Art. 998

Pokaż w całym akcie

Art. 998 Kodeksu cywilnego
Art. 998.
§ 1. Jeżeli uprawniony do zachowku jest powołany do dziedziczenia, ponosi on odpowiedzialność za zapisy zwykłe i polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość udziału spadkowego, który stanowi podstawę do obliczenia należnego uprawnionemu zachowku.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy zapis zwykły na rzecz uprawnionego do zachowku został obciążony dalszym zapisem lub poleceniem albo uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

art. 998 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 998 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 31 stycznia 2001 r., III CZP 50/00

   …zapisem niepodzielnego prawa ściśle oznaczonego. Prawidłowe jest także stanowisko Sądu, że spadkobierca „uprawniony do zachowku” w ujęciu art. 998 § 1 k.c., to spadkobierca, który zalicza się do kręgu osób wymienionych w art. 991 k.c. Należy też zaakceptować pogląd, zgodnie z którym fakt, że…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 8 września 2021 r., III CZP 7/21

   …praw innych osób” oraz nie stanowi nadmiernego względem ciężarów nakładanych na spadkodawcę ograniczenia prawa dziedziczenia. Zgodnie z art. 998 § 1 k.c., jeżeli uprawniony do zachowku jest powołany do dziedziczenia, ponosi on odpowiedzialność za zapisy zwykłe i polecenia tylko do wysokości…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 stycznia 2005 r., III CK 108/04

   …stronami. Sąd wypowiedział się o żądaniu pozwanego tak, jakby dochodził on roszczenia o zachowek: oddalenie żądania pozwanego opartego na art. 998 § 1 k.c. zostało uzasadnione tym, że przepis ten nie ma zastosowania z tej przyczyny, że pozwanemu nie przysługuje roszczenie o zachowek, bowiem…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 lutego 2007 r., V CSK 440/06

   …stanowiska w tej materii (art. 232 k.p.c.). Z powodu braku ustaleń nie sposób także odeprzeć zarzutu naruszenia art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 998 § 1 k.c., gdyż nie można odpowiedzieć na pytanie, czy umowa z dnia 13 września 2005 r. sprzedaży udziałów nie miała na celu obejścia przepisów ustawy…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 marca 2013 r., II CSK 486/12

   …wartość udziału spadkowego, który stanowi podstawę do obliczania należnego mu zachowku. To uprawnienie pozwanego, wynikające z art. 998 § 1 k.c. pociąga za sobą ograniczenie jego odpowiedzialności za zapis; celem tego ograniczenia jest ochrona jego własnego zachowku. W okolicznościach…

6. Sąd Rejonowy w Tczewie, wyrok z 28 września 2022 r., I C 388/21

   …nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. W myśl art. 998 § 1 k.c. uprawniony do zachowku, który jest powołany do dziedziczenia ponosi odpowiedzialność za zapisy zwykłe i polecenia tylko do wysokości…

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z 26 stycznia 2011 r., III SA/Po 720/10

   …istotnego w niniejszej sprawie nabycia na podstawie postanowienia sądu w przedmiocie przysądzenia własności nieruchomości wydanego na podstawie art. 998 § 1 Kpc. W konsekwencji nieuzasadnione przyznanie zwolnienia w niniejszej sprawie SKO potraktowało jako rażące naruszenie prawa, powodujące…

8. Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 7 marca 2023 r., I ACa 843/21

   …Sądu Apelacyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny prawnej roszczenia powoda odwołując się w tym zakresie do treści art. 998 § 1 k.c. oraz art. 899 § 1 i 3 k.c. Nie ulega wątpliwości, iż umowa darowizny wytworzyła stosunek etyczny miedzy darczyńcą a obdarowaną cechujący się…

9. Sąd Okręgowy w Olsztynie, wyrok z 21 grudnia 2022 r., IX Ca 579/22

   …Jeżeli zaś uzyskały należny im zachowek w całości, to fakt należenia do kręgu uprawnionych z tego tytułu rodzi określone konsekwencje prawne (art. 998 k.c. i 999 k.c.). Z powyższego wynika, że poprzez dojście do dziedziczenia ustawowego osoba wymieniona w art. 991 § 1 k.c. nie zostaje…

10. Sąd Okręgowy w Szczecinie, wyrok z 21 lutego 2013 r., II Ca 951/12

    …do tej części zapisu, która przekracza wartość udziału spadkowego, stanowiącego podstawę do obliczenia należnego owej osobie zachowku (art. 998 § 2 k.c.). Jeżeli zaś wartość zapisu jest równa wartości określonego dopiero co udziału spadkowego albo nawet wartość zapisu jest od wartości…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 998 (17)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.