Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 31 stycznia 2025 r., I AGa 43/24

wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 31 stycznia 2025 r., I AGa 43/24

Tekst

1 Sygn. akt I AGa 43/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 31 stycznia 2025 r.

3 Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie:

4 Przewodniczący: SSA Edyta Buczkowska-Żuk

5 Protokolant:st. sekr. sąd. Katarzyna Kaźmierczak

6 po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. w Szczecinie na rozprawie

7 sprawy z powództwa (...) spółki akcyjnej w K.

8 przeciwko J. A.

9 o zapłatę

10 na skutek apelacji pozwanego

11 od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie

12 z dnia 7 listopada 2023 r. sygn. akt VIII GC 355/23

13 I. oddala apelację;

14 II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8100 (osiem tysięcy sto) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia o kosztach tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym.

15 Edyta Buczkowska-Żuk

16 Sygn. akt I AGa 43/24

Uzasadnienie

17 Pozwem z dnia 10 stycznia 2023 r. (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. wniosła o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i nakazanie pozwanemu J. A., aby zapłacił na rzecz powódki kwotę 228.161,73 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia 9 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty. Nadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazano, iż powódka zawarła z pozwanym dwie umowy pożyczki- w dniu 3 listopada 2020 roku pożyczkę w kwocie 100.000 zł (umowa nr (...)) oraz w dniu 27 czerwca 2018 r. pożyczkę w kwocie 266.500 zł (umowa nr (...)). Od połowy 2022 r. pozwany całkowicie zaprzestał dokonywania jakichkolwiek spłat z tytułu zaciągniętych pożyczek, natomiast wezwania do uregulowania bieżących zaległości nie odniosły jakiegokolwiek skutku. Wobec tego powódka z pismami z dnia 4 października 2022 r. dokonała wypowiedzeń przedmiotowych umów pożyczek, a po upływie okresu wypowiedzenia pismami z dnia 9 grudnia 2022 r. wezwała pozwanego do wykupu weksli in blanco wystawionych jako zabezpieczenie spłaty udzielonych pożyczek. Pozwany w zastrzeżonym terminie nie dokonał wykupu weksli in blanco. Na kwotę dochodzącą pozwem składają się kwoty: 82.324,61 zł (kapitał niespłaconej pożyczki nr (...)), 910,94 zł (odsetki umowne od pożyczki nr (...)), 589,17 zł (odsetki karne od pożyczki (...)), 141.700,50 zł (kapitał niespłaconej pożyczki nr (...)), 1.469,23 zł (odsetki umowne od pożyczki nr (...)) oraz 1.167,28 zł (odsetki karne od pożyczki nr (...)). Powódka dochodzi odsetek od dnia 9 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty, albowiem w tym dniu zostały wypełnione weksle in blanco i na ten dzień zostały wyliczone niespłacone kapitały obu udzielonych pożyczek. Jako dzień wymagalności dochodzonych roszczeń wskazano 5 stycznia 2023 r., albowiem w tym dniu upłynął 7-dniowy termin do wykupu weksli in blanco. W dniu 29 grudnia 2022 r. przesyłki z wezwanymi do wykupu weksla zostały zwrócone powodowej spółce po dwukrotnym awizowaniu.

18 W dniu 8 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie, sygn. akt VIII GNc 71/23 wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla zgodnie z żądaniem pozwu.

19 Pozwany J. A. wniósł zarzuty od powyższego nakazu zapłaty zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu wskazano, iż pozwany nie otrzymał wezwania do zapłaty z dnia 27 czerwca 2022 r., wypowiedzenia umowy pożyczki z dnia 4 października 2022 r. oraz wezwania do wykupienia weksli z dnia 9 grudnia 2022 r., bowiem powódka wysyłała pisma na adres inny niż wskazany w deklaracji wekslowej (w deklaracji został wskazany adres K. ul. (...).). Dlatego też wypełnienie weksli in blanco bez jakiegokolwiek kontaktu z wystawcą i bez informowania go o tym fakcie stanowi naruszenie prawa wekslowego.

20 Wyrokiem z 7 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w pkt I. uchylił w całości nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla wydany przez Sąd Okręgowy w Szczecinie w dniu 8 marca 2023 r. w sprawie VIII GNc 71/23; w pkt II. Zasądził od pozwanego J. A. na rzecz powódki (...) spółki akcyjnej w K. kwotę 228.161,73 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 maja 2023 r. do dnia zapłaty; w pkt III. w pozostałym zakresie oddalił powództwo; w pkt IV. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 13.670 zł tytułem kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

21 Sąd Okręgowy powyższe rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach faktycznych:

22 J. A. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą PPHU (...). Stałe miejsce wykonywania działalności stanowi B., ul. (...). Taki też adres J. A. wskazał w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej jako adres do doręczeń. Przeważający przedmiot działalności stanowi produkcja pozostałych gotowych wyrobów metalowych.

23 W dniu 27 czerwca 2018 r. pomiędzy (...) S.A. z siedzibą w K. jako pożyczkodawcą a J. A. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą PPHU (...), (...), (...)-(...) B. jako pożyczkobiorcą została zawarta umowa inwestycyjna (pożyczka obrotowo-inwestycyjna) nr (...) na podstawie której pożyczkodawca udzielił pożyczkobiorcy pożyczki w kwocie 266.500 zł na inwestycję pod nazwą „(...)” na okres 84 miesięcy, licząc od dnia przelania kwoty pożyczki na rachunek bankowy pożyczkobiorcy. Oprocentowanie roczne było stałe i wynosiło 2,86 % pod warunkiem terminowej spłaty rat kapitału. W umowie wskazano adres zamieszkania pozwanego i adres prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Pożyczkodawca zastrzegł prawo do wypowiedzenia części lub całości umowy pożyczki z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia w szczególności w przypadku niespłacania przez pożyczkobiorcę całości albo części pożyczki lub odsetek w terminie wyznaczonym w umowie inwestycyjnej (§ 12 ust. 2 lit. j umowy). Kwoty zadłużenia powstałego w wyniku niespłacenia całości lub części pożyczki w terminach wymienionych w harmonogramie spłaty pożyczki podlegały oprocentowaniu na rzecz pożyczkodawcy w wysokości odsetek jak za zaległości podatkowe liczonych od dnia uruchomienia pożyczki (§ 12 ust. 3 umowy).

24 Zabezpieczenie prawne umowy pożyczki nr (...) z dnia 27 czerwca 2018 r. wraz z odsetkami stanowił m.in. weksel własny in blanco pożyczkobiorcy J. A. wraz z deklaracją wekslową. W deklaracji wekslowej z dnia 27 czerwca 2018 r. wskazano, iż pożyczkodawca ma prawo wypełnić weksel w każdym czasie na sumę odpowiadającą zobowiązaniu wobec pożyczkodawcy z tytułu pożyczki oraz weksel ten opatrzyć datą płatności według własnego uznania, przy jednoczesnym zawiadomieniu J. A. listem poleconym, który winien być wysłany przynajmniej na 7 dni przed terminem płatności weksla na adres (...) (...), (...)-(...) K..

25 W dniu 3 listopada 2020 r. pomiędzy (...) S.A. z siedzibą w K. jako pożyczkodawcą a J. A. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą PPHU (...), (...), (...)-(...) B. jako pożyczkobiorcą została zawarta umowa inwestycyjna (mikropożyczka) nr (...), na podstawie której pożyczkodawca udzielił pożyczkobiorcy pożyczki w kwocie 100.000 zł na inwestycję pod nazwą „Uruchomienie linii produkcyjnej przeznaczonej do produkcji stelaży do łóżek” na okres 60 miesięcy licząc od dnia przelania kwoty pożyczki na rachunek bankowy pożyczkobiorcy. Oprocentowanie roczne było stałe i wynosiło 2,99 % pod warunkiem terminowej spłaty rat kapitału. W umowie wskazano adres zamieszkania pozwanego i adres prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.

26 Pożyczkodawca zastrzegł prawo do wypowiedzenia części lub całości umowy pożyczki z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia w szczególności w przypadku niespłacania przez pożyczkobiorcę całości albo części pożyczki lub odsetek w terminie wyznaczonym w umowie (§ 12 ust. 2 lit. j umowy). Kwoty zadłużenia powstałego w wyniku niespłacenia całości lub części pożyczki w terminach wymienionych w harmonogramie spłaty pożyczki podlegały oprocentowaniu na rzecz pożyczkodawcy w wysokości odsetek jak za zaległości podatkowe liczonych od dnia uruchomienia pożyczki (§ 12 ust. 3 umowy).

27 Zabezpieczenie prawne umowy pożyczki nr (...) z dnia 3 listopada 2020 r. wraz z odsetkami stanowił m.in. weksel własny in blanco pożyczkobiorcy J. A. wraz z deklaracją wekslową. W deklaracji wekslowej z dnia 3 listopada 2020 r. wskazano, iż pożyczkodawca ma prawo wypełnić weksel w każdym czasie ba sumę odpowiadającą zobowiązaniu wobec pożyczkodawcy z tytułu pożyczki oraz weksel ten opatrzyć datą płatnością według własnego uznania, przy jednoczesnym zawiadomienia J. A. listem poleconym, który winien być wysłany przynajmniej na 7 dni przed terminem płatności weksla na adres (...) (...), (...)-(...) K..

28 W dniu 30 marca 2020 r. strony umowy z dnia 27 czerwca 2018 r. nr (...) zawarły aneks nr (...) do umowy na mocy którego pożyczkodawca wyraził zgodę na prolongatę ośmiu kolejnych rat kapitału pożyczki wynikających z dotychczasowego harmonogramu spłaty pożyczki. Spłata przedmiotowych ośmiu rat kapitału w kwocie 25.384 zł została rozłożona na pozostałą ilość rat pożyczki oraz nastąpiło wygenerowanie nowego harmonogramu spłaty pożyczki. W dniu 4 listopada 2021 r. strony umowy z dnia 3 listopada 2020 r. nr (...) zawarły aneks nr (...) do umowy na mocy którego pożyczkodawca w związku ze stanem pandemii COVID-19 wyraził zgodę na udzielenie „wakacji kredytowych” tj. zawieszenia spłat 2 kolejnych rat kapitałowo-odsetkowych płatnych do dnia 30 listopada i 31 grudnia 2021 r. wynikających z dotychczasowego harmonogramu spłaty pożyczki.

29 Od połowy 2022 r. J. A. zaniechał spłacania regularnie rat umów pożyczek nr (...) z 27 czerwca 2018 r. oraz nr (...) z 3 listopada 2020 r. (...) S.A.- K. D. niejednokrotnie kontaktował się z nim w sprawie zapłaty oraz wysyłał maile wzywające do regulowania zaległości. Ostatnia rata wpłynęła 4 lipca 2022 r., jednak nie pokryła pełnej zaległości. Zaległość na 22.06.2022 r. wynosiła 25.288,98 zł, pozwany zapłacił 19.650 zł. Również w marcu 2022 r. po mailowym wezwaniu pozwany zapłacił tylko częściowo zaległość.

30 (...) S.A. pismem z dnia 27 czerwca 2022 r. wezwała PPHU (...) do zapłaty zaległych nieterminowo spłacanych rat pożyczki w kwocie 8.228,68 zł w terminie 10 lipca 2022 r. pod rygorem natychmiastowego wypowiedzenia niespłacanej umowy nr (...) z dnia 3 listopada 2020 r. Pismem z dnia 4 października 2022 r. (...) S.A. na podstawie § 12 ust. 2 lit. j wypowiedziała PPHU (...) umowę pożyczki nr (...) z dnia 3 listopada 2020 r. z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, liczonego od dnia doręczenia niniejszego oświadczenia. Przyczyną wypowiedzenia było niewykonanie lub nienależyte wykonanie spłaty pożyczki (rat kapitałowo-odsetkowych) na dzień 4 października 2022 r. Na dzień 4 października 2022 r. zadłużenie wynikające z nienależytej spłaty pożyczki wynosiła 83.143,71 zł i składała się na nie: należność główna w kwocie 82.324,61 zł oraz odsetki umowne i odsetki karne w kwocie 819,10 zł. Pismo powróciło do (...) S.A. w dniu 24 października 2022 r. jako niepodjęte w terminie.

31 (...) S.A. pismem z dnia 27 czerwca 2022 r. wezwała PPHU (...) do zapłaty zaległych nieterminowo spłacanych rat pożyczki w kwocie 23.243,16 zł w terminie do dnia 10 lipca 2022 r. pod rygorem natychmiastowego wypowiedzenia niespłacanej umowy nr (...) z dnia 27 czerwca 2018 r. Pismem z dnia 4 października 2022 r. (...) S.A. na podstawie § 12 ust. 2 lit. j wypowiedziała PPHU (...) umowę pożyczki nr (...) z dnia 27 czerwca 2018 r. z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, liczonego od dnia doręczenia niniejszego oświadczenia. Przyczyną wypowiedzenia było niewykonanie lub nienależyte wykonanie spłaty pożyczki (rat kapitałowo-odsetkowych). Na dzień 4 października 2022 r. zadłużenie wynikające z nienależytej spłaty pożyczki wynosiła 143.124,48 zł i składała się na nią: należność główna w kwocie 141.700,50 zł oraz odsetki umowne i odsetki karne w kwocie 1.423,98 zł. Pismo powróciło do (...) S.A. w dniu 24 października 2022 r. jako niepodjęte w terminie.

32 Dnia 9 grudnia 2022 r. (...) S.A. wypełniła weksel in blanco na kwotę 83.824,72 zł oraz weksel in blanco na kwotę 144.337,01 zł

33 (...) S.A. w K. poinformowała J. A. pismami z dnia 9 grudnia 2022 r. skierowanymi na adres ul. (...), (...)-(...) B., iż dnia 9 grudnia 2022 r. zostały wypełnione weksle in blanco na kwotę 83.824,72 zł oraz na kwotę 144.337,01 zł. W piśmie zostało zawarte wezwanie J. A. do wykupienia przedmiotowych weksli ze wskazaniem, iż oryginał weksla będzie dostępny do wglądu w siedzibie spółki w K. przy ul. (...). Przedmiotowe wezwania powróciły do spółki w dniu 29 grudnia 2022 r. jako niepodjęte w terminie.

34 W tak ustalonym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części.

35 Stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zwłaszcza dowodów z dokumentów, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron, jak również nie budziły wątpliwości Sądu co do swej autentyczności. Nadto Sąd przesłuchał w sprawie świadka K. D., które to zeznania są jasne, spójne i konsekwentne oraz potwierdzone przez dowody z dokumentów.

36 Sąd Okręgowy wskazał, że podstawę prawną roszczeń stanowią przepisy ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe. Pozwany wystawił dwa weksle in blanco, zaś powódka je wypełniła. Sąd Okręgowy ocenił, że przedstawiony przez powódkę weksel spełnia wszystkie warunki formalne, jakie prawo wekslowe przewiduje dla ważności weksla: nazwę „weksel” w samym tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono, przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej, nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana, termin i miejsce płatności, oznaczenie daty i miejsca wystawienia wekslu i podpis wystawcy wekslu (art. 101 i 102 Pr.weksl.).

37 Pozwany nie kwestionował prawidłowości wypełnienia weksli, jeśli idzie o wpisane w nich kwoty. Podnosił natomiast, iż powództwo winno zostać oddalone z uwagi na to, iż nie otrzymał wezwania do zapłaty z dnia 27 czerwca 2022 r., wypowiedzenia umowy pożyczki z dnia 4 października 2022 r. oraz wezwania do wykupienia weksli z dnia 9 grudnia 2022 r., na adres wskazany w deklaracji wekslowej (w deklaracji został wskazany adres K. ul. (...), natomiast wskazane pisma były kierowane przez powódkę na adres (...), (...)-(...) B.).

38 Sąd Okręgowy wskazał, że pozwany nie spełniał zobowiązań w terminie. Wobec tego powódka jako pożyczkodawca miała umowne prawo do wypowiedzenia całości umowy pożyczki z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia zastrzeżone w § 12 ust. 2 lit. j umów pożyczek. Nadto zanim powódka skierowała do pozwanego oświadczenia o wypowiedzeniu wielokrotnie wzywała go do zapłaty zaległości (korespondencja mailowa i zeznania świadka). Wypowiedzenie pożyczek zostało skierowane 4 października 2022 r. na adres (...)-(...) B., ul. (...) tj. adres wskazany w umowach pożyczek oraz wskazany przez pozwanego J. A. w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej pod firmą PPHU (...) oraz jako adres do doręczeń. Pozwany wskazywał, iż był chory na początku 2022 r. i wówczas przebywał w szpitalu, jednak korespondencja dotycząca wypowiedzeń umów pożyczki kierowana była pod koniec roku 2022 r. Jednocześnie pod wskazanym adresem pozwany odebrał nakaz zapłaty wraz z pozwem, co świadczy o tym, że jest to adres umożliwiający skuteczne doręczenie. Pozwany nie podał powodów (ani ich nie wykazał), dla których nie odbierał korespondencji pod tym adresem pod koniec 2022 r., zatem Sąd Okręgowy uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że nie mógł odebrać oświadczenia powódki o wypowiedzeniu umów pożyczek.

39 Wezwania do wykupu weksli z dnia 9 grudnia 2022 r. zostały skierowane na adres (...), (...)-(...) B., a więc na adres sprzeczny z deklaracjami wekslowymi, w których postanowiono, iż pożyczkodawca ma prawo wypełnić weksel w każdym czasie na sumę odpowiadającą zobowiązaniu wobec pożyczkodawcy z tytułu pożyczki oraz weksel ten opatrzyć datą płatności według własnego uznania, przy jednoczesnym zawiadomieniu J. A. listem poleconym, który winien być wysłany przynajmniej na 7 dni przed terminem płatności weksla na adres (...) (...), (...)-(...) K.. Sąd Okręgowy stwierdził, że nie stanowi to podstawy do oddalenia powództwa, brak przedstawienia weksla do zapłaty nie niweczy bowiem istnienia zobowiązania wekslowego. Stosownie do art. 38 Pr.weksl. posiadacz wekslu, płatnego w oznaczonym dniu albo w pewien czas po dacie lub po okazaniu, powinien przedstawić go do zapłaty bądź w pierwszym dniu, w którym można wymagać zapłaty, bądź w jednym z dwóch następnych dni powszednich. Natomiast zgodnie z art. 48 pkt 2 Pr.weksl. posiadacz wekslu może żądać od zobowiązanego zwrotnie odsetek od wysokości sześć od sta, a przy wekslach, wystawionych i płatnych w Polsce, odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia płatności. Prawo do naliczania odsetek za opóźnienie od dnia płatności nie przysługuje temu posiadaczowi weksla, który nie przedstawił weksla do zapłaty w terminie płatności w miejscu płatności. Ma on prawo domagać się odsetek za opóźnienie dopiero od następnego dnia po dniu przedstawienia weksla do zapłaty.

40 Sąd Okręgowy wskazał, że pozwany odebrał nakaz zapłaty wraz z odpisem pozwu w dniu 31 marca 2023 r., natomiast termin na wniesienie zarzutów wynosił miesiąc, czyli do dnia 30 kwietnia 2023 r. pozwany mógł w sądzie zapoznać się z treścią weksla. Wobec tego odsetki za opóźnienie zasądzono od dnia 1 maja 2023 r.

41 Z uwagi na to, że odsetki za opóźnienie zostały naliczone w nakazie zapłaty od dnia 9 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty, Sąd Okręgowy nakaz uchylił i orzec od nowa o żądaniu pozwu (art. 493 §4 k.p.c.)

42 O kosztach procesu orzeczono zgodnie z art. 98 k.p.c.

43 Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go w części w pkt II i IV w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

44 1. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny materiału dowodowego, przejawiające się w:

45 a. selekcjonowaniu materiału dowodowego polegającego na bezpodstawnym przyjęciu, iż powódka dokonała w sposób zgodny z umową wekslową wypowiedzeń przedmiotowych umów pożyczek, podczas gdy nie było jakichkolwiek podstaw do wypowiedzenia umów, albowiem na dzień 27.06.2022r., jak i na dzień 4.10.2022 r. pozwany nie zalegał z tytułu pożyczek na kwotę 8.228,68 zł i w związku z tym nie było podstaw do wypowiedzenia umowy pożyczek oraz wypełnienia weksla,

46 b. selekcjonowaniu materiału dowodowego polegającego na uznaniu za w pełni wiarygodne depozycje powódki bez dokonania przez Sąd wnikliwej analizy tych dokumentów poprzez nie zwrócenie uwagi, iż na dzień oświadczenia o wypowiedzeniu umowy pożyczek nie było zaległości większej niż trzykrotność wartości rat miesięcznych oraz pominięcia niekwestionowanych twierdzeń pozwanego, iż w okresie od grudnia 2021 r. do grudnia 2022r. pozwany był chory na COVID-19 z powikłaniami, które zakończyły się rozedmą płuc i PO ChD (przewlekła obturacyjna choroba płuc),

47 2. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 328 § 2 k.p.c., poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku polegające na całkowitym pominięciu - przy ocenie dowodów - oceny podstawowych dokumentów takich jak: pominięcie harmonogramu wpłat poszczególnych rat, ustalenia faktycznej zaległości za dzień wezwania do zapłaty (27.06.2022 r.) oraz na dzień oświadczenia o wypowiedzeniu umowy pożyczki, dowodów wpłat bankowych pozwanego oraz pominięciu zeznań pozwanego, iż z powodu choroby i nie prawidłowego zawiadomienia go powstawaniu zaległości - pozwany nie wiedział, że istnieje zadłużenie.

48 Mając na uwadze powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia, poprzez: oddalenie powództwa w całości w pkt. II oraz w pkt IV poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kwotę 8.000,- zł; zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego koszty postępowania za II instancję w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

49 Na rozprawie apelacyjnej z 9 stycznia 2025 r. pełnomocnik powoda wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

50 Sąd Apelacyjny, zważył co następuje:

51 Apelacja pozwanego okazała się bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

52 Wykonując prawnoprocesowy obowiązek własnej oceny zgromadzonego materiału procesowego, Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, a poczynione ustalenia faktyczne (zawarte w wyodrębnionej redakcyjnie części uzasadnienia zaskarżonego wyroku) nie są wadliwe i znajdują odzwierciedlenie w treści przedstawionych w sprawie dowodów. Sąd odwoławczy ustalenia Sądu Okręgowego czyni częścią uzasadnienia własnego wyroku, nie znajdując potrzeby ponownego ich szczegółowego przytaczania. Sąd drugiej instancji podzielił także rozważania prawne zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

53 Zarzuty strony pozwanej co do naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. ogniskują się wokół nieprawidłowego, jej zdaniem, przyjęcia przez Sąd Okręgowy, iż istniały jakiekolwiek podstawy do wypowiedzenia umów pożyczek. Pozwany argumentował, że na dzień 27.06.2022r., jak i na dzień 4.10.2022 r. nie zalegał z tytułu pożyczek na kwotę 8.228,68 zł i w związku z tym nie było podstaw do wypowiedzenia umowy pożyczek oraz wypełnienia weksla. Ponadto skarżący podniósł w ramach tego zarzutu, że na dzień złożenia przez powoda oświadczeń o wypowiedzeniu umowy pożyczki nie było zaległości większej niż trzykrotność wartości rat miesięcznych. Nadto zarzucono Sądowi I instancji, że ten pominął, iż w okresie od grudnia 2021 r. do grudnia 2022 r. pozwany był chory na COVID-19 z powikłaniami, które zakończyły się rozedmą płuc i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc.

54 W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym tego rodzaju zarzut może być uznany za zasadny jedynie w przypadku wykazania, że ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa, czy w sposób oczywisty błędna, jako dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd odwoławczy przeprowadza bowiem kontrolę legalność oceny dowodów dokonanej przez sąd pierwszej instancji, czyli bada, czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233 § 1 k.p.c. Ocena dowodów jest natomiast jednym z elementów kompetencji jurysdykcyjnych (władzy orzeczniczej) sądu i wyrazem stosowania prawa procesowego. Jeżeli więc po weryfikacji całokształtu materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami wiedzy oraz doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza art. 233 § 1 k.p.c. i musi być uznana za prawidłową, choćby nawet w równym stopniu, na podstawie tego samego materiału dowodowego (np. po uznaniu innych z wykluczających się dowodów za wiarygodne), dawały się wysnuć spójne logicznie wnioski odmienne.

55 Tymczasem apelujący nie wykazał tego rodzaju błędów w rozumowaniu Sądu pierwszej instancji. Zamiast tego, ograniczył się do przedstawienia własnej, alternatywnej wersji oceny dowodów, co zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą nie mogło doprowadzić do podważenia ustalonego stanu faktycznego.

56 Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że strony zawarły dwie umowy pożyczki: umowa inwestycyjna (pożyczka obrotowo-inwestycyjna) nr (...) z 27 czerwca 2018 r. oraz umowa inwestycyjna (mikropożyczka) nr (...) z 3 listopada 2020 r.

57 Pozwany w uzasadnieniu apelacji przyznał, że w odpowiedzi na wezwanie powoda z 22.06.2022 r. do zapłaty 19.160,58 zł oraz 6.128,40 zł (stanowiącym wiadomość e-mail) uiścił łącznie 19.650 zł. Fakt ten znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

58 Jednakże pozwany przyznając tę okoliczność, zdaje się pominął, że jednocześnie przyznał, że nie uiścił pełnej kwoty zadłużenia wynikającej z powyższego wezwania. Zatem stwierdzić trzeba, że pozwany mija się z prawdą, twierdząc, że w lipcu 2022 r. nie posiadał żadnego zadłużenia wobec powódki. Pozwany sam przecież podał, że uiścił niepełną kwotę zadłużenia.

59 Ponadto zaznaczyć należy również, że fakt, że rata za czerwiec 2022 r. była wymagalna dopiero 31.07.2022 r. niczego nie zmienia, bowiem zadłużenie pozwanego nie opierało się wyłącznie na jednej racie wstecz. Pozwany zalegał z regularnym spłacaniem od miesięcy, co w konsekwencji doprowadziło przecież w czerwcu 2022 r. do zadłużenia na kwoty: 19.160,58 zł oraz 6.128,40 zł. Apelujący zdaje się nieudolnie przekonać, że skoro uiścił jednorazowo środki w wysokości 19.650 zł, to uregulował ciążące na nim zobowiązanie. Zauważyć trzeba także że powyższe kwoty z płatnością których pozwany zalegał, nie stanowiły jednej raty, ale jak wynika z harmonogramów spłaty pożyczki, co sumę najmniej kilku rat z każdej umowy z osobna.

60 Pozwany podnosi w apelacji, że na 4 październiku 2022 r. nie posiał zadłużenia na kwotę 8.228,68 zł. Zwraca uwagę Sądu drugiej instancji, że pozwany nie przedstawił żadnego dowodu, by w okresie od lipca do października 2022 r. w dalszym ciągu uiszczał na rzecz pożyczkodawcy wymagalne raty. Pozwany nawet takich twierdzeń już nie stawia. W istocie pozwany, gdyby chciał (mógł) z przedmiotowych umów pożyczek się wywiązać, to czyniłby to dalej nawet po elektronicznym wezwaniu do zapłaty z 22 czerwca 2022 r. Fizycznie nie odebrał przecież ani wezwania do zapłaty z 27 czerwca 2022, ani tym bardziej wypowiedzenia umowy z 4 października 2022 r.

61 W konsekwencji, wbrew stanowisku pozwanego, istniały podstawy do wypowiedzenia przez powoda umów pożyczek oraz wypełnienia przez niego weksli.

62 Przechodząc dalej, nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że Sąd Okręgowy pominął, iż w okresie od grudnia 2021 r. do grudnia 2022 r. pozwany był chory na COVID-19 z powikłaniami, bowiem pozwany w żadnym wcześniejszym piśmie procesowym – dopiero w apelacji - nie skonkretyzował okresu, w jakim miał chorować. Dopiero obecnie pozwany twierdzi, że zaczął chorować już w grudniu 2021 r. aż do grudnia 2022 r., jednakże w tym zakresie nie przedstawił ani jednego dowodu, w tym w szczególności żadnego zaświadczenia lekarskiego czy karty pobytu w szpitalu. Poza tym, że twierdzenia te są spóźnione, to nadto pozwany nie podjął się żadnej inicjatywy, by je wykazać.

63 Odnosząc się zatem do sedna sprawy, a mianowicie do kwestii poprawności doręczenia wezwania do zapłaty, wypowiedzenia umowy oraz wezwania do wykupienia weksla, Sąd drugiej instancji wskazuje, że zarzuty pozwanego nie mogły odnieść zamierzonego przez niego skutku.

64 Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy ustalił, po pierwsze, że pozwany przedsiębiorca w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej jako adres do doręczeń dla działalności gospodarczej pod firmą PPHU (...) wskazał B., ul. (...). Po drugie, pozwany dokładnie ten sam adres podał w obu umowach pożyczek zawartych z powodem - B., ul. (...).

65 Wskutek czego zarówno wezwanie do zapłaty z 27 czerwca 2022 r. jak i wypowiedzenie umowy z 4 października 2022 r. jako pisma związane z zawartymi umowami oraz związane z prowadzoną przez pozwanego działalnością gospodarczą, prawidłowo zostały przez powoda skierowane na adres podany w umowach, który notabene tożsamy był z adresem pozwanego przedsiębiorcy podanym w ewidencji. Nie zmienia tego faktu okoliczność, że poza miejscem prowadzenia działalności gospodarczej w umowach wskazano także miejsce zamieszkania pozwanego. Pożyczki były bowiem związane z prowadzoną przez pozwanego działalnością gospodarczą, a więc o sposobie kontaktu strony mogły zadecydować, wskazując w umowie adres dla doręczeń, czego jednak nie uczyniły, albo też korespondencja powinna być kierowana na adres wskazany w CEDiIG, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Jest to kwestia odmienna od prawidłowości doręczenia wezwania do wykupu weksla. Skoro bowiem był to środek zabezpieczenia pożyczek pozwany mógł jako poręczyciel występować jako osoba fizyczna, a wszelka korespondencja z tym związana powinna być kierowana na adres wskazany w deklaracji wekslowej, co zresztą Sąd Okręgowy zauważył i uwzględnił przy orzekaniu.

66 Odnosząc się w tym miejscu do skierowania oświadczenia woli za pomocą korespondencji pocztowej, to zwrócić należy uwagę, że zdaniem Sądu Najwyższego, jeżeli treść oświadczenia woli składanego innej osobie zawarta jest w piśmie przesłanym pocztą, a przesyłka - wobec niemożności doręczenia - pozostawiona zostanie w urzędzie pocztowym z powiadomieniem o tym adresata, dojście oświadczenia do wiadomości tej osoby w rozumieniu art. 61 k.c. następuje z chwilą doręczenia pisma w dniu przyjętym analogicznie do daty doręczenia pisma sądowego w trybie art. 139 § 1 k.p.c. (por. Wyrok SN z 15.01.1990 r., I CR 1410/89, LEX nr 9006.).

67 W świetle art. 139 § 1 k.p.c. w razie niemożności doręczenia w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających, pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe należy złożyć w placówce pocztowej tego operatora, a doręczane w inny sposób - w urzędzie właściwej gminy. Zawiadomienie o złożeniu pisma umieszcza się w drzwiach mieszkania lub biura adresata lub oddawczej skrzynce pocztowej, ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo złożono, oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia zawiadomienia. W przypadku bezskutecznego upływu tego terminu, czynność zawiadomienia należy powtórzyć.

68 Przyjmowane jest w doktrynie i orzecznictwie, że realna możliwość zapoznania się adresata oświadczenia woli z jego treścią zachodzi również wówczas, gdy z własnej woli nie podejmuje on przesyłki pocztowej zawierającej to oświadczenie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1996 r., I PKN 36/96, OSNAPiUS 1997 Nr 14, poz. 251; wyrok z dnia 13 grudnia 1996 r., I PKN 41/96, OSNAPiUS 1997 Nr 13, poz. 268 oraz wyrok z dnia 23 stycznia 1998 r., I PKN 501/97, OSNAPiUS 1999 Nr 1, poz. 15; z dnia 20 stycznia 2004 r., II CK 358/02, niepubl.; z dnia 17 czerwca 2009 r., IV CSK 53/09, niepubl.). Nie jest wyłączone stosowanie doręczeń zastępczych, przewidzianych w art. 138 k.p.c., w takim jednak przypadku przedstawienie dowodu nadania listu poleconego stwarza domniemanie doręczenia, które adresat powinien obalić przez przedstawienie okoliczności wskazujących na to, że nie miał możliwości odebrania przesyłki.

69 Uzyskanie dowodu podjęcia starań o doręczenie powinno być połączone z wykazaniem, że umożliwiało ono adresatowi dotarcie do treści przesyłki, jest kwestią ustaleń faktycznych. W rozpoznawanej sprawie powód wykazał, że nadana przez niego korespondencja została zwrócona z adnotacją „nie podjęto w terminie” (k. 16, 20). Niewątpliwie zatem starania doręczenia pozwanemu wezwania do zapłaty, a następnie oświadczenia o wypowiedzeniu zostały stronę powodową podjęte. Dwukrotne awizowanie skutkuje powstaniem domniemania skutecznego doręczenia pozwanemu korespondencji, a w konsekwencji możliwością zapoznania się z oświadczeniami powoda.

70 Podjęta przez pozwanego obrona polegająca na kwestionowaniu prawidłowości doręczenia wezwania do zapłaty i oświadczenia o wypowiedzeniu umowy pożyczki nie może być uznana za skuteczną. Skarżący nie wykazał, że z powodu choroby nie mógł odebrać korespondencji, zaś korespondencja została doręczona na prawidłowy adres. Tym samym pozwany nie wykazał, że nie miał możliwości zapoznania się z treścią ww. oświadczeń woli. Poza polemiką z twierdzeniami powoda, pozwany nie zaoferował żadnego miarodajnego materiału dowodowego na poparcie swojego stanowiska.

71 Odnosząc się finalnie do kwestii przedstawienia pozwanemu weksla do zapłaty, również podzielić należy w całości stanowisko Sąd pierwszej instancji.

72 Słusznie ten Sąd uznał, że weksel został uzupełniony przez powoda. Kwestia sporna dotyczyła tego, czy został przedstawiony pozwanemu do wykupu. Trafnie ten Sąd ustalił, że wezwania do wykupu weksli z dnia 9 grudnia 2022 r. zostały skierowane na adres, który nie został wskazany w deklaracjach wekslowych (zostały skierowane przez powoda na adres (...), (...)-(...) B., zamiast na adres (...) (...), (...)-(...) K.). Odwołując się do regulacji art. 38 i art. 48 prawa wekslowego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że choć wypełnione, nie zostały one przedstawione do zapłaty pozwanemu, bowiem wezwania do wykupu zostały wysłane na błędny adres pozwanego.

73 Tym niemniej, Sąd Apelacyjny podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że przedstawienie weksla w drodze skargi sądowej czyni zadość wymogom art. 38 prawa wekslowego i należy je uznać za zgodne z przepisami prawa wekslowego. W ten bowiem sposób z chwilą doręczenia odpisu pozwu z odpisem nakazu zapłaty osiągnięty zostaje cel okazania weksla, którym jest możliwość identyfikacji dokumentu, złożenia zarzutów, a także powzięcie wiadomości o wypełnieniu weksla i żądaniu zapłaty wynikającej z niego sumy wekslowej (por. Wyrok SA w Warszawie z 4.12.2006 r., VI ACa 518/06, Apel. -W-wa 2007, nr 4, poz. 32.).

74 Skoro umożliwiono pozwanemu zapoznanie się z wekslem, to powód mógł w świetle art. 48 prawa wekslowego domagać się zasądzenia odsetek za opóźnienie. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji jako początkową datę naliczania odsetek za opóźnienie przyjął termin 30 dni od odebrania nakazu zapłaty wraz z pozwem, a mianowicie 1 maja 2023 r.

75 Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny w punkcie I oddalił apelację pozwanego na zasadzie art. 385 k.p.c.

76 Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego zapadło zgodnie z wyrażoną w art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Pozwany przegrał w całości postępowanie wywołane wywiedzioną przez siebie apelacją od wyroku Sądu Okręgowego. W tym stanie rzeczy obowiązany jest zwrócić powodowi całość poniesionych przez niego kosztów tego postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego go radcy prawnego, ustalone na zasadzie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych na kwotę 8.100 zł (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

77 SSA Edyta Buczkowska – Żuk