Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2026 r., I PSK 686/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2026 r., I PSK 686/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 6 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Robert Stefanicki

4 w sprawie z powództwa K.M. przeciwko Z. w P. o zadośćuczynienie w związku z mobbingiem, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 6 października 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt VIII Pa 208/24,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. oddala wniosek pełnomocnika pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego;

3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz adwokat M.M. kwotę 2.025 (dwa tysiące dwadzieścia pięć) złotych, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej odwołującej się z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

8 Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 13 czerwca 2025 r. oddalił apelację powoda K.M. od wyroku Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2024 r. oddalającego wniesione przez niego powództwo przeciwko pozwanemu Z. w P. o zasądzenie kwoty 50.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie tytułem zadośćuczynienia w związku z mobbingiem.

9 W skardze kasacyjnej K.M. powołał się na obie jej podstawy kasacyjne: w zakresie naruszenia prawa materialnego podniósł zarzut uchybienia: art. 94³ § 1, 2 i 3 k.p., art. 15 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 281 § 1 k.p. w zw. z art. 94³ k.p., zaś w ramach nieprzestrzegania przepisów postępowania zarzucił uchybienie: art. 382 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c.; art. 382 k.p.c.; art. 379 pkt 4 k.p.c.; art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c.

10 Z powołaniem się na powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Poznaniu wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego. Ponadto wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym.

11 W skardze kasacyjnej zawarty jest wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania z uwagi na to, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Według skarżącego wyrok Sądu Okręgowego został wydany z oczywistym naruszeniem art. 94³ § 1, 2 i 3 k.p., gdyż Sąd drugiej instancji dokonał błędnej wykładni pojęcia „obiektywnego wzorca ofiary rozsądnej”, wskazując, że w niniejszej sprawie nie sposób jest uznać działań pozwanego za mobbing, zaś analiza przedmiotowej sprawy prowadzi do odmiennych wniosków. Zdaniem powoda, zaskarżony wyrok został ponadto wydany z oczywistym naruszeniem art. 15 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 281 § 1 k.p. w zw. z art. 94³ § 2 k.p.c. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu nieprawidłowego poglądu, że nieprzestrzeganie przez pracodawcę godzin pracy osoby niepełnosprawnej oraz zaniechanie wypłaty wynagrodzenia za pracę ponad godziny, wynikające z art. 15 powołanej ustawy, stanowi „niedopatrzenie pracodawcy”, podczas gdy – zdaniem skarżącego – jest to poważne naruszenie praw niepełnosprawnego pracownika.

12 Zdaniem powoda, zaskarżone orzeczenie zostało również wydane z oczywistym naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, to jest: art. 382 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. przez pominięcie dowodu z opinii biegłego i psychiatry na okoliczność stanu zdrowia skarżącego oraz związku przyczynowo-skutkowego ze zdarzeniami mającymi miejsce w pracy, polegającymi na rozstroju zdrowia doznanego wskutek mobbingu, mimo że dokumentacja medyczna powoda oraz treść zeznań lekarza psychiatry, wskazywały na okoliczność, że do rozstroju zdrowia powoda w postaci depresji doszło na skutek stresujących warunków w pracy, co doprowadziło do błędnego uznania, iż powód nie był poddawany działaniom mobbingowym ze strony pracodawcy. Zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 382 k.p.c., gdyż Sąd drugiej instancji przy orzekaniu nie uwzględnił w pełni zebranego materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej przedłożonej przez powoda, wydruków wiadomości e-mail, kierowanych do H.Z., dokumentacji z PIP, a także wyjaśnień świadka A.J., złożonych w toku postępowania antymobbingowego, a ponadto zaniechał poczynienia ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy.

13 Według skarżącego Sąd drugiej instancji zaniechał rozważenia z urzędu nieważności postępowania, co powoduje, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 379 pkt 4 k.p.c., art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c., w stopniu mającym istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, bowiem w składzie Sądu pierwszej instancji orzeczenie wydał sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej po 2017 r., mając na uwadze aktualne orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Sądu Najwyższego, a także pojawiające się orzeczenia sądów niższych instancji, a dotyczące nieważności lub nieistnienia orzeczenia, wydanego przez sędziego powołanego w wadliwej procedurze, Sąd drugiej instancji zobligowany był do uchylenia zaskarżonego apelacją wyroku.

14 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, a także zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

15 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

16 Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

17 Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa i prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Tak określony cel skargi kasacyjnej wynika przede wszystkim z ustrojowej, konstytucyjnej funkcji Sądu Najwyższego, którą stanowi sprawowanie nadzoru nad działalnością wszystkich innych sądów w zakresie orzekania, przez zapewnianie prawidłowości oraz jednolitości wykładni prawa i praktyki sądowej. Rozpoznawanie środków odwoławczych (skargi kasacyjnej) jest jednym ze sposobów wypełniania tej funkcji stosownie do art. 183 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622 ze zm.; por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147, por. glosę S. Cieślaka, PS 2002, nr 1, s. 154; postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883; 28 października 2015 r., I PK 19/15, LEX nr 2021941; 19 listopada 2024 r., I USK 501/23, Legalis nr 3170724; 18 marca 2025 r., I PSK 108/24, LEX nr 3847038 9 kwietnia 2026 r., I PSK 238/26, LEX nr 4085323; 22 maja 2026 r., I CSK 768/26, LEX nr 4096105; 28 maja 2026 r., I CSK 1329/24, LEX nr 4111187; 3 sierpnia 2026 r., I PSK 530/26, LEX nr 4132080; 25 sierpnia 2026 r., I CSK 896/26, LEX nr 4136176). Ustawodawca, wypełniając powyższy cel skargi kasacyjnej, konstruując wymagania skargi kasacyjnej, przewidział dla niej szczególne wymagania formalne, ponieważ wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 398⁴ k.p.c. obowiązek: przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) oraz przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 398⁹ § 1 k.p.c., zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z: 7 lutego 2024 r., II USK 124/23, LEX nr 3669686; 24 kwietnia 2024 r., III PSK 71/23, LEX nr 3708666, 10 czerwca 2026 r., I CSK 489/26, LEX nr 4101893).

18 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący sformułował wniosek o rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej w oparciu o jej oczywistą zasadności.

19 W judykaturze przyjęto jednolite stanowisko, że odwołanie się do przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi dowieść, w czym wyraża się "oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób niewątpliwy. Sam zarzut naruszenia określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien zatem w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, dostrzegalnej przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, a więc dla oceny, w której nie jest niezbędna szczegółowa i dogłębna analiza prawna. Konieczne jest zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych (postanowienia Sądu Najwyższego z: 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; 25 września 2023 r., I CSK 903/23, Legalis nr 2985805; 20 stycznia 2026 r., I USK 27/26, LEX nr 4014734). Ocena czy doszło do naruszenia przepisu prawa, w sposób oczywisty dokonywana jest w oparciu o poczynione i wiążące w postępowaniu kasacyjnym ustalenia faktyczne Sądu drugiej instancji.

20 Analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia oraz wniesionej skargi kasacyjnej w zakresie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, że zachodzi powołana przez skarżącego przesłanka przedsądu. Podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa w sposób oczywisty, skarżący przywołuje argumentację, która w istocie odnosi się do sądowej oceny materiału dowodowego i poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 398³ § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398¹³ § 2 k.p.c.). Zawarty w art. 398³ § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi, stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na wadliwość wyroku sądu drugiej instancji, polegającej na ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów. Zakaz prezentowania zarzutów dotyczących ustalenia faktów należy rozumieć jako konieczność osadzenia zarzutów z zakresu prawa materialnego na faktach ustalonych przez sąd, a nie projektowanych bądź domniemanych przez stronę. Kategoryczne brzmienie art. 398¹³ § 2 in fine k.p.c., wzmocnione przez dyspozycję art. 398³ § 3 k.p.c. nie dopuszcza już żadnej – nawet pośredniej krytyki ustaleń faktycznych przez stronę wnosząca skargę kasacyjną (M. Pilich, Zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 398³ k.p.c.), Przegląd Sądowy z 2008 r., nr 2, s. 16 i n.; B. Trocha, 3.2. Przegląd zapatrywań na istotę zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (w:) Zarzuty apelacyjne w procesie cywilnym, red. M. Rzewuski, Warszawa 2023). Oznacza to, że w ocenie podstawy przedsądu z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. granicę ustaleń stanu faktycznego dla Sądu Najwyższego stanowi dwuinstancyjne postępowanie przed sądem powszechnym. Sąd Najwyższy na etapie przedsądu związany jest ustaleniami stanu faktycznego, na którym oparto zaskarżony wyrok (art. 398¹³ § 2 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie na etapie przedsądu; postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2022 r., I USK 385/21, LEX nr 3403427). Sąd Najwyższy kontroluje orzeczenie Sądu drugiej instancji jedynie w granicach naruszenia prawa określonych w ustawie, czyli w ramach zarzutów podstaw kasacyjnych (art. 398³ § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 kwietnia 2024 r., II USK 125/23, LEX nr 3703676; 15 kwietnia 2025 r., III USK 198/24, LEX nr 3862003).

21 Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku powoda o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, polegającej na przedstawieniu własnej oceny zgromadzonych dowodów, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom. Zarzut naruszenia prawa materialnego sprowadza się do oceny przesłanek zaistnienia mobbingu i jest ściśle powiązany ze sferą ustaleń faktycznych. W szczególności podważenie stanowiska Sądów, że taka ocena zaistniała, do czego zmierza skarżący, nie jest możliwe bez weryfikacji ustaleń faktycznych, co w postępowaniu kasacyjnym jest wykluczone.

22 Dla przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy w związku z działaniami stanowiącymi mobbing niezbędne jest wykazanie przesłanek z art. 94³ § 2 k.p. Pracownik powinien zatem wykazać, że działania lub zachowania: 1) dotyczą pracownika, lub są skierowane przeciwko pracownikowi, 2) polegają na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, 3) wywołując u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, 4) powodujące lub mające na celu poniżenie, lub ośmieszenie pracownika, 5) w konsekwencji wywołując izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

23 W judykaturze i doktrynie podkreśla się, że wymienione powyżej ustawowe cechy mobbingu muszą być spełnione łącznie i wykazane przez pracownika. Ten ostatni, będąc poszkodowanym, powinien wykazać, że w danym stanie faktycznym ziściły się wszystkie znamiona mobbingu, składające się na jego legalną definicję, zamieszczoną w art. 94³ § 2 k.p. (wyroki Sądu Najwyższego z: 5 października 2007 r., II PK 31/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 312; 5 grudnia 2006 r., II PK 112/06, OSNP 2008 nr 1-2, poz. 2, 11 lutego 2014 r., I PK 165/13, LEX nr 1444594 z glosą K. Stępnickiej, Warszawa 2014; 29 stycznia 2019 r., III PK 6/18, LEX nr 2619173; A. Tomanek, 31.3.5.3. Odpowiedzialność pracodawcy z tytułu mobbingu (w:) System Prawa Pracy. Tom I. Część ogólna, red. K. W. Baran, Warszawa 2017; M.

24 Tomaszewska (w:) Kodeks pracy. Komentarz. Tom II. Art. 94–304⁵, red. K. W. Baran, Warszawa 2025, art. 94³). Podkreśla się również, że wymienione w art. 94³ § 2 k.p. przesłanki mobbingu są zwrotami niedookreślonymi, których abstrakcyjne zdefiniowanie jest w gruncie rzeczy niemożliwe, a ich wyjaśnienie następuje przez odniesienie do całokształtu występujących w sprawie konkretnych okoliczności faktycznych (wyrok Sądu Najwyższego z 1 czerwca 2023 r., I PSKP 22/22, LEX nr 3563506).

25 W realiach niniejszej sprawy Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, z których wynikało, iż zachowanie pozwanego wobec powoda nie miało charakteru mobbingującego oraz prowadziło do oceny, że strona pozwana nie stosowała wobec powoda żadnych działań mobbingowych. Wszystkie powołane przez powoda zachowania pracodawcy, które miały w jego ocenia stanowić o stosowanym wobec niego mobbingu (praca powoda jako osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym ponad obowiązujący go 7-godzinny dzień pracy i na „zmianach nocnych”, modyfikowanie grafiku urlopów w sposób uniemożliwiający powodowi spędzanie czasu wolnego z córką, ciche przyzwolenie kierownika jednostki na przynoszenie przez jednego z pracowników do zakładu pracy broni palnej czy rozwieszanie na terenie zakładu pracy ogłoszenia o rekrutacji wewnętrznej na stanowisko zajmowane przez powoda, a także ukaranie powoda karą porządkową za kolportaż ulotek na terenie zakładu, także nieprzesłuchanie powoda przez Komisję Antymobbingową) po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania dowodowego Sąd Okręgowy uznał, że przedstawione przez powoda zarzuty nie potwierdziły się, bądź nie stanowiły działania pracodawcy cechującego się uporczywym i długotrwałym nękaniem lub zastraszaniem powoda wypełniającym znamiona mobbingu.

26 W przywołanych powyżej okolicznościach prawidłowe jest stanowisko Sądu orzekającego, który uznał za niezasadny podniesiony w apelacji zarzut polegający na pominięciu dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii. Skoro bowiem powód nie wykazał, aby pozwany dopuścił się wobec niego mobbingu, zbędne było w ogóle przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego psychiatry na okoliczność, czy rozstrój zdrowia powoda był skutkiem działań mobbingowych pozwanego.

27 Przyznanie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia następuje za rozstrój zdrowia (art. 94³ § 3 k.p.) jednakże, jeśli jest wywołane mobbingiem. Postępowanie dowodowe w sprawie o zadośćuczynienie z tytułu mobbingu można podzielić na dwa etapy. W pierwszym należy ustalić, czy mobbing był stosowany, a więc czy zachowaniu (działaniu) pracodawcy można przypisać ustawowe znamiona mobbingu (art. 94³ § 2 k.p.). Drugi etap niejako wtórny obejmuje czynności mające na celu zbadanie, czy doszło do rozstroju zdrowia wskutek działań o charakterze mobbingowym (art. 94³ § 3 k.p.). W przypadku braku zachowań spełniających kryteria mobbingu przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność jest zbędne.

28 Roszczenie ofiary mobbingu tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (art. 94³ § 3 k.p.) aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, gdy zostanie udowodniony skutek w postaci rozstroju zdrowia związanego z działaniem mobbingującym (wyroki Sądu Najwyższego z: 7 maja 2009 r., III PK 2/09, OSNP 2011, nr 1-2, poz. 5; 22 stycznia 2020 r., III PK 194/18, LEX nr 3260248, 22 lutego 2023 r., I PSKP 8/22, OSNP 2023, nr 10, poz.105)

29 Prawidłowo zatem Sąd Okręgowy uznał, nie kwestionując tego, że powód leczy się psychiatrycznie, aby przejść do oceny rozstroju zdrowia osoby mobbingowanej, koniecznym warunkiem było ustalenie, iż w stosunku do powoda mobbing miał w ogóle miejsce. Wobec ustalenia, że zachowaniu pozwanego nie można przypisać cech mobbingu, Sąd oddalił wnioski powoda o przeprowadzenie dowód z opinii biegłego psychiatry na wykazanie okoliczności rozstroju zdrowia, uznając, że przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność było zbędne, skoro powód nie wykazał, aby mobbing miał miejsce.

30 Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy zauważa, że wywołany problem ma jednak szerszy kontekst, okoliczności towarzyszące powołaniu każdego sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 ustawy zasadniczej), dlatego kwestionowanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego nie może być dowolne. Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy (art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), nie można zatem w sposób określony przez skarżącego wyłączyć od orzekania określonej grupy sędziów, w sprawie indywidualnego sędziego, a zgodnie z ustawą zasadniczą Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz (art. 173 ustawy zasadniczej). Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym wprost stanowi w art. 29 § 3, iż niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy, a także inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy stanowi, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Kwestie sporne, jakie wystąpiły w tym zakresie, rozstrzygnęły orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (z: 2 czerwca 2020 r., P 13/19, OTK-A 2020, nr 45; 7 października 2021 r., K 3/21, OTK-A 2022, nr 65; 24 listopada 2021 r., K 6/21, OTK-A 2022, nr 9; 23 stycznia 2022 r., P 10/19, OTK-A 2022, nr 14; 10 marca 2022 r., K 7/21, OTK-A 2022, nr 24). Skarżący nie wskazał na jakiekolwiek konkretne okoliczności (poza powołaniem asesora przez Krajową Radę Sądownictwa po zmianach ustawowych), które mogłyby prowadzić do wniosku o istnieniu obiektywnie uzasadnionych wątpliwości co do wskazanego w skardze sędziego, a tym bardziej do sformułowania wniosku o nieważności postępowania. Powołanie sędziego sądu powszechnego na wniosek aktualnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa nie jest bowiem okolicznością, jak wyżej umotywowano, która samodzielnie może prowadzić do przyjęcia, że postępowanie z udziałem takiego sędziego jest dotknięte nieważnością w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., (postanowienia Sądu Najwyższego z: 27 czerwca 2024 r., I CSK 1185/24, 12 maja 2026 r., I USK 939/26, LEX nr 4090849; 11 czerwca 2026 r., I CSK 1971/25, LEX nr 4103948). W tym stanie rzeczy przytoczona w skardze kasacyjnej przyczyna przyjęcia skargi do rozpoznania w postaci nieważności postępowania nie tylko nie została wykazana, ale nawet uprawdopodobniona.

31 Należy mieć zatem na uwadze, że Sąd Okręgowy ustalił, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, że zachowaniu pozwanego, które wbrew postulowanej ocenie powoda, nie stanowiło znamion mobbingu, nie można przypisać odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 94³ § 3 k.p., co czyni zarzuty naruszenia prawa podniesione przez skarżącego za niezasadne w tym zakresie. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. W konsekwencji tego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, rozstrzygając jak w pkt 1 postanowienia.

32 Sąd Najwyższy oddalił wniosek pełnomocnika pozwanego o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2 niniejszego postanowienia), uwzględniając to, że w odpowiedzi na skargę kasacyjną strony pozwanej nie przedstawiono stanowiska pozwanego co do kwestii dopuszczalności skargi kasacyjnej, jak również nie wyprowadzono argumentacji przemawiającej za takim rozstrzygnięciem. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z przytoczoną na tę okoliczność argumentacją został powiązany wyłącznie z wnioskiem o oddalenie skargi kasacyjnej. W tych okolicznościach, wobec odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, koszty odpowiedzi na skargę kasacyjną, w której nie wskazano argumentów za odmową przyjęcia jej do rozpoznania, nie mogą być uznane za koszty celowej obrony w rozumieniu art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. (wyrok Sądu Najwyższego z: 19 maja 2021 r., II USKP 53/21, OSNP 2022, nr 3, poz. 28, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 lutego 2019 r., II PK 38/18, LEX nr 2622386; 5 lipca 2023 r., II USK 646/21, Legalis nr 2958754; 9 grudnia 2025 r., II USK 203/25, LEX nr 3974731; 20 stycznia 2026 r., I USK 27/26, LEX nr 4014734; A. Piotrowska (w:) A. Marciniak (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz do art. 205¹–424¹², Warszawa 2019). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym rozstrzygnięto na podstawie art. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1564 ze zm.) w związku z § 15 ust. 1 pkt 2, § 8 pkt 5 i § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r., poz. 87).