Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2020 r., II SAB/Po 28/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2020 r., II SAB/Po 28/20

Sentencja

1 Dnia 10 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2020 roku sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie utrzymania i użytkowania budynku oddala skargę

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia [...] lutego 2020 r., M. M. (dalej: skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Skarżący wniósł o:

3 - zobowiązanie PINB w [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy, w określonym przez WSA w Poznaniu terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez PINB w [...] w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.),

4 - stwierdzenie, że PINB w [...] dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.),

5 - stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie - bezczynność - miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) - z uwagi na argumentację zawartą w piśmie - odpowiedzi na ponaglenie znak: [...] z dnia [...] lutego 2020 r.,

6 - przyznanie od PINB w [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.),

7 - zasądzenie od PINB w [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

8 Skarżący wskazał na naruszenie przez organ art. 37 § 4 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu (organ przekazuje ponaglenie wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy, a nie całe akta sprawy) oraz przepisu 61 § 4 i art. 61a § 1 k.p.a. polegające na ich wadliwej wykładni i tym samym na ich niezastosowaniu.

9 W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że w dniu [...] grudnia 2019 r. wpłynęło (na podstawie art. 61 § 1 k.p.a.) do PINB w [...] podanie - żądanie skarżącego wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie prawidłowego użytkowania i utrzymania budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] nr [...] w [...]. Od doręczenia podania - żądania minął ponad miesiąc (prawie dwa miesiące), a PINB w [...] nie wykonał jakiejkolwiek czynności. PINB w [...] powinien bez zbędnej zwłoki zawiadomić o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.), a tego do tej pory nie uczynił, co świadczy o bezczynności. Natomiast gdyby PINB w [...] uznał, że żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (takim żądaniem było niewątpliwie podanie z dnia [...] grudnia 2019 r.) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na żądanie strony (art. 61a § 1 k.p.a.), czego także nie uczynił, co oczywiście także świadczy o bezczynności.

10 Skarżący wyjaśnił, że przepis art. 61a § 1 k.p.a., obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz.18). Nowelizacja ta pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

11 Skarżący wskazał, że minął ponad miesiąc, a PINB w [...] sprawy zgodnie z prawem nie załatwił. Być może organ podejmował działania, ale owe działania odbywały się poza postępowaniem jurysdykcyjnym, którego żądał skarżący, a ponadto organ nie dopełnił obowiązków, o których mowa jest w art. 61 § 4 k.p.a. bądź art. 61a § 1 k.p.a.

12 Skarżący wskazał również, że niniejsza skarga została poprzedzona ponagleniem z dnia [...] lutego 2020 r. (wpływ do organu w dniu [...] lutego 2020 r.). Z pisma - odpowiedzi na ponaglenie znak: [...] z dnia [...] lutego 2020 r. jednoznacznie wynika, iż organ uznał, że z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. PINB w [...] nie wyjaśnił jednak, dlaczego - z uwagi na taką, a nie inną ocenę - nie wydał bez zbędnej zwłoki postanowienia z art. 61a § 1 k.p.a.

13 Pismem z dnia [...] marca 2020 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W przypadku natomiast stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, wniósł o niepodejmowanie środków zapobiegających bezczynności i stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

14 W swoim piśmie, organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2019 r. do tut. Inspektoratu wpłynęło pismo skarżącego dotyczące użytkowania i utrzymania budynku mieszkalnego wielorodzinnego w [...] przy ul. [...], w którym skarżący dysponuje lokalem mieszkalnym nr [...]. Różne kwestie dotyczące tej nieruchomości wielokrotnie były i są nadal rozpatrywane przez tut. Urząd z wniosków skarżącego.

15 Organ, rozpatrując charakter złożonego pisma w pierwszej kolejności zauważył, że ww. pismo nie stanowi wniosku o wszczęcie postępowania na żądanie strony. Wyraźnie wskazywano w nim bowiem, iż stanowi ono "żądanie wszczęcia i przeprowadzenia przez organ postępowania w sprawie prawidłowego użytkowania i utrzymania budynku mieszkalnego wielorodzinnego w [...] przy ul. [...] nr [...].". Tym samym, zdaniem organu, z chwilą wniesienia przedmiotowego pisma nie rozpoczął się bieg terminu do załatwienia tej sprawy. Stąd organ, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie pozostaje w bezczynności.

16 Organ wyjaśnił, że czynności kontrolne, w tym dotyczące wykonania obowiązków wynikających z art. 60-65 prawa budowlanego zwane też sprawdzającymi, prowadzone w trybie art. 81 ust. 4 ww. ustawy, mają charakter szczególny w stosunku do czynności prowadzonych w trybie k.p.a.. Z tego powodu nie mają do nich zastosowania wymagania stawiane czynnościom dowodowym, przede wszystkim wymóg wykonania czynności w określonym czasie, uprzedniego z odpowiednim wyprzedzeniem, zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia takich czynności, czy też zapewnienia w nich udziału inwestora, kierownika budowy, właściciela obiektu, czy innej upoważnionej osoby. W związku z powyższym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

17 Co więcej, pobocznie organ wskazuje, że przeprowadził już działania we wnioskowanym zakresie. Wezwano zarządcę nieruchomości do przedłożenia książki obiektu budowlanego, aktualnych protokołów przeglądów okresowych 5-letnich i jednorocznych, o których mowa w art. 62 ust. 1, ust. 2 Prawa budowlanego. Początkowo, oprócz książki obiektu budowlanego, przedłożono do wglądu protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych dokonanych w dniu [...] listopada 2019 r. Z wyjaśnień uprawnionego kominiarza wynika, że dotychczas nie został on dopuszczony do dokonania oględzin w lokalu nr [...] przedmiotowego budynku w [...] przy ul .[...], którego właścicielem jest skarżący i co potwierdzają też przedłożone dokumenty zgromadzone w aktach sprawy PINB. Co więcej, tym bardziej niezrozumiale jest zachowanie skarżącego, skoro domagając się kontroli przewodów kominowych, z jednej strony uchyla się od dopuszczenia kominiarza do sprawności instalacji kominowych, a z drugiej strony, zapewne w celu uzyskania korzyści majątkowej, zarzuca organowi bezczynność.

18 Organ wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2019 r. (zatem również przed wpłynięciem wniosku z dnia [...] grudnia 2019 r.) dokonano badania instalacji gazowej w mieszkaniach, w tym w przedmiotowym lokalu nr [...] skarżącego. Stosowne protokoły z przeglądu zostały również niezwłocznie przedłożone do kontroli i dołączone do akt sprawy. PINB w [...] ponaglił jednak zarząd wspólnoty mieszkaniowej przy ul. [...] o konieczności uzupełnienia i przedłożenia do wglądu brakujących dokumentów wymaganych wg art. 62 Prawa budowlanego. W dniu [...] lutego 2020 r. zarządca nieruchomości przedłożył: protokół nr [...] z pięcioletniej kontroli stanu technicznego z 2015 r., protokół nr [...] z pięcioletniej kontroli stanu technicznego z dnia [...] stycznia 2020 r. i inne dokumenty zawarte w segregatorze dotyczącym utrzymania obiektu stanowiące załącznik do książki obiektu budowlanego dotyczące przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w [...] przy ul. [...]. Potwierdzone kserokopie tych protokołów dołączono do akt sprawy.

19 Organ wyjaśnił również, że po otrzymaniu Postanowienia WWINB z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], stosując kwalifikacje prawną tam wyrażoną, zawiadomiono o wszczęciu postępowania oraz ponownie wezwano Wspólnotę Mieszkaniową "[...]" w [...] do przedłożenia książki obiektu budowlanego i protokołów przeglądów okresowych, o których mowa w art. 62 ust. 1, ust.2 Prawa budowlanego. Kluczowe dokumenty skopiowano i dołączono do akt sprawy.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

21 Skarga jest niezasadna.

22 Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.), postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§ 1). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (§ 3). O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (§ 4).

23 Zgodnie natomiast z art. 35 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

24 Przepis art. 36 k.p.a. wskazuje, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

25 W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organ zasadniczo nie uchybił swoim obowiązkom, co uzasadnia stwierdzenie, że nie pozostawał w bezczynności.

26 Wniosek skarżącego o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w sprawie prawidłowego użytkowania i utrzymania budynku mieszkalnego wpłynął do organu dnia [...] grudnia 2019 r. Zgodnie więc z przytoczonymi przepisami, w tej dacie nastąpiło wszczęcie postępowania. Sąd nie podziela stanowiska organu, jakoby pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2019 r. nie stanowiło wniosku o wszczęcie postępowania, skoro z jego treści wynika wniosek przeciwny.

27 Niewątpliwie omawiana sprawa wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ winien więc załatwić ją w terminie miesiąca. Z akt sprawy wynika, że organ podejmował próby przeprowadzenia czynności dowodowych w zakresie objętym wnioskiem. Z oświadczenia Mistrza Kominiarskiego z dnia [...] stycznia 2020 r. wynika, że nie zastał on skarżącego w lokalu w dniach wyznaczonej kontroli. Okoliczność ta świadczy o niedopełnieniu przez organ obowiązku nawiązania kontaktu ze stronami postępowania. Bezsprzecznie, organ nie powiadomił skarżącego o tym, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte (nie przesłał także postanowienia o odmownie wszczęcia postępowania). Jednakże, mimo braku zawiadomienia przez organ skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie, której dotyczył złożony przez niego wniosek nie można stwierdzić, by organ pozostawał w bezczynności.

28 Organ, obiektywnie, podejmował bowiem czynności w zakresie objętym wnioskiem skarżącego (próba kontroli przewodów kominowych oraz wezwanie prezesa wspólnoty mieszkaniowej do dostarczenia dokumentów).

29 Skarga w tym przedmiocie podlega więc oddaleniu zgodnie z dyspozycją art.. 151 p.p.s.a.