Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2024 r., II AKa 298/23

wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2024 r., II AKa 298/23

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 298/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 22 kwietnia 2024 r.

3 Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący Sędzia SA - Ewa Jethon (spr.)

5 Sędziowie SA - Anna Zdziarska

6 SA - Ewa Leszczyńska-Furtak

7 Protokolant Tomasz Wilk

8 przy udziale Prokuratora Stanisława Wieśniakowskiego

9 po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2024 r.

10 sprawy z wniosku P. K.

11 o zadośćuczynienie

12 na skutek apelacji wniesionej przez reprezentanta Skarbu Państwa Komendanta Stołecznego Policji

13 od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

14 z dnia 10 maja 2023 r. sygn. akt VIII Ko 99/21

15 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

16 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy P. K. kwotę 240 (dwustu czterdziestu) złotych z tytułu zwrotu wydatków za ustanowienie pełnomocnika przed Sądem Apelacyjnym;

17 3. wydatkami poniesionymi w postępowaniu odwoławczym obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

18 Formularz UK 2

19 Sygnatura akt

20 II AKa 298/23

21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt VIII Ko 99/21

25 Podmiot wnoszący apelację

26 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☐ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☒ Reprezentanta Skarbu Państwa Komendanta Stołecznego Policji

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☐ na korzyść

35 ☒ na niekorzyść

36 ☐ w całości

37 ☒ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☒

41 co do kwoty zasądzonego zadośćuczynienia

42 ☐

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 1.3.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

46 ☐

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☐

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☐

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☒

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☐

64 uchylenie

65 ☒

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 2.1. Ustalenie faktów

69 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Wskazać oskarżonego.

72 Wskazać fakt.

73 Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

74 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

75 Lp.

76 Wskazać oskarżonego.

77 Wskazać fakt.

78 Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

79 2.2. Ocena dowodów

80 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

81 Wskazać fakt

82 Dowód

83 Zwięźle o powodach uznania dowodu.

84 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

85 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

86 Wskazać fakt

87 Dowód

88 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu.

89 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

90 Lp.

91 Zarzut

92 Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mających wpływ na jego treść, a polegający na niesłusznym, że rozmiar doznanej przez wnioskodawcę krzywdy spowodowanej niewątpliwie niesłusznym zatrzymaniem w dniu 7 sierpnia 2020 r. uzasadnia zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 6 000 zł., podczas, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku , że zasądzona przez Sąd kwota zadośćuczynienia jest rekompensatą niezmiernie wygórowaną

93 ☐ zasadny

94 ☐ częściowo zasadny

95 ☒ niezasadny

96 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

97 Bezzasadny jest zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, sprowadzony do zakwestionowania rozmiaru doznanej przez wnioskodawcę krzywdy spowodowanej niewątpliwie niesłusznym zatrzymaniem w dniu 7 sierpnia 2020 r. i uznania zasądzonego na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 6 000 zł., jako rekompensaty niezmiernie wygórowanej.

98 Tak skonstruowany zarzut nie kwestionuje zatem wynikającej z art. 552§4 k.p.k. przesłanki niewątpliwej niesłuszności zatrzymania a rozmiar krzywdy i wysokość zasądzonego zadośćuczynienia.

99 Sąd I instancji prawidłowo wykazał zarówno niewątpliwą niesłuszność zatrzymania, jak i wynikającą z niego dla zatrzymanego krzywdę a w konsekwencji także jej zadośćuczynienie.

100 Słusznie w tej mierze podzielił pogląd Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie zawarty w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2021r. sygn. II Kp 2331/20 o niezasadności i nieprawidłowości zatrzymania wnioskodawcy P. K..

101 Oceny tej dokonał zasadnie na tle wykładni art. 244§1 k.p.k., który stanowi, że Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyśpieszonym. Oznacza to obligatoryjność łącznego spełnienia dwóch przesłanek - istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa oraz istnienia jednej z wymienionych przesłanek dodatkowych, dla możliwości zastosowanie środka przymusu w postaci zatrzymania.

102 W stosunku do Wnioskodawcy P. K. nie zostały one spełnione.

103 Biorąc pod uwagę czyn zarzucony P. K. w dacie zatrzymania, całkowicie nieuzasadnione było założenie możliwości jego ukrywania się, ucieczki, czy tym bardziej zatarcia śladów przestępstwa, zważywszy na to, że nie stawiał on czynnego, dotkliwego oporu fizycznego, nie podejmował żadnych działań mających na celu zatarcie śladów przestępstwa.

104 Trafnie Sąd Okręgowy też wywiódł, odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2006 roku, sygn. I KZP 5/06, że: „przy ocenie kwestii niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w rozumieniu art. 552 § 4 KPK sąd powinien mieć na uwadze, czy zastosowanie tego środka przymusu procesowego nastąpiło z obrazą przepisów rozdziału 27 Kodeksu postępowania karnego, a tym samym, czy spowodował on dolegliwość, jakiej osoba zatrzymana nie powinna była doznać, analizując to zagadnienie w aspekcie całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie, w której doszło do zatrzymania, a znanych w dacie orzekania w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia, w tym także z uwzględnieniem prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, w której nastąpiło zatrzymanie, jeżeli takowe już zapadło (…).” – stwierdził, że właśnie w sprawie P. K. zapadło postanowienie o umorzeniu postępowania karnego.

105 Także kwestionowana przez skarżącego kwota 6000 zł zasądzonego zadośćuczynienia została przez Sąd Okręgowy wykazana poprzez ustalenie rozmiaru doznanej przez zatrzymanego tym faktem krzywdy. Przede wszystkim wskazał, że P. K. zatrzymany był przez prawie 24 godziny, w trakcie którego skuto mu ręce kajdankami, przebywał w niehigienicznych, uciążliwych warunkach.

106 Trudno zatem także zasadnie i skutecznie kwestionować ustalenie, że zatrzymanie wywarło na nim negatywny skutek psychiczny, gdy ponadto wnioskodawcy nie poinformowano natychmiast o podstawach zatrzymania - funkcjonariusze dopiero o wielokrotnych pytaniach zatrzymanego wskazali podstawę prawną zatrzymania.

107 Niezasadne są także argumenty odnoszące się do podstawy prawnej i kryteriów ustalonego zadośćuczynienia.

108 Sąd Okręgowy wszak stwierdził, że „wysokość zadość­uczynienia wyznaczają dwie granice: z jednej strony musi ono przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną; z drugiej zaś powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowia­dających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej. Za­sada umiarkowanego, a przy tym wyważonego i sprawiedliwego rozmiaru zadośćuczynienia łączy się z wysokością stopy życio­wej społeczeństwa, gdyż zarówno ocena, czy jest ono realne, czy nie nadmierne, pozostawać musi w związku z poziomem życia (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 7.02.2008r., II AKa 22/08, Lex nr 410351; wyrok SN z dnia 4.02.2008r., III KK 349/07, Lex nr 395071)” str. 7 uzasadnienia. Niecelowe stało się przedstawianie argumentacji przez skarżącego, w istocie stanowiącej powielenie argumentacji uzasadnienia sądu. Trudno zatem skutecznie podważyć ustalenie Sądu, że kwota 6.000,00 zł jest adekwatna do długości i sposobu zatrzymania P. K. i oraz dolegliwości psychicznych i fizycznych jakich doświadczył.

109 Nietrafnie także kwestionuje skarżący w swojej argumentacji podstawę prawną rozstrzygnięcia.

110 Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował kryteria wynikające z art. 445 k.c. ustalając kwotę zadośćuczynienia. Uznał, że w sposób optymalny rekompensuje krzywdy doznane w związku z zatrzymaniem i jest odpowiednia w rozumieniu tego przepisu.

111 Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i judykatury (tak np.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2005 r., V KK 413/04, LEX nr 149653), „dla wykładni pojęcia zadośćuczynienie, o jakim mowa art. 552 k.p.k., miarodajne są przepisy prawa cywilnego materialnego”. Przepisy art. 445 k.c. i art.448 k.c. stanowią niezależne podstawy dochodzenia roszczeń. Dominuje pogląd, uznający przepis art. 445 k.c. za lex specialis wobec ogólnej regulacji zawartej w art. 448 k.c. Także orzecznictwo dotyczące sposobu określania zadośćuczynienia dochodzonego w trybie art.552 k.p.k. ukształtowane zostało w odniesieniu do art.445 k.c. Argumentacja prawna Sądu Okręgowego zaprezentowana w tym zakresie jest zatem trafna.

112 Podzielając ustalenia Sądu I instancji, uznano zarzut apelacyjny za niezasadny.

113 Wniosek

114 Zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I poprzez obniżenie kwoty przyznanego zadośćuczynienia

115 ☐ zasadny

116 ☐ częściowo zasadny

117 ☒ niezasadny

118 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny.

119 Skarżący nie wykazał, aby zasądzona kwota 6000 zł za krzywdę wynikła z 24 godzinnego zatrzymania, jego okoliczności i skutków, była nadmierna.

120 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

121 Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

122 i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

123 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.

124 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

125 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

126 1

127 Przedmiot utrzymania w mocy

128 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy.

129 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

130 1.

131 Przedmiot i zakres zmiany

132 Zwięźle o powodach zmiany.

133 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

134 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

135 ☐ art. 439 k.p.k.

136 Zwięźle o powodach uchylenia.

137 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

138 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

139 Zwięźle o powodach uchylenia.

140 Konieczność umorzenia postępowania

141 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

142 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia.

143 4.

144 Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

145 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

146 Zwięźle o powodach uchylenia i warunkowego umorzenia ze wskazaniem podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania.

147 5.

148 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

149 Zwięźle o powodach uchylenia.

150 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

151 5.4. Inne rozstrzygnięcia z wyroku

152 Lp.

153 Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

154 Przytoczyć okoliczności.

155 6. Koszty Procesu

156 Wskazać oskarżonego.

157 Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

158 Przytoczyć okoliczności.

159 2

160 Na podstawie § 11 ust.6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dni 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy P. K. kwotę 240 złotych z tytułu zwrotu wydatków za ustanowienie pełnomocnika przed Sądem Apelacyjnym.

161 Orzeczenie o zwolnieniu od kosztów sądowych wnika z treści art. 554§4k.p.k.

162 7. PODPIS

163 Anna Zdziarska Ewa Jethon Ewa Leszczyńska-Furtak