Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 21 lutego 2025 r., II Ka 582/24
wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 21 lutego 2025 r., II Ka 582/24Otwórz w aplikacji
Tekst
1 Sygn. akt II Ka 582/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
2 Dnia 21 lutego 2025r.
3 Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:
4 Przewodniczący:
5 sędzia (del.) Paweł Mądry
6 Protokolant:
7 st. sekr. sąd. Anna Sieczkiewicz
8 przy udziale prokuratora Marka Sęktasa
9 po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2025 r. sprawy
10 M. M. (1)
11 oskarżonego o czyny z art. 190a § 1 kk i in.
12 na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora, oskarżonego i jego obrońcę
13 od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim
14 z dnia 31 maja 2024 r. sygn. akt II K 1093/23
15 uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę oskarżonego M. M. (1) przekazuje Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
16 Formularz UK 2
17 Sygnatura akt
18 II Ka 582/24
19 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
20 3
21 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA
22 6.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
23 wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 31 maja 2024r. w sprawie II K 1093/23
24 6.2. Podmiot wnoszący apelację
25 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
26 ☐ oskarżyciel posiłkowy
27 ☐ oskarżyciel prywatny
28 ☒ obrońca
29 ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
30 ☐ inny
31 6.3. Granice zaskarżenia
32 6.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
33 ☒ na korzyść
34 ☒ na niekorzyść
35 ☒ w całości
36 ☒ w części
37 ☐
38 co do winy
39 ☐
40 co do kary
41 ☒
42 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
43 6.1.2. Podniesione zarzuty
44 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
45 ☐
46 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
47 ☐
48 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
49 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
50 ☒
51 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
52 ☒
53 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
54 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
55 ☒
56 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
57 ☐
59 ☐
60 brak zarzutów
61 6.4. Wnioski
62 ☐
63 uchylenie
64 ☒
65 zmiana
66 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami
67 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
68 6.5. Ustalenie faktów
69 6.1.3. Fakty uznane za udowodnione
70 Lp.
71 Oskarżony
72 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
73 Dowód
74 Numer karty
75 2.1.1.1.
76 -------------------
77 ----------------------------------------------------------
78 -------------
79 ----------------
80 6.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione
81 Lp.
82 Oskarżony
83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
84 Dowód
85 Numer karty
86 2.1.2.1.
87 -------------------
88 -----------------------------------------------------------
89 -------------
90 ---------------
91 6.6. Ocena dowodów
92 6.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
93 Lp. faktu z pkt 2.1.1
94 Dowód
95 Zwięźle o powodach uznania dowodu
96 ---------------
97 ---------------------------------------------------------------
98 ------------------------------------------------
99 6.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
100 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
101 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
102 Dowód
103 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
104 ----------------
105 ---------------------------------------------------------------
106 ------------------------------------------------
107 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
108 Lp.
109 Zarzut
110 3.1.
111 1) w apelacji prokuratora zawarto zarzut dotyczący orzeczonych wobec oskarżonego środków karnych,
112 2) w apelacji obrońcy oskarżonego zawarto zarzuty obrazy prawa procesowego oraz rażącej surowości kary
113 3) w apelacji oskarżonego zawarto zarzuty obrazy przepisów prawa procesowego, błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia oraz rażącej surowości kary
114 ☐ zasadny
115 ☐ częściowo zasadny
116 ☐ niezasadny
117 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
118 z powodu wystąpienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej skutkującej uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości zbędne stało się dokonywanie zasadności zarzutów zawartych we wszystkich złożonych apelacjach
119 Wniosek
120 wnioski o zmianę zaskarżonego wyroku, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu
121 ☒ zasadny
122 ☐ częściowo zasadny
123 ☐ niezasadny
124 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
125 wnioski apelacyjne dotyczące uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji są zasadne, jednakże z przyczyn innych niż wynikające ze złożonych apelacji
126 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
127 4.1.
128 prowadzenie postępowania dowodowego przez Sąd Rejonowy mimo nieobecności obrońcy oskarżonego, którego obecność na rozprawie była obowiązkowa
129 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
130 poniżej przedstawiono pełną argumentację
131 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
132 6.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
133 5.1.1.
134 Przedmiot utrzymania w mocy
135 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
136 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
137 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
138 6.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
139 5.2.1.
140 Przedmiot i zakres zmiany
141 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
142 Zwięźle o powodach zmiany
143 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
144 6.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
145 6.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
146 5.3.1.1.1.
147 obrońca oskarżonego nie brał udziału w rozprawie (art. 439 § 1 pkt 10 kpk)
149 Zwięźle o powodach uchylenia
150 - w dniu 29 listopada 2023r. adw. M. M. (2) na podstawie art. 79 § 1 pkt 3 kpk został wyznaczony obrońcą z urzędu podejrzanego M. M. (1) (k. 200),
151 - po wpłynięciu aktu oskarżenia do sądu (15 grudnia 2023r.), Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023r. w sprawie II K 1093/23 nie uwzględnił wniosku prokuratora i nie zwolnił z pełnienia obowiązków obrońcy z urzędu adw. M. M. (2) (k. 257). Skutkiem wydania tego postanowienia było utrzymanie obligatoryjnej obrony oskarżonego w całym postępowaniu karnym.
152 - obrońca oskarżonego prawidłowo wywiązywał się z nałożonych na niego obowiązków i brał udział w każdym kolejnym terminie rozprawy, aż do ostatniej rozprawy w dniu 21 maja 2024r. Po wywołaniu tego dnia sprawy na salę sądową nie stawił się obrońca oskarżonego bez usprawiedliwienia swej nieobecności, zaś oskarżony nie złożył wniosku o odroczenie rozprawy. Korzystając zatem z przepisu art. 378a § 1 kpk Sąd Rejonowy postanowił przeprowadzić tego dnia postępowanie dowodowe, w ramach którego przesłuchać świadka P. P., mimo nieobecności obrońcy. Sąd swą decyzję uzasadnił tym, że obrońca znał termin rozprawy, nie usprawiedliwił swego niestawiennictwa oraz zachodzi „ konieczność” przesłuchania świadka. Następnie po przesłuchaniu świadka na salę rozpraw stawił się obrońca, który przedstawił usprawiedliwienie i wniósł o ponowne przesłuchanie świadka w jego obecności. Sąd Rejonowy wówczas wydał postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku obrońcy „ albowiem nieobecność obrońcy była nieusprawiedliwiona” (k. 538-539). Następnie Sąd Rejonowy na tym terminie rozprawy zamknął przewód sądowy i w dniu 31 maja 2024r. wydał w sprawie wyrok.
153 - w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji procedując na rozprawie w dniu 21 maja 2024r. naruszył prawo oskarżonego do obrony, gdyż przeprowadził dowód pod nieobecność obrońcy oskarżonego, którego obecność podczas tej czynności była obowiązkowa. Wprawdzie oskarżony nie sprzeciwił się takiemu postępowaniu Sądu Rejonowego, to jednak przeprowadzenie postępowania dowodowego w takich warunkach skutkowało powstaniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 kpk. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd meriti bezpodstawnie zastosował w dniu 21 maja 2024r. przepis art. 378a § 1 kpk, gdyż nie powstały przesłanki uzasadniające skorzystanie z tego rozwiązania, które ma charakter wyjątkowy z punktu widzenia respektowania prawa do obrony oskarżonego. W sposób oczywisty z treści art. 378a § 1 kpk wynika, że postępowanie dowodowe może zostać przeprowadzone pod nieobecność obrońcy oskarżonego (nawet jeżeli obecność obrońcy była obowiązkowa) tylko wówczas, gdy zachodzi „ szczególnie uzasadniony wypadek”. Sąd Rejonowy stosując omawiany przepis nawet nie podjął się próby wykazania, aby taki szczególny wypadek zaistniał na rozprawie w dniu 21 maja 2024r. Jak wskazano wyżej, obrońca stawiał się na poprzednie terminy rozprawy, zatem Sąd Rejonowy winien z większą ostrożnością odnieść się do nagłej nieobecności obrońcy, a nie ograniczyć się do sprawdzenia, czy oskarżony z tego powodu złożył wniosek o odroczenie rozprawy. Nadto na rozprawie miał zostać przesłuchany tylko jeden świadek, w dodatku policjant i brak jest w aktach sprawy jakiejkolwiek podstawy do przyjęcia, że przesłuchanie tego świadka na kolejnym terminie rozprawy byłoby niemożliwe lub znacznie utrudnione. Co więcej, Sąd Rejonowy planował na tym terminie rozprawy zamknąć przewód sądowy, zatem gdyby nie stawiennictwo obrońcy o godz. 15.00 na salę rozpraw, prawdopodobnie Sąd Rejonowy dokonałby tej końcowej czynności pod nieobecność obrońcy, którego stawiennictwo w rozprawie było obowiązkowe. Mając te okoliczności na uwadze należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy słuchając świadka na rozprawie pod nieobecność obrońcy oskarżonego, którego udział w rozprawie był obowiązkowy, skutkował powstaniem w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
154 5.3.1.2.1.
155 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
157 Zwięźle o powodach uchylenia
158 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
159 5.3.1.3.1.
160 Konieczność umorzenia postępowania
162 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
163 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
164 5.3.1.4.1.
165 -------------------------------------------------------------------------------
167 Zwięźle o powodach uchylenia
168 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
169 6.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
170 Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie w całości, bacząc aby nie naruszyć prawa oskarżonego do obrony. Do rozważenia pozostaje także kwestia podjęcia przez Sąd Rejonowy decyzji co do obowiązkowego udziału obrońcy w sprawie w myśl art. 79 § 4 kpk. Warto w tym miejscu przypomnieć utrwalony pogląd Sądu Najwyższego, zgodnie z którym „ stan obowiązkowej obecności obrońcy na rozprawie znosi jedynie fakt wydania przez sąd meriti postanowienia, o którym mowa w art. 79 § 4 kpk, a nie sama treść opinii biegłych psychiatrów” (tak SN w wyroku z dnia 08 maja 2024r. w sprawie III KK 325/23, Lex nr 3718625).
171 6.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
172 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
173 Przytoczyć okoliczności
174 -------------------
175 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
176 6. Koszty Procesu
177 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
178 Przytoczyć okoliczności
179 -----------------
180 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
181 7. PODPIS
182 1.3. Granice zaskarżenia
183 Kolejny numer załącznika
184 1
185 Podmiot wnoszący apelację
186 prokurator
187 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
188 rozstrzygnięcie o środkach karnych
189 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
190 ☐ na korzyść
191 ☒ na niekorzyść
192 ☐ w całości
193 ☒ w części
194 ☐
195 co do winy
196 ☐
197 co do kary
198 ☒
199 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
200 1.3.2. Podniesione zarzuty
201 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
202 ☐
203 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
204 ☐
205 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
206 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
207 ☐
208 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
209 ☐
210 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
211 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
212 ☒
213 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
214 ☐
216 ☐
217 brak zarzutów
218 1.4. Wnioski
219 ☐
220 uchylenie
221 ☒
222 zmiana
223 1.3. Granice zaskarżenia
224 Kolejny numer załącznika
225 2
226 Podmiot wnoszący apelację
227 obrońca oskarżonego
228 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
229 cały wyrok
230 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
231 ☒ na korzyść
232 ☐ na niekorzyść
233 ☒ w całości
234 ☐ w części
235 ☐
236 co do winy
237 ☐
238 co do kary
239 ☐
240 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
241 1.3.2. Podniesione zarzuty
242 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
243 ☐
244 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
245 ☐
246 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
247 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
248 ☒
249 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
250 ☒
251 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
252 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
253 ☒
254 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
255 ☐
257 ☐
258 brak zarzutów
259 1.4. Wnioski
260 ☒
261 uchylenie
262 ☒
263 zmiana
264 1.3. Granice zaskarżenia
265 Kolejny numer załącznika
266 3
267 Podmiot wnoszący apelację
268 oskarżony
269 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
270 cały wyrok
271 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
272 ☒ na korzyść
273 ☐ na niekorzyść
274 ☒ w całości
275 ☐ w części
276 ☐
277 co do winy
278 ☐
279 co do kary
280 ☐
281 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
282 1.3.2. Podniesione zarzuty
283 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
284 ☐
285 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
286 ☐
287 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
288 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
289 ☒
290 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
291 ☒
292 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
293 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
294 ☒
295 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
296 ☐
298 ☐
299 brak zarzutów
300 1.4. Wnioski
301 ☐
302 uchylenie
303 ☒
304 zmiana