Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., I CSK 2495/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., I CSK 2495/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 21 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Dariusz Pawłyszcze

4 na posiedzeniu niejawnym 21 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa B.O. i B.Z. przeciwko Bank S.A. w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 31 marca 2025 r., I ACa 2017/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od Bank S.A. w W. łącznie na rzecz B.O. i B.Z. 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu.

Uzasadnienie

6 Wyrokiem z 5 lipca 2023 r., II C 2624/22, Sąd Okręgowy w Białymstoku zasądził od banku na rzecz powodów 237 924,55 zł i 36 663,08 CHF z odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia tytułem zwrotu spłaconych rat kapitałowoodsetkowych w wykonaniu umowy kredytu i oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

7 Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację banku.

8 Sąd drugiej instancji ustalił, że 29 października 2007 r. powodowie zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę kredytu hipotecznego w wysokości 178 832,34 CHF na okres 300 miesięcy. Kredytobiorcy zobowiązali się do spłaty kredytu z odsetkami w złotych, w równych ratach kapitałowo-odsetkowych. Każda rata, z wyjątkiem raty wyrównującej, zawierała odsetki naliczone za okres miesiąca od salda kredytu pozostającego do spłaty oraz część kapitału. W umowie wskazano, że zmiana kursu waluty wpływa na wysokość salda kredytu oraz raty kapitałowo-odsetkowej.

9 Zgodnie z zapisami regulaminu kredyty w walutach wymienialnych były wypłacane w złotych, przy zastosowaniu kursu kupna waluty obowiązującego w banku w chwili wypłaty. Raty, wyrażone w CHF, podlegały spłacie w złotych i przeliczeniu na CHF kursem sprzedaży obowiązującym w banku w chwili spłaty. Odsetki, prowizje oraz inne opłaty wymienione w regulaminie były naliczane w walucie kredytu i podlegały spłacie w złotych, przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty obowiązującego w banku w chwili spłaty. W przypadku kredytu w walucie wymienialnej w celu ustalenia całkowitego kosztu i łącznej kwoty kosztów kredytu stosowano kurs sprzedaży waluty kredytu, obowiązujący w banku w chwili ustalania kosztu. Umowa i regulamin nie określały sposobu w jaki bank ustalał kursy przeliczeniowe franka szwajcarskiego. Kredytobiorcy 25 listopada 2020 r. spłacili kredyt w całości. Łącznie świadczyli na rzecz banku z tytułu spłaty kredytu 619 791,28 zł i 36 663,08 CHF.

10 Sąd drugiej instancji uznał, że postanowienia umowy, dotyczące waloryzacji świadczeń, nie zostały indywidualnie uzgodnione, co wynika z samego sposobu zawarcia spornej umowy - opartej o treść stosowanego przez bank wzorca umowy oraz regulaminu, a także warunki ubiegania się o kredyt, w tym odnoszące się do wniosku o jego udzielenie. Wybór przez kredytobiorcę jednego z kilku produktów oferowanych przez bank, nie oznacza, że treść umowy była indywidualnie negocjowana. Sąd Apelacyjny uznał za niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. postanowienia umowy określające zasady przeliczenia udzielonego kredytu i spłacanych rat na CHF, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej. Przy tym postanowienia te wprawdzie określają główne świadczenia stron, lecz nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, ponieważ umowa nie zawierała mechanizmu kształtowania kursu CHF przez bank. Pominięcie niedozwolonych klauzul przeliczeniowych oznacza wyłączenie mechanizmu denominacji, gdyż czyni niemożliwym określenie podlegającej wypłacie w złotych kwoty kredytu oznaczonego we frankach. Bez zastosowania przewidzianego w umowie narzędzia waloryzacji i kursu sprzedaży franka nie da się też określić wysokości zobowiązań kredytobiorców płatnych w złotych, jako równowartość raty w walucie obcej, ani ustalić salda ich zobowiązań wobec banku. Skoro bez niedozwolonych postanowień dotyczących denominacji kredytu umowa nie może dalej funkcjonować ze względu na brak istotnych elementów, jest nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. Konsekwencją uznania umowy będącej źródłem zobowiązania za nieważną jest zastosowanie art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405 k.c. i przyjęcie, że świadczenia spełnione w ramach wykonania tej umowy są świadczeniami nienależnymi, które podlegają zwrotowi przy zastosowaniu przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

11 Pozwany bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną i wniósł o jej przyjęcie ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego: czy przy dokonywaniu oceny klauzul przeliczeniowych należy uwzględnić, że kredyt został spłacony zgodnie z umową, a zobowiązanie wynikające z umowy wygasło i w konsekwencji umowa o kredyt, która została spłacona, w tym zakresie powinna być wyłączona spod oceny z perspektywy abuzywności i jej skutków zgodnie z art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, przy czym należy uwzględnić, że art. 111 ust. 1 pkt 4 pr.bank. dawał w czasie zawierania umowy bankowi podstawę do ustalania kursów w Tabeli kursowej banku i żaden przepis prawa nie przewidywał w dacie zawarcia umowy kredytu obowiązku wskazywania w jej treści sposobu ustalania kursów walut. Ponadto w sprawie występuje potrzeba wykładni art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 6 ust 1 dyrektywy Rady 93/13 oraz art. 1 pkt 1 lit. a i art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw oraz art. 69 ust. 1 ustawy pr.bank. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

12 Postanowienia umowy określające świadczenia główne podlegają ocenie na podstawie art. 385¹ § 1 k.c. tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Utrwalona jest wykładnia, że wymaganie jednoznaczności obejmuje także rezultat danego postanowienia. Konsument powinien znać mechanizm kształtowania kursów przez bank, a umowa stron takiego mechanizmu nie wskazywała.

13 Kurs walut obcych, ogłaszany przez bank na podstawie art. 111 ust. 1 pkt 4 pr.bank., wiąże klientów banku przy dokonywaniu z bankiem czynności prawnych w okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia nowego kursu. Istotne jest tu jednak to, iż nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero zostaną ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym kursem za niedozwolone. Skoro klauzula kursowa zawarta w umowie kredytu indeksowanego nie wiąże, to do umowy tej stosuje się uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która do rangi zasady prawnej podniosła tezy:

14 1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

15 2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

16 Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają uznanie umowy stron za ważną w jakimkolwiek zakresie i czynią bezprzedmiotową ocenę zasadności zarzutów skargi zmierzających do podważenia tezy o nieważności umowy kredytu w całości. Sąd Najwyższy zobowiązany jest do uznania tezy zaskarżonego wyroku o nieważności umowy za odpowiadającą prawu, gdyż do nieważności umowy kredytu indeksowanego w świetle uchwały z 25 kwietnia 2024 r. wystarcza abuzywność klauzuli przeliczeniowej.

17 Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

18 Na podstawie art. 98 § 1 i 99 k.p.c. powodom przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.