Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2021 r., II AKa 361/20

wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2021 r., II AKa 361/20

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 361/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 21 kwietnia 2021 r.

3 Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia SA Izabela Szumniak

5 Sędziowie: SA Anna Zdziarska

6 SR (del.) Dariusz Drajewicz (spr.)

7 Protokolant Adriana Hyjek

8 przy udziale Prokuratora: Gabriela Marczyńska - Tomala

9 oraz oskarżycielki posiłkowej E. N.

10 po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2021 r.

11 sprawy

12 E. M. - O.

13 córki B. i R.

14 ur. w dniu (...) w M.

15 oskarżonej o przestępstwo z art. 284 § 2 k.k.

16 na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i oskarżycielkę posiłkową

17 od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

18 z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt XVIII K 188/19

19 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

20 II. kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

21 Formularz UK 2

22 Sygnatura akt

23 II AKa 361/20

24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

25 2

26 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

27 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

28 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r., XVIII K 188/19

29 1.2. Podmiot wnoszący apelację

30 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☒ oskarżyciel posiłkowy

32 ☐ oskarżyciel prywatny

33 ☐ obrońca

34 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

35 ☐ inny

36 1.3. Granice zaskarżenia

37 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

38 ☐ na korzyść

39 ☒ na niekorzyść

40 ☒ w całości

41 ☐ w części

42 ☐

43 co do winy

44 ☐

45 co do kary

46 ☐

47 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

48 1.1.2. Podniesione zarzuty

49 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

50 ☒

51 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

52 ☐

53 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

54 ☒

55 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

56 ☒

57 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

58 ☐

59 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

60 ☐

61 art. 439 k.p.k.

62 ☐

63 brak zarzutów

64 1.4. Wnioski

65 ☒

66 uchylenie

67 ☐

68 zmiana

69 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

70 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

71 1.5. Ustalenie faktów

72 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

73 Lp.

74 Oskarżony

75 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

76 Dowód

77 Numer karty

78 2.1.1.1.

79 Nie dotyczy

80 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 2.1.2.1.

87 Nie dotyczy

88 1.6. Ocena dowodów

89 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

90 Lp. faktu z pkt 2.1.1

91 Dowód

92 Zwięźle o powodach uznania dowodu

93 Nie dotyczy

94 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

95 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

96 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

97 Dowód

98 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

99 Nie dotyczy

100 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

101 Lp.

102 Zarzut

103 3.1.

104 Zarzut prokuratora błędu w ustaleniach faktycznych polegający na:

105 1) wadliwym ustaleniu, że oskarżona, dokonując wypłat środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych W. O. nie miała zamiaru jego pokrzywdzenia, ani jego córek, podczas gdy oskarżona po powzięciu wiedzy o krytycznym stanie męża bez jego wiedzy i porozumienia z jego córkami samodzielnie zadysponowała środkami zgromadzonymi na rachunkach bankowych, skutkiem czego miała ona zamiar pokrzywdzenia swego męża i jego córek, czego dowodem są zeznania świadków, w tym E. N. oraz dokumenty bankowe;

106 2) wadliwym ustaleniu, że oskarżona, dokonując wypłat środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych W. O. i przenosząc je na własny rachunek nie miała zamiaru ukrycia tych środków przed W. O. i pozbawienia go przynależnym mu praw do tych środków, podczas gdy działania oskarżonej podjęte po informacji o stanie krytycznym męża w postaci wypłaty środków i założenia odrębnego rachunku wskazują na taki zamiar zgodnie z treścią zeznań E. N. i A. K. (1) złożonych na rozprawie;

107 3) wadliwym ustaleniu, że przedmiotem podziału pomiędzy oskarżoną a córkami zmarłego W. O. byłaby kwota około 115 000 zł, podczas gdy nie znajduje to potwierdzenia w materiale dowodowym, w tym zeznaniach świadków E. N. i T. F. i dokumentacji bankowej, z których to dowodów ma wynikać, że przedmiot przywłaszczenia stanowiła kwota 234 669, 14 zł;

108 4) wadliwym ustaleniu, że oskarżona nie przywłaszczyła środków pieniężnych W. O. i nie wypełniła znamion występku z art. 284 § 2 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego, a także postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie o uchyleniu postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa oraz o umorzeniu śledztwa powinny prowadzić do wniosku, że oskarżona wypełniła znamiona tego występku.

109 Zarzut pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej błędu w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym przyjęciu, że oskarżona, dokonując wypłat środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych W. O. nie miała zamiaru ukrycia tych środków przed nim oraz jego pokrzywdzenia, podczas gdy oskarżona działała w tajemnicy przed mężem, bez jego wiedzy i zgody i z zamiarem bezpośrednim ukrycia tych środków przed mężem i jego córkami.

110 ☐ zasadny

111 ☐ częściowo zasadny

112 ☒ niezasadny

113 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

114 Stawiany przez pełnomocnika zarzut stanowi uproszczoną kompilację zarzutu prokuratora dotyczącego błędu w ustaleniach faktycznych (pkt 1 i 2), stąd też zasadne jest dla czytelności uzasadnienia łączne omówienie zarzutów błędu w ustaleniach faktycznych wyprowadzanych przez obu oskarżycieli.

115 Zarzuty skarżących są chybione, a nawet logicznie zbędne skoro apelujący formułują zarzuty naruszenia art. 7 k.p.k. w odniesieniu to tych samych dowodów w ramach zarzutu obrazy przepisów postępowania.

116 Błąd w ustaleniach faktycznych ma miejsce tylko wtedy, kiedy sąd dokona ustaleń sprzecznie z treścią dowodu uznanego za wiarygodny (por. np. wyr. SA w Łodzi z 10.4.2014 r., II AKa 284/13, L.). Innymi słowy, o takim błędzie można mówić, gdy apelujący wykaże, że dokonane przez sąd ustalenia faktyczne są sprzeczne z treścią tych dowodów, które ten sąd uznał za wiarygodne. Ustalenia faktyczne sąd a quo poczynił zgodne z tymi dowodami, które uznał za wiarygodne, a zatem zarzut apelujących jest chybiony. Istota problemu tkwi w tym, że autorzy apelacji błędnie upatrują się tego błędu przez pryzmat niewłaściwej – w ich mniemaniu – ocenie depozycji, który to zarzut wiązać należy z ewentualnym naruszeniem art. 7 k.p.k.

117 Skarżący koncentrują swą uwagę na depozycjach świadków E. N., A. K. (1) i T. F., a ocenę ich depozycji apelujący transformują w zarzucie naruszenia art. 7 i 410 k.p.k., który podlegał odrębnemu omówieniu w dalszej części uzasadnienia. Innymi słowy, zarzuty skarżących polegające na błędzie w ustaleniach faktycznych mają charakter wtórny, a zatem dla uznania za zasadne konieczne byłyby stwierdzenie zasadności zarzutów pierwotnych dotyczących naruszenia art. 7 k.p.k. odnośnie do oceny dowodów, które zostały wyprowadzone przez skarżących odrębnie w apelacji.

118 Końcowo odnieść się wypada do zarzutu, który wypacza wręcz zasadzie samodzielności jurysdykcyjnej sądu, a tym samym jego niezawisłości Sądu Okręgowego jako sądu meriti. Prokurator pozwolił sobie na tezę, że prawidłowa ocena postanowień Sądu Okręgowego w Warszawie o uchyleniu postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa oraz o umorzeniu śledztwa powinna prowadzić do wniosku, że oskarżona wypełniła znamiona zarzucanego jej występku. Po pierwsze, prokurator, jako autor apelacji, sam kwestionuje zasadność podejmowanych przez siebie decyzji w przedmiocie odstąpienia od ścigania oskarżonej na etapie postępowania przygotowawczego. Po drugie, postanowienie sądu promulgowane na podstawie art. 330 § 1 k.p.k. nie stanowi orzeczenia stwierdzajacego sprawstwo i winę. Po trzecie, wydane w tym trybie jakiekolwiek wskazania, stosownie do art. 330 § 1 zd. 2 k.p.k., są wiążące tylko dla organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Innymi słowy, wiążący charakter wskazań postanowienia kasatoryjnego sądu dotyczy jedynie prokuratora lub innego organu postępowania przygotowawczego, a zatem nie odnosi się do nigdy do sądu. Co więcej, wskazania te nie ukierunkowują wyniku rozstrzygnięcia, ale zawierają wskazówki tylko o charakterze metodycznym i polecenia co do sposobu, w jaki należy przeprowadzić postępowanie (por. post. SN z 29.07.2016 r., V KK 2/16, OSNKW 2016, Nr 11, poz. 74). Wreszcie, wskazania te nie limitują organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze w dochodzeniu do prawdy, a jedynie określają minimalny zakres postępowania dowodowego (por. wyr. SN z 29.09.2016 r., WA 9/16, L.). Reasumując, omawiane wskazania nie mogą stanowić dowodu sprawstwa, czy winy oskarżonej. Przyjęcie innego rozumowania pozostawałoby w sprzeczności z zasadą samodzielności jurysdykcyjnej sądu (art. 8 k.p.k.). Zgodnie z tym przepisem, każdy sąd zachowuje samodzielność jurysdykcyjną, a zatem nie musi i nie powinien kierować się rozstrzygnięciami podejmowanymi przez organy procesowe w innych sprawach (zob. np. post. SN z 13.02.2020 r., III KK 471/19, L.).

119 Wniosek

120 Wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

121 ☐ zasadny

122 ☐ częściowo zasadny

123 ☒ niezasadny

124 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

125 Z uwagi na niezasadność zarzutu apelacyjnego nie jest zasadny wniosek apelacji.

126 3.2.

127 Zarzut prokuratora obrazy przepisów postępowania: art. 7 k.pk. oraz art. 410 k.p.k. polegający na oparciu orzeczenia na selektywnie wybranym materiale dowodowym traktującym za logiczne i wiarygodne wyjaśnienia oskarżonej oraz świadków A. K. (2), N. M. i M. K., a uznaniu, że zeznania złożone przez E. N. i T. F. zasługują na wiarę jedynie w części.

128 Zarzut pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej obrazy przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k. przez dokonanej dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznań świadków N. M. i A. K. (2), polegającej na bezpodstawnym uznaniu, że ich zeznania są wiarygodne, odpowiadają rzeczywistości, znajdują oparcie w innych dowodach, podczas gdy zeznania te są zawierają wewnętrzne sprzeczności i nie odpowiadają rzeczywistości.

129 Zarzut pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej obrazy przepisów postępowania, tj. art. 410 k.p.k. przez pominięcie przy dokonywaniu ustaleń faktycznych istotnych okoliczności wynikających z zeznań świadków E. N. i T. F. w zakresie "czasookresu prowadzenia rozmów z oskarżoną o spadku, zatajenia przed córkami W. O. istnienia części nieruchomości stanowiących majątek wspólny małżonków w przygotowywanym akcie notarialnym oraz zakupu udziałów w (...) ze środków osobistych W. O. i tym samym oparcie ustaleń faktycznych na części materiału dowodowego.

130 ☐ zasadny

131 ☐ częściowo zasadny

132 ☒ niezasadny

133 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

134 Z uwagi na wzajemne powiązania, w tym powtarzalność, a nawet niekiedy tożsamość zarzutów obrazy art. 7 i 410 k.p.k. stawianych przez prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego zasadne dla czytelności uzasadnienia jest ich łączne omówienie.

135 Zarzuty skarżących są chybione.

136 Nie można także stwierdzić uchybienia art. 7 k.p.k., do którego odwołują się apelujący. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga wykazania wad w ocenie konkretnych dowodów dokonanych przez sąd orzekający, prowadzących do wniosku, że ocena ta przekroczyła granice swobodnej oceny, przy czym konieczne jest wykazanie konkretnych błędów w sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiających w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu (wyr. SN z 21.03.2018 r., (...) 7/18, LEX nr (...)). Tych konkretnych błędów apelujący nie wykazali, odwołując się do ogólnych i polemicznych tez, z których nie wynika, na jakiej podstawie sąd odwoławczy ma obowiązek uznać, że ta ocena była nie swobodna lecz dowolna. Rzecz, nie w tym, w jaki sposób sąd a quo miał wykazać, że wyjaśnienia oskarżonej i świadków te wyjaśnienia potwierdzających są wiarygodne, a w tym, że to na oskarżycielach spoczywał obowiązek wykazania, iż wyjaśnienia oskarżonej są niewiarygodne. A zatem wewnętrznie niespójne i niekonsekwentne oraz nieznajdujące potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Obowiązku tego oskarżyciele, a zarazem apelujący nie wypełnili.

137 To, że strona nie akceptuje oceny zebranego materiału dowodowego i poczynionych w wyniku tej oceny ustaleń faktycznych a w środku odwoławczym prezentuje własne oceny i krytykę ocen dokonanych przez sąd pierwszej instancji, nie upoważnia do automatycznego uznania, że zaskarżone orzeczenie jest wadliwe. W realiach rozpoznawanej sprawy poza zaprezentowaniem swojej własnej, odmiennej od Sądu Okręgowego, oceny dowodów, skarżący nie wykazali, aby ten sąd przekroczył wytyczone w art. 7 k.p.k. granice sędziowskiej swobody ocen i wkroczył w sferę ich dowolności. Analiza akt sprawy potwierdza bowiem słuszność stanowiska przyjętego przez sąd a quo. Sąd meriti na tyle wyczerpująco omówił kwestię wiarygodności wskazanych w zarzucie dowodów, że in praxi nie ma potrzeby uzupełniania tego rozumowania. Sąd a quo badając depozycje oskarżonej oraz świadków A. K. (2), N. M. i M. K., a także E. N. i T. F. rozważył wszystkie okoliczności przemawiające za wiarygodnością poszczególnych depozycji zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, co wyczerpująco i logicznie uargumentował w uzasadnieniu wyroku, w sposób znajdujący poparcie w treści zaleceń wynikających z orzecznictwa (np.: post. SN z 12.07.2006 r., II KK 12/06, LEX nr 193084; wyr. SN z 9.01.2004 r., sygn. WK 26/03, OSNwSK 2004, nr 1, poz. 53).

138 Chybiony jest zarzut naruszenia art. 410 k.p.k., którego naruszenie apelujący upatruje w selektywnym wyborze materiału dowodowego. Normy zawartej w art. 410 k.p.k. nie można rozumieć w ten sposób, że każdy z przeprowadzonych na rozprawie głównej dowodów ma stanowić podstawę ustaleń faktyczny. Przepis ten zobowiązuje sąd orzekający do oparcia swojego rozstrzygnięcia na wszystkich okolicznościach ujawnionych w toku rozprawy głównej, co oznacza, że po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd przystępując do narady nad rozstrzygnięciem winien dostrzegać i uwzględniać wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia dowody i wynikające z nich okoliczności faktyczne. Ów obowiązek dostrzegania wszystkich dowodów i okoliczności nie może zostać prawidłowo zrealizowany wówczas, gdy każda z okoliczności wynikających z przeprowadzonego przewodu sądowego widziana jest osobno, niejako w sposób wyizolowany i oderwany od wszystkich okoliczności pozostałych. Atomizowanie dowodów i okoliczności, czego właściwie domagają się apelujący, wyklucza możliwość dokonania ich oceny w sposób zgodny z zasadami prawidłowego rozumowania, jak tego wymaga art. 7 k.p.k. Izolacja od siebie poszczególnych dowodów i wynikających z nich faktów powoduje, że będące przedmiotem osądu zdarzenie faktyczne przestaje być spójnym ciągiem następujących po sobie i wzajemnie powiązanych elementów faktycznych, a prawidłowa ocena zachowania oskarżonej pod kątem naruszenia konkretnego przepisu prawa karnego materialnego nie jest wówczas możliwa (np. wyr. SA w Warszawie z 6.11.2017 r., II AKa 255/17, L.). Dopiero całościowe postrzeganie jej działań – które przedstawił w uzasadnieniu sąd a quo – pozwala na prawidłową prawnokarną ocenę jego zachowania.

139 Reasumując, skoro sąd, jako organ postępowania, ma ukształtować swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów (art. 7 k.p.k. in principio), to przedmiot oceny sądu musi stanowić suma tych dowodów. A zatem nie jest dopuszczalna selektywna ocena materiału dowodowego. Sąd a quo dokonał oceny, zachowując powyższe reguły i wskazując na swe wątpliwości odnośnie do wiarygodności zeznań w części E. N. oraz T. F. i konfrontując je z innymi dowodami. Apelujący zaś przedstawili nawet nie ocenę dowodów, tylko niepewną propozycję tej oceny i to dokonaną selektywnie, fragmentarycznie, a także powierzchownie, przy posłużeniu się w tym zakresie licznymi uproszczeniami oraz w oderwaniu od całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z jednoczesnym niewyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, której to ocenie towarzyszy ich wadliwe rozumienie art. 410 § 1 k.p.k.

140 Wniosek

141 Wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

142 ☐ zasadny

143 ☐ częściowo zasadny

144 ☒ niezasadny

145 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

146 Z uwagi na niezasadność zarzutu apelacyjnego nie jest zasadny wniosek apelacji.

147 3.3.

148 Zarzut pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej obrazy prawa materialnego: art. 284 § 2 k.k., polegający na jego błędnej wykładni i niezastosowaniu w wyniku uznania, że środki pieniężne na rachunku bankowym należącym do małżonków nie stanowią dla "drugiego małżonka" dokonującego wypłat z tych rachunków "rzeczy cudzej" w rozumieniu art. 284 § 2 k.k.

149 ☐ zasadny

150 ☐ częściowo zasadny

151 ☒ niezasadny

152 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

153 Zarzut jest chybiony. Sąd a quo przypisywanej mu przez apelującego tezy nie zawarł w uzasadnieniu, a nadto pozostaje poza sporem, że "rzeczą cudzą" jest dla małżonków to rzecz wchodząca w skład ich majątku wspólnego (np. wyr. SN z 15.4.1985 r., II KR 37/05, OSNPG 1986, Nr 2, poz. 21, s. 7). Jednakże aprobata powyższej tezy nie stoi na przeszkodzie wydaniu wyroku uniewinniającego z uwagi brak innych znamion w czynie oskarżonej, które składają się na stronę podmiotową. Przywłaszczenie może być popełnione tylko umyślnie, a przy tym ma charakter przestępstwa kierunkowego, znamiennego celem, którego treścią jest włączenie rzeczy lub prawa majątkowego do swojego majątku (np. wyr. SN z 15.11.2002 r., IV KKN 380/99, L.). Przy czym cel ten jest określany jako animus rem sibi habendi, czyli wola zachowania rzeczy dla siebie (np. wyr. SN z 23.11.2006 r., II KK 186/06, L.; wyr. SN z 9.12.2003 r., III KK 165/03, L.; wyr. SN z 24.4.2007 r., IV KK 34/07, L.). Innymi słowy, zamiar przywłaszczenia rzeczy, musi się realizować w rozporządzaniu nią jak własną, a zatem nie dochodzi do takiej realizacji, jeżeli sprawcy nie towarzyszy cel definitywnego włączenia tej rzeczy do swego lub jeszcze innej osoby majątku (np. wyr. SN z 6.5.2004 r., V KK 316/03, L.). Tego ani prokurator, ani oskarżyciel posiłkowy nie wykazali w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, ani w treści złożonych apelacji.

154 Co więcej, oskarżona była zainteresowana ugodowym podziałem majątku po swym zmarłym mężu, którego nie ukrywała przed innymi uprawnionymi do spadku, w tym córkami zmarłego W. O.. Z treści dowodów przeprowadzonych i ocenionych zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wynika, że oskarżona takie informacje przekazywała córkom zmarłego męża. Potwierdza to jego córka T. F., która zeznała: "nie zdarzyło się, aby oskarżona kwestionowała, że takie pieniądze wcześniej na tych rachunkach się znajdowały, tj. kwota około 750 tyś. zł" (k. 780). Również druga jego córka (oskarżycielka posiłkowa) E. N. potwierdza, że oskarżona przekazała jej w jaki sposób rozdysponowała pieniędzmi z rachunku należącego do jej zmarłego ojca i oskarżonej, która: "Powiedziała też, że podarowała 550 000 zł N. (córka oskarżonej), bo ja (E. N.) dostałam mieszkanie na Twardej, a N. nic nie dostała" (k. 1059v). Co więcej, świadek T. F. potwierdza także w swych zeznaniach, że oskarżona nie ukrywała, że środki pieniężne w kwocie 100 000 zł stanowią majątek osobisty zmarłego W. O. („mówiła [oskarżona] o tych 100 tys., że to są pieniądze ojca, jego odrębny majątek” – k. 780).

155 Oskarżona nie ukrywała faktu dostępu do wspólnego konta, czy pieniędzy tam złożonych, jak i też podjętych dyspozycji odnośnie do tych pieniędzy. Oskarżona pozostała przekonaniu, że mogła dysponować tym pieniędzmi, a zatem przysługiwał jej do nich tytuł prawny. Sprawca czynu z art. 284 § 2 KK musi zmierzać do zatrzymania cudzej rzeczy bądź dla siebie bądź dla innej osoby bez żadnego do tego tytułu (np. post. SN z 29.04.2014 r., IV KK 96/14, L.). Sąd a quo w swych wywodach wykazał, że zmiana ulokowania środków pieniężnych (przeniesienie ich na inne konto) należących do wspólności majątkowej małżonków (o której mowa w art. 31 § 1 k.r.o.) samoczynnie nie dowodzi istnienia bezpośredniego zamiaru ich przywłaszczenia. Dokonanie takiej czynności, ani nie wymagało zgody drugiego małżonka (w świetle art. 37 k.r.o.), ani też tego małżonka tych środków nie pozbawiało. Co więcej, oskarżyciele nie przedstawili wiarygodnych dowodów wskazujących na nieprawdziwość twierdzeń oskarżonej, że ze wspólności majątkowej małżonków oskarżona wydatkowała cześć tych środków na rzecz małżonka w związku z jego hospitalizacją. Nadto, na rachunkach, na których złożono wspólność majątkową małżonków, zdeponowano także środki stanowiące majątek osobisty oskarżonej, który nie wchodził w skład wspólności majątkowej (środki pieniężne pochodzące ze sprzedaży mieszkania w kwocie 550 000 zł). Co więcej, sąd a quo wyjaśnił powody wraz z odwołaniem się do przepisów regulujących postępowanie w przedmiocie nabycia spadku, na podstawie to których uznał zasadność argumentacji oskarżonej twierdzącej, że udział w spadku po zmarłym W. O. jego córek i samej oskarżonej, jako także osoby w pełni uprawnionej do dziedziczenia, wynosiłby około 115 000 zł, a którą to kwotę oskarżona deklarowała do podziału.

156 Końcowo wskazać należy i co wydaje się być najistotniejszą kwestią natury modelowej obecnego systemu odwoławczego, a ma swe przełożenie na wady wynikające z uproszczeń przyjętych w obu apelacjach. Nie znajduje ani normatywnego, ani aksjologicznego uzasadnienia oczekiwanie, że sąd będzie czuwał nad interesami stron i wspomagał ich w postępowaniu odwoławczym. Zaskarżenie orzeczenia stanowi uprawnienie, a nie obowiązek strony (qui non appellat, approbare videtur sententiam) i to na niej spoczywa powinność dbałości o swe interesy (zasada vigilantibus iura), a zatem wykazania w apelacji, gdzie dopatruje się nieprawidłowości . Sąd w tym zakresie nie może z urzędu świadczyć stronie, zwłaszcza oskarżycielowi żadnej pomocy i niejako jego apelację argumentacyjnie uzupełniać, gdyż stanowić to będzie wyraz zainteresowania sądu korzystnym dla oskarżyciela wynikiem sprawy, a tym samym godzić w bezstronność sądu, naruszając standard uczciwego procesu (por. D. Drajewicz, Kontradyktoryjność procesu karnego w świetle projektowanych zmian kodyfikacyjnych, Monitor Prawniczy 2012, nr 18, s. 976 i powołana tam literatura i orzecznictwo).

157 Każdy oskarżyciel w apelacji, kwestionującej wyrok sądu pierwszej instancji, powinien przedstawić wszelkie dowody, z których wynika sprawstwo i wina oskarżonej, i przekonać do takiej oceny sąd ad quem. Godzi w zasadę samodzielności i podmiotowość prokuratora oraz oskarżyciela posiłkowego reprezentowanego przez podmiot kwalifikowany i z tym łączącej się odpowiedzialności za własne postępowanie, oczekiwanie, że sąd apelacyjny na podstawie samego środka odwoławczego, w którym oskarżyciele przekazują swe wątpliwości odnośnie do prawidłowości wyroku pierwszej instancji, będzie ich wyręczał w poszukiwaniu dowodów oraz odpowiedniej podpory argumentacyjnej w ich ocenie, a zatem dokonywał czynności w celu wsparcia interesów procesowych skarżących.

158 Jednocześnie zwrócić uwagę apelującym należy, że w obowiązującym modelu postępowania apelacyjnego jest niedopuszczalne uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania tylko w celu dokonania ponownej analizy sprawy.

159 Konieczność ponownej oceny przeprowadzonych dowodów nie stanowi obecnie samodzielnej podstawy wydania wyroku kasatoryjnego. Nie mieści się bowiem w kręgu podstaw wyroku kasatoryjnego (por. wyr. SN z 9.12.2016 r., IV KS 5/16, L.). Wydanie takiego orzeczenia z powodu odmiennej oceny materiału dowodowego jest jedynie wówczas możliwe, gdy ocena dowodów przeprowadzona przez sąd odwoławczy doprowadza do takiego wniosku, że w świetle całokształtu materiału dowodowego uniewinnienie oskarżonego przez sąd pierwszej instancji było niezasadne, a ze względu na zakaz orzekania na niekorzyść, sąd odwoławczy musi uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania (por. wyr. SN z 16.07.2019 r., V KS 19/19, L.).

160 Zadaniem apelujących było nie tylko obalenie tej oceny, którą przedstawił sąd pierwszej instancji, ale – zważywszy na wskazywane na wstępie regulacje prawne odnośnie do wydania wyroku kasatoryjnego – przedstawienie niebudzących wątpliwości dowodów, które do takich wniosków prowadzą także w zakresie oceny prawnej zachowania oskarżonej, której przypisano popełnienie występku z art. 284 § 2 k.k., a zatem wykazanie także wypełnienia przesłanek strony podmiotowej. Temu obowiązkowi skarżący nie podołali.

161 Wniosek

162 Wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

163 ☐ zasadny

164 ☐ częściowo zasadny

165 ☒ niezasadny

166 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

167 Z uwagi na niezasadność zarzutu apelacyjnego nie jest zasadny wniosek apelacji.

168 3.4.

169 Zarzut pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej obrazy przepisów postępowania, tj. art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu w postaci "informacji Centralnej Informacji o Rachunkach Bankowych na temat rachunków bankowych oskarżonej oraz świadka N. M. prowadzonych dla nich w okresie 2008-2013", podczas gdy sposób rozdysponowania przez oskarżoną wypłaconymi z rachunków bankowych przed śmiercią męża pieniędzmi pomógłby w ustaleniu zamiaru przywłaszczenia tych środków oraz precyzowałby kwotę przywłaszczonych środków.

170 ☐ zasadny

171 ☐ częściowo zasadny

172 ☒ niezasadny

173 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

174 Zarzut jest chybiony. Okoliczności, które mają stanowić przedmiot wnioskowanych dowodów pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie doszło zatem do obrazy wskazanych na wstępie przepisów. Nadto, skarżący prezentuje wręcz notoryczną tendencję do formułowania w zarzutach swej niepewności co do ich zasadności, w tym wypadku przez zastosowanie zwrotów wrażających przypuszczenie (pomogłoby), a nie pewność, a tym samym zasadność. Dowodów nie przeprowadza się wychodząc z założenia, że być może treść nowych wiadomości będzie mogła mieć jakieś znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie odmiennej wykładni zasad dowodowych rodziłoby konieczność uwzględniania wniosków dowodowych w nieskończoność. Dowód nie może być przeprowadzany niejako "na wszelki wypadek", dla sprawdzenia możliwości wykreowania nowej wersji zdarzeń (por. post. SN z 26.04. 2013 r., III KK 42/13, LEX nr 1331333).

175 Wniosek

176 Wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

177 ☐ zasadny

178 ☐ częściowo zasadny

179 ☒ niezasadny

180 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

181 Z uwagi na niezasadność zarzutu apelacyjnego nie jest zasadny wniosek apelacji.

182 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

183 4.1.

184 Nie dotyczy

185 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

186 Nie dotyczy

187 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

188 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

189 5.1.1.

190 Przedmiot utrzymania w mocy

191 Utrzymanie w mocy całości zaskarżonego wyroku.

192 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

193 Powody opisane w pkt. 3 niniejszego uzasadnienia.

194 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

195 5.2.1.

196 Przedmiot i zakres zmiany

197 Nie dotyczy

198 Zwięźle o powodach zmiany

199 Nie dotyczy

200 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

201 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

202 5.3.1.1.1.

203 Nie dotyczy

204 ☐ art. 439 k.p.k.

205 Zwięźle o powodach uchylenia

206 Nie dotyczy

207 5.3.1.2.1.

208 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

209 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

210 Zwięźle o powodach uchylenia

211 Nie dotyczy

212 5.3.1.3.1.

213 Konieczność umorzenia postępowania

214 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

215 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

216 Nie dotyczy

217 5.3.1.4.1.

218 Nie dotyczy

219 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

220 Zwięźle o powodach uchylenia

221 Nie dotyczy

222 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

223 Nie dotyczy

224 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

225 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

226 Przytoczyć okoliczności

227 Nie dotyczy

228 6. Koszty Procesu

229 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

230 Przytoczyć okoliczności

231 II

232 Na podstawie art. 634 w zw. z art. 632 k.p.k. kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciążono Skarb Państwa.

233 7. PODPIS

234 Izabela Szumniak

235 Anna Zdziarska Dariusz Drajewicz

236 1.11. Granice zaskarżenia

237 Kolejny numer załącznika

238 1

239 Podmiot wnoszący apelację

240 prokurator

241 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

242 I

243 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

244 ☐ na korzyść

245 ☒ na niekorzyść

246 ☒ w całości

247 ☐ w części

248 ☐

249 co do winy

250 ☐

251 co do kary

252 ☐

253 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

254 1.3.2. Podniesione zarzuty

255 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

256 ☐

257 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

258 ☐

259 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

260 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

261 ☒

262 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

263 ☒

264 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

265 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

266 ☐

267 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

268 ☐

269 art. 439 k.p.k.

270 ☐

271 brak zarzutów

272 1.4. Wnioski

273 ☒

274 uchylenie

275 ☐

276 zmiana

277 1.12. Granice zaskarżenia

278 Kolejny numer załącznika

279 2

280 Podmiot wnoszący apelację

281 oskarżyciel posiłkowy

282 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

283 I

284 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

285 ☐ na korzyść

286 ☒ na niekorzyść

287 ☒ w całości

288 ☐ w części

289 ☐

290 co do winy

291 ☐

292 co do kary

293 ☐

294 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

295 1.3.2. Podniesione zarzuty

296 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

297 ☒

298 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

299 ☐

300 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

301 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

302 ☒

303 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

304 ☒

305 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

306 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

307 ☐

308 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

309 ☐

310 art. 439 k.p.k.

311 ☐

312 brak zarzutów

313 1.4. Wnioski

314 ☒

315 uchylenie

316 ☐

317 zmiana