Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 września 2015 r., II SA/Bk 795/14

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 września 2015 r., II SA/Bk 795/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia F. w B., Stowarzyszenia Z. w B w likwidacji, Stowarzyszenia B. w B., Fundacji T. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu podania p o s t a n a w i a: odrzucić skargę; ,

Uzasadnienie

2 Stowarzyszenie F. w B., Stowarzyszenie Z. w B. w likwidacji, Stowarzyszenie Z. B. w B., Fundacja T. w B. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] wydane w przedmiocie zwrotu podania. Skarga w imieniu w/w podmiotów podpisana została przez R. K.

3 Zarządzeniem z dnia 13 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał R. K. do: 1) usunięcia braku formalnego skargi stowarzyszeń zwykłych: Stowarzyszenia Z. w B. i Stowarzyszenia Z. w B. przez nadesłanie dokumentu, z którego będzie wynikać, czy skarga tych stowarzyszeń została skutecznie wniesiona przez wszystkich członków tych stowarzyszeń, tj. przez przedstawienie stosownych uchwał wszystkich członków obu Stowarzyszeń o wniesieniu skargi oraz przez przedstawienie dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy tych obu stowarzyszeń; 2) nadesłania uchwał podpisanych przez wszystkich członków odpowiednio Stowarzyszenia F. w B. oraz Stowarzyszenia Z. B. w B. upoważniających R. K. do reprezentowania tych Stowarzyszeń w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; oraz 3) nadesłania dokumentu, który pozwoli ustalić czy R. K. jako pełnomocnik osoby prawnej Fundacji T. w B. spełnia przesłanki z art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a., z którego to przepisu wynika, że pełnomocnikiem osoby prawnej może być adwokat, radca prawny oraz pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego; w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skarg w/w podmiotów.

4 Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone R. K. w dniu 24 lipca 2015 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 31 lipca 2015 r. W wyznaczonym terminie opisane wyżej braki formalne skargi nie zostały uzupełnione.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej cytowanej: p.p.s.a., skarga winna czynić zadość wymaganiom stawianym pismom w postępowaniu sądowym. Warunkiem formalnym wynikającym z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest podpisanie pisma przez osobę kierującą go do sądu albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie do regulacji zawartej w art. 49 §1 powołanej ustawy, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w przypadku skargi obarczonej brakami formalnymi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi w przypadku nie uzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. W świetle zaś art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że osoby te mają obowiązek wykazać na mocy art. 29 p.p.s.a. swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.

7 W niniejszej sprawie skargę do sądu wniosły dwa stowarzyszenia zwykłe: Stowarzyszenie F. w B. oraz Stowarzyszenie Z. w B., a także Stowarzyszenie F. w B. w likwidacji oraz Fundacja U. w B. Skarga w/w podmiotów została opatrzona jedynie podpisem R. K. Analizując złożoną skargę w pierwszej kolejności przedmiotem oceny należało uczynił legitymację procesową stowarzyszeń zwykłych tj. Stowarzyszenia F. w B. oraz Stowarzyszenia Z. B.

8 Zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) osoby fizyczne w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności stowarzyszenia, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Należy podkreślić, że stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, czyli nie ma osobowości prawnej. W świetle art. 25 § 2 p.p.s.a. stowarzyszeniom zwykłym przysługuje zdolność sądowa czyli zdolność do występowania w postępowaniu, jako strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdolność sądowa organizacji społecznych, posiadających osobowość prawną, jak i niemających takiej osobowości, w zakresie ich statutowej lub regulaminowej działalności, wynika również z przyznania takim organizacjom w prawie publicznym prawa do udziału w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W związku z tym, iż stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, to oznacza, że tworzą je wszyscy członkowie, a więc grupa osób fizycznych zorganizowana pod kątem prowadzenia określonej działalności niezarobkowej, zaś regulamin takiego stowarzyszenia reguluje tylko sposób działania tych osób fizycznych, gdyż nie mają tu zastosowania przepisy art. 10 i art. 11 prawa o stowarzyszeniach, jak w odniesieniu do stowarzyszeń zarejestrowanych w KRS. Dlatego też, co należy jeszcze raz podkreślić, w świetle dyspozycji art. 2 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach, taka grupa osób może działać w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej, lecz nie ma żadnych organów, gdyż nawet przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem o czym jednoznacznie stanowi art. 40 ust. 2 prawa o stowarzyszeniach (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1308/11 oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2015r. IV Sa/Wa 1148/13, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z kolei skutkiem prawnym braku osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego jest brak zdolności do czynności prawnej, jak i brak własnego majątku. Jak wskazał zaś Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I CSK 234/12 (Lex nr 1307997), ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych, nie są same stowarzyszenia zwykłe, lecz ich członkowie. Oznacza to, że to właśnie wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków w razie dokonania czynności prawnej przez nich wszystkich lub przez ustanowionego przez nich przedstawiciela, działającego w granicach umocowania. W konsekwencji właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa przez stowarzyszenie zwykłe, może być tylko dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Oznacza to, że źródłem takiego upoważnienia nie można uznać uchwały z zebrania stowarzyszenia zwykłego podpisanej przez jednego z członków stowarzyszenia, jako przewodniczącego zebrania, czy regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego.

9 Przenosząc powyższe rozważania na realia przedmiotowej sprawy należy uznać, że skoro stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. W takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać skargę wnoszoną do sądu, albo wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnikowi pełnomocnictwa, pod którym to dokumentem umocowania winny znaleźć się podpisy wszystkich członków stowarzyszenia. W niniejszej sprawie skargę w imieniu Stowarzyszenia F. Z. w B. oraz Stowarzyszenia Z. B. podpisał R. K. Autor skargi, pomimo stosownego wezwania go do uzupełnienia braków formalnych skargi (opisanych szczegółowo w zarządzeniu Sądu z dnia 13 lipca 2015r.) nie usunął ich w wyznaczonym terminie.

10 Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, odrzucił skargę Stowarzyszenia F. w B. oraz Stowarzyszenia Z. B.

11 Na wskazanej wyżej podstawie prawnej odrzuceniu podlegała także skarga Fundacji U. w B., albowiem R. K., pomimo prawidłowego wezwania do usunięcia braku formalnego skargi w/w podmiotu, nie nadesłał w wyznaczonym terminie dokumentu, potwierdzającego, że jako pełnomocnik osoby prawnej Fundacji U. w B. spełnia przesłanki z art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a.

12 W niniejszej sprawie odrzuceniu podlegało również skarga Stowarzyszenia F. w B. w likwidacji, albowiem została wniesiona przez podmiot nieposiadajacy zdolności sądowej.

13 Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Stosownie zaś do art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądowa to zdolność występowania przed sądem administracyjnym.

14 Z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżące Stowarzyszenie F. w B. zostało rozwiązane postanowieniem Sądu Rejonowego w B.z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt [...] - Rej. KRS [...] i zarządzono jego likwidację. Z urzędu Sądowi jest wiadome, że powyższe postanowienie jest prawomocne wobec oddalenia wywiedzionej od niego apelacji przez Sąd Okręgowy w B. (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt [...]). Rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności. W okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło (art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.; P. Sarnecki, Prawo o stowarzyszeniach. Komentarz, Kraków 2000, s. 77; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 263/12, z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 600/12 i z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1086/12). W konsekwencji likwidator, który przeprowadza likwidację stowarzyszenia, nie działa w jego imieniu, ale w imieniu własnym, wypełniając pewną funkcję publiczną jako osoba zaufania publicznego, a jego działalność rozciąga się jedynie na sprawy majątkowe, a nie na statutową działalność rozwiązanego stowarzyszenia. W okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło. Oznacza to, że rozwiązane Stowarzyszenie nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym - art. 25 § 1 i 3 p.p.s.a. Brak ten jest brakiem nieusuwalnym (analogiczne stanowisko zaprezentował NSA w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2015r. II OZ 272/15).

15 W konsekwencji przyjąć należy, że Stowarzyszenie F.w B. w likwidacji nie posiada zdolności sądowej i nie może być stroną postępowania w niniejszej sprawie. Skarga wniesiona przez to Stowarzyszenie nie mogła zatem wywołać zamierzonego skutku w postaci jej merytorycznego rozpoznania przez tutejszy Sąd. Brak zdolności sądowej jest w tym przypadku brakiem nieusuwalnym. Przyjęcie skargi do rozpoznania w takiej sytuacji skutkowałoby nieważnością postępowania, stosownie do treści art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

16 Mając na uwadze powyższe na mocy art. 58 § 1 pkt 3 i 5 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.