Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 665/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 665/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 22 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Paweł Grzegorczyk

4 na posiedzeniu niejawnym 22 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P. spółki akcyjnej w W. przeciwko S. spółce jawnej w K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej S. spółki jawnej w K. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 15 października 2025 r., II Ca 458/25,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwaną, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.

Uzasadnienie

7 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398⁴ § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca S. Spółka jawna w K. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z tego, że Sąd Okręgowy, podzielając ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, dokonał odmiennego zastosowania prawa materialnego, które zastosował błędnie – w stopniu rażącym. Wskazała również na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego co do właściwego sposobu wykładni § 3 ust. 6 łączącego strony Regulaminu i możliwości uznania tego postanowienia za podstawę żądania zwrotu subwencji.

8 Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

9 Wykazanie tak rozumianej oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przeprowadzenia odrębnego, zwartego jurydycznego wywodu, wskazującego, jakie przepisy prawa zostały naruszone, dlaczego ich naruszenie prowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia i z jakich względów nieprawidłowość ta ma charakter kwalifikowany i oczywisty. Złożony w skardze wniosek wywodu takiego nie zawierał, obejmował natomiast polemiczne stanowisko pozwanej w przedmiocie ziszczenia się przesłanek żądania zwrotu części subwencji, w tym co do tego, czy złożone przez pozwaną oświadczenie należało uznać za „nieprawdziwe”. Na stanowisko to nie rzutowało odwołanie się we wniosku do art. 405 i art. 410 k.c., zważywszy, że podłożem uwzględnienia powództwa były postanowienia umowy, nie zaś przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, na co expressis verbis zwrócił uwagę Sąd Okręgowy.

10 Pozwana pominęła ponadto część argumentacji Sądu Okręgowego, w której zwrócono uwagę, że zaaprobowanie stanowiska wiążącego atrybut „prawdziwości” podawanej informacji z treścią składanej w konkretnym momencie deklaracji podatku VAT wypaczałoby znaczenie rozważanego postanowienia, ponieważ mogłoby prowadzić do ciągłych modyfikacji poziomu przychodów w określonym czasie, czyniąc de facto ów poziom zmiennym. Sąd Okręgowy podniósł również, czego nie można negować, że powierzenie prowadzenia księgowości osobie trzeciej może mieć znaczenie w relacji między pozwaną a tą osobą, nie zaś w kontekście oceny prawdziwości składanego przez pozwaną oświadczenia. Dostrzec również należało, że sposób rozumienia wymagania, aby składane oświadczenie było „prawdziwe”, lokuje się w płaszczyźnie wykładni umowy stron (art. 65 § 2 k.c.), podczas gdy pozwana kładła nacisk na wykładnię samego oświadczenia złożonego przez pozwaną, czemu odpowiadały przywołane w podstawach kasacyjnych art. 65 § 1 i art. 65¹ k.c.

11 W tym stanie rzeczy rozważania wniosku – w zestawieniu z motywami zaskarżonego wyroku – nie stwarzały podstawy do przyjęcia, aby wyrok ten był wadliwy w stopniu kwalifikowanym i dostrzegalnym już prima vista.

12 Wniosek nie ujawniał również żadnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., co wymagałoby sformułowania konkretnego problemu prawnego, uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa i odniesienia go do konkretnych przepisów prawa. Treść wniosku w tym fragmencie sprowadzała się do pytania o prawidłowość stanowiska Sądu Okręgowego wyrażonego na tle konkretnej umowy, w okolicznościach rozstrzygniętej sprawy, na co wskazywało również odwołanie się w celu uzasadnienia tej przyczyny kasacyjnej do argumentacji, która miała służyć wykazaniu oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

13 Na marginesie jedynie należało zauważyć, że taki sposób zredagowania wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania implikował sprzeczność, ponieważ przyoblekał te same kwestie prawne w ramy przyczyn kasacyjnych określonych w art. 398 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Jasne jest tymczasem, że albo w sprawie występuje zagadnienie prawne, a więc kwestia trudna, dotychczas nierozstrzygnięta i wymagająca pogłębionej analizy albo też skarga jest zasadna w sposób oczywisty, co zakłada niewystępowanie w sprawie żadnych zagadnień prawnych (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2011 r., II UK 24/11, z dnia 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, i z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15). Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

14 Z tych względów, na podstawie art. 398⁹ § 2, art. 98 § 1-1¹, art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398²¹ k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.