Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 7 października 2024 r., VI Ka 109/24

wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 7 października 2024 r., VI Ka 109/24

Tekst

1 Warszawa, dnia 7 października 2024 r.

2 Sygn. akt VI Ka 109/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący: SSO Tomasz Morycz

5 Protokolant: protokolant sądowy - stażysta Dominika Mroczka

6 przy udziale prokuratora Katarzyny Skrzeczkowskiej

7 po rozpoznaniu dnia 23 września 2024 r.

8 sprawy J. Z., syna P. i R., ur. (...) w O.

9 oskarżonego o przestępstwa z art. art. 178a § 1 i 4 kk, art. 178b kk, art. 244 kk

10 na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora

11 od wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku

12 z dnia 24 listopada 2023 r. sygn. akt II K 1329/21

13 I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Otwocku do ponownego rozpoznania;

14 II. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Otwocku na rzecz adw. J. D. kwotę 1.033,20 (tysiąc trzydzieści trzy 20/100) złote, w tym podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

Uzasadnienie

15 Formularz UK 2

16 Sygnatura akt

17 VI Ka 109/24

18 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

19 1

20 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

21 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

22 Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 24 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt II K 1329/21

23 1.2. Podmiot wnoszący apelację

24 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

25 ☐ oskarżyciel posiłkowy

26 ☐ oskarżyciel prywatny

27 ☐ obrońca

28 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

29 ☐ inny

30 1.3. Granice zaskarżenia

31 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

32 ☐ na korzyść

33 ☒ na niekorzyść

34 ☐ w całości

35 ☒ w części

36 ☐

37 co do winy

38 ☒

39 co do kary

40 ☐

41 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

42 1.1.2. Podniesione zarzuty

43 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

44 ☐

45 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

46 ☐

47 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

48 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

49 ☐

50 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

51 ☐

52 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

53 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

54 ☒

55 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

56 ☐

57 art. 439 k.p.k.

58 ☐

59 brak zarzutów

60 1.4. Wnioski

61 ☐

62 uchylenie

63 ☒

64 zmiana

65 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

66 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

67 1.5. Ustalenie faktów

68 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

69 Lp.

70 Oskarżony

71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

72 Dowód

73 Numer karty

74 2.1.1.1.

75 J. Z.

76 Karalność

77 Sytuacja majątkowa

78 Naruszenia przepisów ruchu drogowego

79 Karta karna

80 Informacja e - (...)

81 Informacja

82 k.230-233

83 k.228

84 k.234-236

85 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

86 Lp.

87 Oskarżony

88 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

89 Dowód

90 Numer karty

91 2.1.2.1.

92 1.6. Ocena dowodów

93 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

94 Lp. faktu z pkt 2.1.1

95 Dowód

96 Zwięźle o powodach uznania dowodu

97 2.1.1.1.

98 Karta karna

99 Informacja e - (...)

100 Informacja

101 Dokumenty sporządzone przez uprawnione osoby i podmioty. Nie były kwestionowane i nie budziły żadnych wątpliwości.

102 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

103 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

104 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

105 Dowód

106 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

107 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

108 Lp.

109 Zarzut

110 3.1.

111 Prokurator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność kar orzeczonych wobec J. Z. poprzez zastosowanie kar wolnościowych mimo iż 1. oskarżony jest osobą wielokrotnie karaną więcej niż imponujący katalog skazań (k.181-184), 2. Był uprzednio karany za czyny z art. 178 § 1 kk oraz art. 178 § 4 kk i za te przestępstwa sądy orzekały wobec w/wym. kary pozbawienia wolności (k.182 odw., 183 odw., 184 odw.), 3. aktualnie rozpoznawana sprawa dotyczy czterech przestępstw popełnionych w krótkim okresie bo: 15 lutego 2021 r., 16 lipca 2021 r. oraz 4 listopada 2021 r. i świadczy o rażącym lekceważeniu przez oskarżonego nie tylko porządku prawnego, ale także rozstrzygnięć organów wymiaru sprawiedliwości.

112 ☒ zasadny

113 ☐ częściowo zasadny

114 ☐ niezasadny

115 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

116 Zarzut był zasadny.

117 Na wstępie przypomnieć należy, że rażąca niewspółmierność oznacza znaczną dysproporcję pomiędzy wymierzoną karą, środkiem karnym lub nawiązką a taką represją, która powinna być wymierzona, aby w odczuciu społecznym uznana została za sprawiedliwą. Nie każda więc nietrafność wymiaru środka represji karnej uzasadnia zmianę orzeczenia. Zarzut rażącej niewspółmierności jest zasadny wtedy, gdy kara, środek karny lub nawiązka wprawdzie mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, ale nie uwzględnia w sposób właściwy okoliczności dotyczących sądowego ich wymiaru (art. 53–56 kk). Zarzut ten może dotyczyć wyboru rodzaju kary, środka karnego, nawiązki lub innego środka albo ich wysokości, czy też niezastosowania np. instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 stycznia 2021 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 143/20, rażąca niewspółmierność, zachodzi tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary.

118 Sąd Okręgowy podziela również pogląd Sądu Apelacyjnego w Poznaniu zawarty w wyroku z dnia 3 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 211/20. Wskazano w nim, że zarzut niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą. Niewspółmierność więc zachodzi wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzona za przypisane przestępstwa, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary. Trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 438 pkt 4 kpk ta niewspółmierność kary musi być „rażąca”. Chodzi tu więc przy wykazaniu tego zarzutu nie o każdą różnicę co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - rażąco niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować. Tym samym dopiero wykazanie rażącej niewspółmierności kary, a więc istnienia wyraźnej dysproporcji między karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary, uzasadnia korektę zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.

119 Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, zdaniem Sądu Okręgowego, w pełni podzielającego stanowisko prokuratora, oskarżony nie zasługiwał na wymierzenie kar ograniczenia wolności. Tak jednostkowych, jak i łącznej. Jedyną właściwą reakcją powinny być kary bezwzględnego pozbawienia wolności. Oskarżony jest bowiem osobą wielokrotnie karaną, w dwukrotnie za czyn z art. 178a § 1 kk i raz za czyn z 178a § 1 i 4 kk, nie wyciągając żadnych wniosków. Ani z dotychczasowych skazań, niemal wyłącznie na kary pozbawienia wolności, ani z pobytów w zakładzie karnym. Co więcej, aż czterech czynów będących przedmiotem niniejszej sprawy dopuścił się w odstępach zaledwie kilku miesięcy, nie tylko dwukrotnie łamiąc dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów, ale też kierując w stanie nietrzeźwości z wynikiem ponad 1,2 promila i nie zatrzymując się do kontroli drogowej. Trudno tu dostrzec jakiekolwiek okoliczności łagodzące, a tym bardziej przemawiające za karami wolnościowymi. W dodatku ograniczenia wolności. Zdaniem Sądu Okręgowego kwestionowane rozstrzygnięcie niczego by go nie nauczyło. Tym bardziej, że trudno przypuszczać, że wykonał karę 2 lat ograniczenia wolności, polegającą na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie. Zwłaszcza, że identyczną wymierzono mu wyrokiem Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 13 września 2021 r. w sprawie o sygn. akt II K 518/21, postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2024 r. zamieniając ją na zastępczą karę pozbawienia wolności. Co więcej, dwóch z czterech przestępstw będących przedmiotem niniejszej sprawy dopuścił się w dniu 4 listopada 2021 r., a więc po daniu mu w/w szansy. Szansy, na jaką oskarżony niewątpliwie nie zasługuje, będąc sprawcą niepoprawnym i tak regularnie, jak i poważnie naruszającym porządek prawny.

120 Wniosek

121 Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonego J. Z. za czyn I. kary 1 roku pozbawienia wolności; za czyn II. 6 miesięcy pozbawienia wolności; za czyn III. 6 miesięcy pozbawienia wolności; za czyn IV. 6 miesięcy pozbawienia wolności; a także o orzeczenie kary łącznej 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

122 ☐ zasadny

123 ☐ częściowo zasadny

124 ☒ niezasadny

125 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

126 Wniosek był niezasadny.

127 Z opisanych niżej względów Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżony wyrok powinien być uchylony, dając możliwość skierowania sprawy na rozprawę, przeprowadzenia przewodu sądowego i orzeczenia kar, tak jednostkowych, jak i łącznej, które oskarżony mógłby zakwestionować. Uczynienie tego w tym momencie i zważywszy na istotne naruszenia proceduralne, których dopuścił się Sąd Rejonowy, pozbawiłoby oskarżonego w tej specyficznej sytuacji instancji odwoławczej.

128 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

129 4.1.

130 Wydanie korzystnego dla oskarżonego wyroku w trybie art. 338a kpk w sytuacji, gdy pozbawiono prokuratora możliwości złożenia sprzeciwu od kary, która była rażąco niewspółmierna.

131 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

132 Zaskarżony wyrok zapadł w trybie art. 338a kpk. Tymczasem niewątpliwie nastąpiło to w sposób wadliwy. Po pierwsze, sprawę skierowano na posiedzenie w tym przedmiocie nie na wniosek oskarżonego, ale z inicjatywy samego Sądu Rejonowego. Po drugie, wprawdzie zawiadomiono o nim prokuratora, a ten był wówczas nieobecny, jednak nie poinformowano go o rozstrzygnięciu, jakie miałoby zapaść i uniemożliwiono zajęcie stanowiska. Stało się tak dlatego, że dopiero wówczas, na posiedzeniu, obrońca oskarżonego złożył wniosek o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Biorąc pod uwagę treść art. 343a § 1 kpk, z którego wynika obowiązek doręczenia prokuratorowi odpisu wniosku, Sąd Rejonowy powinien odroczyć posiedzenie i przesłać mu odpis protokołu zawierającego w/w wniosek. Wówczas, po wielce prawdopodobnym wniesieniu sprzeciwu, wniosek nie zostałby uwzględniony i skierowano by sprawę na rozprawę. Tam, po przeprowadzeniu przewodu sądowego w całości, wydano by wyrok, który mogłyby zakwestionować wszystkie strony. W tym także oskarżony, który - przy istotnym naruszeniu przez Sąd Rejonowy przepisów postępowania - nie miał żadnego powodu, żeby kwestionować to korzystne dla niego rozstrzygnięcie. Wprawdzie prokurator zarzucił jedynie rażącą niewspółmierność kary, pomijając obrazę w/w przepisu, jednak - kierując się art. 440 kpk - Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że utrzymanie orzeczenia w tym kształcie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe i - biorąc pod uwagę konieczność skierowania sprawy na rozprawę i przeprowadzenia przewodu sądowego w całości - należało je uchylić i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

133 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

134 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

135 5.1.1.

136 Przedmiot utrzymania w mocy

137 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

138 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

139 5.2.1.

140 Przedmiot i zakres zmiany

141 Zwięźle o powodach zmiany

142 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

143 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

144 5.3.1.1.1.

145 ☐ art. 439 k.p.k.

146 Zwięźle o powodach uchylenia

147 5.3.1.2.1.

148 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

149 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

150 Zwięźle o powodach uchylenia

151 Jak już wyżej wskazano, Sąd Okręgowy - kierując się art. 440 kpk - doszedł do wniosku, że utrzymanie orzeczenia w tym kształcie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe i - biorąc pod uwagę konieczność skierowania sprawy na rozprawę i przeprowadzenia przewodu sądowego w całości - należało je uchylić i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Uwzględnienie apelacji prokuratora spowodowałoby, że dopiero teraz, na etapie postępowania odwoławczego, wymierzono by oskarżonemu bezwzględne kary pozbawienia wolności, od których nie mógłby się odwołać. W sytuacji, gdy doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, którego oskarżony nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji, da to obu stronom możliwość przedstawienia swoich stanowisk i podjęcia stosownych decyzji procesowych.

152 5.3.1.3.1.

153 Konieczność umorzenia postępowania

154 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

155 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

156 5.3.1.4.1.

157 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

158 Zwięźle o powodach uchylenia

159 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

160 Sąd Rejonowy powinien skierować sprawę na rozprawę i przeprowadzić przewód sądowy w całości, rozstrzygając o winie i ewentualnie karach. Tak jednostkowych, jak i łącznej, które będą uwzględniać wszystkie okoliczności - zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego. Powyższe pozwoli obu stronom przedstawić swoje stanowiska i - w zależności od wyniku postępowania - podjąć stosowne decyzje pro cesowe.

161 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

162 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

163 Przytoczyć okoliczności

164 6. Koszty Procesu

165 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

166 Przytoczyć okoliczności

167 II

168 Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Otwocku na rzecz adw. J. D. kwotę 1.033,20 złote, w tym podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Wprawdzie zaskarżony wyrok został uchylony, a sprawa przekazana Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, jednak z uwagi na złożenie wniosku i zasadność rozliczenia już w tym momencie należności w tym zakresie orzeczono jak powyżej. Wysokość wynagrodzenia wynikała z § 17 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

169 z dnia 14 maja 2024 r.

170 7. PODPIS

171 0.1.1.3 Granice zaskarżenia

172 Wpisać kolejny numer załącznika 1

173 Podmiot wnoszący apelację

174 Prokurator

175 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

176 Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 24 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt II K 1329/21

177 0.1.1.3.1 Kierunek i zakres zaskarżenia

178 ☐ na korzyść

179 ☒ na niekorzyść

180 ☐ w całości

181 ☒ w części

182 ☐

183 co do winy

184 ☒

185 co do kary

186 ☐

187 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

188 0.1.1.3.2 Podniesione zarzuty

189 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

190 ☐

191 art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

192 ☐

193 art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

194 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

195 ☐

196 art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

197 ☐

198 art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

199 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

200 ☒

201 art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

202 ☐

203 art. 439 k.p.k.

204 ☐

205 brak zarzutów

206 0.1.1.4. Wnioski

207 ☐

208 Uchylenie

209 ☒

210 zmiana