Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 czerwca 2026 r., III Ca 2026/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 czerwca 2026 r., III Ca 2026/25

Tekst

1 Sygn. akt III Ca 2026/25

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 26 czerwca 2025 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu zasądził od Towarzystwa (...) spółki akcyjnej w R. na rzecz G. G. kwotę 19 720,26 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 2 maja 2023 roku do dnia zapłaty (pkt 1.) oraz kwotę 5619 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt 3.), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2.) i nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu kwotę 266,90 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych (pkt 4.).

3 Apelację od tego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w części, tj.:

4 - w zakresie pkt 1. do kwoty 10 720,86 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 maja 20203 roku do dnia zapłaty,

5 - w zakresie pkt 3. i 4. w całości.

6 Zaskarżonemu orzeczeniu pozwany zarzucił naruszenie:

7 1. przepisów prawa procesowego, tj.:

8 a. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie przez Sąd I instancji oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, niewszechstronny, wybiórczy i fragmentaryczny, co skutkowało ogólną błędną oceną dowodów i pominięciem okoliczności mających istotne znaczenie lub nie nadaniem im odpowiedniej wagi, w szczególności poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny dowodu z zeznań świadka G. O. złożonych na rozprawie 10 października 2024 roku; świadek zeznała, że po kolizji pojazd został naprawiony, dlatego szkoda podlegająca rekompensacie powinna odpowiadać kosztom naprawy pojazdu realnie poniesionym przez poszkodowaną, zaś zasądzenie hipotetycznie oszacowanych kosztów naprawy prowadzi do bezpodstawnego zwiększenia kwoty odszkodowania;

9 b. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez dokonanie fragmentarycznej i dowolnej oceny dowodów w postaci zeznań świadka G. O., co doprowadziło do zasądzenia odszkodowania w wysokości hipotetycznych kosztów naprawy podczas, gdy powód nie wykazał się inicjatywą dowodową i nie udowodnił wysokości szkody rzeczywiście poniesionej przez poszkodowaną w postaci realnie poniesionych kosztów naprawy pojazdu, a co za tym idzie roszczenie nie zostało należycie udowodnione,

10 co łącznie doprowadziło do zasądzenia odszkodowania przekraczającego rzeczywiste granice doznanej przez poszkodowaną szkody;

11 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 361 k.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że należne powodowi jako następcy prawnemu poszkodowanej odszkodowanie powinno wynosić kwotę hipotetycznych kosztów naprawy pojazdu podczas, gdy prawidłowym następstwem naprawienia pojazdu po szkodzie jest ustalenie rzeczywiście poniesionych kosztów naprawy, które nie zostały przez powoda wykazane.

12 Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

13 - zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu przed Sądem I instancji,

14 - zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami.

15 W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami.

16 S ą d S. ę gowy zwa ż ył, co nast ę puje:

17 Apelacja okazała się bezzasadna. Wbrew zarzutom w niej sformułowanym ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia są kompletne i nieobarczone żadnym błędem i znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne. Wyrok Sądu Rejonowego odpowiada prawu i jako taki musi się ostać.

18 Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. został sformułowany nieprawidłowo. Przepisy art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. (a nie art. 233 k.p.c.) regulują kwestię ciężaru dowodu (onus probandi). W procesie ciężar dowodu stanowi wymaganie dostarczenia sądowi dowodów potwierdzających przytoczone fakty pod rygorem przegrania procesu. Adresatem normy zawartej w zdaniu pierwszym art. 232 k.p.c. są wyłącznie strony, a nie sąd. W konsekwencji sąd może naruszyć ten przepis wówczas jedynie, gdy obowiązkiem dowodzenia obciąży niewłaściwą stronę sporu. Nie można natomiast naruszyć wskazanego przepisu przez przyjęcie, że strona udowodniła lub nie udowodniła określonych okoliczności (tak Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 15 listopada 2024 roku, I ACa 1118/23, LEX nr 3912213), a do tego w istocie sprowadza się zarzut pozwanego opisany w apelacji pod poz. 1.b.

19 Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. także jest wadliwie sformułowany. Przypomnieć należy, że Sąd Rejonowy ustalił, że poszkodowana naprawiła swój pojazd (strona 3 uzasadnienia). Zatem nie pominął okoliczności, którą skarżący wskazuje jako istotną dla rozstrzygnięcia sporu o odszkodowanie. Natomiast nadanie określonej wagi temu faktowi stanowi już przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego pod konkretną normę prawną (subsumpcję). Skarżący chcąc wykazać jego wadliwość powinien sformułować zarzuty naruszenia prawa materialnego, ponieważ za pomocą zarzutu naruszenia wskazanych norm procesowych nie można skutecznie zwalczać prawnej oceny Sądu I instancji. Tymczasem apelujący kwestionując, jak mogłoby się wydawać z uwagi na przywołany przepis art. 233 § 1 k.p.c., dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę materiału dowodowego, w rzeczywistości przedstawił jedynie własną ocenę stanu faktycznego pod kątem materialnoprawnym.

20 W istocie zarzuty apelacyjne koncentrują się wokół metody ustalenia wysokości odszkodowania.

21 Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 361 k.c.

22 Odszkodowanie należne od ubezpieczyciela OC, co do zasady odpowiada celowym, ekonomicznie uzasadnionym kosztom przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody. Ustalenie tych kosztów, na ogół wymagające wiadomości specjalnych, musiało nastąpić przy pomocy dowodu z opinii biegłego. Sąd Rejonowy nie tylko miał prawo, ale wręcz obowiązek oprzeć swoje ustalenia faktyczne w tym zakresie na rzetelnej i fachowej opinii, co też uczynił. Ocena tego dowodu, jako kluczowego dla sprawy, i przyznanie mu waloru wiarygodności, mieści się w granicach swobodnej sędziowskiej oceny i nie nosi znamion dowolności.

23 Pozwany, powołując się na najnowsze uchwały Sądu Najwyższego, w szczególności uchwałę składu 7 sędziów z dnia 11 września 2024 r. (sygn. akt III CZP 65/23), argumentował, że niemożliwe było ustalenie odszkodowania w oparciu o hipotetyczne koszty naprawy, bo pojazd po szkodzie został naprawiony. W tej sytuacji odszkodowanie powinno odpowiadać kosztom naprawy samochodu, które faktycznie poniosła poszkodowana.

24 Stanowiska pozwanego nie można podzielić. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd Okręgowy jest świadomy istnienia zarysowującej się odmiennej linii orzeczniczej odnoszącej się do kosztów naprawy pojazdu (por. ww uchwała Sądu Najwyższego), ale poglądów tych nie podziela. Nie można odmiennie traktować poszkodowanych, którzy naprawili pojazd i tych, którzy naprawy nie dokonali, jak również tych którzy po szkodzie częściowej dokonali zbycia pojazdu od tych, którzy pozostawili go w swoim majątku. Odmienne traktowanie narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), a także stoi w sprzeczności z nałożonymi na państwa członkowskie Unii obowiązkami wynikającymi z dyrektyw w sprawie ubezpieczeń komunikacyjnych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 30 marca 2023 r. o sygn. C-618/21, zapadłym z wniosku złożonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, zauważył, że okoliczność taka jak zbycie pojazdu przez poszkodowanego nie może prowadzić do wyłączenia bądź ograniczenia obowiązku pokrycia odszkodowania w pełni.

25 W orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych nadal przeważa stanowisko, które Sąd Okręgowy w niniejszym składzie podziela, według którego w wypadku częściowego uszkodzenia samochodu, odszkodowanie powinno stanowić równowartość kosztów przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu pierwotnego, przy czym naprawa samochodu i rzeczywiste poniesienie kosztów z tego tytułu nie jest warunkiem koniecznym dla dochodzenia odszkodowania (tak Sąd Najwyższy: w wyroku z 16.01.2002 r., IV CKN 635/00; w wyroku z 16.04.2002 r., V CKN 980/00; w wyroku z 16.05.2002 r., V CKN 1273/00, publ. LEX nr 55515) . Przy odszkodowaniu wypłacanym w związku z obowiązkowym ubezpieczeniem komunikacyjnym odpowiedzialności cywilnej zastosowanie ma zasada pełnego odszkodowania wyrażona w art. 361 § 2 k.c., a ubezpieczyciel z tytułu odpowiedzialności gwarancyjnej wypłaca poszkodowanemu świadczenie pieniężne w granicach odpowiedzialności sprawczej posiadacza lub kierowcy pojazdu mechanicznego (art. 822 § 1 k.c.). Suma pieniężna wypłacona przez zakład ubezpieczeń nie może być jednak wyższa od poniesionej szkody (art. 824¹ § 1 k.c.) i przede wszystkim na tym tle zachodzi potrzeba oceny, czy koszt restytucji jest dla zobowiązanego nadmierny (art. 363 § 1 k.c.). Przyjmuje się, że nieopłacalność naprawy, będąca przesłanką wystąpienia tzw. szkody całkowitej, ma miejsce wówczas, gdy jej koszt przekracza wartość pojazdu sprzed wypadku. Stan majątku poszkodowanego, niezakłócony zdarzeniem ubezpieczeniowym, wyznacza bowiem rozmiar należnego odszkodowania w stanie sprzed wypadku i w stanie uszkodzonym. Funkcja kompensacyjna odszkodowania musi być realizowana przy uwzględnieniu indywidualnej sytuacji poszkodowanego.

26 Aktualność powyższej praktyki orzeczniczej potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 12.04.2018 r. (II CNP 43/17, opubl. Lex nr (...)) wskazując, że:

27 „Z art. 822 § 1 k.c. wynika, że obowiązek ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej polega na zapłacie określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone przez ubezpieczonego osobom trzecim, a więc na spełnieniu świadczenia pieniężnego. Poszkodowany może, według swojego wyboru, żądać od ubezpieczyciela zapłaty kosztów hipotetycznej restytucji albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej ustalonej zgodnie z metodą różnicy. Przepis art. 822 § 1 k.c. modyfikuje normę wynikającą z art. 363 § 1 k.c. bowiem jedynie tylko w ten sposób, że roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego przekształca w roszczenie o zapłatę kosztów restytucji. Powstanie roszczenia w stosunku do ubezpieczyciela o zapłacenie odszkodowania, a tym samym jego zakres odszkodowania, nie zależą od tego, czy poszkodowany dokonał restytucji i czy w ogóle ma taki zamiar. Zastosowanie art. 822 § 1 w zw. z art. 363 § 1 k.c. oznacza, że poszkodowany nie może żądać zapłaty kosztów (hipotetycznej) restytucji w sytuacji, w której przywrócenie stanu poprzedniego byłoby niemożliwe albo też pociągało za sobą nadmierne trudności lub koszty. W takim przypadku może żądać wyrównania tego uszczerbku w jego majątku, który odpowiada wartości rzeczy zniszczonej wskutek działania sprawcy szkody. Ocena, czy koszty restytucji są nadmierne zależy od okoliczności sprawy. Na gruncie spraw dotyczących naprawy pojazdów mechanicznych ugruntowała się praktyka zakładająca, że koszt naprawy nie jest nadmierny dopóty, dopóki nie przewyższa wartości pojazdu sprzed wypadku”.

28 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że prawidłowo Sąd Rejonowy ocenił, iż należne odszkodowanie powinno odpowiadać wysokości celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu, ustalonych w oparciu o opinię biegłego. Apelujący zakwestionował ten sposób obliczenia odszkodowania, ale nie zakwestionował prawidłowości obliczeń biegłego. Tymczasem koszt naprawy uszkodzonego samochodu, obliczony przez powołanego w sprawie biegłego sądowego okazała się wyższy, niż obliczony przez biegłego. W konsekwencji, należało przyjąć, że strona skarżąca bezzasadnie podniosła zarzut naruszenia art. 361 k.c. podważając prawidłowość ustalonego przez Sąd Rejonowy odszkodowania odpowiadającego kosztom naprawy uszkodzonego pojazdu.

29 Z powyższych przyczyn apelacja pozwanego - jako bezzasadna - podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 385 k.p.c.

30 O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania wyrażoną w art. 98 k.p.c. Na koszty poniesione przez powoda złożyła się opłata za czynności radców prawnych w wysokości ustalonej zgodnie z § 2 pkt 5) w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na podstawie art. 98 § 1¹k.c.