Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 794/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 794/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 22 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Roman Trzaskowski

4 na posiedzeniu niejawnym 22 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa K.K. i M.G. przeciwko D. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 9 października 2025 r., XI Ga 80/25,

1. odrzuca skargę kasacyjną pozwanej skierowaną przeciwko rozstrzygnięciu co do powoda K.K.;

2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej w pozostałej części.

Uzasadnienie

7 Wyrokiem z 9 października 2025 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z 4 grudnia 2024 r. zasądzającego od strony pozwanej na rzecz powoda M.G. 58.163,69 zł oraz na rzecz powoda K.K. 18.804,64 zł, w każdym wypadku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty. W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, pozwana wskazała przyczyny kasacyjne określone w art. 398⁹ § 1 pkt. 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

8 Z art. 398¹ § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 398⁴ § 2 k.p.c.). Skarga kasacyjna wniesiona od rozstrzygnięcia dotyczącego powoda K.K. podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 398⁶ § 3 w związku z art. 398² § 1 k.p.c. O dopuszczalności skargi kasacyjnej bowiem decydowała w sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia w stosunku do każdego z powodów z osobna, ta zaś w stosunku do powoda K.K. nie przekraczała progu z art. 398² § 1 k.p.c. Wartość przedmiotu zaskarżenia podana przez skarżącą (76.969 zł) odpowiadała zaokrąglonej sumie kwot zasądzonych na rzecz każdego z powodów (58.163,69 zł + 18.804,64 zł = 76.968,33 zł), w stosunku do powoda K.K. odpowiadała zatem kwocie 18.805 zł (po zaokrągleniu kwoty 18.804,64 zł).

9 Z art. 398¹ § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 398⁴ § 2 k.p.c.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał przyczynę określoną w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np.

10 postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.). Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (por.m.in. postanowienia z 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepubl.; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.; z 8 lipca 2008 r. I CSK 111/08, niepubl.; z 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, niepubl.; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, niepubl.; z 3 sierpnia 2017 r., IV CSK 85/17, niepubl.; z 7 grudnia 2017 r., I CSK 499/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, niepubl.).

11 Skarżąca nie wykazała przyczyn kasacyjnych w wyżej przedstawionym rozumieniu. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumentowała, że zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych, dotyczących : a) art. 734 k.c. - czy umowa zlecenia obejmująca prowadzenie sprawy karnej może być - w drodze wykładni sądowej - rozszerzona na obowiązek prowadzenia postępowania cywilnego, wyłącznie z tego powodu, że umowa nie zawiera wyraźnego wyłączenia takiego obowiązku; b) art. 353¹ k.c. - czy zasada swobody umów dopuszcza ingerencję sądu w treść stosunku prawnego przez przypisanie jednej ze stron obowiązków, które nie zostały objęte zgodnym zamiarem stron i nie wynikają z treści zawartej umowy; c) art. 471 w związku z art. 361 § 1 k.c. - czy możliwe jest przypisanie odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 471 k.c. w sytuacji, gdy szkoda ma wynikać z niewykonania czynności, do której dłużnik nie była zobowiązany, a tym samym brak jest podstaw do ustalenia adekwatnego związku przyczynowego; d) art. 65 k.c. - czy w świetle zasad wykładni oświadczeń woli dopuszczalne jest przyjęcie, że umowa zawarta w formie pisemnej, określająca zakres zobowiązania strony w sposób wyraźny i rozróżniająca czynności główne od czynności dodatkowych, może zostać zinterpretowana w sposób prowadzący do rozszerzenia zakresu zobowiązania na czynności niewymienione w umowie, wyłącznie na podstawie ogólnych sformułowań oraz założeń co do „typowego” przebiegu określonych działań gospodarczych. Ponadto podnosiła, że zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa materialnego, budzących poważne wątpliwości, tj.: a) art. 734 k.c. w zakresie ustalenia, czy zakres zlecenia wyznaczany jest wyłącznie treścią umowy i wolą stron, czy też może być rozszerzany na inne czynności pozostające jedynie w funkcjonalnym lub faktycznym związku z przedmiotem zlecenia; b) 353¹ k.c. w zakresie odpowiedzi na pytanie, czy sąd może - pod pozorem wykładni umowy - modyfikować jej treść i przypisywać stronom obowiązki, których nie przewidziano w umowie, oraz czy brak uregulowania określonej kwestii może być interpretowany jako jej dorozumiane objęcie; c) art. 471 w związku z art. 361 § 1 k.c. w zakresie ustalenia, czy szkoda polegająca na nieosiągnięciu hipotetycznego rezultatu może być uznana za normalne następstwo zachowania dłużnika, który nie był zobowiązany do podjęcia działań prowadzących do osiągnięcia tego rezultatu; d) art. 65 k.c. w zakresie granic dopuszczalnej wykładni umów zawieranych w obrocie profesjonalnym, w tym relacji pomiędzy wykładnią językową a funkcjonalną oraz dopuszczalności konstruowania na tej podstawie obowiązków umownych, których strony nie przewidziały i które nie zostały wyraźnie objęte treścią umowy.

12 Prezentowane przez skarżącą wątpliwości sprowadzają się do podważania dokonanych w sprawie ocen prawnych w konkretnych okolicznościach sprawy, przede wszystkim do zakwestionowania dokonanej w zaskarżonym wyroku wykładni umowy, nie zaś do przedstawienia abstrakcyjnego problemu prawnego wymagającego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Ich wyjaśnienie nie wymaga również pogłębionych zabiegów interpretacyjnych. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego wykładnia oświadczeń woli powinna uwzględniać metodę kombinowaną łączącą ze sobą element subiektywny, akcentujący znaczenie woli oświadczającego i element obiektywny, wyrażający dążenie do ochrony zaufania adresata oświadczenia woli. W przypadku oświadczeń woli składanych drugiej stronie metoda ta zakłada w pierwszej fazie konieczność ustalenia, w jaki sposób strony rozumiały składane sobie oświadczenia. Jeżeli okaże się, że rozumiały je tak samo, przypisywały im zgodny sens i doszło między nimi do porozumienia (tzw. faktyczny konsens), sąd powinien przyjąć za podstawę rozstrzygnięcia taką treść oświadczeń, jaką przypisywały im strony, chociażby odbiegała ona od treści, którą nadałby jej typowy, rozsądny odbiorca. To, czy strony nadawały składanym przez nie oświadczeniom woli zgodny sens, oraz jaki był to sens, podlega ustaleniu w toku postępowania dowodowego, istotne dla wyniku tego postępowania mogą być w szczególności oświadczenia osób, od których wypowiedzi te pochodziły, a także późniejsze zachowania stron. Dopiero w razie ustalenia, że strony odmiennie postrzegały sens złożonych oświadczeń, konieczne jest przejście do drugiej fazy procesu wykładni, opartej o wzorzec obiektywny, tj. do rekonstrukcji treści złożonych oświadczeń z wykorzystaniem perspektywy starannego racjonalnego odbiorcy. W tym zakresie uwzględnienia wymagają dyrektywy językowe, w tym makro i mikrokontekst językowy, kontekst sytuacyjny, w tym zachowania stron przed i po zawarciu umowy, a także uzgodniony cel umowy (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 31 sierpnia 2017 r., V CSK 675/16, OSNC 2018, Nr 6, poz. 63 i powołane tam orzecznictwo).

13 Z motywów zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd Okręgowy dokonując wykładni postanowień łączącej strony umowy, miał na względzie powyższe zasady. Nie ma podstaw, aby wynik dokonanej przez Sąd Okręgowy wykładni, choć niekorzystnej dla skarżącej jako strony umowy, od której pochodził wzorzec umowy, utożsamiać z modyfikacją umowy skutkującą przypisaniem jej obowiązków nieprzewidzianych w umowie. Wbrew wywodom skarżącej przy dokonywaniu wykładni nie pominięto treści umowy, uwzględniono jednak również perspektywę racjonalnego odbiorcy oświadczeń, których autorem była skarżąca, jak również kontekst sytuacyjny, zachowanie stron po zawarciu umowy, a także uzgodniony cel umowy. W świetle ujawnionych w zaskarżonym orzeczeniu motywów rozstrzygnięcia nie ma podstaw do przyjęcia, że zakres zlecenia nie został ustalony w sprawie zgodnie z treścią umowy i wolą stron, Sąd dokonał modyfikacji treści umowy i przypisał pozwanej obowiązki, których nie przewidziano w umowie, pozwana nie była zobowiązana do podjęcia działań wskazanych przez Sąd Okręgowy, czy też Sąd ten obciążył ją obowiązkami umownymi, których strony nie przewidziały w umowie. Wątpliwości oparte na powyższych założeniach nie mogą w konsekwencji przekonywać o wystąpieniu wskazywanych przez skarżącą przyczyn kasacyjnych z art. 398⁹ § 1 i 2 k.p.c.

14 Z tych względów, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

15 (K.L.)