
Art. 123a.
§ 1. Za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, a także za prace na cele społeczne na rzecz:
1) samorządu terytorialnego,
2) podmiotów, dla których organ gminy, powiatu lub województwa jest organem założycielskim,
3) państwowych lub samorządowych jednostek organizacyjnych,
4) spółek prawa handlowego z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub gminy, powiatu lub województwa
w wymiarze nieprzekraczającym 90 godzin miesięcznie, skazanemu nie przysługuje wynagrodzenie.
§ 2. Skazanemu, za jego pisemną zgodą lub na jego wniosek, dyrektor zakładu karnego może zezwolić na nieodpłatne zatrudnienie przy pracach, o których mowa w § 1, w wymiarze przekraczającym 90 godzin miesięcznie lub przy pracach na cele społeczne na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 56 § 3, oraz innych organizacji pożytku publicznego.
§ 3. W celu przyuczenia do wykonywania pracy skazanemu, za jego pisemną zgodą, można zezwolić na wykonywanie nieodpłatnej pracy w przywięziennych zakładach pracy, przez okres niedłuższy niż 3 miesiące.
§ 4. Za wykonywane prace nieodpłatne mogą być skazanemu przyznawane nagrody.
§ 5. Podmioty, o których mowa w § 1 i 2, zgłaszają zapotrzebowanie na przyjęcie do pracy na cele społeczne skazanych właściwemu organowi gminy.
§ 6. Właściwy organ gminy wyznacza podmioty, na rzecz których skazani mogą wykonywać prace na cele społeczne, o których mowa w § 1 i 2, na podstawie zapotrzebowania lub z własnej inicjatywy, za zgodą podmiotów, o których mowa w § 1 i 2.
§ 7. Wyznaczone podmioty mają obowiązek przyjąć skazanych do pracy.
§ 8. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej oraz ministrem właściwym do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, tryb wyznaczania przez właściwy organ gminy podmiotów, na rzecz których skazani mogą wykonywać prace na cele społeczne, o których mowa w § 1 i 2, czynności tych podmiotów, w zakresie wykonywania pracy, w tym dotyczące zgłaszania zapotrzebowania na przyjęcie do pracy skazanych, organizowania miejsc pracy i przydziału pracy oraz kontroli skazanych, mając na względzie konieczność zapewnienia warunków do sprawnego wykonywania pracy na cele społeczne.

art. 123a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 1307)

art. 123a k.k.w.

Orzecznictwo

1. Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 9 listopada 2016 r., XXIV C 451/15

   …na rzecz organizacji pożytku publicznego lub przy pracach porządkowych i pomocniczych wykonywanych na rzecz jednostek organizacyjnych (art. 123a § 2 k.k.w.). Z materiału dowodowego niezbicie wynika, że powód zatrudniony został w oparciu o przepis art. 123a § 2 k.k.w. a zatem wykonując prace…

2. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, postanowienie z 27 stycznia 2015 r., V Pa 90/14

   …pożytku publicznego lub przy pracach porządkowych i pomocniczych wykonywanych na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej-(§ 2 (art. 123a k.k.w.). Sąd Rejonowy dokonał nieprawidłowej wykładni §1 i 2 art. 123a k.k.w. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że skazany na podstawie…

3. Sąd Okręgowy w Płocku, wyrok z 8 stycznia 2020 r., I C 497/19

   …faktyczną roszczenia doszło do naruszenia obowiązujących norm prawnych – nie udowodniono zatem przesłanki bezprawności czynu. Zgodnie z art. 123a § 1 kkw za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, a także za prace na cele społeczne…

4. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, postanowienie z 27 marca 2019 r., V Pz 4/19

   …organizacji pożytku publicznego lub przy pracach porządkowych i pomocniczych wykonywanych na rzecz jednostek organizacyjnych (...) – (§ 2 (art. 123a k.k.w.). Lektura akt wskazuje, iż powód w oświadczeniu złożonym w dniu 10 grudnia 2015 r. wyraził zgodę na nieodpłatne zatrudnienie przy pracach…

5. Sąd Rejonowy w Grudziądzu, postanowienie z 9 maja 2017 r., IV P 92/17

   …- nieodpłatnie w przypadkach i na warunkach określonych w art. 123a § 1, 2 i 3 Kodeksu karnego wykonawczego (§ 12 rozporządzenia). I tak, z art. 123a k.k.w. wynika, że skazanemu nie przysługuje wynagrodzenie: - za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych…

6. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, wyrok z 18 kwietnia 2016 r., I C 1365/13

   …wynagrodzenia za wykonane prace pomocnicze w kuchni za okres 2 miesięcy. Powód w piśmie procesowym z dnia 11.02.2013r. powołał się na przepis art. 123a kkw i stwierdził, że przepracował w kuchni w ww miesiącach ponad 90 godzin miesięcznie. Powołany art. 123 a kkw określa przypadki, gdy praca…

7. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, postanowienie z 1 lipca 2015 r., V Pz 10/15

   …pożytku publicznego lub przy pracach porządkowych i pomocniczych wykonywanych na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej – (§ 2 (art. 123a k.k.w.). Lektura akt wskazuje, iż powód w oświadczeniu złożonym w dniu 11 czerwca 2013 roku wyraził zgodę na nieodpłatne zatrudnienie przy pracach…

8. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, postanowienie z 22 kwietnia 2015 r., V Pz 13/15

   …organizacji pożytku publicznego lub przy pracach porządkowych i pomocniczych wykonywanych na rzecz jednostek organizacyjnych (...) – (§ 2 (art. 123a k.k.w.). Lektura akt wskazuje, że powód złożył w dniu 28 lutego 2013 roku prośbę do Dyrektora (...) o nieodpłatne zatrudnienie (k. 31), a w…

9. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrok z 21 czerwca 2022 r., I ACa 303/21

   …aby powód na ówczesnym etapie odbywania kary pozbawienia wolności zabiegał o umożliwienie jemu świadczenia pracy odpłatnej. Przepis art. 123a § 4 k.k.w. stanowi, iż za wykonywane prace nieodpłatne mogą być skazanemu przyznawane nagrody. Przepis ten należy jednak intepretować z uwzględnieniem…

10. Sąd Okręgowy w Białymstoku, wyrok z 12 maja 2016 r., II Ca 304/16

    …powiadomienia formę pisemną. Zgodnie z art. 123 § 1 kkw praca skazanego jest, co do zasady, odpłatna. Wyjątek stanowi sytuacja unormowana w art. 123a kkw, który w § 1 stanowi, że za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej lub za prace…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 123a (47)

Historia zmian

Zmiany od 1 stycznia 2026 r.

1. 2 września 2026 r.: zmiana brzmienia tekst z tego dnia