Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 marca 2021 r., IV Ka 92/21

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 marca 2021 r., IV Ka 92/21

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 IV Ka 92/21

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 listopada 2020 roku w sprawie sygn. akt VII K 874/18

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☒ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☐ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☐ na korzyść

19 ☒ na niekorzyść

20 ☐ w całości

21 ☒ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☒

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 1.1.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☒

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☐

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☒

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☐

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

40 ☐

41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

42 ☐

43 art. 439 k.p.k.

44 ☐

45 brak zarzutów

46 1.4. Wnioski

47 ☐

48 uchylenie

49 ☒

50 zmiana

51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

52 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

53 1.5. Ustalenie faktów

54 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

55 Lp.

56 Oskarżony

57 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

58 Dowód

59 Numer karty

60 2.1.1.1.

61 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

62 Lp.

63 Oskarżony

64 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

65 Dowód

66 Numer karty

67 2.1.2.1.

68 1.6. Ocena dowodów

69 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

70 Lp. faktu z pkt 2.1.1

71 Dowód

72 Zwięźle o powodach uznania dowodu

73 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

74 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

75 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

76 Dowód

77 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

78 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

79 Lp.

80 Zarzut

81 3.1.

82 Zawarte w apelacji pełnomocnika zarzuty obrazy prawa materialnego, tj art. 46 § 1 kk poprzez brak orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody mimo skutecznego złożenia wniosku w tym przedmiocie i naruszenia prawa proceduralnego, tj. art. 415 § 1 kpk poprzez niezasadne zastosowanie klauzuli antykumulacyjej.

83 ☒ zasadny

84 ☐ częściowo zasadny

85 ☐ niezasadny

86 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

87 W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy błędnie zastosował klauzulę antykumulacyjną określoną w art. 415 § 1 kpk, albowiem nie doszło do tożsamości podmiotowej roszczenia o naprawieniu s.. Oskarżyciel posiłkowy dysponuje uzyskanym w postępowaniu cywilnym tytułem egzekucyjnym zasądzającym to roszczenie od spółki (...) sp. z o.o., zaś w niniejszym postępowaniu karnym obowiązek naprawienia szkody należało ( wobec zgłoszonego w terminie wniosku pokrzywdzonego) orzec od oskarżonego będącego sprawcą oszustwa i jednocześnie nie będącego członkiem zarządu tej spółki.

88 Inaczej by było, gdyby oskarżony był członkiem zarządu w/w spółki z o.o. W takim przypadku zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przyjmuje się, że w sprawach, w których członkowie zarządu spółek kapitałowych są oskarżeni o popełnienie przestępstwa związanego działalnością spółki i w związku z pełnieniem przez nich tej funkcji i skutkiem tego przestępstwa było wyrządzenie szkody osobom trzecim, a obok postępowania karnego prowadzonego wobec tych członków zarządu toczy się postępowanie cywilne wobec spółki (albo zapadło już prawomocne orzeczenie wobec spółki), klauzula antykumulacyjna również znajduje zastosowanie, mimo że pozornie mamy do czynienia z innymi podmiotami. Należy bowiem zauważyć, że pokrzywdzony w takim przypadku może egzekwować zasądzone w postępowaniu cywilnym roszczenie także z osobistego majątku oskarżonego według reguł określonych w art. 299 § 1 KSH bez konieczności uzyskiwania tytułu egzekucyjnego w sprawie karnej ( wyr. SA we Wrocławiu z 1.8.2012 r., II AKa 198/12, Legalis; wyr. SN z 26.2.2014 r., III KK 429/13, Legalis; wyr. SN z 26.1.2016 r., V KK 323/15, Legalis; wyr. SN z 18.1.2013 r., V KK 378/12, Legalis). W tej sytuacji, przy uwzględnieniu możliwości egzekwowania przedmiotowego roszczenia na podstawie wskazanych przepisów KSH, mnożenie tytułów egzekucyjnych dotyczących tego samego roszczenia, przez nakładanie na oskarżonego w postępowaniu karnym obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 KK, mając na uwadze zadania, jakie realizuje przepis art. 415 § 1 jest niedopuszczalne. Również w przypadku spółki jawnej zachodzi podobna tożsamość podmiotowa roszczenia i zastosowanie znajduje klauzula antykumulacyjna ( wyr. SN z 27.4.2017 r., IV KK 108/17, Legalis). Wynika to z tego, że zgodnie z art. 22 § 2 KSH, każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. A zatem również w takim przypadku pokrzywdzony na podstawie tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce mógłby wyegzekwować roszczenie również z majątku oskarżonego będącego wspólnikiem takiej spółki.

89 Jednak w omawianej sprawie sytuacja jest zgoła inna, albowiem oskarżony, choć faktycznie kierował pracami spółki (...) sp. z o.o. i to on wyczerpał znamiona przestępstwa oszustwa, nie był formalnie członkiem zarządu tej spółki, tylko jej pracownikiem. Zatem tytuł egzekucyjny przeciwko spółce (...) sp. z o.o. nie pozwoli na wyegzekwowanie roszczenia z majątku oskarżonego. Nie zachodzi zatem tożsamość podmiotowa roszczenia po stronie dłużników.

90 Jednak istnieje potencjalne ryzyko podwójnego wyegzekwowania takiego roszczenia przez pokrzywdzoną spółkę ( od oskarżonego i od spółki (...) sp. z o.o.).. Zgodnie z art. 369 KC zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. W tym przypadku nie można więc orzec o solidarnym obowiązku naprawienia szkody, albowiem odpowiedzialność (...) sp. z o.o. wynika z kontraktu, a odpowiedzialność odszkodowawcza oskarżonego z deliktu Nie ma zatem przepisu ustawy ani czynności prawnej, na której można by oprzeć konstrukcję solidarnej odpowiedzialności tych dwóch podmiotów.

91 Aby rozwiązać ten problem i zapobiec ewentualnemu podwójnemu zaspokojeniu pokrzywdzonego Sąd Okręgowy zastosował konstrukcję tzw „solidarności niewłaściwej”, inaczej mówiąc konstrukcję odpowiedzialności in solidum. Polega ona na zasądzeniu roszczenia z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego ze zobowiązanych zwalnia drugiego do wysokości dokonanej zapłaty.

92 Na zakończenie Sąd Okręgowy odniesie się do argumentu Sądu Rejonowego o ograniczeniu odpowiedzialności odszkodowawczej oskarżonego wynikającego z przepisów prawa pracy, albowiem formalnie był on pracownikiem spółki (...) sp. z o.o. Należy odrzucić możliwość stosowania przy orzekaniu na podstawie art. 46 § 1 kk odszkodowania zasad wynikających z treści art. 120 § 1 Kodeksu pracy. Po pierwsze, przepis ten nie ma zastosowania do szkód wyrządzonych z winy umyślnej. Po drugie, art. 120 KP ma zastosowanie wówczas, gdy pracownik wyrządza szkodę „przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych”, a nie sposób przyjąć, by do obowiązków pracowniczych należało oszukiwanie kontrahentów ( por. wyrok SA w Katowicach z dnia 22 października 2015 roku w sprawie II AKa 360/15, OSAKat 2015 nr 4, poz. 1, OSAKat 2015 nr 4, poz. 16, Prok. i Pr. 2016 nr 6, poz. 21, Prok. i Pr. 2016 nr 6, poz. 41, Prok. i Pr. 2016 nr 9, poz. 24, KZS 2016 nr 3, poz. 52, KZS 2016 nr 3, poz. 84, Legalis).

93 Wniosek

94 O zmianę wyroku i orzeczenie obowiązku naprawienia szkody.

95 ☒ zasadny

96 ☐ częściowo zasadny

97 ☐ niezasadny

98 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

99 Było to już omówione.

100 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

101 4.1.

102 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

103 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

104 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

105 5.1.1.

106 Przedmiot utrzymania w mocy

107 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

108 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

109 5.2.1.

110 Przedmiot i zakres zmiany

111 Sąd orzekł o obowiązku naprawienia szkody przyjmując konstrukcję odpowiedzialności in solidum.

112 Zwięźle o powodach zmiany

113 Było to już omówione.

114 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

115 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

116 5.3.1.1.1.

117 ☐ art. 439 k.p.k.

118 Zwięźle o powodach uchylenia

119 5.3.1.2.1.

120 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

121 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

122 Zwięźle o powodach uchylenia

123 5.3.1.3.1.

124 Konieczność umorzenia postępowania

125 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

126 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

127 5.3.1.4.1.

128 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

129 Zwięźle o powodach uchylenia

130 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

131 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

132 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

133 Przytoczyć okoliczności

134 6. Koszty Procesu

135 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

136 Przytoczyć okoliczności

137 3

138 W związku ze skazaniem Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa zwrot wydatków za postępowanie odwoławcze na które złożył się ryczałt za doręczenia oraz opłatę za drugą instancję.

139 7. PODPIS

140 1.11. Granice zaskarżenia

141 Kolejny numer załącznika

142 1

143 Podmiot wnoszący apelację

144 pełnomocnik

145 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

146 brak orzeczenia obowiązku naprawienia szkody

147 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

148 ☐ na korzyść

149 ☒ na niekorzyść

150 ☐ w całości

151 ☒ w części

152 ☐

153 co do winy

154 ☐

155 co do kary

156 ☒

157 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

158 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

159 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

160 ☒

161 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

162 ☐

163 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

164 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

165 ☒

166 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

167 ☐

168 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

169 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

170 ☐

171 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

172 ☐

173 art. 439 k.p.k.

174 ☐

175 brak zarzutów

176 0.1.1.4. Wnioski

177 ☐

178 uchylenie

179 ☒

180 zmiana