Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 27 lipca 2020 r., II Ka 310/20

wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 27 lipca 2020 r., II Ka 310/20

Tekst

1 Sygn. akt II Ka 310/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 27 lipca 2020r.

3 Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący:

5 SSO Agata Kowalska

6 Protokolant:

7 st. sekretarz sądowy Paulina Jarczak

8 przy udziale Prokuratora Przemysława Rycaka

9 po rozpoznaniu w dniach 24.06.2020r. i 27.07.2020 r.

10 sprawy E. J. oskarżonej z art. 278 §1kk

11 na skutek apelacji, wniesionej przez oskarżyciela publicznego

12 od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach

13 z dnia 27 grudnia 2019 r. sygn. akt II K 97/19

14 I. wyrok utrzymuje w mocy;

15 II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonej E. J.

16 840 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu związanych z udziałem jej obrońcy w postępowaniu odwoławczym;

17 III. stwierdza, że wydatki za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa.

Uzasadnienie

18 Formularz UK 2

19 Sygnatura akt

20 II Ka 310/20

21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 27 grudnia 2019 roku wydany w sprawie o sygnaturze akt II K 97/19.

25 1.2. Podmiot wnoszący apelację

26 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☐ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☐ inny

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☐ na korzyść

35 ☒ na niekorzyść

36 ☒ w całości

37 ☐ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☐

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 1.3.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

46 ☐

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☐

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☐

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☒

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☒

64 uchylenie

65 ☐

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 2.1. Ustalenie faktów

69 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Oskarżony

72 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

73 Dowód

74 Numer karty

75 ----

76 ----------------------

77 --------------------------------------------------------------

78 --------------

79 --------------

80 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 ---------

87 ----------------------

88 --------------------------------------------------------------

89 --------------

90 --------------

91 2.2. Ocena dowodów

92 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

93 Lp. faktu z pkt 2.1.1

94 Dowód

95 Zwięźle o powodach uznania dowodu

96 ------------------

97 -------------------------------------

98 ---------------------------------------------------------------------------

99 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

100 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

101 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

102 Dowód

103 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

104 ------------------

105 -------------------------------------

106 ---------------------------------------------------------------------------

107 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

108 Lp.

109 Zarzut

110 1.

111 Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na nieprawidłowej ocenie dokonanej przez Sąd w zakresie stopnia społecznej szkodliwości czynu z art. 284 § 1 kk, a polegającego na tym, że oskarżona w okresie od dnia 5 stycznia 2018 roku do dnia 1 maja 2018 roku w miejscowości M., woj. (...) działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przywłaszczyła kwotę 18.000,00 złotych ze sprzedaży bydła w postaci 4 krów, 1 buhaja i 1 cielaka stanowiących jej współwłasność z mężem M. J., co skutkowało niezasadnym umorzeniem postępowania karnego prowadzonego wobec E. J. na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 w zw. z art. 1 § 2 kpk poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji znikomego stopnia społecznej szkodliwości, podczas gdy prawidłowa, zgodna z zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego wnioskowania, analiza materiału dowodowego, zamiaru sprawcy, wagi naruszonych dóbr prawem chronionych, rozmiaru grożącej i wyrządzonej szkody, a także okoliczności popełnienia zarzucanego występku w postaci wartości przywłaszczonego mienia, dysponowania m. in. dwojgiem zwierząt urodzonych po dacie rozdzielności majątkowej, wykorzystania nadarzającej się sposobności polegającej na pozbawienia wolności pokrzywdzonego oraz braku działania w kierunku zwrotu choć części przywłaszczonych pieniędzy pokrzywdzonemu prowadzi do wniosku, że szkodliwość społeczna czynu zarzucanemu oskarżonej była większa niż znikoma.

112 ☐ zasadny

113 ☐ częściowo zasadny

114 ☒ niezasadny

115 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

116 Zarzut prokuratora okazał się bezzasadny.

117 Tytułem wstępu nadmienić należy, iż stosownie do treści art. 17 § 1 pkt 3 kpk nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy społeczna szkodliwość czynu jest znikoma. Społeczna szkodliwość to tzw. materialna treść przestępstwa. Oznacza ona społeczną rację penalizacji określonych zachowań, przy czym jest kategorią stopniowalną, a jej znikomość prowadzi do zniesienia przestępności czynu i obliguje do umorzenia wszczętego postępowania. Z zasady nullum crimen sine periculo sociali wynika bowiem, że przestępstwem powinien być czyn społecznie szkodliwy. Ocena stopnia społecznej szkodliwości jest wypadkową przesłanek przedmiotowych i podmiotowych, wymienionych w art. 115 § 2 kk. Ocena stopnia społecznej szkodliwości konkretnego zachowania powinna być oceną całościową, uwzględniającą okoliczności wymienione w art. 115 § 2 k.k., nie zaś sumą, czy pochodną ocen cząstkowych takiej czy innej «ujemności» tkwiącej w poszczególnych okolicznościach i dlatego też, jeżeli w art. 1 § 2 k.k. mówi się o znikomej społecznej szkodliwości czynu, to wymóg znikomości dotyczy społecznej szkodliwości ocenianej kompleksowo, nie zaś jej poszczególnych faktorów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2009 roku wydany w sprawie o sygnaturze akt WA 1/09). Szczególnym zadaniem Sędziów jest ocena społecznej szkodliwości przestępstwa w ramach przyjmowanej kwalifikacji prawnej, by czyny błahe zostały odróżnione od poważnych, a każdy z nich został odpowiednio ukarany (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2019 roku wydany w sprawie o sygnaturze akt VI KA 3/19 ). Jednocześnie stwierdzając znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu, organ procesowy przyjmuje na siebie obowiązek wskazania przyczyn i przekonywającego uzasadnienia powodów decydujących o zasadności braku wszczęcia lub umorzenia wszczętego postępowania karnego.

118 Powracając na grunt przedmiotowej sprawy, w pierwszej kolejności stwierdzić winno się, iż Sąd Rejonowy, dokonując oceny stopnia społecznej szkodliwości zarzucanego oskarżonej czynu, uwzględnił wszystkie okoliczności, które w tej sprawie pozostawały istotne dla przedmiotowej oceny – czemu dał wyraz w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, gdzie uczynił zadość swej powinności i kompleksowo odniósł do motywacji przemawiającej za takim, a nie innym rozstrzygnięciem. I tak jak w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku niniejszego postępowania, nie budziły wątpliwości okoliczności popełnienia przez E. J. czynu z art. 284 § 1 kk, tak również – wbrew odmiennym przekonaniom apelującego – skutecznie wykazano, iż społeczna szkodliwość przypisanego jej czynu uzasadniała konieczność umorzenia względem niej postępowania karnego.

119 Wszak - jak zauważył Sąd meriti w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia ferując takowe rozstrzygnięcie - oskarżona wprawdzie przywłaszczyła kwotę 18.000,00 złotych pochodzącą ze sprzedaży bydła stanowiącego współwłasność jej i M. J., samodzielnie decydując o wydatkowaniu tejże kwoty, jednakże na uwzględnienie zasługuje okoliczność, na jaki cel większość z tej kwoty została przez nią spożytkowana. Jak wynika z przedłożonych przez E. J. FV i paragonów, ta przeznaczyła 13.600,00 złotych na remont domu należącego do majątku wspólnego oraz zakup opału. Nie mniej znamienny dla ustalenia stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonej czynu jest fakt, iż pokrzywdzony w listopadzie 2017 został zatrzymany przez Policję i doprowadzony do Zakładu Karnego w S. celem odbycia kary pozbawienia wolności i pozostawił tym samym zwierzęta pod opieką oskarżonej i ich wspólnego syna, nakładając na nich jednocześnie ciężary fizyczne i finansowe związane z utrzymaniem bydła. Oskarżona zdając sobie sprawę z trudności wynikających z połączenia wykonywanej w systemie zmianowym pracy zawodowej z opieką nad zwierzętami, udała się do Zakładu Karnego aby podjąć próbę porozumienia się z pokrzywdzonym co do rzecznego bydła – co nie doszło do skutku ze względu na opór M. J., który nawet w późniejszym czasie nie ustosunkował się do nadesłanego do niego przez byłą małżonkę pisma. W ocenie Instancji Odwoławczej, nie powinna zatem budzić wątpliwości chęć oskarżonej do porozumienia się z pokrzywdzonym w kwestii ewentualnej sprzedaży bydła i jej zaangażowanie w sprawę, przejawiające się chociażby poprzez kilkukrotne próby kontaktu z prezentującym ignorancką postawę byłym mężem. Słuszna jest zatem konkluzja Sądu pierwszej instancji wyrażająca się w przekonaniu, iż oskarżona dokonała wszystkich niezbędnych czynności, aby uzyskać stanowisko męża co do tego co ma zrobić z krowami, pomimo, iż ten przebywając w Zakładzie Karnym nie wykazywał żadnego zainteresowania losem zwierząt. Co więcej, oskarżona decydując się wreszcie na sprzedaż żywego inwentarza, uprzednio zwróciła się Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, aby upewnić się o legalności zamierzonych działań. Wobec wykazania, iż E. J. uzyskała na piśmie jednoznaczną informację, iż jako współwłaściciela może sprzedać – i to bez zgody Sądu - rzeczone bydło pomimo rozdzielności majątkowej z byłym mężem, dywagacje skarżącego co do rzekomej świadomości oskarżonej o konieczności uzyskania takowej zgody przez pokrzywdzonego oraz w przypadku jej braku możliwości wyjścia na drogę powództwa cywilnego uznać należało za oczywiście chybione. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, iż w realiach niniejszej sprawy była to decyzja w zupełności usprawiedliwiona. Wreszcie, jeszcze raz podkreślić należy, iż pieniądze ze sprzedaży przedmiotowego bydła w znacznej części przeznaczone zostały na majątek wspólny oskarżonej i pokrzywdzonego, w związku z czym nie sposób uznać, aby nastąpiło przysporzenie jedynie po stronie oskarżonej.

120 Puentując stwierdzić należy, iż wszystkie przywołane powyżej okoliczności słusznie doprowadziły Sąd Rejonowy do przekonania, iż stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonej był znikomy, co obligowało tenże Sąd do wydania rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania karnego. Bacząc na całość powyższych wywodów uznać należy, iż w wywiedzionej apelacji oskarżyciel publiczny nie podniósł żadnych racjonalnych argumentów, które mogłyby skutecznie obalić tę tezę, koncentrując się chociażby na problematyce rzeczy, ich pożytków i części składowych, gdy tymczasem okoliczności te mają drugorzędne znaczenie dla ustalenia stopnia społecznej szkodliwości czynu stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania. Czyniąc niniejsze pisemne motywy wyroku kompleksowymi w sposób zwięzły dodać wypada, iż zdaniem Instancji Odwoławczej dalsze przekonania oskarżyciela publicznego zawarte w uzasadnieniu apelacji sprowadzały się w zasadzie do wyeksponowania bezprawności działań oskarżonej, która w jego ocenie zamiast dopuścić się sprzedaży bydła i dysponowania uzyskaną za nie sumą pieniędzy, winna najpierw zwrócić się na drogę powództwa cywilnego. Jednakowoż, w tym miejscu należy zasygnalizować skarżącemu, by ten nie tracił z pola widzenia faktu, iż warunkiem badania społecznej szkodliwości czynu jest stwierdzenie jego bezprawności, a zatem argument, że zachowanie to jest bezprawne, w żaden sposób nie może świadczyć o naruszeniu art. 115 § 2 kk (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2013 roku wydane w sprawie o sygnaturze akt II KK 155/13).

121 Wniosek

122 Wniosek prokuratora o uchylenie orzeczenia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez tenże Sąd.

123 ☐ zasadny

124 ☐ częściowo zasadny

125 ☒ niezasadny

126 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

127 Wobec niezasadności podniesionego zarzutu, na uwzględnienie nie zasłużył wniosek apelacyjny.

128 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

129 1.

130 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

131 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

132 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

133 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

134 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

135 1.

136 Przedmiot utrzymania w mocy

137 Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 27 grudnia 2019 roku wydany w sprawie o sygnaturze akt II K 97/19.

138 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

139 Wobec bezzasadności wywiedzionego środka zaskarżenia i przy jednoczesnym braku przesłanek z art. 440 kpk, zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy.

140 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

141 1.

142 Przedmiot i zakres zmiany

143 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

144 Zwięźle o powodach zmiany

145 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

146 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

147 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

148 1.1.

149 -----------------------------------------------------------------------------------

150 ☐ art. 439 k.p.k.

151 Zwięźle o powodach uchylenia

152 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

153 2.1.

154 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

155 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

156 Zwięźle o powodach uchylenia

157 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

158 3.1.

159 Konieczność umorzenia postępowania

160 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

161 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

162 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

163 4.1.

164 -----------------------------------------------------------------------------------

165 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

166 Zwięźle o powodach uchylenia

167 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

168 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

169 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

170 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

171 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

172 Przytoczyć okoliczności

173 ---------------------

174 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

175 6. Koszty Procesu

176 P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

177 Przytoczyć okoliczności

178 II.

III.

179 O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 636 § 1 kpk.

180 W toku postępowania oskarżona była reprezentowana przez obrońcę z wyboru, wobec czego zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz E. J. 840 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu związanych z jej udziałem w postępowaniu odwoławczym.

181 7. PODPIS