Wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 września 2013 r., V Pa 6/13

wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 września 2013 r., V Pa 6/13

Tekst

1 Sygn. VPa 6/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 5 września 2013 roku

3 Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim,

4 Wydział V w składzie:

5 Przewodniczący: SSO Magdalena Marczyńska (spr.)

6 Sędziowie: SSO Mariola Mastalerz, SSR del. Urszula Sipińska-Sęk

7 Protokolant: st.sekr.sądowy Marcelina Machera

8 po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2013 roku w Piotrkowie Trybunalskim

9 na rozprawie

10 sprawy z powództwa J. P.

11 przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K.

12 o odszkodowanie

13 na skutek apelacji powoda J. P.

14 od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Maz. IV Wydziału Pracy

15 z dnia 5 lipca 2012r.

16 sygn. IV P 299/11

17 1. zmienia zaskarżony wyrok i zasądza od pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na rzecz powoda J. P. kwotę 6.238,38 (sześć tysięcy dwieście trzydzieści osiem złotych trzydzieści osiem groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 20 marca 2011 roku;

18 2. zasądza od pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na rzecz powoda J. P. kwotę 1.380,00 (jeden tysiąc trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.

19 Sygn. akt V Pa 6/13

Uzasadnienie

20 W pozwie z dnia 20 marca 2011 roku wniesionym przeciwko (...) Spółce z o.o. w K. powód J. P. wniósł o zasądzenie na jego rzecz 6.238,38 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu.

21 Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w nakazie zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym wydanym dnia 30 marca 2011 w sprawie VI Nc-e 219453/11 uwzględnił powództwo.

22 Wobec wniesionego przez pełnomocnika pozwanego sprzeciwu Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011 roku stwierdził skuteczne wniesienie sprzeciwu i utratę mocy nakazu w całości i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie.

23 Postanowieniem z dnia 19 lipca 2011 roku Sąd Rejonowy w Opocznie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Maz. Wydział Pracy jako właściwemu.

24 Wyrokiem z dnia 5 lipca 2013 roku, wydanym w sprawie IV P 299/11, Sąd Rejonowy w Opocznie oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 900 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

25 Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego:

26 Strony zawarły w dniu 2 czerwca 2009 roku. umowę o pracę na czas określony do dnia 31 maja 2012 roku. Powód wykonywał pracę na stanowisku spedytora w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 1.500 złotych plus premia uznaniowa. W § 4 umowy strony wprowadziły klauzulę o zakazie konkurencji, określając, że w okresie zatrudnienia i po jego ustaniu, bez uprzedniej pisemnej zgody pracodawcy pracownik nie będzie prowadzić bezpośrednio lub pośrednio działalności konkurencyjnej w stosunku do działalności pracodawcy m.in. w postaci wykonywania pracy w ramach umowy o pracę lub świadczyć usług w ramach umowy zlecenia lub na podstawie innego stosunku prawnego na rzecz podmiotu prowadzącego działalność konkurencyjną w stosunku do pracodawcy. W § 8 ust. l umowy strony określiły zasady wypłaty odszkodowania dla pracownika w związku z zakazem prowadzenia działalności konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy. Umowa przewidywała, że w okresie 24 miesięcy po ustaniu stosunku pracy pracownik otrzyma od pracodawcy odszkodowanie w wysokości 30% sumy średniego stałego wynagrodzenia miesięcznego otrzymanego przez pracownika w okresie 12 miesięcy przed ustaniem stosunku pracy, a odszkodowanie będzie wypłacane w ratach miesięcznych w wysokości 1/12 powyższej kwoty, najpóźniej do ostatniego dnia miesiąca, w drodze przelewu na rachunek bankowy wskazany przez pracownika. W § 8 ust. 2 strony ustaliły, że pracodawca zachowuje prawo do zaprzestania wypłacania odszkodowania i wówczas pracownika przestaje obowiązywać zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

27 W dniu 15 lutego 2010 roku powód zwrócił się na piśmie do pracodawcy o rozwiązanie umowy o pracę z dniem złożenia wniosku za porozumieniem stron, na co pracodawca wyraził zgodę.

28 Pozwany pracodawca nie wypłacił powodowi po ustaniu stosunku pracy odszkodowania za żaden miesiąc, bo miał uzasadnione w swoim mniemaniu podejrzenia, że powód podjął pracę w konkurencyjnej firmie jako spedytor i złamał zakaz konkurencji.

29 Pismem z dnia 7 stycznia 2011 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty zaległego odszkodowania w kwocie 5.919,46 złotych za 10 pełnych miesięcy (marzec-grudzień 2010 roku) i wyrównanie za luty 2010 roku. wraz z ustawowymi odsetkami oraz wskazał swój numer konta bankowego. Powód zdecydował się na żądanie odszkodowania od pozwanego pracodawcy dopiero w tym czasie, bo miał trudności finansowe i przypomniał sobie, że może żądać od pracodawcy wypłaty odszkodowania z tytułu zawartej umowy o zakazie konkurencji, a wcześniej nie miał potrzeby skorzystać z tego prawa.

30 Powód jest po rozwodzie z żoną ma jedno dziecko. Ma zasądzone alimenty w kwocie po 600 złotych, ale od początku 2010 roku nie płaci alimentów, gdyż jego była żona ma zasądzone na jego rzecz spłaty również po 600 złotych w związku z orzeczonym podziałem majątku wspólnego. Powód wynajmuje mieszkanie i płaci za wynajem po 500 złotych miesięcznie. Od kwietnia 2011 roku pracuje jako spedytor, a do końca 2011 roku prowadził własną działalność – sklep spożywczy.

31 Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.

32 Motywując powyższe wskazał, że przepisy art. 101¹ § 1 k.p. do 101⁴ k.p. stanowią prawną podstawę zawarcia między stronami stosunku pracy umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy oraz po jego ustaniu.

33 Zgodnie z art. 101¹§ 1 k.p. w zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność (zakaz konkurencji). Art. 101 § 1 k.p. stanowi, że przepis art. 101 § 1 stosuje się odpowiednio, gdy pracodawca i pracownik mający dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, zawierają umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. W umowie określa się także okres obowiązywania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi od pracodawcy, z zastrzeżeniem przepisów § 2 i 3. Zakaz konkurencji, o którym mowa w § 1, przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa przewidziana w tym przepisie, w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania (§ 2). Odszkodowanie, o którym mowa w § 1, nie może być niższe od 25% wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji; odszkodowanie może być wypłacane w miesięcznych ratach. W razie sporu o odszkodowaniu orzeka sąd pracy (§ 3).

34 Zdaniem Sądu I instancje w przedmiotowej sprawie rozważenia wymagały dwie kwestie, od których zależy rozstrzygnięcie w zakresie roszczenia powoda o odszkodowanie z tytułu zawartej umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy: po pierwsze – czy z uwagi na treść art. 101 k.p. strony mogły w ogóle dopuścić w umowie o zakazie konkurencji możliwość jej wcześniejszego rozwiązania (art. 89 k.c. w zw. z art. 300k.p.) przed upływem okresu jej obowiązywania z jednoczesnym zwolnieniem od wzajemnych świadczeń, po drugie – czy strony w niniejszej sprawie faktycznie wprowadziły do klauzuli konkurencyjnej prawo odstąpienia od niej w postaci warunku rozwiązującego ze skutkiem wygaśnięcia wzajemnych zobowiązań.

35 Co do pierwszej kwestii Sąd Rejonowy wskazał, że możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy prowadzącego do zwolnienia stron od wzajemnych świadczeń na skutek zaistnienia przewidzianego przez strony warunku rozwiązującego jest powszechnie akceptowana i znalazła potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2002 roku, I PKN 873/00, teza i uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2004 roku, I PK 398/03, wyrok SN z dnia 8 sierpnia 2007 roku, II PK 45/07, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 roku, II PK 206/08/. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku w sprawie I PK 398/03 umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy ma charakter umowy prawa pracy (klauzuli autonomicznej do umowy o pracę), do której, w związku z jej fragmentarycznym jedynie uregulowaniem w Kodeksie pracy, w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, pod warunkiem, że nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy (art. 300 k.p.). Zdaniem Sądu Najwyższego zamieszczenie w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy warunku rozwiązującego nie pozostaje w sprzeczności z zasadami prawa pracy. Nie sprzeciwia się ono także, co do zasady, właściwości czynności prawnej w postaci umowy o zakazie konkurencji. Także w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 lutego 2002 roku, I PKN 873/00 Sąd Najwyższy, rozważając sprawę zwolnienia pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania z tytułu zawartej umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, podkreślił, że skutek ten może zostać osiągnięty, gdy strony przewidzą w umowie o zakazie konkurencji możliwość jej rozwiązania na przykład w razie ziszczenia się warunku rozwiązującego lub wypowiedzenia.

36 Co do drugiej kwestii – zdaniem Sądu I instancji postanowienie zawarte w § 8 ust. 2 umowy stron należy interpretować jako wprowadzenie do klauzuli konkurencyjnej prawa odstąpienia od niej, w sytuacji zaistnienia warunku rozwiązującego, tj. zaprzestania wypłacania przez pracodawcę odszkodowania. Spełnienie się zastrzeżonego w umowie zdarzenia przyszłego i niepewnego, przy warunku rozwiązującym powoduje, że skutki następują na podstawie samego ziszczenia się warunku, a więc bez potrzeby składania dodatkowych oświadczeń woli i skutki następują od momentu ziszczenia się warunku (art. 90 k.c.), a więc ex nunc. W rozpoznawanej sprawie strony w umowie uzgodniły możliwość jej wcześniejszego rozwiązania, co skutkowało zwolnieniem stron od wzajemnych zobowiązań. Zaprzestanie wypłaty odszkodowania przez pracodawcę zwalniało powoda z zakazu konkurencji i pozwalało na podjęcie czynności konkurencyjnych przez powoda, ale jednocześnie też wywoływało skutek utraty przez każdą ze stron umowy roszczeń w razie niewywiązywania się z warunków umowy tzn. pracownik tracił prawo do roszczenia o odszkodowanie za niewywiązywanie się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania, a pracodawca tracił prawo do żądania od pracownika odszkodowania za złamanie zakazu konkurencji. Do takiego wniosku prowadzi logiczna wykładnia § 8 ust. 2 umowy. Interpretacja tego zapisu jak chce powód, skutkowałaby nieuzasadnionym uprzywilejowaniem powoda, który w razie wstrzymania się pracodawcy od wypłaty odszkodowania nie tylko byłby zwolniony od zakazu konkurencji i mógłby podejmować konkurencyjną działalność, ale także byłby zwolniony od zapłaty na rzecz pracodawcy odszkodowania w razie podjęcia konkurencyjnej działalności z uwagi na zwolnienie go z zakazu konkurencji. Ponadto zachowałby także prawo do żądania odszkodowania, nawet w sytuacji podjęcia działalności konkurencyjnej.

37 W ocenie Sądu Rejonowego wystąpienie warunku rozwiązującego umowę nie wymagało złożenia przez pracodawcę oświadczenia na piśmie o skorzystaniu z uprawnienia z § 8 ust. 2 umowy, bowiem już samo zaprzestanie przez pracodawcę wypłaty odszkodowania wywoływało natychmiastowy skutek w postaci ustania zakazu konkurencji, bez potrzeby składania pisemnych oświadczeń. Dalej wskazał, że gdyby strony przewidziały w umowie możliwość jej wypowiedzenia przez pracodawcę lub odstąpienia z powodu wskazanych w umowie przyczyn, jako zdarzenia przyszłego i zależnego od oceny jednej ze stron umowy, wówczas forma pisemna ze wskazaniem przyczyn wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy byłaby konieczna pod rygorem nieważności dla wywołania skutku ustania zakazu konkurencji i zwolnienia stron z wzajemnych zobowiązań. Podsumowując, skoro zdaniem Sądu w przedmiotowej umowie strony zawarły w umowie warunek rozwiązujący w postaci możliwości skorzystania przez pracodawcę z prawa zaprzestania wypłaty odszkodowania – jako zdarzenie przyszłe i niezależne od oceny jednej ze stron i pracodawca skorzystał z tego uprawnienia, należało uznać, że umowa o zakazie konkurencji wygasła z dniem 1 marca 2010 roku. Wygaśnięcie umowy z tą datą spowodowało, że pracodawca nie był zobowiązany do wypłaty odszkodowania nawet za miesiąc luty 2010 roku (za okres od 16 do 28 lutego 2010 roku), gdyż zgodnie z umową zobowiązany był wypłacać odszkodowanie w terminie najpóźniej do ostatniego dnia miesiąca.

38 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Rejonowy uznał, że w sposób ważny i skuteczny doszło do zwolnienia pozwanego pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania na rzecz powoda z tytułu umowy zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy, wobec ziszczenia się warunku rozwiązującego przedmiotową umowę w postaci skorzystania z uprawnienia do zaprzestania wypłacania powodowi odszkodowania i oddalił powództwo.

39 O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i zasądził od powoda na rzecz pozwanego pracodawcy kwotę 900 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z § 11 ust. l pkt 2 w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1349 ze zm.)

40 Powyższy wyrok zaskarżył w całości apelacją powód. Skarżący zarzucił wyrokowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 101² § 2 k.p. oraz § 8 ust. 2 umowy o pracę zawartej między stronami w dniu 1 czerwca 2009 roku poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tychże przepisów przejawiające się w całkowicie błędnym przyjęciu, iż samo zaprzestanie przez pracodawcę wypłaty odszkodowania wywołało skutek w postaci ustania zakazu konkurencji, bez potrzeby składania pisemnego oświadczenia.

41 Wskazując na powyższe apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty poprzez uwzględnienie powództwa w całości, bądź ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Maz. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania w II instancji, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

42 Sąd Okręgowy zważył co następuje:

43 Apelacja jest zasadna i skutkuje koniecznością zmiany zaskarżonego orzeczenia.

44 Sąd Rejonowy przeprowadził wykładnię zawartej przez pracodawcę i pracownika umowy o zakazie konkurencji, a w szczególności jej § 8 ust. 2 i uznał, iż powództwo jest niezasadne. Stwierdził bowiem, że strony w wyżej wymienionym postanowieniu umownym zawarły warunek rozwiązujący umowę o zakazie konkurencji w postaci zdarzenia przyszłego i niepewnego, to jest możliwości skorzystania przez pracodawcę z prawa zaprzestania wypłaty odszkodowania. A skoro pozwany zaprzestał wypłaty odszkodowania, to zdaniem Sądu I instancji, umowa o zakazie konkurencji wygasła z dniem 1 marca 2010 roku i to bez konieczności składania w tym zakresie pisemnych oświadczeń woli i tym samym powód został skutecznie zwolniony z obowiązku powstrzymywania się od podjęcia działalności konkurencyjnej. Z tą konstatacją Sądu Rejonowego, jak zasadnie podnosi skarżący, nie sposób się zgodzić.

45 W świetle ustaleń dokonanych w sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż w dniu 1 czerwca 2009 roku powód oraz jego pracodawca (...) spółka z o.o. w K. zawarli w umowie o pracę klauzulę konkurencyjną, której przedmiotem było ustalenie praw i obowiązków pracownika i pracodawcy w zakresie dotyczącym działalności konkurencyjnej pracownika, jako osoby zatrudnionej na stanowisku spedytora w czasie trwania oraz po ustaniu stosunku pracy. W § 8 ust. 1 przedmiotowej umowy postanowiono, iż za powstrzymywanie się przez powoda od działalności konkurencyjnej w okresie 24 miesięcy po ustaniu stosunku pracy pozwany wypłaci mu odszkodowanie w wysokości 30% sumy średniego stałego wynagrodzenia miesięcznego określonego w umowie o pracę, otrzymanego w okresie 12 miesięcy przed ustaniem stosunku pracy, przy czym odszkodowanie to będzie płatne w ratach, a kwoty rat wpłacone zostaną na rachunek bankowy podany przez powoda. Ponadto, strony przewidziały w umowie w § 8 ust. 2, że „pracodawca zachowuje prawo do zaprzestania wypłacania odszkodowania, a wówczas pracownika przestaje obowiązywać zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy”.

46 Dla dokonania interpretacji tego postanowienia umownego należy poczynić rozważania natury ogólnej. Przede wszystkim wskazać trzeba, że ustania obowiązywania zakazu konkurencji w sytuacjach określonych w art. 101² § 2 k.p., którego naruszenie zarzuca skarżący, nie można utożsamiać z rozwiązaniem umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy i wygaśnięciem zobowiązania pracodawcy do wypłaty uzgodnionego odszkodowania. Jak bowiem zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 lutego w sprawie II PK 159/06 (OSNP 2008, Nr 7-8, poz. 91, str. 272) w art. 101² § 2 k.p. nie mieszczą się żadne umowne sposoby złagodzenia obciążającego byłego pracodawcę obowiązku wypłaty odszkodowania, nawet w razie ustania przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji. Przepis ten stanowi, że zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa, w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania. Brak jest podstaw do uznania, że art. 101² § 2 k.p. pojęciem „zakazu konkurencji” określa nie zobowiązanie pracownika (podobnie jak czyni to art. 101¹§ 1 k.p.), lecz umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, obejmującą zobowiązania obu stron stosunku prawnego. W przypadku zaistnienia okoliczności określonych w art. 101² § 2 k.p. (ustanie przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji lub niewywiązywanie się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania) ustaje jedynie zobowiązanie pracownika do powstrzymywania się od działań konkurencyjnych, nie ustaje natomiast zobowiązanie pracodawcy do wypłaty pracownikowi umówionego odszkodowania. Taka interpretacja analizowanego unormowania jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowana (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1999 r., I PKN 358/99, OSNAPiUS 2001 nr 7, poz. 217, z dnia 7 lipca 2000 r., I PKN 731/99, OSNAPiUS 2002 nr 2, poz. 41, z dnia 26 lutego 2003 r., I PK 139/02, OSNP 2004 nr 14, poz. 241 i z dnia 13 kwietnia 2005 r., II PK 258/04, OSNP 2005 nr 22, poz. 356).

47 Podkreślić też trzeba, że klauzula konkurencyjna jest instytucją prawa pracy, do której w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie pozostaje to w sprzeczności z zasadami prawa pracy (art. 300 k.p.). Klauzula ta ulega rozwiązaniu z nadejściem umówionego terminu, a także wygasa wraz ze śmiercią byłego pracownika. Może być ona także zmieniona lub rozwiązana w każdej chwili w drodze zgodnego porozumienia stron. Ponadto, strony już w samej w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy mogą przewidzieć możliwość jej wcześniejszego rozwiązania. Mogą mianowicie przewidzieć dopuszczalność jej wypowiedzenia pod warunkiem wskazania okoliczności stanowiących przesłanki wypowiedzenia oraz przy oznaczeniu terminu, w którym wypowiedzenie może być wykonane (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2011 roku, II PK 322/10, niepubl. oraz z dnia 16 czerwca 2011 roku, III BP 2/11, OSNP 2012/13-14/174). Dopuszczalne jest także zastrzeżenie w umowie warunku rozwiązującego – art. 89 k.c. w związku z art. 300 k.p (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2007 roku, II PK 45/07, OSNP 2008/19-20). Strony mogą wprowadzić wreszcie do ww. umowy umowne prawo odstąpienia na podstawie art. 395 k.c. w związku z art. 300 k.p. (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 roku, I PK 16/02, OSNP 2004/14/239).

48 Mając na uwadze brzmienie postanowienia umownego zawartego w § 8 ust. 2 stwierdzić należy, że strony niniejszego procesu wprowadziły do umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy prawo odstąpienia od tejże umowy.

49 Umowne prawo odstąpienia zostało uregulowane w art. 395 § 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu oznaczonego terminu prawo odstąpienia od umowy. Prawo to wykonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. W myśl § 2 tego przepisu w razie wykonania prawa odstąpienia, umowa uważana jest za niezawartą. Z unormowania tego jednoznacznie wynika zatem, że dla skuteczności umownego prawa odstąpienia jest wymagane oznaczenie terminu, w czasie którego będzie możliwe skorzystanie z prawa odstąpienia oraz określenie, czy prawo to przysługuje obydwu stronom czy tylko jednej. Niepewność odstąpienia przez stronę od umowy nie może być bowiem bezterminowa, skoro zgodnie z art. 395 § 2 k.c. odstąpienie ma moc wsteczną, powodując uznanie umowy za niezawartą. Określenie terminu odstąpienia ma przy tym szczególne znaczenie w sytuacji, gdy takie zastrzeżenie umowne zamieszcza się w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Skoro bowiem przepisy art. 101² § 1-3 k.p. mają charakter gwarancyjny, to warunki umowy o zakazie konkurencji nie mogą być tak ustalone, by pracodawca mógł w każdej chwili i bez wskazywania jakiegokolwiek powodu doprowadzić swoim jednostronnym oświadczeniem do ustania obowiązywania umowy i uwolnienia się od zapłaty odszkodowania.

50 Tymczasem w § 8 ust. 2 umowy zawartej przez strony nie wskazano terminu, w którym pozwany mógł odstąpić od umowy. Zawiera on wyłącznie jednostronne zastrzeżenie możliwości skrócenia umówionego okresu zakazu konkurencji. Z tego też względu skorzystanie z powyższego uprawnienia przez stronę pozwaną nie prowadzi do wcześniejszego wygaśnięcia umowy i uwolnienia pracodawcy od obowiązku zapłaty odszkodowania. Oczywiście dotyczy to okresu, w którym powód nie podejmował działalności konkurencyjnej, a więc okresu objętego żądaniem pozwu. Pracownik ma bowiem prawo do odszkodowania z tytułu powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej tylko wówczas, gdy faktycznie ten zakaz realizuje.

51 Żądanie odsetek ustawowych skapitalizowanych znajduje oparcie w przepisie art. 482 k.c., zaś odsetek ustawowych od dnia 20 marca 2011 roku w art. 481 § 1 i 2 k.p.c.

52 I dlatego, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. orzeczono jak w punkcie „1” sentencji.

53 O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 6 pkt 4 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 oraz § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 461).