Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 14 października 2025 r., II Ca 1516/24

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 14 października 2025 r., II Ca 1516/24

Tekst

1 Sygnatura akt II Ca 1516/24

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 24 września 2024 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy z powództwa (...) spółki akcyjnej w W. przeciwko P. K. o zapłatę (sygn. akt I C 512/23):

3 1. uchylił wyrok zaoczny z dnia 6 listopada 2023 r. w zakresie punktów I i III;

4 2. oddalił powództwo;

5 3. ustalił, że pozwany wygrał postępowanie w całości, zaś szczegółowe rozliczenie kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu obciążających powoda pozostawia referendarzowi sądowemu.

6 Powyższe rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji oparł na ustalonym stanie faktycznym i rozważaniach przedstawionych w pisemnym uzasadnieniu wyroku na k. 151v – 156 akt sprawy, które sąd okręgowy czyni integralną częścią swojego rozstrzygnięcia.

7 Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, zaskarżając orzeczenie sądu rejonowego w części oddalającej powództwo i w zakresie kosztów postępowania, zaskarżonemu wyrokowi zarzucając:

8 1. obrazę prawa materialnego tj.:

9 -

10 353¹ k.c. w zw. z art. 65 k.c. w zw. z pkt 1.3 Umowy z dnia 16.10.2020 r. nr (...) poprzez ingerencję w stosunek umowny stron i dokonanie oceny umowy kompensowanej przedmiotową umową pod kątem klauzul niedozwolonych, podczas gdy umowa ta nie stanowi podstawy dochodzenia roszczeń w niniejszym postępowaniu, a strony ustaliły stosunek zobowiązaniowy wedle swego uznania;

11 - art. 720 § 1 k.c. poprzez brak zasądzenia zwrotu pożyczki do wysokości kwoty nominalnej wraz wynagrodzeniem powoda pomimo zobowiązania umownego pozwanego do zwrotu rzeczonej kwoty,

12 -

13 art. 385 ( 1) § 1 k.c. w zw. z art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 12 mają 2011 r. o kredycie konsumenckim („u.k.k.”) poprzez jego błędną wykładnię skutkującą nieuzasadnionym przyjęciem, że postanowienia umowy pożyczki w szczególności w zakresie: opłaty za tzw.(...) opłaty przygotowawczej oraz wynagrodzenia prowizyjnego są abuzywne, pomimo, że ustawa nie zakazuje powódce pobierać w/w opłat, strony ułożyły stosunek prawny wedle swego uznania, a postanowienia umowy są sformułowane w sposób jednoznaczny, jasny i precyzyjny, a ponadto usługa (...) jest całkowicie fakultatywna wybierana na etapie składania wniosku, z kolei opłata przygotowawcza oraz wynagrodzenie prowizyjne jest świadczeniem wpisanym wprost i w sposób jasny co wyklucza kontrolę abuzywności, a ponadto koszty te mieszczą się w kryterium ustawowym maksymalnych kosztów pozaodsetkowych, przez co ewentualne naruszenie interesów konsumenta nie ma charakteru „rażącego”;

14 -

15 art. 10 ustawy z 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe w zw. z art. 6 k.c. poprzez nieuprawnioną ingerencję w stosunek podstawowy w sytuacji, gdy powództwo zostało oparte na podstawie weksla in blanco, a tym samym sprawa niniejsza zyskała charakter sprawy wekslowej powodując, iż obowiązek udowodnienia wad wypełnionego weksla, niezgodności z deklaracją wekslową czy też nieistnienia zobowiązania, bądź wykazana, iż zobowiązanie to nie opiewa na kwotę wskazaną w treści weksla zgodnie z zawartym przez strony porozumieniem, a także w zakresie zarzutu niewykazania konkretnych i realnych kosztów poniesionych w związku z zawarciem umowy obarcza stronę pozwaną;

16 2. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią materiału dowodowego polegająca na przyjęciu, że koszty związane z opłatą przygotowawczą, prowizją oraz wynagrodzeniem za (...) są abuzywne, podczas gdy przedmiotowa umowa kosztów takich nie przewiduje;

17 3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, a to:

18 - art. 321 § 1 k.p.c. poprzez wyrokowanie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu i uznanie postanowień umowy nie stanowiącej podstawy roszczenia powódki za niedozwolone, co w efekcie przełożyło się na oddalenie powództwa w całości.

19 Wobec powyższego skarżący wniósł o:

20 1. zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 9066,27 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od dnia 11.09.2022 r. do dnia zapłaty;

21 2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

22 3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie zgodnie z treścią art. 98 § 1¹ k.p.c.;

23 4. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

24 W uzasadnieniu apelacji strona powodowa rozwinęła powyższą argumentację.

25 Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

26 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

27 Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie.

28 Wstępnie zauważyć należało, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, a sąd okręgowy w postępowaniu apelacyjnym nie przeprowadził postępowania dowodowego. Ustawodawca w takiej sytuacji w art. 505¹³ § 2 k.p.c. przewidział, że jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.

29 Bacząc na powyższe oraz dokonując ponownej merytorycznej oceny zasadności żądania zważając na jego treść i zakreśloną podstawę faktyczną powództwa zauważyć trzeba iż strona powodowa odpowiedzialności pozwanej z tytułu zapłaty upatrywała w odpowiedzialności wekslowej, tym samym podstawę prawną żądania pozwu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz. U. z 1936 r., nr 37, poz. 282).

30 Niewątpliwie zobowiązanie wekslowe ma charakter abstrakcyjny, zatem jest oderwane od swej przyczyny prawnej (causa), stanowiącej gospodarczą przyczynę wystawienia weksla, w tym nie ma wpływu na ważność zobowiązania wekslowego fakt, że nie został osiągnięty cel, dla którego wystawiono weksel (A. Szpunar, Komentarz do prawa wekslowego i czekowego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2001, s. 28 – 32; A. Wolter [w]: Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1998).

31 Z tych względów powódka jako posiadacz wystawionego weksla in blanco w procesie wekslowym zasadniczo nie ma obowiązku wykazywać podstawy gospodarczej zobowiązania wekslowego czy tego, że ta podstawa istniała. Kto dochodzi zapłaty jako wierzyciel wekslowy musi przedłożyć dokument weksla, na który się powołuje oraz wykazać swą tożsamość z osobą remitenta, a to powódka uczyniła przedkładając dokument na k. 8 akt.

32 Pozwany, zawierając z powodową spółką umowę pożyczki z dnia 16 października 2020 r. nr (...) (k. 4 - 7) – stanowiącą podstawę dochodzonego roszczenia – którą zabezpieczał wystawiony weksel in blanco, występował niewątpliwie w charakterze konsumenta w rozumieniu art. 22¹ k.c.

33 Dostrzec w tym miejscu należało, że nie miały jednak w przedmiotowym postępowaniu zastosowania przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu z udziałem konsumentów (art. 458¹⁴ i n. k.p.c.). W myśl bowiem art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, która to ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 1 lipca 2023 r., w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie stosuje się przepisów art. 458¹⁴ -458¹⁶, art. 505¹⁸, art. 505¹⁹ oraz art. 569 § 1 k.p.c., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Pozew w niniejszej sprawie został zaś złożony w dniu 13 stycznia 2023 r.

34 Okoliczność, że pozwany występował w charakterze konsumenta jest o tyle istotna, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy wchodzące w zakres stosowania Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. UE.L. 1993.95.29) – a do umowy stron dyrektywa znajduje zastosowanie - mają nieuczciwy charakter i by dokonawszy takiego badania, zniwelować brak równowagi pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą, o ile sąd ów posiada niezbędne ku temu informacje dotyczące stanu prawnego i faktycznego (zob. wyrok z 13 września 2018 r. Profi Credit Polska C-176/17, EU:C:2018:711, pkt 42; z dnia 21 kwietnia 2016 r., Radlinger i Radlingerová, C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 52 oraz z dnia 21 grudnia 2016 r., Gutiérrez Naranjo i in., C-154/15, C-307/15 i C-308/15, EU:C:2016:980, pkt 58). W sprawie, gdzie pozwanym jest konsument, także wynikająca z art. 76 Konstytucji RP regulacja dotycząca obowiązku zapewnienia jego skutecznej ochrony przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi, wymaga, aby sądy mogły badać zgodność z prawem postanowień umowy o pożyczkę konsumencką zabezpieczoną wekslem własnym in blanco (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2020 r., I NSNc 22/20). Jak zaś wyjaśnił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 7 listopada 2019 r. wydanym w sprawach C 419/18 i C 483/18, jakkolwiek nie ma przeszkód, aby weksel in blanco stanowił sposób zabezpieczenia roszczeń wobec konsumenta, to jednak jeżeli okoliczności związane z roszczeniem wekslowym budzą wątpliwości sądu, przedsiębiorca obowiązany jest przedstawić dokumenty stwierdzające treść umowy głównej lub porozumienia wekslowego, o ile nie znalazły się one już wcześniej w aktach sprawy. Realizacji tego obowiązku służy art. 485 § 2 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 września 2021r., zgodnie z którym jeżeli dłużnikiem jest konsument, niezbędne jest przedstawienie wraz z pozwem umowy, z której wynika roszczenie zabezpieczone wekslem, wraz z deklaracją wekslową i załącznikami. W treści pozwu skierowanego przeciwko osobie fizycznej zamieszcza się oświadczenie o tym, czy roszczenie dochodzone pozwem powstało w związku z umową zawartą z konsumentem.

35 W rozpatrywanej sprawie z uwagi na skierowanie przez powódkę roszczenia przeciwko konsumentowi sąd zobowiązany był zbadać z urzędu zgodność z prawem postanowień umowy z dnia 16 października 2020 r., nr (...), którą zabezpieczał weksel in blanco, w tym ocenić, czy opłaty przewidziane w związku z udzieleniem pożyczki, zarówno nałożone w ramach tej pożyczki, jak i w ramach pożyczek tego samego podmiotu nią refinansowanych, były dopuszczalne pod względem prawnym. Sąd powinien brać pod uwagę nieważność czynności prawnej lub postanowień danej umowy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.

36 W rozpoznawanej sprawie niekwestionowany był fakt, że umowa, na podstawie której został wypełniony weksel stanowiący podstawę powództwa, została zawarta na spłatę należności umowy pożyczki zaciągniętej u powodowej spółki, to jest umowy nr (...) z dnia 4 marca 2020 r. (k. 93 – 100). Wskazana umowa z dnia 4 marca 2020 r. została z kolei zawarta częściowo (co do kwoty 4.255,28 zł) na spłatę umowy stron nr (...) z dnia 19 listopada 2018 r. (k. 80 – 84), z których zobowiązania były postawione w stan wymagalności. Nadto strony zawarły umowy: (...) z dnia 25 kwietnia 2018 r. (k. 72 – 79) oraz (...) z dnia 19 czerwca 2019 r. (k. 85 – 92). Pożyczka wynikająca z umowy z dnia 19 czerwca 2019r. została w całości spłacona (vide pismo powoda z dnia 19 listopada 2022 r., k. 115). Nadto w piśmie procesowym z dnia 10 lipca 2024 r. powodowa spółka wskazała (k. 120), że na dzień wystosowania powołanego pisma pozwany na poczet spornej umowy z dnia 16 października 2020 r., wpłacił kwotę 9.081 zł.

37 Pozwany zarzucił, że powód nie wykazał, iż wypełnił weksel zgodnie z załączoną deklaracją wekslową, a nadto sporna umowa nie została mu skutecznie wypowiedziana. Pozwany wskazywał nadto, że obowiązkiem kredytodawcy jest dokonanie oceny zdolności kredytowej konsumenta, czego nie dokonał, dlatego w niniejszym przypadku zastosowanie znajduje sankcja kredytu darmowego. Podniósł nadto, że umowa została zawarta w sposób rażąco naruszający zasady współżycia społecznego.

38 Nie budziło nadto wątpliwości, że okoliczności sprawy nie uprawniały do stwierdzenia, jak chciał tego pozwany, że zastosowanie miała w niniejszej sprawie sankcja kredytu darmowego, o której mowa w przepisie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Pozwany nie złożył w ogóle powódce oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i już z tego względu brak było podstaw do zastosowania sankcji tego kredytu w stosunku do spornej umowy pożyczki.

39 Dalej należało przejść do pozostającej w postępowaniu apelacyjnym spornej kwestii klauzul abuzywnych, w zakresie rażąco wygórowanych kosztów pozaodsetkowych, w tym prowizji oraz opłaty za (...), w umowie (...), na której spłatę była przeznaczona sporna umowa (...), a także (...), na której częściową spłatę przeznaczona była umowa z dnia 4 marca 2020 r. ( (...)). Sąd jest bowiem uprawniony do badania innych stosunków prawnych, na poczet rozliczenia których strony zawarły kolejną czy kolejne umowy pożyczki. Nie budzi wątpliwości, że aspekt rażąco wygórowanych kosztów i stanowiących klauzule abuzywne postanowień umownych powinien być zatem zbadany zarówno w odniesieniu do umowy (...), jak i do umowy (...). Pozwany, z uwagi na przymus ekonomiczny, sfinansował bowiem z pożyczki (...) wymagalne zaległości wynikające z umowy (...), z której środki posłużyły z kolei do spłaty zobowiązań z pożyczki (...). Ważność zatem umowy z dnia 16 października 2020r. należy rozpatrywać w kontekście celu, jaki finalnie legł u podstaw jej zawarcia, a także przy uwzględnieniu treści art. 58 § 1 k.c., zgodnie z którym czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.

40 W ocenie sądu okręgowego analiza dokumentów załączonych do akt sprawy przekonuje o tym, iż zawierając z pozwanym umowę nr (...) powód zmierzał do obejścia prawa. Pozwany zawarł poprzednio z powodową spółką kilka umów pożyczki, w tym nr (...) oraz (...), na kwoty odpowiednio 3.000 zł – przy czym całkowita kwota do zapłaty wyniosłą 6.948 zł - oraz 8.500 zł (całkowita kwota do zapłaty – 19.728 zł). W umowie (...) przewidziano prowizję w wysokości 2.071 zł, oraz opłatę za (...) – 800 zł, co łącznie dało kwotę 2.871 zł. Jeśli idzie o postanowienia o kosztach okołodsetkowych umowy (...), umowa ta przewidywała kwotę 7.271 zł tytułem prowizji oraz 1.100 zł w ramach usługi (...)– zatem łącznie 8.371 zł. Ostatecznie uznać zatem należy, że żądając zapłaty kwoty 9066,27 zł w niniejszym postępowaniu z umowy z dnia 16 października 2020r., powód żąda pośrednio sfinansowania powyższych kosztów, które łącznie wyniosły 11.242 zł, a więc kwotę przewyższającą żądanie pozwu. Umowa (...) została zawarta bowiem częściowo na poczet spłaty umowy pożyczki (...).

41 Z uwagi na zestawienie kwot pożyczek oraz kosztów naliczonych uznać należało, że kwoty okołoodsetkowe naliczone przez pożyczkodawcę stanowią obejście przepisów o odsetkach ustawowych. Wskazać dodatkowo należy, że okoliczność, w której opłata nie przekracza maksymalnego limitu nie wyłącza kontroli postanowień wzorca umowy, które odnoszą się do takich kosztów, pod kątem skuteczności ich inkorporacji do stosunku prawnego i pod kątem ich abuzywności (tak: T.Czech, artykuł M.Pr.Bank.2016.2.52). Jak zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 września 2020 r. (II CNP 1/20), w kontekście art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim okoliczność, iż dane postanowienie umowne mieści się co do zasady w granicach określonych ustawą, nie wyłącza uznania go za niedozwolone w stosunku z konsumentem (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 stycznia 2015 r. w połączonych sprawach C-482/13, C-484/13, C-485/13 i C-487/13 oraz wyrok z dnia 3 września 2020 r. w połączonych sprawach C-84/19, C-222/19, C-252/19). Stanowisko to potwierdził w uchwałach z dnia 27 października 2021 r. (III CZP 43/20 i IIII CZP 42/20) Sąd Najwyższy stwierdzając, iż okoliczność, że pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie przekraczają wysokości określonej w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie wyłącza oceny, czy postanowienia określające te koszty są niedozwolone.

42 Potwierdzając prawo firm pożyczkowych do pobierania prowizji z tytułu udzielenia pożyczki, uznać jednocześnie należy, że ich wysokość musi być uzasadniona treścią łączącego strony stosunku. Wyznaczenie ustawą ograniczeń w postaci maksymalnego pułapu tego rodzaju opłat nie oznacza pełnej swobody czy dowolności w ich kształtowaniu do wysokości wyznaczonych ustawą granic. Ustawodawca wprowadza tylko nieprzekraczalny, maksymalny dopuszczalny prawem poziom tego rodzaju należności umownych, w ramach którego pożyczkodawca może zastrzegać opłaty, które muszą jednak znajdować racjonalne odniesienie do faktycznie ponoszonych przez niego kosztów i nie mogą być zastrzegane w nadmiernie wygórowanej wysokości. Przedsiębiorca udzielający pożyczki konsumentowi powinien zadbać o to, aby zachowane zostały rozsądne proporcje między wysokością pobieranych odsetek, opłat i prowizji, a wysokością pożyczonej sumy i wyważyć interesy stron umowy.

43 Przede wszystkim trzeba mieć na względzie, że zastrzeżenie prowizji w rażąco wygórowanej wysokości stanowi próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, a więc może być oceniane jako działanie, które godzi w dobre obyczaje oraz narusza interesy pozwanego jako konsumenta, zatem może stanowić niewiążącą pozwaną klauzulę abuzywną w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. Wprawdzie wskazane wyżej opłaty dodatkowe mieszczą się w ramach zakreślonych przez art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, jednak uznać należy je za abuzywne. Wskazane umowy nie zawierały przy tym wyjaśnienia, co stanowiło podstawę wyliczenia prowizji i opłat pozaodsetkowych na tak wysokim – w stosunku do wysokości udzielonej pożyczki – poziomie. Również w postępowaniu sądowym powód nie uznał za stosowne wyjaśnienia, w jaki dokładnie sposób opłaty powyższe zostały skalkulowane. Pokreślenia wymaga, że zasadność obciążenia pożyczkobiorcy prowizją ukształtowaną na tak wysokim poziomie w relacji do kwoty wypłaconego kredytu musi być każdorazowo podyktowana ściśle określonymi względami związanymi z procesem udzielenia konkretnej umowy kredytu. Zastrzeżona na rzecz przedsiębiorcy prowizja nie może stanowić zakamuflowanego oprocentowania w postaci zryczałtowanej, którego wysokość przekracza dozwolone prawem granice odsetek umownych. Słusznie zatem sąd rejonowy uznał, ze naliczone przez powoda prowizje powodowi się nie należą i sąd okręgowy w pełni akceptuje i przyjmuje za własne rozważania sądu rejonowego zawarte w uzasadnieniu.

44 Sąd okręgowy wskazuje nadto, że jako nienależne uznać należałoby koszty usługi(...), które w przypadku umowy (...) wyniosły 800 zł, a w przypadku umowy z dnia 4 marca 2020r- 1100 zł.

45 Analiza postanowień umów pożyczki przekonuje, że opłata za (...) stanowi źródło dodatkowego zysku dla pożyczkodawcy i nie zachodzi w tym wypadku ekwiwalentność świadczeń stron umowy, o czym świadczą przyznane klientowi w ramach tegoż postanowienia umownego uprawnienia w postaci odroczenia rat/obniżenia rat, przyśpieszonej wypłaty, powiadomień sms. Zgodnie z postanowieniami umów pożyczkobiorca miał mieć prawo do jednorazowego w całym okresie kredytowania, według swojego wyboru, skorzystania z bezpłatnego odroczenia maksymalnie dwóch kolejnych terminów płatności rat albo bezpłatnego obniżenia o 50 % maksymalnie czterech kolejnych rat (k. 75, 84, 91, 99). Odroczone raty lub część obniżonych byłyby spłacone przez pożyczkobiorcę w dodatkowym okresie kredytowania. „Twój pakiet” zawierał też opcję powiadomień klienta w postaci powiadomień sms wysyłanych na numer pożyczkobiorcy wskazany we wniosku obejmujący powiadomienia o: przelewie pożyczki na konto pożyczkobiorcy w chwili wypłaty pożyczki, terminie płatności raty – na pięć dni przed wynikającym z harmonogramu spłat terminem płatności raty oraz zaksięgowania płatności raty na koncie pożyczkodawcy. Przywołane postanowienia umowy w kontekście wysokości opłaty za tzw. (...) potwierdzają, iż świadczenie pożyczkodawcy było nieadekwatne do świadczenia pożyczkobiorcy. Wartość ewentualnych korzyści pożyczkobiorcę wynikających ze skorzystania z przewidzianych możliwości jest niewspółmierna do wysokości zastrzeżonego dla powoda wynagrodzenia. W razie odroczenia rat pożyczkobiorca uzyskuje prolongatę spłaty pożyczki o dwa miesiące bez dodatkowych odsetek, zaś obniżenie rat zapewnia jedynie de facto rozłożenie płatności maksymalnie czterech rat na nie więcej niż łącznie osiem nieoprocentowanych rat. Korzyść finansowa pożyczkobiorcy jest iluzoryczna i wyraża się jedynie w równowartości odsetek, które nie są od niego pobierane przez powodową spółkę realnie od dwóch rat mimo wydłużenia okresu spłaty zaciągniętej pożyczki. Nie bez znaczenia pozostawało również to, że była stała niezależnie od tego, czy konsument w ogóle z (...) skorzystał. Dlatego wskazane opłaty naruszały rażąco interes konsumenta i były sprzeczne z dobrymi obyczajami, bowiem poniesienie tych opłat nie wiązało się z wymiernym, ekwiwalentnym świadczeniem ze strony powoda.

46 Bacząc na powyższe, uznać należało, że powód, nakłaniając pozwanego do zawarcia umowy z dnia 16 października 2020 r. - bo tak należało uznać fakt zawarcia przez pozwanego, zmuszonego sytuacją finansową, spornej umowy – powód w istocie zmierzał do obejścia przepisów prawa dotyczących postanowień niedozwolonych w umowach zawartych z konsumentem. Umowa (...) nie zawiera postanowień, które byłyby postanowieniami niedozwolonymi. Nie obejmuje bowiem ani standardowo żądanych przez powoda opłat przygotowawczych, prowizji ani opłaty za (...). Nie zmienia to jednak faktu, że zawierając umowę powód w istocie zmierzał do obejścia prawa. Niewątpliwe jest dla sądu odwoławczego, że zawierając umowę zmierzał do usunięcia spod oceny sądu wcześniej zawartych umów. Gdyby bowiem powód wystąpił z powództwem o zapłatę na podstawie poprzednio zawartych umów, sąd badałby, czy wobec zawarcia w nim obowiązku zapłaty bardzo wysokich kosztów pozaodsetkowych, umowy te zawierają klauzule abuzywne. Tymczasem działanie polegające na zawarciu kolejnej umowy, która postanowień niedozwolonych już nie zawiera, a jednocześnie gwarantuje powodowi ich uzyskanie poprzez refinansowanie poprzedniego zobowiązania, stanowi zawarciu umowy w celu obejścia prawa. To zaś czyni ją nieważną w świetle art. 58§1 kc. Tym samym nienależne są dochodzone na jej podstawie świadczenia, co implikowało konieczność oddalenia powództwa, a w konsekwencji oddalenia apelacji, o czym sąd na podstawie art. 385 kpc orzekł w punkcie pierwszym sentencji.

47 Już zatem jedynie na marginesie sąd okręgowy wskazuje, że nawet w przypadku uznania umowy (...) z dnia 19 października 2020 r. za ważną należałoby poczynić ustalenie, że nie została ona skutecznie wypowiedziana. Pozwanemu w dniu 19 sierpnia 2022r. doręczono wypowiedzenie wskazanej umowy (k. 132 – 133), jednak nie zostało ono poprzedzone skutecznym doręczeniem wezwania do zapłaty – ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 14 lipca 2022 r. zostało skierowane do pozwanego, jednak skutkowało nieudaną próbą doręczenia (k. 129 – 130). Jak przy tym wynika z zeznań pozwanego oraz przesłuchanej w charakterze świadka jego żony (k. 140 – 142), mieli oni w tym czasie problem z doręczeniami korespondencji za pośrednictwem Poczty Polskiej, „często było tak, że nawet awiza nie było w skrzynce” (k. 142). Tymczasem zgodnie z punktem 8.1 umowy pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę w przypadku gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu do zapłaty pożyczkobiorcy do zapłaty, na adres pożyczkobiorcy wskazane we wniosku kredytowym lub na inny adres wskazany przez pożyczkobiorcę zgodnie z pkt 5.1. Pożyczkodawca zobowiązany jest do zachowania 30 dniowego okresu wypowiedzenia warunków umowy. Wypowiedzenie umowy jest równoznaczne z postawieniem w stan natychmiastowej wymagalności należnej pożyczkodawcy całkowitej kwoty do zapłaty. Powyższe wymogi odpowiadają regulacjom zawartym w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe.

48 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w punkcie II. na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. statuującego zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, bacząc, że pozwany wygrał spór w całości i w związku z tym w całości należał mu się zwrot kosztów postępowania apelacyjnego. Na koszty te składała się kwota 900 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego ustanowionego dla pozwanego z urzędu. Stawkę ustalono w oparciu o §10 ust. 1 pkt 2 w związku z §2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. O odsetkach ustawowych od zasądzonych kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1¹ k.p.c.

49 Monika Rabiega