Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2026 r., I CSK 154/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2026 r., I CSK 154/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 24 lipca 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Kamil Zaradkiewicz

4 na posiedzeniu niejawnym 24 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J.Z., K.Z. i J.Z.1

5 przeciwko Bankowi S.A. w W. o ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 14 kwietnia 2025 r., I ACa 1750/22,

6 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

7 2) zasądza od Banku S.A. w W. na rzecz J.Z., K.Z. i J.Z.1 kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia pozwanej do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

8 Wyrokiem z 14 kwietnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w sprawie z powództwa J.Z., K.Z. i J.Z.1 przeciwko Bankowi S.A. w W. o ustalenie, na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu XIV Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w Pile z 12 października 2022 r., XIV C 91/21, oddalił apelację (pkt 1) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powodów 4050 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania odwoławczego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (pkt 2). Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji, zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, o których zasądzenie od powodów pozwana wniosła; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w sposób szczegółowo wskazany w skardze kasacyjnej oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego.

9 Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała na potrzebę wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE z 1993 r., Nr L 95, s. 29; dalej jako: „dyrektywa 93/13”) w zw. z art. 385² k.c. oraz art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz.U. 2026 poz. 38; dalej jako: „pr. bank.”).

10 Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, wnosząc o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie, jak również o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

11 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

12 Skarga kasacyjna pozwanej nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

13 Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz Państwa jako dobra wspólnego (postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć ochronie prawidłowego stosowania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).

14 Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana w art. 398⁹ k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398⁹ § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23). Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania. Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 398⁴ § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art. 398⁹ § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).

15 Jako przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała potrzebę wykładni art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 385² k.c. oraz art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank. jako przepisów mających wywoływać rozbieżności w orzecznictwie sądów. Rozbieżności te mają dotyczyć sytuacji, gdy strony pierwotnie zawarły umowę kredytu złotowego niezawierającą postanowień wprowadzających ryzyko walutowe oraz odsyłających do tabel kursowych ustalanych przez bank (mających charakter abuzywny) a następnie, na mocy aneksu do tej umowy, przekształciły ją w umowę zawierającą takie postanowienia. Pozwana wskazała, że w orzecznictwie prezentowane są dwa stanowiska co do dalszego bytu takiej umowy: zgodnie z pierwszym stanowiskiem skutkiem uznania za abuzywne postanowień wprowadzających ryzyko walutowe oraz odesłania do tabel kursowych ustalanych przez bank powinien być jedynie upadek aneksu i powrót do umowy w jej pierwotnym brzmieniu; zgodnie z drugim stanowiskiem ocenie podlega umowa w kształcie nadanym jej aneksem przewalutowującym, a nie wyłącznie aneks, co oznacza, że w razie braku możliwości utrzymania umowy w kształcie nadanym jej aneksem przewalutowującym umowa taka upada i nie ma możliwości „powrotu” do umowy w jej pierwotnym brzmieniu.

16 Odnosząc się do przyczyny kasacyjnej wskazanej przez skarżącą nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa, podobnie jak nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy co do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę przyjętego stanowiska (zob. m.in. postanowienie SN z 30 listopada 2023 r., I CSK 6472/22). Co do kwestii wskazanej przez pozwaną Sąd Najwyższy wypowiedział się w postanowieniu z 5 grudnia 2025 r., I CSK 2848/24, wskazując, że w takim układzie faktycznym tak daleko idące przekształcenie umowy jest odnowieniem zobowiązania, co oznacza, że pierwotne zobowiązanie wygasło stosownie do art. 506 § 1 k.c., a w jego miejsce strony ustanawiają inne zobowiązanie. Sąd Najwyższy podkreślił również, że samo przekształcenie kredytu w indeksowany nie jest nieważne lub niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. Ten ostatni przepis prowadzi do wniosku o niedopuszczalności postanowienia pozwalającego na indeksowanie kursem waluty obcej jednostronnie ustalanym przez bank. Przy tym konsekwencją abuzywności takiego sposobu indeksowania jest bezskuteczność umowy kredytu w całości (zob. w tym zakresie uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Sąd Najwyższy wskazał dalej, że brak jest podstaw do uznania nieważności samego aneksu do umowy. Niewiążące kredytobiorców, na podstawie art. 385¹ § 1 k.c., są natomiast postanowienia kursowe nowej umowy, powstałej na mocy aneksu. Ponadto skutkiem zawarcia aneksu jest wygaśnięcie zobowiązań kredytobiorców z pierwotnej umowy i zawarcie nowej umowy w brzmieniu ustalonym aneksem, przy czym na skutek niedozwolonego charakteru postanowień kursowych nowa umowa nie wiąże w całości, co jednak nie niweczy skutku aneksu w postaci wygaśnięcia zobowiązania z umowy w pierwotnym kształcie.

17 Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 398⁹ § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 1¹ i 3, art. 99 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398²¹ k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118).