Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 25 lutego 2025 r., VII Ka 32/25

wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 25 lutego 2025 r., VII Ka 32/25

Tekst

1 Sygn. akt VII Ka 32/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 25 lutego 2025 roku

3 Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

4 Przewodniczący: SSO Leszek Wojgienica

5 Protokolant: st. sekr. sąd. Jolanta Jankowska

6 przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej Iwony Kobus

7 po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 roku sprawy A. Z., syna A. i K. z d. K., urodzonego (...) w B., oskarżonego z art. 178a § 4 kk w zw. z art. 64 § 1 kk i in., na skutek wniesionej na niekorzyść oskarżonego apelacji prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 21 listopada 2024 roku, w sprawie II K 1468/24

8 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Olsztynie.

Uzasadnienie

9 Formularz UK 2

10 Sygnatura akt

11 VII Ka 32/25

12 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

13 1

14 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

15 1.1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

16 Wyrok Sądu Rejowego w Olsztynie z dnia 21 listopada 2024 roku, w sprawie II K 1468/24

17 1.1.2. Podmiot wnoszący apelację

18 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

19 ☐ oskarżyciel posiłkowy

20 ☐ oskarżyciel prywatny

21 ☐ obrońca oskarżonego

22 ☐ oskarżony

23 ☐ pełnomocnik

24 1.1.3. Granice zaskarżenia

25 1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

26 ☐ na korzyść

27 ☒ na niekorzyść

28 ☐ w całości

29 ☒ w części

30 ☐

31 co do winy

32 ☒

33 co do kary

34 ☐

35 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

36 1.1.3.2. Podniesione zarzuty

37 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

38 ☐

39 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

40 ☒

41 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

42 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

43 ☐

44 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

45 ☐

46 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

47 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

48 ☐

49 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka.

50 ☐

51 art. 439 k.p.k.

52 ☐

53 brak zarzutów

54 1.1.4. Wnioski

55 ☒

56 uchylenie - w przypadku braku zgody oskarżonego na zmianę zaskarżonego wyroku na jego niekorzyść

57 ☒

58 zmiana poprzez:

59 - wymierzenie oskarżonemu kary łącznej 5 miesięcy pozbawienia wolności w miejsce orzeczonej kary łącznej 4 miesięcy pozbawienia wolności

60 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

61 1.2.1. Ustalenie faktów

62 1.2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

63 Lp.

64 Oskarżony

65 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

66 Dowód

67 Numer karty

68 1.2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

69 Lp.

70 Oskarżony

71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

72 Dowód

73 Numer karty

74 1.2.2. Ocena dowodów

75 1.2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

76 Lp. faktu z pkt 2.1.1

77 Dowód

78 Zwięźle o powodach uznania dowodu

79 1.2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

80 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

81 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

82 Dowód

83 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

84 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

85 Lp.

86 Zarzut:

87 obrazy przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż w zakresie kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonemu, a mianowicie art. 86 § 1 kk poprzez wymierzenie oskarżonemu kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze odpowiadającym najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa, to jest w wymiarze 4 miesięcy pozbawienia wolności zamiast w wymiarze co najmniej 5 miesięcy pozbawienia wolności, to jest w granicy powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa, zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu;

88 ☒ zasadny

89 ☐ częściowo zasadny

90 ☐ niezasadny

91 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

92 Zaskarżony wyrok wydany został w trybie konsensualnym. Oskarżony zaproponował wymiar kar jednostkowych i kary łącznej pozbawienia wolności, a prokurator wyraził na to zgodę. Jak się okazało, proponowane przez oskarżonego rozstrzygnięcie naruszało prawo materialne. Sąd orzekający umowę naruszającą prawo materialne zaakceptował w wyroku.

93 „Artykuł 447 § 5 k.p.k. ogranicza zaskarżalność wyroku wydanego w trybie konsensualnym. Natomiast nie podważa ogólnej zasady, że wyrok wydany w tym trybie podlega kontroli odwoławczej, co jest wymagane przez art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Nieprawidłowe zastosowanie prawa nie może być przedmiotem porozumienia. Zarzut obrazy prawa materialnego - w zakresie zarówno kwalifikacji prawnej czynu (art. 438 pkt 1), jak i podstawy prawnej innych rozstrzygnięć, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu (art. 438 pkt 1a) - może zostać postawiony, gdy sąd pierwszej instancji orzekł zgodnie z porozumieniem, ale sprzecznie z prawem (wyrok SA w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2021 roku, w sprawie II Aka 46/21, LEX 3214905)”. „W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że kontrolę instancyjną wyroku wydanego w trybie konsensualnym należy przeprowadzić na zasadach ogólnych. Podnosi się bowiem, że wniesienie apelacji zrywa konsensus procesowy, zaś przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do znacznej dysfunkcjonalności postępowania odwoławczego przejawiającej się w tym, że sąd odwoławczy zmuszony byłby, co do zasady, do wydania wyroku kasatoryjnego nawet wtedy, gdy naruszenie prawa było oczywiste i możliwe do skorygowania w instancji odwoławczej (por. uchwała SN (7) z 25.09.2013 r., I KZP 5/13, OSNKW 2013/11, poz. 92; wyroki SN z: 29.03.2018 r., V KK 356/17, LEX nr 2470342, oraz z 20.12.2018 r., IV KS 28/18, LEX nr 2626339) (Komentarz do KPK; Dariusz Świecki; Wydawnictwo LEX).

94 Rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych powoduje, że w przypadku naruszenia prawa materialnego, jak w konkretnym przypadku, sąd odwoławczy mógłby samodzielnie dokonać modyfikacji zaskarżonego wyroku, a wręcz byłby do tego zobligowany. Tyle tylko, że pogląd taki jest nie do zaakceptowania z kilku powodów. Jego uwzględnienie powoduje, że w trakcie postępowania odwoławczego zrywa się z porozumieniem stron inicjowanym przez samego oskarżonego. O ile in concreto chodzi o obrazę prawa materialnego skutkującą podwyższeniem wymiaru kary pozbawienia wolności o jeden miesiąc, to przecież dochodzi często do sytuacji, kiedy obraza prawa materialnego całkowicie zrywa z porozumieniem. Dla przykładu oskarżony godzi się na łączna karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, podczas gdy później prokurator wyrażający zgodę na taką karę dostrzega, że kara łączna powinna być orzeczona w wymiarze powyżej roku pozbawienia wolności, a takiej kary zawiesić nie można. W konsekwencji rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych powodowałoby nie tylko podwyższeniem wymiaru kary, ale również rezygnację z jej warunkowego charakteru. Zezwolenie na rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych wywołać mogłoby wówczas pokusę świadomego akceptowania wniosków sprzecznych z prawem po tylko by osiągnąć rezultat niezamierzony przez oskarżonego, ale zamierzony przez oskarżyciela. Kolejna sytuacja – orzeczenie kary pozbawienia wolności w wymiarze roku z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w sytuacji, gdy najniższą karą przewidzianą w ustawie jest kara 2 lat pozbawienia wolności. Wówczas też zgoda prokuratora mogłaby być dyktowana zamiarem modyfikacji orzeczenia naruszającego prawo dopiero w postępowaniu odwoławczym. Sytuacji takich można sobie wyobrazić więcej, a ich analiza prowadzi do wniosku, że przyzwolenie na rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych w postępowaniu odwoławczym stanowić mogłoby całkowitą rezygnację z trybu konsensualnego, który inicjuje oskarżony przekonany o zgodności proponowanego wniosku z prawem materialnych skoro tak prokurator, jak też sąd taki wniosek zaakceptowali. Tak więc sąd odwoławczy uznał, że nie można zgodzić się z możliwością modyfikacji wyroku wydanego w trybie konsensulanym na niekorzyść oskarżonego jeżeli zostanie on wprowadzony w błąd co do zgodności złożonej propozycji z prawem materialnym. Nie jest też możliwe klasyfikowanie błędów na mniejsze i większe, a tym samym ich relatywizowanie.

95 Stąd też, z powodu braku zgody na etapie postępowania odwoławczego na modyfikację zaskarżonego wyroku na niekorzyść oskarżonego wyrok ten uchylono, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

96 Wniosek:

97 o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie kary łącznej 5 miesięcy pozbawienia wolności;

98 o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji;

99 Wobec braku zgody oskarżonego niemożliwy do zaakceptowania.

100 zasadny

101 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

102 Omówione w części analizującej zarzut apelacyjny.

103 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

104 1.

105 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

106 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

107 1.5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

108 1.1.

109 Przedmiot utrzymania w mocy

110 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

111 1.5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

112 0.1.1.

113 Przedmiot i zakres zmiany

114 Zwięźle o powodach zmiany

115 1.5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

116 1.5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

117 1.1.

118 ☐ art. 439 k.p.k.

119 Zwięźle o powodach uchylenia

120 2.1.

121 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

122 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

123 Zwięźle o powodach uchylenia

124 Omówione w części analizującej zarzuty apelacyjne.

125 3.1.

126 Konieczność umorzenia postępowania

127 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

128 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

129 4.1.

130 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

131 Zwięźle o powodach uchylenia

132 1.5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

133 Omówione w części analizującej zarzut apelacji.

134 1.5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

135 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

136 Przytoczyć okoliczności

137 6. Koszty Procesu

138 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

139 Przytoczyć okoliczności

140 Wyrok sądu odwoławczego nie kończy postępowania, a więc nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

141 7. PODPIS

142 1.1.3. Granice zaskarżenia

143 Kolejny numer załącznika

144 1

145 Podmiot wnoszący apelację

146 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

147 Wyrok Sądu Rejowego w Olsztynie z dnia 21 listopada 2024 roku, w sprawie II K 1468/24

148 1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

149 ☐ na korzyść

150 ☒ na niekorzyść

151 ☐ w całości;

152 ☒ w części

153 ☐

154 co do winy

155 ☒

156 co do kary

157 ☐

158 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

159 1.1.3.2. Podniesione zarzuty

160 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

161 ☐

162 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

163 ☒

164 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

165 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

166 ☐

167 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

168 ☐

169 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

170 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

171 ☐

172 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

173 ☐

174 art. 439 k.p.k.

175 ☐

176 brak zarzutów

177 1.1.4. Wnioski

178 ☒

179 uchylenie

180 ☒

181 zmiana