Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 lipca 2026 r., I C 221/25

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 lipca 2026 r., I C 221/25

Tekst

1 Sygn. akt I C 221/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 22 lipca 2026 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

4 Przewodniczący: SSO Ewa Ligoń-Krawczyk

5 Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Kocielnik

6 po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2026 r. w Warszawie

7 na rozprawie

8 sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w M.

9 przeciwko (...) Szpital (...) z siedzibą w U.

10 o zapłatę

11 I. zasądza od (...) Szpitala (...) z siedzibą w U. na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w M. kwotę 229.434,46 (dwieście dwadzieścia dziewięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery i 46/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, liczonymi od kwoty 228.972,38 (dwieście dwadzieścia osiem tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt dwa i 38/100) złotych od dnia 25 lutego 2025 roku do dnia zapłaty,

12 II. ustala, że powód wygrał proces w 100% i pozostawia rozliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku.

13 Sygn. akt I C 221/25

Uzasadnienie

14 wyroku z dnia 22 lipca 2026 r.

15 Pozwem z dnia 25 lutego 2025 r. wniesionym przeciwko (...) Szpitalowi (...) w U., (...) sp. z o.o. z siedzibą w M. wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym obowiązku zapłaty przez pozwanego na rzecz powoda kwoty 229 434,46 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot leczniczy, liczonymi od kwoty 228 972,38 zł od dnia wytoczenia powództwa, tj. od 25 lutego 2025 r., do dnia zapłaty.

16 W przypadku uznania przez Sąd, że nie zachodzą przesłanki do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i skierowania sprawy do rozpoznania w postępowaniu zwykłym, powodowa Spółka wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 229 434,46 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot leczniczy, liczonymi od kwoty 228 972,38 zł od dnia wytoczenia powództwa, tj. od 25 lutego 2025 r., do dnia zapłaty.

17 W każdym z tych przypadków wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i substytucji.

18 W uzasadnieniu pozwu wskazała, że (działając jeszcze pod firmą (...) Sp. z o.o. z siedzibą w U.) zawarła z pozwanym umowę na usługi w zakresie żywienia pacjentów Szpitala w systemie bemarowym, z pełną obsługą w ciągu 24 miesięcy – od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 1 lipca 2022 r. Podniosła, że umowa została wykonana bez zastrzeżeń co do jej realizacji. Za zakontraktowane usługi została pozwanemu faktura VAT, której jednak pozwany Szpital nie uregulował. Powodowa Spółka podała, że na kwotę 229 434,46 zł składają się kwota 159 637,47 zł tytułem należności głównej, kwota 69 334,91 zł tytułem należności odsetkowych oraz kwota 462,08 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności, która stanowi równowartość 100 euro obliczoną zgodnie ze średnim kursem euro NBP na dzień 29 października 2021 r. (pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym – k. 3-83).

19 Zarządzeniem z dnia 10 marca 2025 r. stwierdzono brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Sprawę nakazano zakreślić w rep. Nc i wpisać do rep. C. Od tego czasu postępowanie toczyło się w trybie zwykłym (zarządzenie z dnia 10 marca 2025 r. – k. 87).

20 W odpowiedzi na pozew z dnia 10 kwietnia 2025 r. pozwany Szpital wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniósł nadto zarzut przedawnienia roszczeń objętych pozwem, których termin wymagalności przypadł na dzień 2 listopada 2021 r. oraz 6 grudnia 2021 r., gdy tymczasem wniosek o zawezwanie do próby ugodowej został złożony w dniu 23 grudnia 2024 r. Pozwany powołał się przy tym na przepis art. 751 pkt 1 k.c.

21 W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż zgodnie z posiadanymi informacjami powszechną praktyką wśród kontrahentów podmiotów leczniczych jest otrzymywanie przez nich zapłaty od podmiotu (...) S.A. lub (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, który na podstawie odrębnych umów z konkretnym kontrahentem dokonuje zapłaty z tytułu wystawionej faktury VAT, a następnie prowadzi czynności windykacyjne wobec dłużnika, pozornie w imieniu wierzyciela, a w rzeczywistości – na swoją rzecz. Wskazał, że rozpatrywany przypadek oparty jest na umowie subpartycypacji zawartej przez powodową Spółkę z Funduszem Inwestycyjnym i powierzeniu w ramach tej umowy pełnomocnictwa do dochodzenia zobowiązań kancelarii prawnej wskazanej przez Fundusz. Zaznaczył, że jest to działanie w którym dochodzi do tzw. pozornego pełnomocnictwa dla kancelarii prawnej, gdzie wierzyciel pierwotny został zaspokojony przez profesjonalny podmiot, a dochodzenie należności na drodze sądowej jest tylko działaniem mającym niejednokrotnie poprawić stronę przychodową transakcji. Zarzucił, że wierzyciel pierwotny nie tylko został zaspokojony, ale także w konsekwencji zrezygnował z roszczenia wobec dłużnika, które przekazał podmiotowi trzeciemu. Fundusz, w zamian za uzyskane prawo do świadczeń określonych w umowie subpartycypacji (m.in.: kwoty głównej wierzytelności, należności ubocznych odsetek za opóźnienie itd. od dłużnika) zobowiązał się do zapłaty na rzecz kontrahenta, której dokonał. W stosunku do zobowiązania dłużnika wierzyciel wyzbył się na rzecz podmiotu trzeciego (Funduszu) uprawnień do otrzymywania przepływów pieniężnych i ponoszenia ryzyk z nim związanych. Podkreślił, że po dokonaniu płatności przez Fundusz wierzyciel wyłączył z bilansu wierzytelności objęte powództwem, co wynikało z przeniesienia praw do przepływów pieniężnych z portfela wierzytelności oraz pozyskania przez wierzyciela należności wynikających z faktur VAT wystawionych dłużnikowi. W rezultacie umowy zawartej z Funduszem wierzyciel dokonał na jego rzecz definitywnego zbycia praw do przepływów pieniężnych pochodzących od dłużnika, przy czym wierzyciel nie ponosi już ryzyka związanego z wysokością należności z portfela wierzytelności. Ryzyko to zostało przeniesione na Fundusz, który stał się podmiotem rzeczywiście uprawnionym do otrzymywania wpływów z wierzytelności. Zyskiem profesjonalnego podmiotu trzeciego są w tym wypadku należności z tytułu odsetek za opóźnienie (w transakcjach handlowych) oraz rekompensaty za koszty odzyskiwania wierzytelności.

22 Pozwany Szpital wskazał, że art. 54 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej zawiera generalny zakaz dokonywania czynności mających na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej i normuje zasady gospodarki samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, mając na celu ograniczenie handlu wierzytelnościami poprzez konieczność uzyskania zgody podmiotu, który utworzył dany zakład. W tym kontekście pozwany podniósł, że nie ma żadnej płaszczyzny porozumienia ze Spółką w celu modyfikacji swojego zobowiązania, gdyż nie ma ona już w tym własnego interesu – otrzymała swoją należność od podmiotu trzeciego i nie ma wpływu na dalsze losy przekazanej wierzytelności. Zaakcentował, że takie zjawisko powoduje, że i tak zła sytuacja finansowa szpitali publicznych jeszcze bardziej się pogłębia. Koncentrował się także na kwestii związanej z zasadami prowadzenia rachunkowości. Wskazał, że zawarcie umowy o subpartycypację wierzytelności wywołuje efekt taki, jak sprzedaż wierzytelności, a co za tym idzie należy zweryfikować m.in. czy według treści ksiąg rachunkowych po otrzymaniu przez powódkę finansowania od podmiotu trzeciego nadal istniało zobowiązanie po stronie Szpitala do zapłaty należności wynikających z wystawionych faktur VAT. W tym zakresie pozwany ostatecznie podkreślił, że roszczenie strony powodowej zostało de facto zaspokojone, a nawiązanie współpracy przez powódkę z podmiotem trzecim na wyżej opisanych warunkach należy kwalifikować jako zachowanie zmierzające do obejścia prawa, a tym samym nie zasługujące na ochronę prawną na podstawie art. 5 k.c.

23 Na koniec strona pozwana kwestionując zasadność dochodzonego roszczenia zapłaty kwoty 462,08 zł zaznaczyła, że celem ustawodawcy nie było wprowadzenie do porządku prawnego źródła dodatkowego zarobkowania dla wierzycieli i stwierdziła, że roszczenie to powinno zostać oddalone z uwagi na fakt, że domaganie się przez stronę powodową rekompensat stanowi nadużycie prawa w świetle art. 5 k.c. (odpowiedź na pozew – k. 92-95v).

24 W piśmie z dnia 25 kwietnia 2025 r. strona powodowa podniosła, że w niniejszej sprawie art. 751 pkt 1 k.c. nie ma zastosowania, w przeciwieństwie do ogólnej regulacji art. 118 k.c. wobec okresowego charakteru świadczenia pozwanego. Powodowa Spółka podała, że bieg terminu przedawnienia roszczeń dochodzonych pozwem upływał z końcem 2024 r., zaś postępowanie polubowne zostało zainicjowane przed końcem roku. Zaprzeczyła temu, ażeby osoba trzecia dokonała za pozwany Szpital spłaty zobowiązania objętego sporem. Zaznaczyła przy tym, że żaden z obowiązujących przepisów nie wyłącza możliwości pozyskania finansowania, tym bardziej jeśli regulacje takie skazywałyby podmioty współpracujące z samodzielnymi publicznymi zakładami opieki zdrowotnej na balansowanie na granicy wypłacalności. Dodała, iż ewentualne finansowanie, z którego mogły skorzystać Spółki nie ma żadnego przełożenia na istnienie zobowiązań objętych sporem. Podkreśliła również, że nawet wykazanie przez pozwany Szpital wnioskowanej przez niego tezy (zapłata przez osobę trzecią zobowiązań pozwanego), w żadnej mierze nie może prowadzić do zwolnienia pozwanego z obowiązku zapłaty należności objętych pozwem wobec – wynikającego z art. 54 ust. 5 i 6 u.d.l. – braku możliwości spłaty przez osobę trzecią zobowiązań samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, niezależnie od tego czy istnieje skuteczny tytuł prawny do dokonania takiej zapłaty. Finalnie, powodowa Spółka zauważyła, że kwota dochodzona tytułem rekompensaty za koszty odzyskania należności jest roszczeniem przewidzianym przepisami prawa, które aktualizuje się w momencie, w którym prawa podmiotowe naruszył sam pozwany poprzez niewykonanie zaciągniętego zobowiązania, tracąc jednocześnie możliwość powoływania się na klauzulę generalną przewidzianą art. 5 k.c. (replika na odpowiedź na pozew – k. 151-159, 171-179).

25 Powyższe stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie do czasu zamknięcia rozprawy w dniu 22 czerwca 2026 r. (pismo pozwanego – k. 190-193; pismo przygotowawcze powoda – wykonanie zobowiązania, stanowisko – k. 197-201; pismo pozwanego – k. 207-208; pismo przygotowawcze powoda – wykonanie zobowiązania Sądu – k. 240-247; protokół z rozprawy z dnia 22 czerwca 2026 r. – k. 256-257).

26 Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

27 W dniu 1 lipca 2020 r. – w trybie przetargu nieograniczonego, zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych – (...) Sp. z o.o. z siedzibą w U. zawarła z (...) Szpitalem (...) z siedzibą w U. (dalej: Szpital) umowę nr (...) Przedmiotem umowy były usługi w zakresie żywienia pacjentów Szpitala w systemie bemarowym z pełną obsługą. Usługi miały być realizowane w ciągu 24 miesięcy w okresie od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 1 lipca 2022 r. (§ 1 ust. 1 umowy).

28 Płatność wynagrodzenia nastąpić miała, w okresach miesięcznych, w terminie do 60 dni od daty doręczenia Zamawiającemu prawidłowo wystawionej przez Wykonawcę faktury VAT (§ 6 ust. 1-2 umowy).

29 Cena jednostkowa za 1 osobodzień/osobo-posiłek wynosiła 19,97 zł netto (§ 6 ust. 6 umowy).

30 Cena jednostkowa osobodnia/osobo-posiłku była stała i nie podlegała żadnym negocjacjom w okresie obowiązywania umowy z wyjątkiem okoliczności wskazanych w § 12 umowy.

31 Wartość umowy wynosiła 2 440 373,94 zł brutto w tym VAT – 8%, a 2 259 605,50 zł netto (§ 6 ust. 7 umowy).

32 W przypadku powstania zaległości w płatnościach wynikających z niniejszej umowy strony zgodnie oświadczyły, że spełnione przez Zamawiającego świadczenie zarachowane będzie w pierwszej kolejności na poczet zaległej należności głównej, a w następnej kolejności na poczet zaległych należności ubocznych. Jeżeli było kilka długów wymagalnych zaliczenie miało nastąpić na poczet wierzytelności najdawniej wymagalnej (§ 6 ust. 8 umowy).

33 W przypadku powstania zaległości w płatnościach obciążenie Zamawiającego należnościami ubocznymi następować miało wyłącznie po uprzednim wystawieniu przez Wykonawcę z tego tytułu noty księgowej obciążeniowej (noty odsetkowej) zawierającej wszystkie elementy wskazane w art. 21 ust. 1 ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. i przekazaniu jej oryginału do Zamawiającego (§ 6 ust. 9 umowy).

34 (dowód: umowa nr (...) z dnia 1 lipca 2020 r. – k. 19-29).

35 Z dniem 7 września 2020 r. nastąpiła zmiana nazwy i siedziby Wykonawcy z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w U. na (...) Sp. z o.o. z siedzibą w U..

36 Zmiana ta została uwzględniona Aneksem nr (...) z dnia 22 września 2020 r.

37 (dowód: aneks nr (...) do umowy z dnia 1 lipca 2020 r. – k. 53)

38 Aneksem nr (...) do ww. umowy z dnia 4 maja 2021 r. strony zmieniły cenę jednostkową za 1 osobodzień/osobo-posiłek podnosząc ją do kwoty 21,10 zł netto.

39 (dowód: aneks nr (...) z dnia 4 maja 2021 r. – k. 54)

40 Pismem z dnia 29 lipca 2021 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w U. wypowiedziała umowę z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 2021 r. Jako powód wypowiedzenia wskazano znaczny spadek żywionych pacjentów przy konieczności ponoszenia wysokich kosztów stałych.

41 W odpowiedzi na otrzymane wypowiedzenie Szpital, pismem z dnia 4 sierpnia 2021 r., poinformował Spółkę, że pismo wpłynęło do Szpitala w dniu 4 sierpnia 2021 r., a co za tym idzie termin wypowiedzenia upływa z dniem 30 września 2021 r. nie zaś z dniem 31 sierpnia 2021 r. Wskazał, że na skutek wypowiedzenia umowa wygasa z dniem 30 września 2021 r.

42 (dowód: pismo z dnia 29 lipca 2021 r. – k. 55; pismo z dnia 4 sierpnia 2021 r. – k. 56)

43 Z tytułu wykonanej usługi Spółka wystawiła Szpitalowi dwie faktury: w dniu 31 sierpnia 2021 r. na kwotę 79 525,71 zł brutto z terminem zapłaty na dzień 30 października 2021 r. (nr (...)) i w dniu 30 września 2021 r. na kwotę 80 111,76 zł brutto z terminem zapłaty na dzień 29 listopada 2021 r. (nr (...)).

44 Należności z powyższych faktur nie zostały uregulowane. .

45 (dowód: faktura VAT nr (...) – k. 59; faktura VAT nr (...) – k. 60; złożone na piśmie zeznania świadka S. U. – k. 230—233v)

46 W dniu 25 maja 2023 r. Spółka przesłała do Szpitala wniosek o polubowne rozwiązanie sporu wnosząc o zapłatę łącznej kwoty 189 333,08 zł, w tym 159 637,47 zł tytułem należności głównej i kwoty 29 695,61 zł tytułem odsetek za opóźnienie w zapłacie, w terminie do 23 czerwca 2023 r.

47 Kolejny wniosek został przesłany dnia 26 listopada 2024 r. W jego treści Spółka zwróciła się do Szpitala o dobrowolne uregulowanie kwoty 159 637,47 zł tytułem należności głównej oraz 63 922,54 zł tytułem odsetek za opóźnienie w zapłacie, w terminie do 10 grudnia 2024 r.

48 Powyższe pisma pozostały bez odpowiedzi.

49 (dowód: wniosek o polubowne rozwiązanie sporu z dnia 25 maja 2023 r. wraz z potwierdzeniem nadania – k. 63, 71; wniosek o polubowne rozwiązanie sporu z dnia 26 listopada 2024 r. wraz z potwierdzeniem nadania – k. 72, 76)

50 W dniu 23 grudnia 2024 r. Spółka skierowała wobec Szpitala wniosek o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie zapłaty kwoty 159 637,47 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych w kwocie 65 546,25 zł naliczonymi za okres od daty wymagalności do dnia 23 grudnia 2024 r. oraz dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych w wypadku dalszej zwłoki. Zaproponowała przy tym rozłożenie zaległości na cztery raty.

51 W toku posiedzenia jawnego dnia 20 lutego 2025 r. Szpital podniósł zarzut przedawnienia roszczenia zaznaczając, że nie ma możliwości zawarcia ugody o zaproponowanej treści. Z zarzutem tym nie zgodziła się Spółka, a wobec rozbieżności stanowisk co do przedawnienia należności stwierdzono, że do zawarcia ugody nie doszło.

52 (dowód: wniosek o zawezwanie do próby ugodowej – k. 78-80; protokół z posiedzenia jawnego z dnia 20 lutego 2025 r. – k. 81-82)

53 (...) Sp. z o.o. dokonała zmiany siedziby z U. na M..

54 (dowód: wydruk odpowiadający odpisowi pełnemu KRS (...) – k. 13-18)

55 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów, których wiarygodność nie była kwestionowana przez strony postępowania, tym samym brak było podstaw do jej podważenia przez Sąd. Sąd nie miał wątpliwości co do ich wartości dowodowej, bowiem tworzyły one spójną całość. Okoliczności faktyczne sprawy nie były sporne. Pozwany Szpital nie kwestionował zawarcia umowy z powodową Spółką, jej aneksowania oraz wysokości należności wynikającej z wystawionych faktur VAT. Nie negował faktu otrzymania faktur. Nie poddawał także w wątpliwości wskazanych w dokumentach dat wymagalności roszczeń.

56 Ustalając stan faktyczny Sąd w niewielkim zakresie oparł się na złożonych na piśmie zeznaniach świadka S. U., to jest jedynie w zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym, potwierdzającym fakt nieuregulowania należności z wystawionych przez powodową Spółkę faktur. Na wiarygodność nie zasługiwały natomiast te twierdzenia S. U., którymi próbował wykazać fakt sprzedaży wierzytelności dochodzonej niniejszym postępowaniem. Twierdzenia te bowiem były w zasadzie powtórzeniem stanowiska strony pozwanej i pozostały gołosłowne wobec okoliczności wynikających z pozostałego materiału dowodowego.

57 Zeznania świadka Z. Z. były lakoniczne a tym samym nieprzydatne nawet w tej części, w której potwierdził on brak powiązań powodowej Spółki z (...) S.A. lub (...) Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym, a to z przyczyn jakie legły u podstaw uwzględniania powództwa – o czym w dalszej części uzasadnienia.

58 Dalsze wnioski dowodowe strony pozwanej, a dotyczące księgowości i rachunkowości powodowej Spółki, zawarte w treści odpowiedzi na pozew w punktach 14-15 (k. 93), nie były istotne dla rozstrzygnięcia sporu. Na podstawie zebranego materiału dowodowego możliwe było dokonanie ustaleń faktycznych, które pozwalały w sposób kategoryczny rozstrzygnąć o żądaniu pozwu i przesądzić o spornych okolicznościach. Z tych względów dopuszczenie kolejnych dowodów prowadziło by jedynie do zbędnego przedłużania postępowania.

59 Ponad to dowody z dokumentów lub kopii dokumentów zgromadzone w aktach sprawy, a niewskazane powyżej, jako niemające istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy sąd pominął.

60 Sąd Okręgowy zważył, że co następuje:

61 Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

62 Powodowa Spółka żądała zasądzenia od pozwanego Szpitala kwoty 229 434,46 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot leczniczy, liczonymi od kwoty 228 972,38 zł od dnia wytoczenia powództwa, tj. od 25 lutego 2025 r., do dnia zapłaty. Wskazała przy tym, że na żądaną kwotę składają się kwota 159 637,47 zł tytułem należności głównej, kwota 69 334,91 zł tytułem należności odsetkowych oraz kwota 462,08 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności, która stanowi równowartość 100 euro obliczoną zgodnie ze średnim kursem euro NBP na dzień 29 października 2021 r..

63 Tak sformułowane żądanie pozwu było w pełni zasadne. Nie było przy tym sporu co do tego, iż strony łączyła umowa o świadczenie usługi w zakresie żywienia pacjentów Szpitala w systemie bemarowym z pełną obsługą w ciągu 24 miesięcy, usługa została spełniona, zaś pozwany nie wywiązał się ze zobowiązania do zapłaty za jej wykonanie.

64 Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powołując się przy tym na przepis art. 751 pkt 1 k.c..

65 Odnosząc się do powyższego zarzutu należy wskazać, iż dochodzone roszczenie dotyczy wynagrodzenia za usługi żywienia pacjentów świadczone przez powoda na podstawie umowy nr (...) Zgodnie z § 6 ust. 2 umowy wynagrodzenie było rozliczane miesięcznie, na podstawie faktur wystawianych przez Wykonawcę. Jego wysokość nie była przy tym z góry ustalona, lecz zależała od rzeczywistej liczby osób oraz liczby wydanych posiłków w danym miesiącu, przemnożonych przez ustaloną stawkę jednostkową. Tym samym w każdym miesiącu powstawało odrębne zobowiązanie pozwanego do zapłaty wynagrodzenia, którego wysokość była ustalana dopiero po wykonaniu usług za dany okres. Tak ukształtowane zobowiązanie ma charakter świadczenia okresowego.

66 Dodatkowo, art. 751 pkt 1 k.c. przewiduje dwuletni termin przedawnienia jedynie dla kategorii roszczeń wskazanych w tym przepisie i nie może być stosowany do roszczeń, które nie mieszczą się w jego zakresie. Do tej kategorii nie można zaliczyć przedmiotowego roszczenia, bowiem powódka zobowiązała się do okresowego zapewniania żywienia pacjentów pozwanego, zaś pozwany do zapłaty wynagrodzenia ustalanego za każdy kolejny miesiąc świadczenia usług. Poszczególne należności były więc kolejnymi, okresowymi świadczeniami pieniężnymi wynikającymi z trwającego stosunku zobowiązaniowego i nie stanowiły wynagrodzenia za wykonane czynności w rozumieniu art. 751 pkt 1 k.c.

67 W konsekwencji do roszczenia powódki nie znajduje zastosowania szczególny, dwuletni termin przedawnienia określony w art. 751 pkt 1 k.c. Zastosowanie ma natomiast art. 118 k.c., zgodnie z którym roszczenia o świadczenia okresowe oraz roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z upływem trzech lat.

68 Skoro zatem terminy płatności faktur przypadały na 30 października 2021 r. oraz 29 listopada 2021 r., trzyletni termin przedawnienia tych roszczeń upływał odpowiednio z końcem 2024 r. Przed jego upływem powódka wszczęła postępowanie polubowne, co skutkowało zawieszeniem biegu przedawnienia, a w konsekwencji w chwili wniesienia pozwu, tj. 25 lutego 2025 r., dochodzone roszczenia nie były przedawnione.

69 Zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego nie podlegał zatem uwzględnieniu.

70 Przechodząc do istoty sporu wskazać należy, że zgodnie z art. 353 § 1 i 2 k.c. zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu lub zaniechaniu. Stosownie zaś od art. 354 §1 k.c. dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. Art. 56 k.c. stanowi natomiast, że czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.

71 Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że źródłem zobowiązania może być umowa, a porozumienie stron dopełniają między innymi przepisy ustawy. Dłużnik obowiązany jest wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią. Pozwany Szpital zawarł umowy o świadczenie usługi w zakresie żywienia pacjentów Szpitala i jako odbiorca usługi obowiązany był za nią zapłacić. Brak było wątpliwości co do podstawy odpowiedzialności.

72 Pozwany podjął próbę kwestionowania zasadności dochodzonego pozwem roszczenia dowodząc, iż ze względu na dofinansowanie, z którego korzysta powódka, zaciągnięte przez niego zobowiązanie zostało już zaspokojone, jednakże zarzuty te były nieuzasadnione.

73 W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy bezspornie można stwierdzić, iż powódka w sierpniu i wrześniu wykonała zamówioną przez Szpital usługę, a następnie wystawiła i dostarczyła faktury, które kolejno nie zostały przez pozwanego opłacone. W toku niniejszego procesu pozwany Szpital nie zdołał wykazać, ażeby począwszy od chwili wystawienia przez powodową Spółkę faktur VAT aż do dnia zamknięcia rozprawy, wierzytelności objęte sporem zostały przeniesione na jakikolwiek podmiot trzeci, w tym wskazywaną przez pozwany Szpital spółkę (...) bądź fundusz R.. Powodowa Spółka pozostawała i pozostaje jedynym wierzycielem pozwanego z tytułu wystawionych faktur VAT, a przysługujące jej z tego tytułu należności nie wygasły ani nie zostały skutecznie zbyte. Bez znaczenia dla powyższego pozostaje ewentualna współpraca powódki z podmiotami sektora usług finansowych, mająca na celu finansowanie lub kredytowanie jej bieżącej działalności. Obowiązujące przepisy prawa nie wprowadzają żadnych ograniczeń w tym zakresie, a korzystanie przez przedsiębiorców z instrumentów finansowych w celu zachowania płynności finansowej, zwłaszcza w realiach długotrwałych opóźnień w regulowaniu należności przez dłużników – tak jak w sprawie niniejszej, należy uznać za zjawisko typowe i racjonalne w profesjonalnym obrocie gospodarczym.

74 W tym miejscu należy podkreślić, że zarzut pozwanego oparty na art. 54 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej należy uznać za całkowicie bezzasadny.

75 W ocenie Sądu jest on w istocie próbą uchylenia się od odpowiedzialności poprzez powoływanie się na rzekome praktyki polegające na regulowaniu zobowiązań samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przez osoby trzecie, działające w ramach konstrukcji faktycznie zmierzających do zmiany wierzyciela, czyli sprzecznych z ww. przepisem. Pokrycie zobowiązań pozwanego Szpitala przez podmiot trzeci nie prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania pozwanego wobec powodowej Spółki. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądów powszechnych, w tym Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zastosowanie art. 356 § 2 k.c. w odniesieniu do zobowiązań samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej jest wyłączone w sytuacji, gdy zapłata przez osobę trzecią pozostaje w związku z jakąkolwiek czynnością prawną mającą na celu zmianę wierzyciela, dokonaną bez wymaganej zgody podmiotu tworzącego (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 29 października 2020 r., V ACa 687/18). Dopóki zatem nie została wyrażona zgoda, o której mowa w art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej, niedopuszczalne jest – na jakiejkolwiek podstawie prawnej – zastąpienie dotychczasowego wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej innym podmiotem, również w szerokim, funkcjonalnym znaczeniu tego pojęcia. W konsekwencji, ewentualne działania podmiotów trzecich nie mogły skutecznie prowadzić ani do zmiany wierzyciela, ani do zwolnienia pozwanego Szpitala z obowiązku zapłaty należności na rzecz powódki. Co więcej, argumentacja pozwanego Szpitala jest niespójna, bowiem powołany przez niego przepis ma na celu ochronę samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przed niekontrolowanym obrotem wierzytelnościami, a nie stworzenie po stronie tych podmiotów mechanizmu uchylania się od wykonania istniejących i wymagalnych zobowiązań wobec wierzycieli. Skoro powódka pozostaje niezmiennie wierzycielem pozwanego, a do skutecznej zmiany wierzyciela nie doszło, powoływana przez pozwanego regulacja nie tylko nie wyłącza zasadności dochodzonego roszczenia, lecz wręcz potwierdza legitymację powódki do wystąpienia z roszczeniem o zapłatę na jej rzecz.

76 Niezależnie więc od dodatkowego finansowania, z którego powódka skorzystała ze względu na nierzetelne zachowanie zamawiającego, jedynym zobowiązanym podmiotem do uregulowania przedmiotowych faktur był pozwany Szpital, jako odbiorca zmówionej usługi żywienia pacjentów. Wysokość dochodzonego świadczenia wynikała więc z dołączonych do akt sprawy, a dostarczonych przez powódkę i nieopłaconych przez pozwanego faktur VAT w łącznej wysokości 159 637,47 zł.

77 W tym miejscu wskazać jednocześnie należy, że na roszczenie pozwu składała się także niekwestionowana co do wysokości kwota 69 334,91 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych naliczonych za okres opóźnienia w zapłacie należności objętych przedmiotowymi fakturami VAT – w przypadku faktury (...) na kwotę 79 525,71 zł od dnia 2 listopada 2021 r. do dnia 24 lutego 2025 r., a w przypadku faktury (...) na kwotę 80 111,76 zł od dnia 6 grudnia 2021 r. do dnia 24 lutego 2025 r. W sprawie niniejszej nie ulegało wątpliwości, że umowa zawarta między pozwanym a powodową Spółką miały charakter transakcji handlowych – jej przedmiotem była bowiem odpłatna usługa żywienia pacjentów, a strony kontraktów były przedsiębiorcami. W tym kontekście, wobec braku terminowej zapłaty przez pozwanego kwot wynikających z wystawionych faktur VAT, druga strona umowy nabyła uprawnienie do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych. Roszczenie strony powodowej w tym zakresie było uzasadnione w całości – powódka należycie wykazała istnienie i wysokość zgłoszonego roszczenia, albowiem załączyła dokumenty które w dostateczny sposób okoliczności te potwierdziły. Powódka wykazała, iż pozwany nie uregulował płatności w terminach wynikających z wystawionych faktur VAT. Pozwany natomiast nie zakwestionował faktu wykonania przez powódkę określonej umową usługi. W konsekwencji Sąd uznał, iż doszło do spełnienia przesłanek określonych w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1790), bowiem powódka spełniła swoje świadczenia w zakresie świadczenia usługi żywienia pacjentów na rzecz pozwanego i nie otrzymała od niego zapłaty w terminach określonych w wystawionych fakturach.

78 Nadto zdaniem sądu, powódce przysługiwało roszczenie z tytułu rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności wynikające z art. 10 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1790), a mianowicie kwota 462,08 zł stanowiąca równowartość 100 euro i obliczona zgodnie ze średnim kursem NBP na dzień 29 października 2021 r., a więc ostatni dzień roboczy miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. W tym miejscu należy dodać, iż powstanie roszczenia o stałą kwotę rekompensaty kosztów odzyskania należności w żaden sposób nie jest uwarunkowane powstaniem jakiegokolwiek uszczerbku po stronie wierzyciela w związku z niewykonaniem zobowiązania w terminie. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w uchwale z dnia 11 grudnia 2015 r. (III CZP 94/15), zgodnie z którym rekompensata za koszty odzyskiwania należności, przewidziana w art. 10 ust. 1 ustawy, przysługuje wierzycielowi bez konieczności wykazania, że koszty te zostały poniesione. Konsekwencją powyższego jest możliwość dochodzenia przez powódkę roszczenia 100 euro z tytułu nieopłaconych faktur.

79 W ocenie Sądu, pozwany Szpital, nie regulując należności w terminie, sam naruszył zasady współżycia społecznego, nie może zatem korzystać z ochrony wynikającej z art. 5 k.c. To niesumiennie i oczywiście niewłaściwe postępowanie pozwanego Szpitala doprowadziło do zainicjowania procesu i powstania związanych z nim kosztów. Pozwany, z uwagi na swoje postępowanie, nie zasługuje więc na potraktowanie go w uprzywilejowany sposób, a w rezultacie na zwolnienie go z obowiązku zapłaty rekompensaty przeciwnikowi. Należy podkreślić, że pozwany Szpital, zamawiając u strony powodowej usługę, znając swoje możliwości finansowe i ograniczenia wynikające z refundowanego sytemu zapłaty za udzielane świadczenia, obowiązany był tak ukształtować stosunek zobowiązaniowy, aby uwzględniał on realia w zakresie czy to ilości zamawianego towaru, czy też terminu płatności. To na Szpitalu ciążył obowiązek takiego gospodarowania uzyskanymi środkami, aby posiadać aktywa na bieżące regulowanie należności, nie zaś jego kredytowanie przez kontrahentów, wbrew ich woli i ustaleniom umownym. Należy również zaznaczyć, że faktem znanym Sądowi z urzędu jest nieregulowanie przez pozwanego należności wobec swych kontrahentów, o czym świadczą liczne procesy sądowe. Jego obowiązkiem jest więc zaciąganie jedynie takich zobowiązań, które będzie w stanie realizować. To na nim bowiem podmiocie ciąży obowiązek takiego gospodarowania uzyskanymi środkami, aby posiadać środki na bieżące regulowanie należności wobec swoich kontrahentów. Niedopuszczalnym jest przenoszenie kosztów finansowania działalności pozwanego na inne podmioty. Są one uczestnikami obrotu gospodarczego, których celem i zadaniem jest osiąganie zysku. Do zakresu ich działalności nie należy kredytowanie działalności innych jednostek, nawet takich, jakimi są szpitale.

80 Podsumowując, skapitalizowane odsetki powstały z należności głównej wynikającej z transakcji handlowej, a po ich kapitalizacji stały się należnością główną – z transakcji handlowej, a co za tym idzie powódka uprawniona była do żądania zasądzenia całej żądanej pozwem kwoty obejmującej należność główną, odsetki oraz kwotę tytułem rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności wraz z odsetkach ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 4 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1790).

81 W tych okolicznościach uznając powództwo za zasadne Sąd uwzględnił żądanie pozwu i zasądził żądaną kwotę oraz orzekł o odsetkach ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 4 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1790). Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Sąd miał przy tym na uwadze, że formułując żądanie pozwu strona powodowa wniosła o zasądzenie dalszych odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym od dnia wytoczenia powództwa, a co za tym idzie Sąd zasądził ww. odsetki – zgodnie z żądaniem pozwu – od dnia wniesienia pozwu, a więc od dnia 25 lutego 2025 r., do dnia zapłaty.

82 Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt I wyroku uwzględniając żądanie pozwu w całości.

83 Biorąc pod uwagę wynik niniejszego postępowania, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu określoną w art. 98 § 1 k.p.c., należało przyjąć, że powódka wygrała proces w 100% i na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. szczegółowe wyliczenie kosztów postępowania Sąd pozostawił Referendarzowi Sądowemu.

84 SSO Ewa Ligoń-Krawczyk