Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 lutego 2026 r., IV Ka 478/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 lutego 2026 r., IV Ka 478/25

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 IV Ka 478/25

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 13 maja 2025r. sygn. II K 73/25

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☒ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☒ na korzyść

19 ☐ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐co do winy

23 ☐co do kary

24 ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

25 1.1.2. Podniesione zarzuty

26 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

27 ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

28 ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

29 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

30 ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

31 ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

32 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

33 ☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

34 ☒art. 439 k.p.k.

35 ☐brak zarzutów

36 1.4. Wnioski

37 ☒uchylenie

38 ☐zmiana

39 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

40 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

41 1.5. Ustalenie faktów

42 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

43 Lp.

44 Oskarżony

45 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

46 Dowód

47 Numer karty

48 2.1.1.1.

49 V. L.

50 Oskarżony leczył się w przeszłości z powodu uzależnienia od alkoholu. Nie jest upośledzony umysłowo ani chory psychicznie w sensie doznawanych ostrych objawów produktywnych. Występuje u niego zespół zależności alkoholowej. W wyniku wieloletniej intoksykacji alkoholem u oskarżonego doszło do wtórnych zmian charakterologicznych w postaci nadpobudliwości nerwowej, drażliwości, impulsywności, nasilających się po spożyciu alkoholu, upośledzenia wyciągania konstruktywnych wniosków z dotychczasowych doświadczeń życiowych, tendencji do obwiniania innych za swoje niepowodzenia życiowe, braku krytycyzmu do swojego picia i zachowań. W chwili popełnienia zarzucanego czynu karalnego miał zachowaną zdolność do rozpoznania jego znaczenia, jak i do pokierowania własnym postępowaniem. Brak jest podstaw klinicznych, aby przyjąć, że w czasie trwającego postępowania sądowego oskarżony miał zniesioną lub ograniczoną zdolność rozpoznania jego znaczenia lub pokierowania swoim postepowaniem. W aktualnym stanie zdrowia może brać udział w toczącym się postępowaniu; jest zdolny do samodzielnej i rozsądnej obrony.

51 -dokumentacja medyczna;

52 -opinia sądowo-psychiatryczna

53 -106,120;

54 -136;

55 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

56 Lp.

57 Oskarżony

58 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

59 Dowód

60 Numer karty

61 2.1.2.1.

62 1.6. Ocena dowodów

63 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

64 Lp. faktu z pkt 2.1.1

65 Dowód

66 Zwięźle o powodach uznania dowodu

67 2.1.1.

68 dokumentacja medyczna, opinia sądowo-psychiatryczna;

69 Załączona do akt dokumentacja medyczna została sporządzona przez właściwe organy, jest pełna, czytelna i zrozumiała. Opinia sądowo-psychiatryczna dotycząca poczytalności oskarżonego (w chwili czynu i w toku postępowania) jest wiarygodnym materiałem dowodowym; została wydana przez biegłych sądowych, którzy w bliskiej odległości czasowej osobiście badali oskarżonego oraz po zapoznaniu się przez nich z obszerną dokumentacją medyczną dotycząca leczenia się V. L. natury psychiatrycznej, a dokładnie głownie choroby alkoholowej; opinia jest podparta wiedza fachową, wyczerpująca, jednoznaczna i przekonująca w wyciągniętych wnioskach końcowych.

70 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

71 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

72 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

73 Dowód

74 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

75 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

76 Lp.

77 Zarzut

78 3.1.

79 - zarzut rażącej obrazy przepisów postępowania tj. art. 79 § 3 i 4 kpk, a także jako zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej poprzez naruszenie art. 439 §1 pkt 10 kpk, mającej istotny wpływ na treść wyroku, polegający na rozpoznaniu sprawy przez sąd rejonowy bez udziału obrońcy, w sytuacji gdy w stosunku do oskarżonego zachodzi uzasadniona wątpliwość co do zdolności rozpoznania przez niego znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem, a także w zakresie tego, czy jest/był w stanie prowadzić samodzielnie rozsądną obronę, a zatem udział w rozprawie obrońcy oskarżonego – którego zabrakło w toku przedmiotowego postępowania;

80 - zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku poprzez błędne ustalenie, iż oskarżony nie leczył się psychiatrycznie;

81 ☐ zasadny

82 ☐ częściowo zasadny

83 ☒ niezasadne

84 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

85 Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

86 Autor apelacji podniósł, iż w sprawie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławczy związana z nieobecnością w sprawie obrońcy oskarżonego V. L., który jest osobą chorą psychicznie, leczącą się na taką chorobę i który w toku postępowania przed sądem rejonowym, ani nie był badany psychiatrycznie (pod kątem poczytalności i innych), ani nie był reprezentowany przez obrońcę.

87 Sąd Okręgowy zważył, że na etapie rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji nie zaistniało uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 10 kpk.

88 Sąd meriti nie miał podstaw by powziąć wątpliwości, co do poczytalności oskarżonego w odniesieniu do zarzuconego mu czynu oraz co do zdolności udziału w rozprawie i prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Zgodnie z treścią protokołu przesłuchania oskarżonego w charakterze podejrzanego, ww. nie leczył się neurologicznie, ani psychiatrycznie, ani odwykowo (protokół o takiej treści oskarżony podpisał osobiście). Jedynym śladem mogącym wiązać się z ewentualnym wcześniejszym badaniem psychiatrycznym oskarżonego, była treść wcześniej wydanego wyroku (sygn. akt IIK 960/12 k. 18-19 akt), z którego wynikało, iż D. Myśliwy miał w owej sprawie ustanowionego obrońcę z urzędu; równie jednak dobrze jego obecność mogła wynikać z uwzględnienia wniosku oskarżonego opartego o zasadę „prawa ubogiego”.

89 Zasadniczym jednak pytaniem, ,przy ocenie zasadności wniesionej apelacji nie było to, czy Sąd Rejonowy powinien powziąć wątpliwości, o jakich mowa w art. 79 kpk, lecz czy takie wątpliwości powziął, a dopiero w konsekwencji tego czy wydał postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów. Wynika to przykładowo z uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1977 r., VII KZP 11/77, w której stwierdzono, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego jest równoznaczne z istnieniem „uzasadnionej wątpliwości” co do jego poczytalności i powoduje obligatoryjną obronę. Taki pogląd jest też prezentowany w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego i tak: w postanowieniu z dnia 28 października 2020 r., II KK 295/20, stwierdzono, że „obrona obligatoryjna, o której mowa w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 KPK powstaje od momentu, gdy organ procesowy powziął wątpliwości co do tego, czy sprawca mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenie lub pokierować swoim po-stępowaniem (art. 79 § 1 pkt 3 KPK w zw. z art. 31 § 1 KK), albo czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona (art. 79 § 1 pkt 3 KPK w zw. z art. 31 § 2 KK), a także wówczas, gdy wprawdzie brak jest wątpliwości wskazanych wyżej, ale istnieją one, w ocenie organu procesowego, co do tego, czy stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny (art. 79 § 1 pkt 4 KPK) i w celu wyjaśnienia którejkolwiek z tych wątpliwości dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (art. 202 § 1 KPK)”. Taką interpretację zagadnienia Sąd Najwyższy przyjął także w wyrokach: z dnia 15 listopada 2022 r., IV KK 30/22 i z dnia 19 marca 2023 r., III KK 628/22, a podobnie na gruncie art. 79 § 2 kpk niejednokrotnie wskazywał, że w sytuacji określonej tym przepisem obligatoryjność korzystania przez oskarżonego z pomocy obrońcy oraz niemożność prowadzenia rozprawy bez udziału obrońcy następuje dopiero z chwilą wydania przez Sąd stosownego orzeczenia (zob. wspomniane postanowienie II KK 295/20, nadto postanowienia z: dnia 18 kwietnia 2012 r., IV KK 366/11; dnia 9 stycznia 2013 r., III KK 330/12; dnia 10 kwietnia 2014 r., IV KK 88/14).

90 Tak więc, w sytuacji, gdy Sąd meriti nie uznał, że zachodzą uzasadnione wątpliwości, o których mowa w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 kpk, wobec czego nie wydał postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów, niezasadnym jest oczekiwane przez apelanta uznanie, że zaistniało uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 10 kpk, co wymagałoby wydania wyroku kasatoryjnego. Potwierdzeniem powyższego jest także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.03.2024r. sygn. III KS 71/23 wydany na kanwie bardzo zbliżonego stanu faktycznego (dotyczącego uprzedniego leczenia się natury psychiatrycznej).

91 To dopiero Sąd Okręgowy, po załączeniu sygnalizowanych w apelacji dokumentów, powziął wątpliwości, co do poczytalności V. L.. Z tego powodu dopuścił dowód z opinii psychiatrycznej co do poczytalności oskarżonego w chwili czynu, w toku trwającego postepowania, a nadto co do możliwości prowadzenia samodzielnej obrony. Opiniowali biegli psychiatrzy, którzy w bardzo bliskiej odległości czasowej osobiście badali oskarżonego na potrzeby innego postepowania karnego. Ich opinia, jako logiczna, wyczerpująca i podparta wiedza fachowa w całości przekonuje. Oskarżony był i jest poczytalny, a dla obrony własnych praw może prowadzić samodzielną i rozsądna obronę. Zdaniem sądu odwoławczego opinia biegłych lekarzy psychiatrów jest wiarygodnym dowodem w sprawie.

92 W istniejących realiach procesowych wydanie wyroku kasatoryjnego było więc nieuzasadnione.

93 W postępowaniu przed Sądem I instancji oskarżony nie musiał mieć obrońcy. Taki wniosek tym bardziej przekonuje, gdy zważy się, że V. L. dopuścił się bardzo pospolitego przestępstwa, kierowania pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości, a nie czynu, który dla swojego zaistnienia wymaga szczególnej przebiegłości, bystrości, uzgodnionego planu, czy zaistnienia skomplikowanego modus operandi.

94 Ponadto sąd rejonowy w sposób prawidłowy oraz dokładny przeprowadził postępowanie dowodowe oraz wnikliwie i wszechstronnie rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy, dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych, co do samego przebiegu zdarzenia z udziałem V. L.. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone odpowiednio dokładnie i starannie. Ocena materiału dowodowego w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu przez sąd rejonowy dokonana została z uwzględnieniem reguł sformułowanych w przepisach art. 5 kpk i art. 7 kpk Co więcej, jest ona oceną wszechstronną, bezstronną i jest zgodna z zasadami wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Sąd okręgowy nie stwierdził także błędów logicznych, jak i faktycznych w rozumowaniu sądu rejonowego. W związku z powyższym kontrola apelacyjna uzasadnia twierdzenie, że zaskarżony wyrok został, tak jak tego wymaga norma zawarta w art. 410 kpk, prawidłowo i w pełni oparty na poprawnie dokonanej ocenie materiału dowodowego, zgromadzonego i ujawnionego w toku postępowania. Zastosowana wobec sprawcy represja karna nie nosi natomiast cech rażącej niewspółmierności.

95 Wniosek

96 - o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji;

97 ☐ zasadny

98 ☐ częściowo zasadny

99 ☒ niezasadny

100 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

101 - żaden z zarzutów apelacyjnych nie okazał się być zasadny, brak podstaw do wnioskowanego uchylenia wyroku;

102 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

103 4.1.

104 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

105 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

106 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

107 5.1.1.

108 Przedmiot utrzymania w mocy

109 - sprawstwo i wina;

110 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

111 - brak jest podstaw do korekty wyroku w tym zakresie,

112 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

113 5.2.1.

114 Przedmiot i zakres zmiany

115 Zwięźle o powodach zmiany

116 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

117 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

118 5.3.1.1.1.

119 ☐ art. 439 k.p.k.

120 Zwięźle o powodach uchylenia

121 5.3.1.2.1.

122 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

123 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

124 Zwięźle o powodach uchylenia

125 5.3.1.3.1.

126 Konieczność umorzenia postępowania

127 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

128 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

129 5.3.1.4.1.

130 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

131 Zwięźle o powodach uchylenia

132 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

133 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

134 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

135 Przytoczyć okoliczności

136 6. Koszty Procesu

137 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

138 Przytoczyć okoliczności

139 2

140 W oparciu o treść art. 624 § 1 kpk sąd odwoławczy zwolnił oskarżonego od obowiązku zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym oraz od opłaty za drugą instancję - wobec trudnej sytuacji materialnej ww., a nadto wobec konieczności odbycia przez oskarżonego kary pozbawienia wolności o izolacyjnym charakterze (co nawet przy ewentualnym jej odbywania w ramach dozoru elektronicznego znacząco ogranicza możliwości zarobkowania).

141 7. PODPIS

142 1.11. Granice zaskarżenia

143 Kolejny numer załącznika

144 1

145 Podmiot wnoszący apelację

146 obrońca oskarżonego

147 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

148 Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 13 maja 2025 roku, w sprawie o sygn. akt II 73/25

149 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

150 ☒ na korzyść

151 ☐ na niekorzyść

152 ☒ w całości

153 ☐ w części

154 ☐co do winy

155 ☐co do kary

156 ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

157 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

158 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

159 ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

160 ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

161 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

162 ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

163 ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

164 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

165 ☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

166 ☒art. 439 k.p.k.

167 ☐brak zarzutów

168 0.1.1.4. Wnioski

169 ☒uchylenie

170 ☐zmiana