Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 16 września 2025 r., VI Ka 1345/24
wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 16 września 2025 r., VI Ka 1345/24
Tekst
1 Warszawa, dnia 16 września 2025 r.
2 Sygn. akt VI Ka 1345/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
3 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
4 Przewodniczący: SSA del. Anna Kalbarczyk
5 Sędziowie: SO Michał Chojnowski
6 SO Justyna Dołhy
7 protokolant: protokolant sądowy Małgorzata Jaworska
8 przy udziale prokuratora Wojciecha Groszyka
9 po rozpoznaniu dnia 16 września 2025 r.
10 sprawy A. W., syna M. i J., ur. (...) w O.
11 oskarżonego o przestępstwo z art. 190a § 1 kk
12 na skutek apelacji wniesionych przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej i obrońcę oskarżonego
13 od wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku
14 z dnia 9 września 2024 r. sygn. akt II K 868/21
15 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Otwocku do ponownego rozpoznania.
16 SSA del. Anna Kalbarczyk SSO Michał Chojnowski SSO Justyna Dołhy
Uzasadnienie
17 Formularz UK 2
18 Sygnatura akt
19 VI Ka 1345/24
20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
21 2
22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA
23 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
24 Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie Artura Witkowskiego.
25 Podmiot wnoszący apelację
26 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
27 ☒ oskarżyciel posiłkowy
28 ☐ oskarżyciel prywatny
29 ☒ obrońca
30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
31 ☐ inny
32 1.3. Granice zaskarżenia
33 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
34 ☒ na korzyść
35 ☒ na niekorzyść
36 ☐ w całości
37 ☒ w części
38 ☐
39 co do winy
40 ☒
41 co do kary
42 ☐
43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
44 1.3.2. Podniesione zarzuty
45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.
46 ☒
47 art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
48 ☐
49 art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
51 ☐
52 art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
53 ☐
54 art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
56 ☒
57 art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
58 ☐
60 ☐
61 brak zarzutów
62 1.4. Wnioski
63 ☐
64 uchylenie
65 ☒
66 zmiana
67 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
68 Lp.
69 Zarzuty obrońcy oskarżonego
70 1.
71 Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary
72 ☐ zasadny
73 ☐ częściowo zasadny
74 ☐ niezasadny
75 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.
76 Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym tylko do uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym poniżej.
77 Lp.
78 Zarzuty pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej
79 1.
80 Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary
81 ☐ zasadny
82 ☐ częściowo zasadny
83 ☐ niezasadny
84 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.
85 Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym tylko do uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym poniżej.
86 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
87 Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia
88 i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).
89 Naruszenie prawa do obrony – art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
90 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.
91 1. W dniu 6 września 2023 roku sąd I instancji powziął wątpliwości dotyczące stanu zdrowia psychicznego oskarżonego i dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (k. 321).
92 2. W związku z powyższym udział obrońcy oskarżonego w toczącym się postępowaniu był obligatoryjny art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.
93 3. W dniu 19 sierpnia 2024 roku roku biegli sporządzili opinię sądowopsychiatryczną wskazując we wnioskach, że oskarżony nie jest osobą chorą psychicznie, nie jest także upośledzony umysłowo. W okresie zarzucanego czynu mógł prawidłowo rozpoznać znacznie czynu i pokierować swoim postępowaniem. Biegli stwierdzili także, że oskarżony może brać udział w postępowaniu sądowym i prowadzić obronę w sposób samodzielny oraz rozsądny (k. 381386).
94 4. Pomimo takiej treści decyzji sąd nie postanowił, by uznać obronę oskarżonego za nieobligatoryjną.
95 5. Obrońca oskarżonego uczestniczył w toczącym się postępowaniu i był obecny na rozprawie w dniach 30 stycznia 2023 roku.
96 6. Nie był obecny na rozprawach w dniach 3 kwietnia 2023 roku, 14 czerwca 2023 roku. Co istotne nie był także obecny na rozprawach w dniach 27 maja 2024 roku, kiedy odtworzono nagrania i 28 sierpnia 2024 roku, kiedy odebrano głosy stron, czyli po wydaniu postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych psychiatrów i zaistnieniu przesłanek z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.
97 7. W dniu 28 sierpnia 2024 roku zamknięto przewód sądowy, a wyrok wydano 9 września 2024 roku.
98 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
99 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
100 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
101 artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
103 Zwięźle o powodach uchylenia.
104 1. W sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. udział obrońcy w toczącym się postępowaniu jest obligatoryjny.
105 2. Obrona obligatoryjna wynikająca z tych okoliczności może ustać wyłącznie wtedy, gdy zostanie wydane wskazane w § 4 tego artykułu postanowienie sądu i to niezależnie od tego, czy – między powstaniem wątpliwości co do poczytalności oskarżonego a wydaniem przez biegłych lekarzy psychiatrów opinii – oskarżony miał ustanowionego z wyboru lub wyznaczonego z urzędu obrońcę ( postanowienie SN z 28 stycznia 2020 roku, V KS 1/20).
106 3. Tym samym obrona obligatoryjna ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, po uznaniu opinii biegłych lekarzy psychiatrów za uzasadnioną – art. 79 § 4 k.p.k. ( wyrok SN z 16 stycznia 2018 roku, V KK 450/17; wyrok SN z 20 lipca 2023 roku, I KK 390/22; wyrok SN z 19 lipca 2023 roku, III KK 628/22).
107 4. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, który kwestię tę pojmuje wysoce restrykcyjnie, nieobecność obrońcy obligatoryjnego (art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.) na rozprawie w przypadku braku wydania przez sąd postanowienia stwierdzającego brak obligatoryjności obrony (art. 79 § 4 k.p.k.), stanowi uchybienie będące bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. także wówczas, gdy z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, iż poczytalność oskarżonego w czasie popełnienia czynu nie była wyłączona ani w znacznym stopniu ograniczona, a nadto że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala mu na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny ( postanowienie z 18 maja 2022 roku, I KZP 10/21, OSNK 2022/6, poz. 23, T. Markiewicz, aprobująca stanowisko glosa do tego postanowienia OSP 2022/9, poz. 75).
108 5. Mając powyższe na względzie uznać należy, że doszło do wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. z uwagi na prowadzenie postępowania dowodowego na rozprawie w dniu 27 maja 2024 roku i 28 sierpnia 2024 roku pod nieobecność obrońcy. Na rozprawie tego dnia obrona oskarżonego była obroną obligatoryjną, gdyż sąd nie wydał postanowienia w trybie art. 79 § 4 k.p.k. To uchybienie musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
109 6. Artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k. odnosi się do dwóch przypadków sytuacji, gdy oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.k. lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy. (vide: postanowienie SN z 17.12.2014 r., II KK 316/14, LEX nr 1565761).
110 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
111 Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy sąd rejonowy zobligowany jest przeprowadzić w całości postępowanie zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego.
112 6. Koszty Procesu
113 Wskazać oskarżonego.
114 Przytoczyć okoliczności.
115 A. W.
116 Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, nie orzekano o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze.
117 7. PODPIS
118 Michał Chojnowski Anna Kalbarczyk Justyna Dołhy
119 1.1. Granice zaskarżenia
120 Kolejny numer załącznika
121 1
122 Podmiot wnoszący apelację
123 Obrońca oskarżonego
124 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
125 Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie A. W..
126 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
127 ☒ na korzyść
128 ☐ na niekorzyść
129 ☐ w całości
130 ☒ w części
131 ☐
132 co do winy
133 ☒
134 co do kary
135 ☐
136 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
137 1.3.2. Podniesione zarzuty
138 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
139 ☒
140 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
141 ☐
142 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
143 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
144 ☐
145 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
146 ☐
147 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
148 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
149 ☒
150 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
151 ☐
153 ☐
154 brak zarzutów
155 1.4. Wnioski
156 ☐
157 uchylenie
158 ☒
159 zmiana
160 1.2. Granice zaskarżenia
161 Kolejny numer załącznika
162 2
163 Podmiot wnoszący apelację
164 Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej
165 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
166 Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie A. W..
167 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
168 ☐ na korzyść
169 ☒ na niekorzyść
170 ☐ w całości
171 ☒ w części
172 ☐
173 co do winy
174 ☒
175 co do kary
176 ☐
177 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
178 1.3.2. Podniesione zarzuty
179 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
180 ☒
181 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
182 ☐
183 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
184 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
185 ☐
186 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
187 ☐
188 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
189 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
190 ☒
191 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
192 ☐
194 ☐
195 brak zarzutów
196 1.4. Wnioski
197 ☐
198 uchylenie
199 ☒
200 zmiana