Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2016 r., I ACa 56/16

wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2016 r., I ACa 56/16

Tekst

1 Sygn. akt I ACa 56/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 6 czerwca 2016 roku

3 Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny

4 w składzie następującym:

5 Przewodniczący:

6 SSA Edyta Buczkowska-Żuk

7 Sędziowie:

8 SSA Marta Sawicka

9 SSO del. Agnieszka Bednarek - Moraś (spr.)

10 Protokolant:

11 st. sekr. sądowy Piotr Tarnowski

12 po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 roku na rozprawie w Szczecinie

13 sprawy z powództwa A. G. (1)

14 przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej w W.

15 o zapłatę, rentę i ustalenie

16 na skutek apelacji obu stron

17 od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie

18 z dnia 30 października 2015 roku, sygn. akt I C 472/11

19 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu nową treść:

20 1. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) spółki akcyjnej w W. na rzecz powoda A. G. (1) kwotę 392.000 zł (trzysta dziewięćdziesiąt dwa tysiące złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 października 2015 r.

21 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 18.211,75zł (osiemnaście tysięcy dwieście jedenaście złotych i siedemdziesiąt pięć groszy) tytułem zwrotu poniesionych kosztów leczenia i rehabilitacji wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot:

22 - 3.329,75 zł (trzy tysiące trzysta dwadzieścia dziewięć złotych i siedemdziesiąt pięć groszy) od dnia 24 lutego 2012 roku,

23 - 14.882 zł (czternaście tysięcy osiemset osiemdziesiąt dwa złote) od dnia 30 czerwca 2015 roku,

24 3. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.700 zł (siedem tysięcy siedemset złotych) tytułem skapitalizowanej renty z tytułu utraty możliwości zarobkowych za okres od lutego 2011 roku do grudnia 2011 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 lutego 2012 roku,

25 4. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 29.400 zł (dwadzieścia dziewięć tysięcy czterysta złotych) tytułem skapitalizowanej renty z tytułu utraty możliwości zarobkowych za okres od stycznia 2012 roku do czerwca 2015 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lipca 2015 roku,

26 5. zasądza od pozwanego na rzecz powoda miesięczną rentę z tytułu utraty możliwości zarobkowych w wysokości 896 zł (osiemset dziewięćdziesiąt sześć złotych) poczynając od lipca 2015 roku, płatną do dnia 10 –ego każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat,

27 6. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 105.163,80 zł (sto pięć tysięcy sto sześćdziesiąt trzy złote i osiemdziesiąt groszy) skapitalizowanej renty z tytułu zwiększonych potrzeb za okres od stycznia 2012 r. do czerwca 2015 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności od dnia 1 lipca 2015 r.

28 7. zasądza od pozwanego na rzecz powoda miesięczną rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości 2.503,90 zł (dwa tysiące pięćset trzy złote i dziewięćdziesiąt groszy) za okres od lipca 2015 roku do maja 2016 roku oraz w wysokości 3.238,90 zł (trzy tysiące dwieście trzydzieści osiem złotych i dziewięćdziesiąt groszy) poczynając od czerwca 2016 roku, płatną do dnia 10 –ego każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat,

29 8. ustala odpowiedzialność pozwanego za skutki zdarzenia z dnia 15 listopada 2010 roku, które mogą się pojawić u powoda w przyszłości,

30 9. oddala powództwo w pozostałym zakresie,

31 10. rozstrzyga, iż powód ponosi koszty procesu w 30 %, zaś pozwany w 70%, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu sądu pierwszej instancji,

32 II. oddala obie apelacje w pozostałym zakresie;

33 III. znosi między stronami wzajemnie koszty postępowania apelacyjnego.

34 SSO del. A. Bednarek - Moraś SSA E. Buczkowska-Żuk SSA M. Sawicka

35 Sygn. aktl ACa 56/16

Uzasadnienie

36 Wyrokiem z dnia 30 października 2015 roku Sąd Okręgowy w Koszalinie I

37 Wydział Cywilny w sprawie z powództwa A. G. (1) przeciwko

38 Towarzystwu (...) spółki akcyjnej z siedzibą w

39 W. o zadośćuczynienie, odszkodowanie, rentę oraz ustalenie (sygn. akt I C

40 472/11):

41 1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 402.000 złotych z odsetkami

42 ustawowymi od dnia 30 października 2015 roku do dnia zapłaty;

43 2. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 26.016,78 złotych tytułem

44 zwrotu poniesionych kosztów leczenia i rehabilitacji wraz z odsetkami

45 ustawowymi od: kwoty 4.756,78 złotych od 24 lutego 2012 r. do dnia zapłaty,

46 od kwoty 21.260 złotych, od 30 czerwca 2015 r. do dnia zapłaty,

47 3. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11.000 złotych tytułem

48 skapitalizowanej renty z tytułu utraty możliwości zarobkowych za okres od

49 lutego 2011 r. do grudnia 2011 r. wraz z odsetkami ustawowymi od 24 lutego

50 2012 r. do dnia zapłaty;

51 4. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 42.000 złotych tytułem

52 skapitalizowanej renty z tytułu utraty możliwości zarobkowych za okres od

53 stycznia 2012 r. do czerwca 2015 r. wraz z odsetkami ustawowymi od 1 lipca

54 ^ 2015r. do dnia zapłaty;

55 5. zasądził od pozwanego na rzecz powoda miesięczną rentę z tytułu utraconych

56 dochodów w wysokości 1.280 zł złotych miesięcznie, poczynając od lipca

57 2015 r., płatną do 10-ego dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi

58 odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat;

59 6. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 95.634 złote tytułem

60 skapitalizowanej renty z tytułu zwiększonych potrzeb za okres od stycznia

61 2012 r. do czerwca 2015 r. wraz z odsetkami ustawowymi od 1 lipca 2015r.

62 do dnia zapłaty;

63 7. zasądził od pozwanego na rzecz powoda miesięczną rentę z tytułu

64 zwiększonych potrzeb w wysokości 2.277 miesięcznie, poczynając od lipca

65 2015r., płatną do 10-ego dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi

66 odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat;

67 8. ustalił odpowiedzialność pozwanego za skutki zdarzenia z 15 listopada 2010

68 roku, które mogą pojawić się u powoda w przyszłości;

69 9. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

70 10.ustalił, że powód ponosi koszty procesu w 41 %, a pozwany w 59% i

71 pozostawił szczegółowe wyliczenie kosztów procesu referendarzowi

72 sądowemu.

73 Sąd Okręgowy oparł powyższe rozstrzygnięcie na następującym stanie

74 faktycznym i rozważaniach:

75 W dniu 15 listopada 2010r. na trasie C. — S. (powiat (...))

76 miał miejsce wypadek komunikacyjny. Kierująca samochodem osobowym marki

77 A. o numerze rejestracyjnym (...) A. Ś., na luku drogi straciła

78 panowanie nad prowadzonym pojazdem i uderzyła w przydrożne drzewo. Wskutek

79 powyższego kierująca pojazdem oraz pasażer siedzący obok niej ponieśli śmierć na

80 miejscu zdarzenia a pasażer siedzący z tyłu — powód A. G. (1) doznał

81 obrażeń ciała w postaci urazu kręgosłupa w odcinku C4 - C5. Ze względu na śmierć

82 sprawcy wypadku śledztwo w przedmiocie wypadku drogowego w dniu 15 listopada

83 2010r. zostało umorzone. W chwili zdarzenia, samochód A. (...) o numerze

84 rejestracyjnym (...), objęty był ubezpieczeniem OC w pozwanym (...)

85 (...) S.A., obecnie Towarzystwo (...)

86 Akcyjna w W..

87 W wyniku zdarzenia z dnia 15 listopada 2010 r. powód doznał niewydolności

88 oddechowej, niewydolności krążenia oraz porażenia czterokończynowego. Pierwszej

89 pomocy medycznej udzielono mu w Szpitalu (...) w W.. Tam wykonano

90 badanie KT (tomografię komputerową) głowy i odcinka szyjnego kręgosłupa. Nie

91 stwierdzono zmian urazowych w mózgu, jednakże potwierdzono wieloodłamowe

92 złamanie trzonu kręgu C5 z przemieszczeniem. Z uwagi na konieczność pilnego

93 leczenia operacyjnego neurochirurgicznego na odcinku szyjnym, przekazano

94 powoda do Oddziału Intensywnej Opieki Medycznej (OIOM) Kliniki Anestezjologii i

95 Intensywnej Terapii Szpitala (...) w S..

96 Przy przyjęciu stwierdzono porażenie czterokończynowe z zachowaną funkcją

97 zginania w stawie łokciowym lewym oraz narastającą niewydolność oddechową. W

98 dniu 15 listopada 2010 r. powód został poddany zabiegowi operacyjnemu mającemu

99 na celu stabilizację kręgosłupa szyjnego. Zabieg polegał na usunięciu fragmentów

100 złamanego trzonu C5, odbarczeniu rdzenia i korzeni oraz spondylodezie (kostnym

101 usztywnieniu międzytrzonowym kością własną z talerza biodrowego) trzonów C4 i

102 C6. W dniu 17 listopada 2010 r., w stanie ogólnym ciężkim został przekazany celem

103 dalszego leczenia na Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala

104 (...) w W., gdzie przebywał do 15 grudnia 2010 r. Tam kontynuowano

105 leczenie — okresowo wymagał wspomagania oddechu przez respirator do dnia 5

106 grudnia 2010 r. konieczna była także tracheotomia. Dalsze leczenie powoda miało

107 miejsce w Centrum Rehabilitacji w Szpitalu (...) w B.. Przy

108 przyjęciu stwierdzono zachowaną funkcję zginacza stawu łokciowego oraz słabszą

109 prostownika tego stawu. Został tam poddany licznym zabiegom usprawniającym,

110 które doprowadziły do niewielkiej poprawy stanu zdrowia. Powód był pionizowany,

111 zdolny do siedzenia na wózku przez czas dwóch godzin. Pomimo stosowanej

112 pielęgnacji przeciwodleżynowej wystąpiła u niego odleżyna na kości krzyżowej, którą

113 opracowano poprzez usunięcie martwiczych tkanek. W przebiegu leczenia wystąpiły

114 septyczne skoki ciepłoty ciała wymagające antybiotykoterapii. Usunięcie rurki

115 tracheotomijnej z tchawicy było możliwe dopiero w dniu 11 stycznia 2011 r. W dniu

116 28 lutego 2011 r. powód został wypisany ze szpitala z zaleceniem kontynuowania

117 ćwiczeń w warunkach domowych. Zaopatrzono go w wózek inwalidzki oraz

118 poduszkę przeciwodleżynową. Po konsultacji psychologicznej zalecono mu okresowe

119 konsultacje psychiatryczne monitorujące jego stan, terapię psychologiczną związaną

120 z akceptacją choroby, konsultację okulistyczną oraz wsparcie i opiekę ze strony

121 najbliższego otoczenia.

122 Po zakończeniu hospitalizacji A. G. (1) w większości przebywał w

123 pozycji leżącej, całkowicie zdany na pomoc osób trzecich. W dniu 23 marca 2011 r.,

124 konieczna była kontrola szpitalna na Oddziale Ratunkowym w D.

125 z powodu niewydolności krążeniowej. W dniach od 18 kwietnia- 2 maja 2011 roku z

126 uwagi na stany gorączkowe wskazujące na zakażenie dróg moczowych, powód

127 ponownie przebywał na leczeniu szpitalnym w Oddziale Internistycznym w D.

128 (...). Nadal utrzymywała się też u niego odleżyna na kości krzyżowej oraz

129 rana po tracheotomii. Konieczne były opatrunki obu tych okolic. Od 19 maja 2011

130 do 30 maja 20lir. powód przebywał w szpitalu w W. z podejrzeniem kamicy

131 nerkowej. Od dnia wypadku powód ma założony cewnik do pęcherza moczowego. Po

132 zastosowanej antybiotykoterapii uzyskano poprawę wydolności oddechowej i

133 krążeniowej oraz ustąpienie zapalenia dróg moczowych. W trakcie leczenia

134 potwierdzono także zespół depresyjny.

135 W chwili obecnej stan zdrowia powoda jest stabilny, niekorzystne są

136 natomiast rokowania. Powód codziennie poddawany jest zabiegom usprawniająco —

137 rehabilitacyjnym wykonywanym przez rehabilitantkę oraz jego matkę i siostrę. W

138 2011 r. uczestniczył w turnusie rehabilitacyjnym w Klinice (...),

139 którego koszt wyniósł 10.800 zł. W 2012r. dwukrotnie przebywał w Centrum

140 Rehabilitacji (...) w B.. Koszt pobytu powoda w tej

141 placówce wyniósł raz 5.170 zł, a kolejny raz 5.290 zł. A. G. (1) nadal nie

142 może wykonywać żadnych czynności życia codziennego, również tych związanych z

143 załatwianiem własnych potrzeb fizjologicznych. Czynności te musi wykonywać leżąc

144 w łóżku. Doznany przez niego uraz kręgosłupa spowodował, że jest on

145 unieruchomiony, gdyż ma zachowane czucie jedynie do okolic obojczykowych.

146 Poniżej tego poziomu zniesione są wszystkie rodzaje czucia — bólu, dotyku i ucisku.

147 Wymaga stałej opieki osoby trzeciej. Opiekę tę sprawuje jego matka M. M. (1),

148 która wykonuje dla niego wszelkie czynności życia codziennego, łącznie z

149 czynnościami higieny osobistej, sporządzania posiłków, karmienia, ubierania.

150 Powód jest pielęgnowany na łóżku ortopedycznym z materacem

151 przeciwodleżynowym i jest odwracany na boki co 2-3 godziny. Cały czas wymaga

152 zmiany opatrunków okolicy kości krzyżowej, gdzie utrzymuje się niecałkowicie

153 wygojona odleżyna. Co kilka do kilkunastu dni konieczna jest też wymiana cewnika

154 do pęcherza moczowego przez pielęgniarkę. Każda infekcja dróg moczowych może

155 prowadzić do zapalenia nerek i zatrzymania ich czynności filtracyjnej. Powód

156 wymaga stosowania pieluch. Ma całkowicie niesprawne ręce — nie jest w stanie

157 samodzielnie utrzymać żadnego przedmiotu. Powód nie może zostać sam w domu,

158 jeśli więc jego matka wychodzi z domu po zakupy żywnościowe, czy celem

159 wykupienia leków, z powodem zostaje ojciec lub siostra. Matka powoda śpi w jego

160 pokoju, gdyż powód wymaga często zmiany pozycji lub poprawy poduszki. Matka

161 karmi go, przy czym czynność ta wymaga wiele czasu, gdyż ma on trudności z

162 połykaniem i łatwo się krztusi. Każde zakrztuszenie pokarmem lub napojem może

163 prowadzić z kolei do zatrzymania oddechu i zgonu lub zachłystowego zapalenia

164 płuc. W domu, gdzie powód mieszka, nie ma ciepłej wody i wanny — mycie odbywa

165 się na łóżku. Dom jest ogrzewany zimą piecami kaflowymi. Wysoki próg nie pozwala

166 wywieźć powoda na wózku inwalidzkim poza dom w okresie letnim — do tej

167 czynności potrzebne są dwie osoby. Opieka sprawowana nad powodem sprowadza

168 się nie tylko to wykonywania realnych czynności związanych z jego

169 funkcjonowaniem, ale także do sprawowania nad nim pieczy przez 24 godziny na

170 dobę. Powód wymaga również specjalnego odżywiana, bogatego w produkty wysoko

171 białkowe i witaminowe. Powód musi codziennie przyjmować doustnie farmaceutyki

172 takie jak R., B., P., R., A., F., V. C.,

173 I., H. oraz C.. Ponadto przyjmuje leki stosowane okresowo z

174 powodu zakażeń dróg moczowych lub oddechowych — antybiotyki i sulfonamidy.

175 Codziennie a niekiedy kilka razy dziennie powód wymaga stosowania materiałów

176 opatrunkowych na odleżyny. Są to S., kompresy z gazy, plaster omnifbc,

177 opatrunek hydrokoloidowy, sól fizjologiczna do płukania cewnika. Codziennie

178 wymaga też zmiany pojemnika na mocz, a co najmniej raz w tygodniu zmiany

179 cewnika. Konieczne w związku z tym są jałowe rękawice chirurgiczne do zmiany

180 opatrunków oraz podkładki higieniczne. Wymaga też podkładów chroniących

181 materac przez zabrudzeniem oraz częstych zmian pościeli. W okresie od lutego do

182 listopada 20lir. powód wydatkował na leki i inne artykuły medyczne kwotę

183 5.252,94 zł, a miesiącach grudzień 2011 r. i do 12 stycznia 2012r. kwotę 879,02 zł.

184 Od 12 stycznia 2012r. do sierpnia 2012r. wydatkował na ten cel kwotę 3.841,45 zł.

185 Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 27 maja 2011 roku, A. G. (1)

186 został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od 15 listopada 2010r., jak

187 również za niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Orzeczeniem Powiatowego

188 Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D. z 10

189 maja 2011 r. zaliczono powoda do znacznego stopnia niepełnosprawności. Decyzją

190 Zakładu. Ubezpieczeń Społecznych z 18 czerwca 2011 r. odmówiono powodowi

191 rjrawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z uwagi na brak wymaganego okresu

192 składkowego i nieskładkowego dla ubezpieczonego, u którego nastąpiła niezdolność

193 do pracy.

194 Pozwany, wobec zgłoszenia mu szkody przez powoda, przyznał na jego rzecz

195 140.000 złotych tytułem zadośćuczynienia, 7.250 zł jako zwrot kosztów opieki za

196 okres po opuszczeniu szpitala od 15 grudnia 2010r. do pierwszej wypłaty 9 maja

197 2011 r. oraz 708,80 zł z tytułu zakupu leków i środków medycznych. Kwoty te

198 jednak nie zostały wypłacone w powyższych wartościach, albowiem pozwany ustalił

199 30% przyczynienia się powoda do szkody z uwagi na brak zapiętych pasów podczas

200 wypadku komunikacyjnego, w jakim brał udział. Nadto, przyznano powodowi rentę

201 tytułem zwiększonych potrzeb w kwocie 1.500 zł, przy czym po przyjęciu

202 przyczynienia, pozwany wypłaca powodowi 1.050 zł miesięcznie.

203 W momencie wypadku powód zatrudniony był w zakładzie usług leśnych w

204 C. na pełen etat na okres od 1 lutego 2010r. do 31 stycznia 2011 r. za

205 minimalnym miesięcznym wynagrodzeniem, jako pracownik leśny. W tym zakładzie

206 pracy pracował też od 1 lutego 2007r. do 31 stycznia 2008r., a w okresie od 25

207 kwietnia 2000r, do 25 kwietnia 2001 r. zatrudniony był w zakładzie usług leśnych

208 w miejscowości C.. Posiada wykształcenie zawodowe — jest

209 mechanikiem napraw maszyn i urządzeń przemysłu. Przed wypadkiem powód nie

210 korzystał ze świadczeń pomocowych. Po wypadku Miejsko — Gminny Ośrodek

211 Pomocy Społecznej w C. przyznał mu świadczenie pielęgnacyjne w

212 wysokości 153 zł. W związku ze sprawowaniem opieki nad synem, przyznano matce

213 powoda świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 520 zł miesięcznie, a nadto otrzymuje

214 ona pomoc finansową dla niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne,

215 w kwocie 100 zł Przed wypadkiem powód był osobą zdrową i sprawną fizycznie. Był

216 osobą towarzyską.

217 Powód doznał najcięższej postaci uszkodzenia rdzenia kręgowego — na

218 poziomie C4-C5. Zwykle złamania kręgosłupa powyżej poziomu C5 powodują śmierć

219 chorego na miejscu wypadku, ponieważ uszkodzeniu ulegają ośrodki rdzeniowe dla

220 mięśni oddechowych (poza przeponą). Uraz, jakiego doznał powód spowodował u

221 niego porażenie o charakterze spastycznym, tj. ze wzmożonym napięciem

222 mięśniowym, co prowadzi do powstania przykurczów mięśniowych w stawach.

223 Powód posiada przykurcze w stawach biodrowych, kolanowych, barkowych i

224 łokciowych. Uszkodzenie rdzenia u powoda ma charakter trwały i nie rokuje żadnej

225 poprawy,^v .ponieważ nie ma możliwości regeneracji komórek nerwowych w zakresie

226 centralnego układu nerwowego (mózgu oraz rdzenia kręgowego). Stan neurologiczny

227 powoda nie ulegnie poprawie, natomiast może ulegać pogorszeniu poprzez

228 narastanie przykurczów zgięciowych w stawach, co znacznie utrudnia pielęgnację.

229 Jedyną drogą do powstrzymywania tych deformacji są codzienne ćwiczenia

230 rehabilitacyjne, jednak mimo ich stosowania przykurcze u powoda są dość

231 zaawansowane i prawdopodobnie konieczne będzie leczenie ortopedyczne (przycięcie

232 ścięgien przywodzicieli ud i zginaczy kolan). Powód nie jest zdolny do żadnej pracy

233 (nawet do samoobsługi) i nie rokuje możliwości założenia rodziny. Chorzy tacy jak

234 powód rzadko przeżywają więcej niż kilka lat od wypadku i przyczyną ich zgonów

235 jest przede wszystkim niewydolność oddechowa, a na drugim miejscu niewydolność

236 nerek. Trwały uszczerbek na zdrowiu powoda pod względem neurochirurgicznym

237 wynosi 100%. U powoda następuje powolne pogorszenie stanu psychicznego w

238 sensie psychologicznego oddziaływania samej sytuacji, w jakiej się znalazł, jak i w

239 sensie pogarszającej się wydolności krążeniowo — oddechowej. Przebywa w ciężkich

240 warunkach socjalnych. Może oglądać tylko telewizję i słuchać radio. Kontakt ma

241 ograniczony do osób bliskich — słowny i wzrokowy. Odczuwa znaczny dyskomfort

242 związany z bezsilnością, ma poczucie skończonego życia, niemożnością zmiany.

243 Znajduje się w stanie głębokiej apatii. U powoda występuje zespół stresu

244 pourazowego o ciężkim przebiegu, wtórne zaburzenia depresyjne z głęboką apatią i

245 trwałe zmiany osobowości. Wymaga on długotrwałego wsparcia społecznego,

246 pomocy psychologicznej. Trwały uszczerbek na zdrowiu psychicznym A.

247 G. wynosi 80%.

248 Miejsko — Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. świadczy usługi

249 opiekuńcze, za które ustalane są zasady odpłatności na podstawie uchwały Rady

250 Gminy według kryterium dochodowego. W 2012r. koszt jednej godziny wynosił 14

251 zł. Kwota ta jest co roku ustalana przez kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej.

252 Rodzina powoda nie korzysta z tych usług między innymi ze względu na znaczna

253 odległość od C. — około 12 km. Bezpłatne usługi opiekuńcze świadczy na

254 rzecz powoda wykwalifikowana pielęgniarka M. K., co czyni w ramach

255 Narodowego Funduszu Zdrowia.

256 Koszt konsultacji psychologicznej domowej lub za pomocą wideo rozmowy

257 wynosi od 120 do 150 zł.

258 Koszt usługi rehabilitacyjnej w domu pacjenta wynosi od 40 do 100 zł za

259 godzinę.

260 A. G. (1) w momencie wypadku nie miał zapiętych pasów

261 bezpieczeństwa. W momencie dachowania samochodu uczestnicy wypadku

262 zaczynają się przechylać, później wiszą do góry nogami na pasach bezpieczeństwa, a

263 wokół „latają" niezabezpieczone przedmioty. Człowiek niezapięty w pasy

264 bezpieczeństwa podczas wypadku zachowuje się podobnie jak niezabezpieczony

265 przedmiot, tylko jest wielokrotnie cięższy. Obrażenia, jakich doznał powód

266 wskazują, że musiał wielokrotnie w sposób niekontrolowany przemieszczać się po

267 wnętrzu samochodu. Po uderzeniu samochodu lewą stroną w drzewo — mógł siłą

268 bezwładności przemieścić się w lewo. Pod odbiciu się od lewej strony mógł uderzyć

269 głową w prawy wewnętrzny bok samochodu. Podczas dachowania samochodu —

270 miał warunki do uderzenia wierzchnią częścią głowy w dach, co mogło spowodować

271 pęknięcie piątego kręgu kręgosłupa. Ze względu na fakt, że w wypadku zginęli

272 kierowca i pasażer z prawej strony kierowcy oraz z oględzin zewnętrznych zwłok

273 kierowcy A. Ś., której prawdopodobną przyczyną zgonu był uraz

274 czaszki i rdzenia kręgowego na poziomie szyjnym, a kierująca pojazdem była

275 zabezpieczona pasami wynika, że najprawdopodobniej pasy bezpieczeństwa nie

276 zabezpieczyłyby A. G. (1) przez doznanymi' urazami kręgosłupa

277 szyjnego. Obrażenia stwierdzone u A. G. (1) nie są typowe dla zderzeń

278 bocznych. W tego typu wypadkach uszkodzenia skupiają się w lewej części ciała i są

279 to złamania żeber, pęknięcia aorty i serca, wątroby i śledziony, nerki lewej. Zdarzają

280 się też złamania podstawy czaszki i rzadko kręgów szyjnych. Pasy bezpieczeństwa

281 przytrzymują osoby we wnętrzu samochodu, jednak nie są one skuteczne w

282 przypadku zderzeń bocznych, bo sama konstrukcja boków pojazdu jest mniej

283 wytrzymała. Pasy bezpieczeństwa najbardziej skuteczne są przy zderzeniach

284 czołowych, uniemożliwiając uderzeniu ciała osoby w deskę rozdzielczą lub

285 poprzedzający fotel oraz w trakcie dachowania utrzymują ciało w fotelu

286 uniemożliwiając upadek i np. uderzenie głową w dach. Przy zderzeniach bocznych

287 funkcja pasów bezpieczeństwa jest bardzo ograniczona, tj. nie pozwalają na

288 przemieszczenie się całego ciała po kabinie pojazdu, ale nie zapobiegają możliwości

289 uderzenia górną częścią ciała w najbliższą wewnętrzną boczną powierzchnię tej

290 kabiny lub mocno wgnieciony do wnętrza bok pojazdu. Gdyby A. G. (1)

291 miał zapięte pasy nie uderzyłby głową o dach samochodu. Nie można jednak

292 wykluczyć, że przy zapiętych pasach mogłoby dojść do uszkodzeń szyjnego odcinka

293 kręgosłupa. Jednakże wówczas należałoby się raczej liczyć ze złamaniami

294 wyrostków czy łuków kręgowych i mniej prawdopodobne jest wówczas uszkodzenie

295 rdzenia kręgowego, jakkolwiek sytuacji takiej nie można w sposób bezwzględny

296 wykluczyć.

297 W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał powództwo za częściowo

298 zasadne. Istotą sporu było w głównej mierze to, czy wypłacone na rzecz powoda

299 przez pozwanego świadczenia były adekwatne w stosunku do doznanych przez niego

300 urazów (zadośćuczynienie i renta) i czy zasadne są zgłoszone przez powoda nowe

301 roszczenia.

302 W pierwszej kolejności Sąd uczynił przedmiotem swoich rozważań kwestię

303 przyczynienia się ( art. 362 k.c), które według pozwanego winno wynieść 30 %. Sąd

304 Okręgowy zwrócił uwagę, że w przeprowadzonej w sprawie opinii biegłego z zakresu

305 ruchu drogowego i techniki samochodowej stwierdzono powód w chwili wypadku

306 nie miał zapiętych pasów i że fakt niezapięcia pasów bezpieczeństwa miał istotny

307 wpływ na rozległość doznanych przez niego obrażeń podczas wypadku. Jednakże

308 biegły sądowy z zakresu medycyny sądowej i patomorfologu, w opinii 1 września

309 2013r. (k. 434-438) wskazał, że najprawdopodobniej pasy bezpieczeństwa nie

310 zabezpieczyłyby A. G. (1) przez doznanymi urazami kręgosłupa

311 szyjnego, albowiem mechanizm uszkodzenia jego kręgosłupa w chwili wypadku miał

312 charakter złożony hyperfleksyjno — kompresyjny być może z komponentą

313 rotacyjną, jednak głównie był to mechanizm hyperfleksyjny (zgięciowy). Pasy

314 bezpieczeństwa przytrzymują osoby we wnętrzu samochodu, jednak nie są one

315 skuteczne w przypadku zderzeń bocznych, jakie miały miejsce podczas wypadku,

316 jakiemu uległ powód (por. k. 529-530). Wobec zarzutów stron Sąd dopuścił kolejne

317 opinie i według biegłego z zakresu medycyny sądowej J. P.

318 najistotniejszy uraz powoda, był związany z dachowaniem samochodu i uderzeniem

319 głową o dach. Tym samym, przy zapiętych pasach bezpieczeństwa, powód nie

320 uderzyłby głową w dach, a tym samym nie doznałby kompresyjnego złamania C5 z

321 rozfragmentowaniem i nie doznałby uszkodzenia rdzenia kręgowego (k. 560-561). W

322 opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej i biegłego z zakresu technicznej i

323 kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych wskazano z kolei, że „Nawet

324 gdyby A. G. (1), siedząc z tyłu, po prawej stronie samochodu A., był

325 zapięty pasem bezpieczeństwa, to w czasie wypadku doszłoby do gwałtownych

326 szarpnięć (przeciążeń) jego ciała w różnych kierunkach (zwłaszcza głową i

327 kończynami). Biorąc pod uwagę miejsce zajmowane przez A. G. (1) w

328 samochodzie można też wnioskować, że pomimo zapiętych pasów bezpieczeństwa, w

329 czasie wypadku doszłoby do intensywnego kontaktu jego ciała z wewnętrzną częścią

330 prawego boku nadwozia pojazdu, tj. wewnętrzną powierzchnią tylnych prawnych

331 drzwi i ich szybą. (...) Gdyby A. G. (1) w chwili wypadku posiadał zapięty

332 pas bezpieczeństwa, to uniknąłby kontaktu swojej głowy z dachem pojazdu,

333 natomiast nie uniknąłby zmieniających się gwałtownie silnych przeciążeń

334 oddziaływujących na ciało oraz intensywnego kontaktu z wewnętrzną częścią

335 prawego boku nadwozia". W ostatecznych wnioskach oboje biegli zajęli stanowisko,

336 że w odniesieniu do szyjnego odcinka kręgosłupa stwierdzić należy, że zapięcie

337 pasów uchroniłoby powoda od uderzenia głową w dach pojazdu, a tym samym nie

338 doszłoby do działania sił wzdłuż kręgosłupa i rozfragmentowania piątego kręgu

339 szyjnego, a tym samym uszkodzenia rdzenia na tej wysokości i w tym mechanizmie.

340 W ocenie Sądu brak jest natomiast podstaw, aby w sposób precyzyjny i

341 jednoznaczny wnioskować w kwestii charakteru obrażeń, jakich doznałby A.

342 G., gdyby miał zapięte pasy. Przyjąć można jedynie, że nie uderzyłby głową o

343 dach samochodu, niemniej nie można wykluczyć, że przy zapiętych pasach mogłoby

344 dojść do uszkodzeń szyjnego odcinka kręgosłupa — jednakże wówczas należałoby

345 się raczej liczyć ze złamaniami wyrostków czy łuków kręgów i mniej prawdopodobne

346 jest wówczas uszkodzenie rdzenia kręgowego, jakkolwiek sytuacji takiej nie można

347 oczywiście w sposób bezwzględnie pewny wykluczyć. O ile więc pasy zwiększają

348 szansę na doznanie mniejszych obrażeń, tak skutki w postaci niedowładów, czy

349 porażeń mogą być również efektem uszkodzenia rdzenia w przypadku innych niż

350 kompresyjne złamań kręgosłupa, a nawet w przypadku jedynie zwichnięć z

351 towarzyszącymi przemieszczeniami. Tym samym nie można wykluczyć doznania

352 urazów rdzenia w odcinku szyjnym u osób zapiętych pasami bezpieczeństwa (por. k.

353 668-669). W obliczu powyższych rozważań i ostatecznych wniosków biegłych Sąd

354 doszedł do przekonania, że nie jest możliwe kategoryczne stwierdzenie, iż fakt

355 niezapięcia pasów przez A. G. (1) miał wpływ na doznane przez niego

356 urazy. Biegły sądowy z zakresu medycyny sądowej i patomorfologu I. D.

357 nie miał wątpliwości co do tego, że pas bezpieczeństwa nie zabezpieczyłby powoda

358 przed doznanymi urazami kręgosłupa. Z kolei biegli J. P. (specjalista

359 medycyny sądowej) i biegły M. P. (z zakresu technicznej

360 kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych) nie wykluczyli, iż mimo

361 zapiętych pasów A. G. (1) mógł doznać urazów, które spowodowałby

362 porażenie czterokończynowe. Skoro więc nie jest możliwe jednoznaczne przesądzenie

363 tej kwestii, tym bardziej nie jest możliwe procentowe ustalenie ewentualnego

364 przyczynienia się powoda do szkody. W rezultacie w ocenie Sądu obniżenie przez

365 pozwaną/odszkodowania o 30 % było nieuzasadnione.

366 Odnosząc się do kwestii zadośćuczynienia Sąd miał na uwadze treść art. 445

367 k.c. W tym zakresie zwrócił uwagę, że według opinii biegłego psychiatry, u powoda

368 następuje powolne pogorszenie stanu psychicznego w sensie psychologicznego

369 oddziaływania samej sytuacji, w jakiej się znalazł, jak i w sensie pogarszającej się

370 wydolności krążeniowo - oddechowej. Występuje u niego zespół stresu pourazowego

371 o ciężkim przebiegu, wtórne zaburzenia depresyjne z głęboką apatią i trwałe zmiany

372 osobowości. Wymaga długotrwałego wsparcia społecznego, pomocy psychologicznej,

373 a jego trwały uszczerbek na zdrowiu psychicznym wynosi 80%. Powód przebywa w

374 ciężkich warunkach socjalnych. W jego sytuacji może oglądać tylko telewizję i

375 słuchać radio, przy czym sam nie jest w stanie zmienić programu, gdyż nie może

376 utrzymać żadnego przedmiotu w dłoni. Kontakt ma ograniczony do osób bliskich —

377 słowny i wzrokowy. Stan zdrowia, w jakim się znajduje powoduje, że jest on

378 całkowicie zdany na pomoc osób trzecich. Niewątpliwie godzi to w jego poczucie

379 własnej wartości, tym bardziej, że jest on osobą młodą — w dacie wypadku miał 33

380 lata i był sprawnym, zdrowym mężczyzną. Z całą pewnością przez formułowanie

381 podstawowych preferencji życiowych, dodatkowo w sytuacji zagrożenia dalszym

382 pogarszaniem się stanu zdrowia, jest dla powoda trudne do osiągnięcia. W

383 rezultacie stale doświadcza on głębokiej frustracji swoich potrzeb, upokorzenia

384 własną niesprawnością, przeżywa lęk przed przyszłością — w ostatnim czasie

385 znajduje się w stanie głębokiej apatii. Bardzo istotną okolicznością jest to, że

386 uszkodzenie rdzenia u powoda ma charakter trwały i nie rokuje żadnej poprawy.

387 Stan neurologiczny powoda nie ulegnie poprawie, natomiast może ulegać

388 pogorszeniu poprzez narastanie przykurczów zgięciowych w stawach. Powód przed

389 wypadkiem pracował zawodowo, był osobą towarzyską i wesołą. Obecnie nie jest

390 zdolny do żadnej pracy (nawet do samoobsługi) i nie rokuje możliwości założenia

391 rodziny. Sąd zwrócił ponadto uwagę, iż według opiniującego chorzy tacy jak powód

392 rzadko przeżywają więcej niż kilka lat od wypadku i przyczyną ich zgonów jest

393 przede wszystkim niewydolność oddechowa, a na drugim miejscu niewydolność

394 nerek. Ocena całokształtu sytuacji wskazuje, że cierpienia odczuwane przez powoda

395 w pierwszych miesiącach po wypadku były znaczne. Przeszedł on wiele zabiegów

396 operacyjnych, w tym ratujących życie oraz rehabilitacyjnych. Jego stan zdrowia,

397 choć ostatecznie został ustabilizowany, wiele razy ulegał pogorszeniu, gdyż

398 dochodziło do niewydolności krążenia, zakażenia dróg moczowych. Niewątpliwie jego

399 stan psychiczny wywołany niemożliwością poruszania się, uzależnienie od osoby

400 trzeciej,. która pomagała mu nawet w czynnościach higieny osobistej, należało

401 ocenić jako istotny czynnik mający wpływ na doznane cierpienia. Dla młodego

402 mężczyzny tego rodzaju doznania są szczególnie dotkliwe zważywszy na to, że przed

403 wypadkiem powód był osobą pełną życia i energiczną.

404 Sąd I instancji podał, iż strona pozwana nie kwestionowała urazów, jakich

405 doznał powód, jednak jej zdaniem kwota 140.000 złotych tytułem zadośćuczynienia

406 jest adekwatna do doznanych przez niego obrażeń i cierpień z nimi związanych. W

407 ocenie Sądu meriti, stanowisko takie nie zasługuje na uwzględnienie.

408 Sąd I instancji, przy ocenie wysokości zadośćuczynienia, miał na uwadze, że

409 powód w wyniku wypadku doznał najcięższej postaci uszkodzenia rdzenia

410 kręgowego. Od wypadku jest porażony czterokończynowo i ma zniesione czucie

411 poniżej obojczyków - oddech własny jest na ogół niewydolny. Przy tego rodzaju

412 urazach pacjent nie ma możliwości samodzielnego odkrztuszania wydzieliny z

413 drzewa oskrzelowego - w tym celu druga osoba musi uciskać jego klatkę piersiową.

414 Każde zaleganie w oskrzelach może prowadzić do odoskrzelowego zapalenia płuc, co

415 jest najczęstszą przyczyną zgonów u tych chorych.

416 Ze względu na zniesienie wszystkich rodzajów czucia pacjent nie czuje bólu

417 okolic narażonych na odleżyny i nie może się sam odwrócić - konieczna jest więc

418 profilaktyka przeciwodleżynowa polegająca na zmianach pozycji ciała, układanie na

419 bokach z pomocą wałków i poduszek do 2 - 4 godziny - także w nocy. Co więcej,

420 pacjent z uszkodzonym rdzeniem kręgowym na wysokości C5 poza porażeniem

421 czterokończynowym ma zniesione funkcje oddawania moczu i stolca. Musi więc być

422 zaopatrzony w cewnik do pęcherza moczowego oraz zamknięty zbiornik na mocz.

423 Sama obecność cewnika w pęcherzu powoduje łatwość zakażeń dróg moczowych

424 oraz wytrącanie się złogów /kamieni/ w drogach moczowych. Dodatkowo, pacjent z

425 takim uszkodzeniem rdzenia jak powód, ma znaczne trudności z wypróżnianiem się

426 - odruch defekacji jest z reguły wywoływany za pomocą czopków doodbytniczych,

427 jednak często stosuje się tzw. wlewki doodbytnicze - w przypadku braku efektu po

428 czopkach. Przez brak kontroli oddawania stolca, pacjent może się zanieczyścić, co

429 prowadzi do natychmiastowego wywołania odleżyn na skórze. Kolejnym ważnym

430 elementem jest żywienie powoda. Oprócz tego, że powinna to być dieta

431 wysokobiałkowa, to pokarm musi podawać inna osoba dbając o to, aby chory się nie

432 zakrztusił. Wprowadzenie pożywienia do dróg oddechowych grozi nagłym

433 zatrzymaniem oddechu lub, co najmniej, zapaleniem płuc. Biegły neurochirurg

434 wskazał^v.także, że powód powinien być codziennie kąpany, co wymaga

435 zainstalowania „dźwigu" pozwalającego przenieść go w pozycji wyprostowanej do

436 wanny. Tymczasem powód nie ma w domu wanny, a matka zmuszona jest myć go

437 na łóżku ortopedycznym — nieraz kilkakrotnie w ciągu dnia.

438 Ponadto, w domu powoda konieczna jest pochylnia pozwalająca na

439 wywiezienie go na inwalidzkim poza dom (w celu wizyty lekarskiej, rehabilitacji lub

440 możliwości przebywania poza domem dla rekreacji). Powód nie ma takich

441 możliwości, gdyż wysoki próg, jaki jest w jego domu, nie pozwala jednej osobie na

442 „przepchanie" wózka z powodem poza ten próg. Powód więc, mimo iż od wypadku

443 upłynęło 5 lat, żyje nie tylko bez nadziei na poprawę stanu zdrowia, ale w

444 niepewności co do każdego dnia.

445 Mając na uwadze powyższe rozważania sąd uznał, że adekwatna w rym

446 zakresie będzie suma 500.000 zł, przy uwzględnieniu wypłaconej już powodowi

447 przez ubezpieczyciela kwoty 98.000 złotych. Sąd podał, że jakkolwiek zdrowia i życia

448 nie da się wymierzyć w jakikolwiek sposób, tak przyjęta przez sąd suma przedstawia

449 ekonomicznie odczuwalną wartość umożliwiającą poszkodowanej osobie nabycie

450 dóbr konsumpcyjnych w celu złagodzenia poczucia doznanej krzywdy, w tym

451 umożliwi powodowi, a raczej jego rodzinie — nabycie niezbędnych dla powoda

452 narzędzi, czy sprzętów pozwalających na zapewnienie mu odpowiednich warunków

453 codziennego funkcjonowania, np. do jego mycia, do wykonania zjazdu przed

454 domem, itp. W ocenie sądu, kwota ta nie jest ani wygórowana, ani zbyt niska, jeśli

455 się zważy czas leczenia i rehabilitacji powoda, w tym obecny stan jego zdrowia. Stąd

456 powinna ona w perspektywie tego, że jest to jednorazowe świadczenie, pozwolić

457 nabyć określone dobra konsumpcyjne, aby złagodzić jego cierpienie. Mając to na

458 uwadze, sąd zasądził na rzecz powoda tytułem zadośćuczynienia kwotę 402.000 zł

459 wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku.

460 Orzeczenie o odsetkach Sąd oparł o treść art. 481 § 1 k.c. Sąd przyjął, że

461 skoro dopiero w wyroku nastąpiło ostateczne określenie wysokości zobowiązania

462 pozwanego wobec powoda, to nieuzasadnionym byłoby naliczanie odsetek od daty

463 wcześniejszej ( tak wyrok Sądu Apelacyjnego z Lublina 25 września 2013r. I ACa

464 331/13, LEX nr 1372349). Skoro Sąd po przeprowadzeniu postępowania

465 dowodowego uznał, iż powodowi należy się wyższa kwota, odsetki należało ustalić

466 od dnia wyroku, tym bardziej, że zadośćuczynienie to dotyczy również okresu do

467 dnia wydania wyroku i na ten czas zostało ustalone (pkt. 1 wyroku).

468 Odnosząc się do pozostałych roszczeń powoda zgłoszonych we wniesionym

469 przez niego powództwie i dalszych pismach procesowych, sąd uznał, że zostały one

470 udowodnione jedynie w części (art. 3 k.p.c. i 6 k.c. oraz 232 k.p.c).

471 Sąd uwzględnił co do zasady, roszczenie odszkodowawcze powoda w zakresie

472 szkody, jaką okazała się utrata zdolności do pracy oraz zwiększenie się jego potrzeb

473 życiowych, oparte o treść 444 § 1 i 2 k.c. Powód przedłożył rachunki i faktury VAT,

474 które obrazują wydatki, jakie poniósł w związku z zakupem leków, materiałów

475 medycznych i rehabilitacją. Przy czym na kwotę, jakiej się domagał w ramach

476 zakupu leków, składają się wydatki zawarte w fakturach obejmujących okres od

477 lutego 2011 r.,. do listopada 2011 r.,. (k. 53-117). Łączna kwota, jaką wydatkował w

478 tym zakresie to 5.252,94 zł, przy czym w toku postępowania likwidacyjnego

479 pozwany wypłacił mu 496,16 zł. Sąd uznał, że brak było podstaw do

480 kwestionowania zasadności zakupu, czy to podanych tam leków, czy materiałów

481 medycznych. Również biegła z zakresu neurochirurgii, w opinii uzupełniającej z 26

482 października 2012r, podała jakie leki powód musi zażywać, jakie opatrunki i

483 materiały używać. Wszystkie podane pozycje pokrywają się z tymi, jakie zawarte

484 zostały w przedłożonych rachunkach. Sąd w ramach zwrotu kosztów leczenia

485 uwzględnił rachunki za ten czasookres, który nie obejmował renty zasądzonej w pkt.

486 6 wyroku — z tytułu zwiększonych potrzeb. Od stycznia 2012r. sąd zasądził bowiem

487 rentę, w ramach której mieszczą się zwiększone potrzeby powoda, między innymi z

488 uwagi na comiesięczny koszt zakupów leków. Z tych względów sąd w pkt. 2 zasądził

489 jednorazowe świadczenie odszkodowawcze mające na celu zwrot uiszczonych do

490 listopada 2011 r. (zgodnie z żądaniem pozwu) kosztów leczenia, a w pkt. 6 (co

491 zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia) uwzględnił koszt zakupów leków

492 w zasądzonej od stycznia 2012r. comiesięcznej rencie.

493 Żądaną w pozwie kwotę 5.252,94 zł sąd pomniejszył o 496,16 zł, które

494 zostało mu wypłacone przez pozwanego a dotyczyło częściowo tych samych

495 rachunków, jakie powód załączył do pozwu. Pozostała do zasądzenia kwota wyniosła

496 4.756,78 zł. wraz z odsetkami od 24 lutego 2012r., tj. od dnia doręczenia pozwu

497 pozwanemu. W skład zasądzonej w pkt. 2 wyroku sumy odszkodowawczej, wchodzi

498 także kwota 21.260 zł tytułem kosztów, jakie powód poniósł tytułem leczenia

499 rehabilitacyjnego, zgodnie z przedstawionymi rachunkami na k. 718-720, w ramach

500 rozszerzenia powództwa, wraz z odsetkami ustawowymi od 30 czerwca 2015r., tj. od

501 daty, w jakiej pozwany otrzymał informację o zgłoszeniu przez powoda roszczenia w

502 tym zakresie.

503 Sąd uwzględnił także roszczenie powoda w zakresie żądania renty z tytułu

504 utraty zdolności do pracy (art. 444 §2 k.c). Powód orzeczeniem lekarza orzecznika

505 ZUS z 27 maja 2011 roku został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od 15

506 listopada 2010r., jak również za niezdolnego do samodzielnej egzystencji.

507 Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w

508 D. z 10 maja 2011 r. zaliczono powoda do znacznego stopnia

509 niepełnosprawności. A. G. (1) przez wypadkiem, był osobą zdrową,

510 czynną zawodowo, nie korzystał też ze świadczeń socjalnych. To, że zatrudniony był

511 na czas oznaczony nie ma żadnego znaczenia w sprawie. Powód we wcześniejszych

512 latach również podejmował zatrudnienie, a to, że pracował z przerwami nie jest

513 podstawą do odmówienia mu renty z tytułu utraty możliwości zatrudnienia. Powód

514 w dacie wypadku był osobą młodą, zdolną do pracy i nawet jeśli zatrudniony był na

515 czas określony, to nie oznacza, że nie podjąłby pracy po zakończeniu umowy. Za

516 bezsprzeczne należało więc uznać, że skoro w dacie wypadku był osobą czynną

517 zawodowo, która osiągała dochód i samodzielnie zaspakajała własne potrzeby

518 życiowe, z dużą dozą prawdopodobieństwa można przyjąć, że gdyby nie uległ

519 •wypadkowi, nadal pracowałby — jeśli nie w tej samej firmie, to w innym miejscu

520 pracy. Powód domagał się z tytułu renty za utratę zdolności do pracy renty

521 skapitalizowanej oraz bieżącej, przy czym przy wyliczaniu renty skapitalizowanej

522 domagał się zasądzenia za określony okres czasu po 1.000 zł miesięcznie, a w

523 ramach, comiesięcznej bieżącej renty - renty w wysokości aktualnie obowiązującego

524 minimalnego wynagrodzenia. Sąd uznał, że żądanie powoda w tej kwestii należy

525 uwzględnić tak co do zasady, jak i wysokości. Powód podczas zatrudnienia osiągał

526 wynagrodzenie w minimalnej wysokości, stąd w takim też zakresie należy zasądzić

527 na jego rzecz rentę z tytułu utraty możliwości zarobkowych, przy czym zgodnie z

528 jego żądaniem co do wysokości renty skapitalizowanej — 1.000 zł miesięcznie.

529 Mając to na uwadze sąd zasądził w pkt. 3 wyroku 11.000 zł tytułem renty

530 skapitalizowanej z tytułu utraty możliwości zarobkowych za okres od lutego 2011 r.

531 do grudnia 20lir., wraz z odsetkami od 24 lutego 2012 r. do dnia zapłaty. Sąd

532 uznał bowiem, że pozwany już na etapie postępowania likwidacyjnego odmówił - w

533 ocenie sądu bezzasadnie - renty z tytułu utraty możliwości zarobkowych, stąd za

534 wskazany czasookres odsetki należą się powodowi od doręczenia pozwanemu odpisu

535 pozwu. W pkt. 4 wyroku sąd zasądził natomiast na rzecz powoda 42.000 zł tytułem

536 skapitalizowanej renty z tytułu utraty możliwości zarobkowych za dalszy okres, tj.

537 od stycznia 2012r. do czerwca 2015r., z tym że wraz z odsetkami od 1 lipca 2015r.

538 do dnia zapłaty, tj. od miesiąca następnego po rozszerzeniu powództwa przez

539 powodavw tym zakresie. Biorąc pod uwagę okoliczność, że niezdolność do pracy

540 Cowoda utrzymuje się nadal i nie ma żadnych szans, aby jego stan zdrowia pozwolił

541 mu na podjęcie zatrudnienia, sąd w pkt. 5 wyroku zasądził na jego rzecz rentę z

542 tytułu utraty możliwości zarobkowych w wysokości minimalnego wynagrodzenia,

543 które obecnie wynosi 1.280 zł netto, poczynając od lipca 2015r., płatną do 10 dnia

544 każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w

545 płatności którejkolwiek z rat.

546 W ocenie sądu, niekwestionowanym jest, że potrzeby powoda po wypadku

547 uległy zwiększeniu. Ograniczenie tych potrzeb do kosztów opieki osoby trzeciej przez

548 stronę pozwaną jest nieusprawiedliwione, gdyż stan >zdrowia powoda nie pozwala

549 mu na normalne funkcjonowanie, a jego życie nierozerwalnie splecione jest z

550 zażywaniem leków, zmianą opatrunków, wizytami lekarskimi, zabiegami

551 medycznymi, co w sposób wyraźny przedstawiła biegła neurochirurg w opinii z 21

552 maja 2012r., jak i w opinii uzupełniającej z 26 października 2012r.W zakresie tego

553 roszczenia powód zgłosił rentę skapitalizowaną, jak i rentę na przyszłość. Odnośnie

554 składników renty z tytułu zwiększonych potrzeb sąd miał na uwadze jednak przede

555 wszystkim koszty opieki, jakiej powód wymagał i nadal wymaga od osoby trzeciej

556 oraz koszty zakupu leków. Pozostałe składniki, jakie zgłosił on w powództwie

557 rozszerzonym, tj. koszty rehabilitacji, jak i koszty opieki psychologicznej, sąd uznał

558 za koszty wchodzące w skład kosztów leczenia, które w razie ich poniesienia

559 powinny być przez stronę pozwaną zwrócone. Jeśli natomiast chodzi o te potrzeby

560 powoda, które zwiększyły jego bieżące wydatki to Sąd zaliczył do nich koszty opieki i

561 koszty zakupu leków i materiałów medycznych. Z opinii biegłego neurochirurga (k.

562 250-251), powód od dnia wypadku do chwili obecnej wymagał i wymaga stałej

563 opieki innych osób w czynnościach życia codziennego. Opieki takiej będzie wymagał

564 do końca swojego życia. Opiekę mogą wykonywać członkowie rodziny, zwłaszcza

565 matka, jednak konieczna jest także okresowa opieka pielęgniarki (celem zmiany

566 cewnika, oględzin odleżyn i zmian opatrunków). Opieka rodziny jest konieczna

567 praktycznie całodobowo, albowiem powód powinien być odwracany co 3-4 godziny,

568 także w nocy. Jak już wyżej sąd też wskazywał, powód jest całkowicie zdany na

569 osoby trzecie — nie może sam nawet przełączyć programu w telewizji. Zatem nigdy

570 nie zostaje sam w domu. Uznać zatem należało, że przyjęcie 12 godzinnej opieki

571 matki nad powodem - zgodnie z ostatecznie zgłoszonym roszczeniem — jest w pełni

572 uzasadnione. Sąd przyjął ostatecznie, że 5 zł za godzinę, którą to kwotę przyjął

573 pozwany ubezpieczyciel, jest wartością znacznie zaniżoną. W rym zakresie sąd

574 zwrócił się do Miejsko — Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., aby

575 udzielił informacji co do kosztów świadczonych usług opiekuńczych. W odpowiedzi

576 uzyskał informację, że zasady odpłatności za tego rodzaju świadczenia ustalane są

577 na podstawie uchwały Rady Gminy według kryterium dochodowego. W 2012r. koszt

578 jednej godziny wynosił 14 zł. Już sama ta okoliczność powoduje że stawka przyjęta

579 przez pozwanego jest zbyt niska, a biorąc pod uwagę fakt, że matka sprawuje opiekę

580 nad powodem przez całą dobę i wykonuje na jego rzecz wszystkie obowiązki

581 związane z codziennym funkcjonowaniem, uznać należało, że żądana przez powoda

582 stawka godzinowa z tytułu sprawowania nad nim opieki w wysokości 10 zł nie jest

583 kwotą nadmierną. Sąd dokonał także analizy orzecznictwa sądowego, które

584 dotyczyło ustalenia między innymi stawek godzinowych za wykonywanie czynności

585 pielęgnacyjnych przez osoby trzecie i w jej wyniku doszedł do przekonania, że

586 stawka 10 zł za godzinę takiej opieki nie jest wygórowana i mieści się w przyjętych

587 zwyczajowo kryteriach (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 lutego 2015

588 r., I ACa 1218/14, LEX nr 1665828 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z

589 dnia 23 stycznia 2015 r., I ACa 1526/14, LEX nr 1659077). Przeliczając więc

590 miesięczne koszty opieki nad powodem przyjąć należało, że wynoszą one 3.600 zł

591 miesięcznie (10 zł za godzinę x 12 godzin w ciągu dnia x 30 dni w miesiącu). Przy

592 czym, pozwany wypłaca z tego tytułu powodowi miesięczną rentę w kwocie 1.050 zł,

593 a nadto powód otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 153 zł, a jego

594 matka świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł oraz pomoc finansową w

595 wysokości 100 zł dla niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne.

596 Łącznie powód z tytułu opieki uzyskuje 1.823 zł. Pomniejszając o tę kwotę należną

597 powodowi należność z tytułu opieki przyjąć trzeba, że pozwany winien wypłacić mu

598 za okres od stycznia 2012r. do czerwca 2015r. 1.777 zł za każdy miesiąc z tego

599 tytułu. W skład renty z tytułu zwiększonych potrzeb, wchodzi także koszt zakupu

600 leków. W tym zakresie sąd nie zgodził się ze stroną pozwaną, że powód nie wykazał,

601 aby takie koszty ponosił. To, że zakup leków i materiałów medycznych wskazanych

602 w załączonych do akt fakturach jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania

603 powoda, w sposób wyraźny wyjaśniła i przedstawiła biegła neurochirurg (k. 250-

604 251). Nadto powód przedstawił plik faktur na okoliczność ponoszenia tych

605 wydatków. Co prawda, w aktach sprawy znajdują się faktury obejmujące okres od

606 20lir. do sierpnia 2012r., niemniej sąd — w oparciu o całokształt okoliczności

607 sprawy, aktualnego stanu zdrowia powoda i w obliczu kategorycznej opinii biegłej,

608 uznał, że kwestionowanie tych wydatków jest nieuzasadnione. Sąd dokonał jednak

609 wyliczenia średniego kosztu zakupu leków i materiałów medycznych, na podstawie

610 faktur obejmujących okres od stycznia 2012r. do sierpnia 2012r. i przyjął, że

611 wynosi on około 500 zł miesięcznie (3.841,45 zł — łączna wartość wynikająca z

612 faktur / 8 miesięcy).

613 Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, sąd w pkt. 6

614 wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 95.634 złotych, przy czym na

615 kwotę tę składa się 1.777 zł miesięcznie (za okres od stycznia 2012r. do czerwca

616 2015r.) z tytułu opieki i 500 zł (za okres od stycznia 2012r. do czerwca 2015r.), czyli

617 łącznie 2.277 zł za okres od stycznia 2012r. do czerwca 2015r. Odsetki należne od

618 tej kwoty sąd uznał od miesiąca następnego po rozszerzeniu przez powoda

619 powództwa w tym zakresie.

620 W konsekwencji sąd przyjął, że na dalszy okres (od lipca 2015r.) należy

621 zasądzić na rzecz powoda rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie 2.277 zł,

622 obejmującą powyżej wskazane bieżące wydatki, jakie z uwagi na doznane w

623 wypadku wraży, zwiększyły potrzeby powoda wraz z odsetkami od każdej

624 przeterminowanej raty (pkt. 7 wyroku).

625 W punkcie 8. wyroku sąd ustalił odpowiedzialność strony pozwanej wobec

626 powoda za szkody będące następstwem wypadku z dnia 15 listopada 201 Or. roku

627 mogące powstać w przyszłości. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 17

628 kwietnia 1970 roku (III PZP 34/69, OSNC 1970/12/217) orzeczenie takie ma na

629 celu usunięcie niepewności i wiąże strony, dopóki nie zostanie prawomocnie

630 obalone. U podstaw takiego żądania istnieje okoliczność, iż szkody na osobie nie

631 zawsze powstają jednocześnie ze zdarzeniem, które wywołało uszkodzenie ciała. Są

632 one z istoty rozwojowe. Następstwa uszkodzenia ciała są z reguły wielorakie i

633 zwłaszcza w wypadkach cięższych uszkodzeń wywołują niekiedy skutki, których

634 dokładnie nie można określić ani przewidzieć, gdyż są one zależne od

635 indywidualnych właściwości organizmu, osobniczej wrażliwości, przebiegu leczenia i

636 rehabilitacji oraz wielu innych czynników. W przypadku powoda, o ile bezspornym

637 jest, że jego stan zdrowia nie ulegnie poprawie, tak jak wynika to z opinii biegłej

638 neurochirurg, może on ulec pogorszeniu. Powód nadal wymaga rehabilitacji, co

639 powoduje wystąpienie dodatkowych kosztów w postaci czy to zabiegów, czy

640 turnusów rehabilitacyjnych. Nadto, jak wskazała biegła, mogą narastać u niego

641 przykurcze mięśniowe w stawach, co prawdopodobnie będzie wymagało leczenia

642 ortopedycznego.

643 Wobec nieuwzględnienia żądania powoda w całości, w pozostałym zakresie

644 powództwo należało oddalić (pkt. 9 wyroku).

645 Sąd nie uwzględnił w ramach renty kosztów rehabilitacji i opieki

646 psychologicznej, które to powód zgłosił jako elementy renty z tytułu zwiększonych

647 potrzeb. Sąd zważył, że powód powinien być poddawany rehabilitacji — jak

648 wskazała biegła neurochirurg, ćwiczenia te może wykonywać jego matka, co zresztą

649 czyni i co sąd uwzględnił przy ocenie należnych powodowi kosztów opieki. Faktem

650 jest, że biegła wskazała, iż co najmniej raz w tygodniu takie ćwiczenia powinien

651 wykonywać rehabilitant, niemniej powód nie wykazał, aby tego rodzaju zajęcia nie

652 mogły być refundowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Nie jest

653 również możliwe zweryfikowanie żądanej w tym zakresie sumy 1.500 zł miesięcznie

654 tylko na podstawie wydruków internetowych przedstawiających oferowane przez

655 rehabilitantów usługi. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie powinna opierać się na

656 realnie ponoszonych w tym zakresie kosztach, gdyż sąd nie może hipotetycznie

657 zakładać wydatków, jakie powód mógłby w tym zakresie ponosić. Natomiast sam

658 fakt, że wskazany jest co najmniej jeden pobyt powoda w ciągu roku w specjalnym

659 ośrodku rehabilitacyjnym typu szpitalnego, nie oznacza, że koszt tego pobytu należy

660 potraktować jako zwiększone potrzeby miesięcznego utrzymania. Sąd przyjął, że

661 wobec ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość, tego rodzaju wydatki

662 powinny podlegać zwrotowi przez pozwanego w ramach należnego powodowi

663 odszkodowania. Co więcej, z załączonych przez powoda faktur związanych z

664 leczeniem rehabilitacyjnym wynika, że był on na turnusach rehabilitacyjnych tylko

665 w 2011 r. i 2012r., co tym bardziej przemawia za przyjęciem, że ich koszt nie może

666 być zaliczony do comiesięcznych wydatków.

667 Podobnie sąd ocenił żądanie zaliczenia do renty z tytułu zwiększonych

668 potrzeb pomocy psychologicznej, jakiej wymaga powód. W tym zakresie sąd nie miał

669 wątpliwości co potrzeby wsparcia psychologicznego powoda, niemniej jak wynika z

670 materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, powód w zasadzie od wypadku z

671 takiej pomocy nie korzystał, a ewentualne wsparcie, jakie mógłby w tym zakresie

672 uzyskać również mogłoby być przeprowadzone w ramach pomocy psychologicznej

673 refundowanej ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. W każdym razie, powód

674 nie wykazał, aby czy to on, czy jego rodzina podejmowali działania mające na celu

675 uzyskanie tego rodzaju pomocy. Natomiast wykazany miesięczny koszt tej pomocy

676 — tak samo jak zajęć rehabilitacyjnych — również nie może być ustalany przez sąd

677 na podstawie wydruków internetowych. Rozpiętość oferowanych usług w tym

678 zakresiejest zbyt znaczna, aby przyjąć jaki koszt mógłby być kosztem miesięcznym

679 w 'przypadku powoda, albowiem sąd nie może oceniać jakiego rodzaju pomocy

680 powód w tym zakresie potrzebuje, przez jaki czas i w jakiej formie. Jeśli natomiast

681 powód będzie korzystał z takiej pomocy w określonych tylko sytuacjach, jej koszt

682 również powinien zostać zaliczony do należnego mu na podstawie art. 444 §1 k.c.

683 odszkodowania.

684 Oddaleniu podlegało także żądanie zgłoszone w rozszerzonym powództwie, co

685 do zasądzenia kwoty 8.080 zł tytułem skapitalizowanej renty z tytułu utraconych

686 dochodów za okres od stycznia 2012r. do lipca 2015r. wraz z ustawowymi

687 odsetkami liczonymi od dnia złożenia rozszerzonego powództwa do dnia zapłaty,

688 które powód uzasadnił koniecznością uwzględnienia waloryzacji tego świadczenia za

689 wskazany okres. W tym zakresie Sąd wyjaśnił, że renta zasądzona z powodu

690 częściowej utraty zdolności zarobkowania wyrównuje szkodę o charakterze trwałym,

691 której wielkość można ustalić tylko według daty orzekania. Jest więc zrozumiałe, że

692 prawo musi przewidywać najmniej uciążliwe sposoby korekty tego rodzaju

693 odszkodowania, ze względu na zmiany stosunków następujące po wydaniu

694 orzeczenia ustalającego wysokość renty. Temu celowi służy unormowanie zawarte w

695 art. 907 § 2 k.c. Ogólność sformułowania o "zmianie stosunków" pozwala na

696 elastyczne dostosowywanie wysokości świadczenia do zmieniających się przesłanek.

697 Jedną z nich może być zmiana wartości pieniądza powodująca, że zasądzona renta

698 nie spełnia swej funkcji wyrównawczej. Artykuł 907 § 2 k.c. nie zawiera

699 ograniczenia wynikającego z art. 3581 § 1 k.c. i dlatego znajduje zastosowanie do

700 rent o charakterze odszkodowawczym. Każda zmiana okoliczności mających wpływ

701 na wysokość renty powoduje - na żądanie uprawnionego - konieczność odpowiedniej

702 zmiany jej wysokości (wyrok SN z dnia 2 marca 1982 r. I CR 27/82, OSNCP 1982,

703 poz. 150). Prawidłowe zastosowanie przez sąd orzekający prawa materialnego

704 wymagania wyjaśnienia rzeczywistej treści stosunków faktycznych. Dlatego nie

705 można pominąć okoliczności decydujących o wysokości renty w chwili orzekania.

706 Odszkodowawczy charakter nie pozwala zatem uwzględnić żądania jej

707 podwyższenia, jeśli z innych ujawnionych okoliczności wynika, że w chwili

708 orzekania i w okresie objętym powództwem należałaby się powodowi renta niższa od

709 dotychczas zasądzonej. Przy porównywaniu ze stanem z chwili orzekania o żądaniu

710 zmiany wysokości sąd jest związany poprzednim orzeczeniem w zakresie objętym

711 prawomocnością. (...) Istotny spadek siły nabywczej pieniądza, będący podstawą

712 żądania zmiany wysokości i terminów zapłaty, może uzasadniać roszczenie o zmianę

713 wysokości takiej renty. Nie będzie to stanowiło jednak waloryzacji (w znaczeniu

714 prawnym) świadczenia pieniężnego, lecz dostosowanie jego wysokości do funkcji

715 kompensacyjnej według reguł odszkodowawczych wyrażonych w art. 361 k.c. i art.

716 444 § 2 k.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., III CZP

717 58/94, OSNC 1994/11/207, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2009 r., I

718 CNP 94/08, LEX nr 523654). W konsekwencji przyjąć należało, że renta zasądzona

719 na podstawie art. 444 § 2 kc, jako świadczenie z istoty swej niepieniężne, nie może

720 podlegać waloryzacji. Klauzula waloryzacyjna odnosi się tylko do zobowiązań

721 pieniężnych sensu stricto. W tej sytuacji do renty zasądzonej na podstawie art. 444

722 § 2 kc nie może mieć zastosowania przewidziana w art. 358¹ k.c. waloryzacja

723 sądowa (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 października 1994 r., I ACr

724 459/94, Wokanda 1995/10/49).

725 Oddaleniu podlegało również żądanie odsetek od zadośćuczynienia od daty

726 wcześniejszej aniżeli od wydania wyroku oraz odsetek od skapitalizowanych rent,

727 które miałyby być naliczane od daty wcześniejszej aniżeli od daty rozszerzenia

728 powództwa, co sąd omówił przy uzasadnianiu poszczególnych roszczeń.

729 O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 100 k.p.c.

730 Apelację od wyroku Sądu I instancji złożyły obie strony postępowania.

731 Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w części tj. w pkt. 9 wyroku, w

732 zakresie, w jakim Sąd I instancji: oddalił żądanie powoda przyznania

733 zadośćuczynienia ponad zasądzoną kwotę 402.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami

734 od dnia rozszerzenia powództwa do dnia zapłaty; oddalił żądanie powoda w zakresie

735 odsetek ustawowych liczonych dla kwoty 300.000 zł od dnia 27.07.2011 r. do

736 29.10.2015 r. oraz od kwoty 102.000 zł od dnia rozszerzenia powództwa

737 (30.06.2015 r.) do 29.10.2015 r.; oddalił żądanie powoda w zakresie

738 skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby ponad zasądzoną kwotę 95.634 zł

739 wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 01.07 2015 r. do dnia zapłaty; oddalił

740 żądanie powoda w zakresie miesięcznej renty na zwiększone potrzeby ponad

741 zasądzoną kwotę 2.277 zł miesięcznie płatną do 10-tego dnia każdego miesiąca z

742 góry, poczynając od lipca 2015 r. z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia

743 terminu płatności oraz w zakresie postanowienia o kosztach procesu tj. pkt. 10

744 polegającym na stosunkowym rozdzieleniu kosztów między stronami zamiast

745 przyznania ich w całości na rzecz powoda.

746 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

747 a) art. 213 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie,

748 przy wyliczeniu wysokości bieżącej renty miesięcznej z tytułu zwiększonych potrzeb

749 powoda, dokonanego przez pozwanego uznania powództwa w zakresie renty co do

750 kwoty 1.050 zł i w konsekwencji zasądzenia renty w wysokości nieadekwatnej do

751 ponoszonych przez powoda zwiększonych potrzeb,

752 b) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny

753 dowodów i sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie

754 materiału dowodowego, w szczególności poprzez błędne przyjęcie, że łączny koszt

755 zwiększonych miesięcznych wydatków powoda zamyka się kwotą 2.277 zł (nie

756 uwzględniając przy tym konieczności ponoszenia przez powoda kosztów związanych

757 z rehabilitacją i leczeniem psychologicznym) oraz, że wypłacana dobrowolnie przez

758 pozwanego renta nie powinna być uwzględniona przy zasądzeniu w wyroku

759 miesięcznej renty dla powoda,

760 c) art. 322 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że powód

761 powinien ściśle udowodnić zwiększone koszty w związku z leczeniem i rehabilitacją,

762 podczas gdy nie było to możliwe z uwagi na sytuację majątkową i finansową

763 powoda, co powinno skutkować zasądzeniem odpowiedniej sumy przez sąd w

764 oparciu o całość zgromadzonego materiału dowodowego i zasady doświadczenia

765 życiowego,

766 d) art. 100 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie, skutkujące

767 stosunkowym rozdzieleniem kosztów, w sytuacji gdy powód uległ jedynie w części

768 swego żądania, i przyznaniem od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w 41

769 procentach, podczas gdy powodowi winny zostać przyznane od pozwanego koszty

770 procesu w pełnej wysokości.

771 e) art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 k.c. poprzez jego błędną wykładnię

772 polegającą na uznaniu przez Sąd, że kwota 402.000 zł (łącznie 500.000 zł) jest

773 adekwatna do rozmiaru krzywdy powoda i jest odpowiednią kwotą zadośćuczynienia

774 w rozumieniu tego artykułu, w sytuacji gdy kwota ta jest rażąco za niska i nie

775 odpowiada zakresowi krzywdy doznanej przez powoda na skutek wypadku,

776 późniejszemu leczeniu, utrzymującym się do chwili obecnej dolegliwościom,

777 niesprawności fizycznej, trwałemu kalectwu, utraconym możliwościom oraz nie

778 uwzględnia w sposób odpowiedni wszystkich przyszłych negatywnych następstw

779 wypadku komunikacyjnego na życie powoda,

780 f) \ art. 455 k.c. i art. 481 §1 k.c. w zw. z art. 817 §1 k.c. poprzez ich

781 błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż odsetki od kwoty zadośćuczynienia

782 należą się powodom od dnia ogłoszenia wyroku Sądu I instancji, w sytuacji gdy

783 odsetki należne są od dnia, kiedy dłużnik pozostaje w opóźnieniu.

784 g) art. 444 §'2 k.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie,

785 iż dla celów przyznania renty z tytułu zwiększonych potrzeb w zakresie kosztów

786 leczenia psychologicznego i rehabilitacji powoda koniecznym jest wykazania, że

787 powód te potrzeby faktycznie zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki, w sytuacji

788 gdy wystarczającym było wykazanie przez powoda okoliczności, iż takie leczenie jest

789 niezbędne oraz jaki jest jego szacunkowy koszt.

790 Wskazując na powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę wyroku w

791 zaskarżonej części poprzez uwzględnienie powództwa w oddalonym zakresie poprzez

792 zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda:

793 łącznej kwoty zadośćuczynienia w wys. 700.000 zł tytułem

794 zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi: od

795 kwoty 300.000 zł od dnia 27.07.2011 r. do dnia zapłaty; od kwoty 400.000 zł od

796 dnia rozszerzenia powództwa (30.06.2015 r.) do dnia zapłaty;

797 łącznej kwoty 176.400 zł tytułem skapitalizowanej renty z tytułu

798 zwiększonych potrzeb za okres od stycznia 2012 r. do lipca2015 r. wraz z

799 ustawowymi odsetkami liczonymi od 1.07.2015 r. do dnia zapłaty;

800 kwoty 5.427 zł renty miesięcznej z tytułu zwiększonych potrzeb płatnej

801 od lipca 2015 r. do 10- ego dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w

802 przypadku uchybienia terminu płatności,

803 zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym

804 kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za I i II instancje.

805 Apelujący podniósł, że przy określeniu wysokości zadośćuczynienia

806 pierwszorzędne znaczenie ma intensywność cierpień, czas ich trwania i ocena w

807 zakresie skutków uszczerbku czy rozstroju zdrowia na przyszłość, w tym

808 nieodwracalność następstw. Kompensacja ta musi mieć charakter odczuwalny,

809 stanowić realną wartość ekonomiczną, nie może być symboliczne, choć jednocześnie

810 z drugiej strony nie może prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia

811 poszkodowanego. Krzywda powoda i w znaczeniu obiektywnym, i w odniesieniu do

812 jego sytuacji jest ogromna. Powód doznał bardzo ciężkiego urazu, stale znajduje się

813 w stanie zagrażającym życiu. Obrażenia spowodowały dożywotnie, trwałe i całkowite

814 kalectwo. Powód nigdy nie odzyska poprzedniej sprawności, zmiany są

815 nieodwracalne. Stwierdzono u niego 100% uszczerbek na zdrowiu z uwagi na

816 uszkodzenia rdzenia kręgowego (powód jest porażony czterokończynowo, ma

817 całkowicie niesprawne palce, zniesione czucie poniżej obojczyków, nie może

818 samodzielnie odkrztuszać wydzieliny z oskrzeli, załatwiać potrzeb fizjologicznych,

819 samodzielnie jeść, odwrócić na się na drugą stronę), oraz 80% uszczerbek na

820 zdrowiu psychicznym (stwierdzono u niego zespół stresu pourazowego o ciężkim

821 przebiegu, wtórne zaburzenia depresyjne z głęboką apatią, trwałe zmiany

822 osobowości). Ponadto stan zdrowia powoda nie ulegnie poprawie, może natomiast

823 się pogarszać. Powód podatny jest na częste zakażenia, odleżyny, ponieważ nie jest

824 w stanie się sam obrócić, zmienić- pozycji ciała. Powód nie ma również możliwości

825 samodzielnego odkrztuszania - w tym celu druga osoba musi uciskać jego klatkę

826 piersiową. A. G. (1) ma także zaburzoną termoregulację. Dodatkową

827 dolegliwością jest to, że powód ma znaczne trudności z wypróżnianiem się - odruch

828 defekacji jest z reguły wywoływany za pomocą czopków doodbytniczych lub tzw.

829 wlewek doodbytniczych. Z uwagi na brak kontroli powoda nad oddawaniem stolca,

830 często dochodzi do zanieczyszczeń. Powód wymaga również cewnikowania (sama

831 obecność cewnika w pęcherzu powoduje łatwość zakażeń dróg moczowych i

832 wytrącanie się złogów/kamieni, w drogach moczowych). Wszystkie te czynności

833 dotyczą sfer bardzo intymnych i wiążą się z dużym poczuciem wstydu u powoda.

834 Podnoszono też, że wszelkie zaniechania względem powoda w zakresie pielęgnacji,

835 czy żywienia stanowią dla niego znaczne zagrożenie życia. Podkreślono, iż powód

836 pozostaje w pełnym kontakcie logicznym i ma rym samym świadomość stanu

837 zdrowia w jakim się znajduje. Powód ma świadomość tego, iż do końca życia zdany

838 będzie na pomoc osób trzecich, że nie zrealizuje marzeń dotyczących sfery życia

839 osobistego, rodzinnego i zawodowego. W wyniku wypadku dotychczasowy sposób

840 życia powoda został bezpowrotnie utracony. Chociaż życie jest najwyższą wartością,

841 to nie można również pominąć, że istotną wartością jest normalne życie, a nie życie

842 z ograniczeniami na łóżku czy wózku inwalidzkim. Wartością jest realizacja swoich

843 planów życiowych, samostanowienie o sobie i swojej przyszłości, swoboda, wolność,

844 natomiast powód na skutek przebytych urazów ma jasno i precyzyjnie określony

845 plan życia, który ma polegać na codziennej rehabilitacji, masażach

846 usprawniających, przemieszczaniu się od jednej placówki do kolejnej oraz

847 całkowitym zdaniu na pomoc i opiekę osób trzecich w zwykłych czynnościach życia

848 codziennego. Zdrowie i życie ludzkie to dobra o najwyższej wartości. Powód

849 całkowicie utracił zdrowie, w związku z tym zadośćuczynienie z tytułu takiego

850 uszczerbku powinno być wysokie, choć pieniądze i tak nie zrekompensują krzywdy

851 związanej z inwalidztwem, jakiego doznał A. G. (1).

852 Apelujący wskazywała, iż powód w chwili zdarzenia miał 33 lata. Przed nim

853 było całe życie, ze wszystkimi wynikającymi z niego radościami. W jednej chwili

854 bezpowrotnie A. G. (1) został tego wszystkiego pozbawiony. W wieku 33

855 lat utracił wszelkie możliwości samodzielnego funkcjonowania, jakiegokolwiek

856 rozwoju, założenia w przyszłości własnej rodziny, posiadania dzieci, utracił wszystko

857 to, co mogłoby być jego udziałem, gdyby nie doszło do wypadku. Powód jest

858 całkowicie niesamodzielny w zaspokajaniu jakichkolwiek potrzeb życiowych i

859 fizjologicznych, nie porusza się, ma całkowicie niesprawne palce, zniesione czucie

860 poniżej obojczyków, nie może samodzielnie odkrztuszać wydzieliny z oskrzeli,

861 załatwiać potrzeb fizjologicznych, samodzielnie jeść, odwrócić na się na drugą

862 stronę. W związku z powyższym jest całkowicie zależny od innych. Wypadek i jego

863 konsekwencje przekreśliły jakiekolwiek szanse powoda na normalne życie.

864 Następstwa w zakresie niepełnosprawności powoda są nieodwracalne.

865 Na wysokość zadośćuczynienia powinny wpływać również przekreślone

866 perspektywy na przyszłość, oczekiwania powoda odnośnie jego przyszłości, co jest

867 szczególnie dolegliwe w odniesieniu do człowieka młodego. Odniesiona przez powoda

868 krzywda ze względu na stopień uszczerbku na zdrowiu, jego konsekwencje,

869 konieczność kontynuowania wieloletniego leczenia i prowadzenia uciążliwej

870 rehabilitacji, nieodwracalność skutków, młody wiek powoda skutkujący

871 odczuwaniem krzywdy przez całe życie, w ocenie powoda uzasadnia podwyższenie

872 kwoty zadośćuczynienia pieniężnego do łącznej kwoty 700 000 zł (przy

873 uwzględnieniu dotychczasowej wypłaty pozwanego 98.000 zł do 800.000 zł). Powód

874 ma świadomość, że jest to kwota wysoka w odniesieniu do realiów ekonomicznych w

875 Polsce. Niemniej jest to kwota adekwatna do krzywdy uczynionej powodowi, która

876 spełni kompensacyjną funkcję zadośćuczynienia pieniężnego, zgodnie z celem art.

877 445 § 1 k.c.

878 Nadto zadośćuczynienie przyznawane jest tylko raz i określenie należności z

879 tego tytułu prawomocnym wyrokiem wyłącza (o ile nie pojawi się nowa krzywda,

880 której nie można było przewidzieć w ramach poprzedniej podstawy faktycznej)

881 przyznanie dalszego zadośćuczynienia. Sąd zatem ustalając odpowiednią kwotę

882 winien brać pod uwagę również wiadome w sprawie, wyprowadzone na podstawie

883 ustalonych faktów - rokowania na przyszłość. A te — co jest bezsporne, a wynika

884 przede wszystkim z opinii przedstawionych przez lekarzy poszczególnych

885 specjalizacji - są dla powoda niepomyślne. Jak wskazali biegli stan zdrowia powoda

886 jest zagrażający życiu, wszystkie czynności, zabiegi pielęgnacyjne wokół niego mają

887 na celu utrzymanie go przy życiu. Ponadto, jak wskazał biegły neurochirurg, stan

888 neurologiczny powoda nie może ulec poprawie natomiast łatwo może ulegać

889 pogorszeniu poprzez narastanie przykurczów zgięciowych w stawach, co znacznie

890 utrudnia jego pielęgnację. Jedyną drogą powstrzymania tych deformacji są

891 codzienne ćwiczenia rehabilitacyjne - jednak mimo ich stosowania przykurcze u

892 powoda są dość zaawansowane i prawdopodobnie konieczne będzie leczenie

893 ortopedyczne. Ponadto każde zakrztuszenie się pokarmem lub napojem może

894 doprowadzić do zatrzymania oddechu i zgonu lub zachłystowego zapalenia płuc.

895 Każda infekcja dróg moczowych może doprowadzić do zapalenia nerek i zatrzymania

896 ich czynności filtracyjnej.

897 Przy ocenie adekwatnego zadośćuczynienia, zdaniem powoda, nie można

898 również całkowicie abstrahować od tendencji występujących w orzecznictwie w

899 porównywalnych przypadkach, gdyż konfrontacja analizowanego przypadku z

900 innymi pozwala uniknąć rażących dysproporcji kwot zasądzanych z tytułu

901 zadośćuczynienia, które mogłyby godzić w poczucie sprawiedliwości. I tak dla osób,

902 które na skutek obrażeń ciała doznanych w wypadku komunikacyjnym doznały

903 porażenia kończyn dolnych (a czasami, tak jak powód i górnych): - przyznano

904 następujące kwoty zadośćuczynienia: w wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z

905 dnia 28.04.2015 r., Sygn. akt I ACa 89/15 - 500.000 zł; w wyroku Sądu

906 Apelacyjnego w Krakowie z dnia 06.11.2013 r. o sygn. akt I ACa 886/13 -

907 zasądzono 650.000 zł; w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia

908 16.12.2014 r. VI ACa 283/13, zasądzono 1.000.000 zł; w wyroku Sądu

909 Apelacyjnego w Warszawie z dnia 05.04.2013 r. I ACa 1143/12, zasądzono-

910 1000000 zł. W ocenie apelującego kwoty rzędu 500.000 zł zadośćuczynienia są

911 przyznawane przez sądy zazwyczaj osobom, które doznały znacznego uszczerbku na

912 zdrowiu, ale które mimo wszystko są w stanie samodzielnie funkcjonować

913 (chociażby w części) tj. mogą się poruszać na wózku inwalidzkim, są aktywne

914 zawodowo, społecznie, mają władzę choćby w rękach. Natomiast w analogicznych

915 sprawach, przy podobnych skutkach zdrowotnych jakie mają miejsce u powoda z

916 reguły zasądzane są kwoty wyższe, na poziomie zbliżonym do 800.000 zł, 1.000.000

917 zł.

918 Odnosząc się do kwestii odsetek skarżący podał, że w przypadku

919 zadośćuczynienia odsetki - tak samo jak i dotyczy to innych roszczeń

920 bezterminowych - należą się od daty, w której zobowiązany powinien je zrealizować

921 w; rozmiarze zgłoszonym przez powoda - od daty wezwania. Apelujący zwrócił uwagę,

922 iż w ostatnim okresie pogląd ten dominuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego

923 (orzeczenia SN: z dnia 14 stycznia 2011 roku w sprawie I PK 145/10, z dnia 10

924 lutego 2000 roku w sprawie II CKN 725/98, z dnia 8 sierpnia 2001 roku w sprawie I

925 CKN 18/99, z dnia 30 stycznia 2004 roku w sprawie I CK 131/03.). Powód jeszcze

926 przed wniesieniem pozwu wystąpił do pozwanego o wypłatę zadośćuczynienia w

927 kwocie 450.000 zł. Potwierdzenie przyjęcia i zarejestrowania roszczeń zgłoszonych

928 przez powoda nastąpiło następnie korespondencją pozwanego - w tym decyzją z

929 dnia 26.07.2011 roku, w której pozwany przyznał na rzecz powoda 140.000 zł.

930 Przed wystąpieniem z niniejszym pozwem pozwany wypłacił powodowi z tytułu

931 zadośćuczynienia ostatecznie kwotę 98.000 zł. Był zatem świadom swej

932 odpowiedzialności i uznawał jej zasadę. Przyjęcie stanowiska Sądu I instancji

933 powoduje, że całe ryzyko ekonomiczne prowadzenia sporu z ubezpieczycielem

934 przerzucone byłoby na poszkodowanego, do czego nie ma wystarczających podstaw,

935 zważywszy dodatkowo, że co prawda odsetki mają również charakter waloryzacyjny,

936 niemniej różnica poziomu cen z daty wyrokowania oraz z daty wezwania do zapłaty

937 nie ma znaczącego znaczenia. Orzeczenie sądu zasądzające zadośćuczynienie nie

938 ma charakteru konstytucyjnego, ono nie tworzy zobowiązania, a jedynie potwierdza

939 obowiązek wynikający ze zdarzenia będącego podstawą zobowiązania. Od początku

940 procesu sądowego oraz wcześniej, w toku likwidacji szkody, pozwany wiedział, że

941 jest zobowiązany do naprawienia szkody, a także że krzywda doznana przez powoda

942 jest znacznych rozmiarów. Pełnomocnik powoda jeszcze przed złożeniem powództwa

943 precyzował żądanie powoda i wnosił o wypłatę zadośćuczynienia za doznaną

944 krzywdę. Nadto pozwany wydając ostateczną decyzję dotyczącą zadośćuczynienia

945 był już w posiadaniu wszelkich informacji dotyczących rozmiaru doznanej przez

946 powoda krzywdy. Stwierdzić przy tym należy, iż w niniejszej sprawie nie zaszły

947 okoliczności uzasadniające tak znaczne opóźnienie terminu wypłaty

948 zadośćuczynienia, aby zasadne było orzekanie odsetek dopiero od daty wyrokowania

949 (czyli 4 lata po zakończeniu likwidacji szkody). Na etapie przedsądowym w toku

950 likwidacji szkody pozwany dysponował wsparciem wykwalifikowanej kadry w

951 postaci lekarzy, którzy wydali orzeczenia odnośnie stanu zdrowia powoda. Już z

952 treści tych orzeczeń wynikało, że uszczerbek na zdrowiu powoda jest znaczny i

953 utrwalony. Rokowania co do odzyskania sprawności przez powoda były złe, a

954 stopień upośledzenia miał charakter trwały. Nadto, w toku sprawy sądowej pozwany

955 analizował te same dowody (w tym zeznania świadków, powoda, i opinie biegłych), a

956 rjłyhące z nich wnioski uzasadniały dopłatę na rzecz powoda zadośćuczynienia,

957 choćby poprzez częściowe uznanie powództwa w toku procesu, czego pozwany

958 zaniechał. Tym samym nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku terminowej i

959 profesjonalnej likwidacji szkody, a nieuzasadnione i krzywdzące dla powoda

960 opóźnienie ubezpieczyciela winno być zrekompensowane przyznaniem odsetek

961 ustawowych za zwłokę. Artykuł 817 § 1 k.c. nakłada na zakład ubezpieczeń

962 obowiązek aktywnego, samodzielnego wyjaśnienia okoliczności wypadku i wysokości

963 szkody. Nieterminowe spełnienie świadczenia przez ubezpieczyciela należy więc

964 ocenić jako nienależyte wykonanie zobowiązania. Powyższe potwierdza ugruntowane

965 w tym zakresie orzecznictwo sądowe - zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia

966 15.11.2002 r. V CKN 1331/00; z dnia 18 lutego 2010 r., II CSK 434/09; z dnia

967 8.03.2013 r. III CSK 192/2012; z dnia 30 stycznia 2004 r. I CK 131/2003 OSNC

968 2005, nr 2 poz. 40; z dnia 17 listopada 2006 r. V CSK 266/2006 nie publ.; z dnia

969 26 listopada 2009 r. III CSK 62/2009; z dnia 18 listopada 2009 r. II CSK 257/2009.

970 Odnosząc się do kwestii renty z tytułu zwiększonych potrzeb skarżący

971 zwrócił uwagę, że zgodnie z przedłożonymi opiniami biegłych w niniejszej sprawie

972 dla powoda niezbędne są ćwiczenia ruchowe - aby nie doszło do usztywniania

973 stawów kończyn - wykonywane okresowo przez rehabilitanta, który dodatkowo

974 przyuczy matkę codziennych ćwiczeń. Najlepiej stosować te ćwiczenia dwa razy

975 dziennie. Ważne są tu także ćwiczenia oddechowe. Wskazany jest także co najmniej

976 jeden pobyt w ciągu roku w specjalnym ośrodku rehabilitacyjnym, typu szpitalnego.

977 Wyliczenie powoda co do zakresu rehabilitacji świadczonej przez specjalistę w

978 wymiarze 5 razy w tygodniu x 1 h nie jest wygórowane - mając na uwadze, że

979 ćwiczenia należy stosować 2 razy dziennie, codziennie (tj.7x2x 1 h = 14 h

980 tygodniowo, z czego zaledwie 5 h tygodniowo to byłyby zajęcia z profesjonalistą).

981 Ponadto nie jest powiedziane, że matka powoda będzie zawsze przy nim obecna, że

982 będzie miała siły do pełnienia nad nim pełnej opieki. Z tego względu powód ma

983 prawo korzystać z zabiegów rehabilitacyjnych prowadzonych przez rehabilitanta, a

984 nie najbliższych członków rodziny - zwłaszcza, że przy wyliczaniu kosztów opieki

985 sprawowanej nad powodem została uwzględniona opieka w wymiarze minimalnym -

986 12 h dziennie, a nie całodobowa (na co wskazywali biegli) właśnie z uwagi na

987 przyjęcie iż w pewnym zakresie rodzina powoda może być odciążona poprzez

988 zatrudnienie fachowej pomocy tj. rehabilitanta i psychologa. Podczas zabiegów

989 rehabilitacyjnych i psychoterapeutycznych matka powoda mogłaby być zwolniona z

990 konieczności czuwania nad powodem. Ponadto należy wskazać, że przyjęta przez

991 powoda stawka jest minimalna w stosunku do różnych stawek rehabilitantów

992 świadczących usługi na terenie K.. Wynagrodzenie rehabilitanta kształtuje

993 się od 50 zł do ok. 100 zł (co zostało uprawdopodobnione przez powoda poprzez

994 przedłożenie dostępnych cenników). Powód przyjął stawkę 50 zł przy wyliczeniu

995 zwiększonych potrzeb, nie uwzględnił w tym również ewentualnych kosztów dojazdu

996 rehabilitanta na zabiegi. W ocenie powoda nie zmienia powyższych rozważań to, że

997 powodowi - teoretycznie - służy prawo do rehabilitacji w ramach świadczeń z NFZ.

998 Stan powoda wymaga bowiem codziennej, żmudnej rehabilitacji, przy czym jedna

999 godzina stanowi minimum. Ważne jest również, by rehabilitacja wykonywana była

1000 przez osoby, które znają powoda - jego reakcje, preferencje etc. Zaniechanie

1001 rehabilitacji, nawet na krótko, doprowadziłoby do nieodwracalnych zmian w postaci

1002 przykurczów, a przez to do zwiększenia i tak ogromnego cierpienia powoda. Z tej

1003 przyczyny powód ma prawo korzystać z rehabilitacji wykonywanej przez prywatnych

1004 rehabilitantów, tym bardziej, że nie można abstrahować od realnych możliwości -

1005 powód mieszka na wsi i musiałby dojeżdżać na rehabilitację do ośrodka poza

1006 miejscem zamieszkania - co w jego przypadku, z uwagi na stan zdrowia jest

1007 niemożliwe.

1008 Odnosząc się natomiast do kwestii wliczenia przez powoda do renty kosztów

1009 związanych z koniecznością korzystania przez powoda z turnusów

1010 rehabilitacyjnych, apelujący podniósł, że sam fakt, iż odbywają się one cyklicznie tj.

1011 raz do roku, nie wyklucza możliwości wliczenia ich do bieżącej renty powoda (przy

1012 rozłożeniu całych kosztów na 12 miesięcy); podobnie Sąd Apelacyjny w Łodzi Sygn.

1013 akt: IACa 856/13 wyrok z dnia 16 stycznia 2014 r. Istotny jest bowiem fakt, iż

1014 rehabilitacja ta jest celowa i niezbędna dla powoda oraz jak wynika z opinii biegłego

1015 neurochirurga wskazany jest co najmniej jeden pobyt w ciągu roku w specjalnym

1016 ośrodku rehabilitacyjnym, typu szpitalnego. Powód przedłożył przykładową fakturę

1017 potwierdzającą koszt takiego turnusu (od 5300 zł do 17500 zł) i przyjął uśrednioną

1018 stawkę w wysokości 6.000 zł rocznie. Sąd Okręgowy miał możliwość na tyle

1019 wnikliwego zbadania tej okoliczności, na ile pozwalała na to inicjatywa stron

1020 postępowania, przede wszystkim dowodowa. Potrzeba corocznego przechodzenia

1021 rehabilitacji została wykazana przez powoda w możliwie najskuteczniejszy sposób,

1022 czyli dowodem z opinii biegłego sądowego z zakresu neurochirurgii. Ponadto powód

1023 wykazał koszt takiej rehabilitacji poprzez przedłożenie faktur za dotychczas odbyte

1024 turnusy. Podkreślenia wymaga, iż jak zeznał powód oraz świadkowie, powód obecnie

1025 nie korzysta z profesjonalnej pomocy, ponieważ go na to nie stać. Wszystkie

1026 uzyskane od ubezpieczyciela środki przeznaczył na swoje leczenie, turnusy

1027 rehabilitacyjne. Ostatni turnus miał miejsce w 2012 roku ponieważ wtedy skończyły

1028 się powodowi środki na dalsze leczenie. Właśnie z tych względów koszty leczenia

1029 (rehabilitacyjnego jak i psychologicznego) za okres miniony zostały zgłoszone przez

1030 powoda tytułem renty na zwiększone potrzeby, nie zaś tytułem odszkodowania,

1031 ponieważ nie zostały faktycznie poniesione, a obciążały stronę pozwaną. Nie mogły

1032 więc zostać zaliczone do wydatków na leczenie powoda, zasadnie zostały natomiast

1033 uznane za zwiększone potrzeby uprawnionego w rozumieniu przepisu art. 444 § 2

1034 k.c. Argumentacja sądu, iż w przypadku gdy powód będzie w przyszłości ponosił

1035 koszty kolejnych rehabilitacji to będzie mógł wystąpić o zwrot poniesionych kosztów

1036 do pozwanego jest błędna, ponieważ po raz kolejny przerzuca na powoda ciężar

1037 ponoszenia z góry kosztów swojego leczenia i udowadniania pozwanemu, iż koszty

1038 te były zasadne i konieczne- w sytuacji gdy w toku niniejszego postępowania zostało

1039 już wykazane, że powód wymaga takiego leczenia minimum raz do roku (a nawet

1040 częściej) i już na obecną chwilę sąd był w stanie wyliczyć średnie roczne koszty

1041 takiej rehabilitacji, które następnie powinny być uwzględnione w rencie z tytułu

1042 zwiększonych potrzeb powoda.

1043 Apelujący dodał, że jeżeli podstawę zasądzenia na rzecz poszkodowanego

1044 renty stanowi zwiększenie potrzeb wyrażających się w przyszłych powtarzających się

1045 stałych wydatkach obejmujących między innymi konieczną opiekę, rehabilitację,

1046 pielęgnację, to w takim przypadku wystarczające jest wykazanie przez

1047 poszkodowanego istnienia zwiększonych potrzeb stanowiących następstwo czynu

1048 niedozwolonego. Oparte na tej podstawie roszczenie poszkodowanego nie ma

1049 charakteru roszczenia regresowego w stosunku do zobowiązanego do naprawienia

1050 szkody. Poszkodowany może bowiem aktualnie nie dysponować na razie

1051 odpowiednimi środkami finansowymi na dokonanie wydatków, które jednak są

1052 konieczne. Stąd przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb na podstawie art.

1053 444 § 2 k.c. nie jest uzależnione od wykazania, że poszkodowany te potrzeby

1054 faktycznie zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki. Do przyznania renty z tego

1055 tytułu wystarcza samo istnienie zwiększonych potrzeb jako następstwa czynu

1056 niedozwolonego" ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r. Sygn. akt IPK

1057 198/11, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1976 r„ IV CR 50/76, OSNC

1058 1977 nr 1, poz. lii wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2005 r., III CK

1059 392/04, LEX nr 177203). Poza tym nie można dyskryminować powoda tylko

1060 dlatego, żę chce korzystać z prywatnych placówek. Jak się podkreśla w najnowszym

1061 orzecznictwie poszkodowany w wypadku ma prawo wybrania lekarza, placówki,

1062 której ufa i która w najwyższym stopniu i bez zwłoki przywróci mu zdrowie.

1063 Poszkodowani nie mogą być skazani na publiczne placówki i czekanie w kolejkach.

1064 Prywatne kliniki, z których dotychczas korzystał powód (CUDO, RehaPlus)

1065 gwarantują stosowanie nowoczesnej rehabilitacji funkcjonalnej, która zakłada

1066 uzyskanie szybkich efektów dzięki intensywnej pracy pacjenta z terapeutą, ale także

1067 utrzymanie tych efektów po skończonej terapii. W Klinice (...) oraz w

1068 (...) s.c. terapia prowadzona jest przez

1069 uznanych w środowisku międzynarodowym specjalistów wykwalifikowanych w

1070 zakresie najnowocześniejszych technik rehabilitacji. Program zajęć

1071 rehabilitacyjnych opracowywany jest indywidualnie na potrzeby poszczególnych

1072 poszkodowanych, co w znacznym stopniu podnosi skuteczność terapii, która ma na

1073 celu maksymalne zbliżenie sprawności do stanu sprzed wypadku. Zgodnie z

1074 wyrokiem SN z dnia 13 grudnia 2007 r. (I CSK 384/07) art. 444 § 1 k.c. nie

1075 warunkuje uwzględnienia przewidzianego nim żądania od istnienia potencjalnej

1076 możliwości pokrycia kosztów leczenia ze środków publicznych, ani tym bardziej nie

1077 uzależnia jego uwzględnienia od wykazania przez poszkodowanego negatywnej

1078 okoliczności, a mianowicie, że koszty leczenia nie zostaną opłacone ze środków

1079 publicznych. Uprawnienia poszkodowanego żądania zapłaty przez zobowiązanego

1080 sumy potrzebnej na koszty leczenia nie pozbawia poszkodowanego okoliczność, że

1081 jest on osobą uprawnioną do korzystania z systemu finansowania świadczeń opieki

1082 zdrowotnej ze środków publicznych, jeżeli tylko zostanie wykazane, że celowe jest

1083 stosowanie takich metod leczenia, zabiegów lub środków leczniczych, które nie

1084 wchodzą w zakres świadczeń objętych finansowaniem ze środków publicznych.

1085 Na koniec podkreślono, iż wbrew twierdzeniom Sądu I instancji powód nie

1086 miał obowiązku wykazywać, iż zajęcia z zakresu rehabilitacji nie mogą być

1087 refundowane ze środków NFZ (lub mogą ale w ograniczonym zakresie). Zgodnie z

1088 powszechnie przyjętą linią orzeczniczą „celem regulacji zawartej w art. 444 § 1 k.c.

1089 jest umożliwienie uzyskania przez poszkodowanego środków finansowych

1090 potrzebnych na pokrycie kosztów leczenia. W świetle tego przepisu na

1091 poszkodowanym nie ciąży powinność wykazania, że koszty leczenia nie zostaną

1092 pokryte w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, które posiada poszkodowany" (wyrok

1093 SN z dnia 12.09.2014 r. sygn.. akt I CSK 634/13). Ciężar dowodu wystąpienia

1094 okoliczności sprzeciwiającej się uznaniu sumy żądanej z góry przez powoda na

1095 pokrycie kosztów leczenia za „sumę potrzebną" spoczywa na zobowiązanym do

1096 naprawienia szkody pozwanym. Powód zobowiązany jest w zasadzie dowieść faktów,

1097 z których wywodzone jest dochodzone roszczenie (tworzących prawo podmiotowe), a

1098 więc w niniejszej sprawie konieczności przeprowadzenia rehabilitacji oraz sumy

1099 potrzebnej na pokrycie kosztów tego leczenia. Natomiast pozwanego obciąża ciężar

1100 dowodu faktów uzasadniających jego zarzuty przeciwko roszczeniu powoda.

1101 Odnosząc się do kwestii zwiększonych potrzeb z tytułu leczenia

1102 psychologicznego oraz terapii apelujący podniósł, że zgodnie z wydaną w sprawie

1103 opinią u powoda stwierdzono po wypadku zespół stresu pourazowego o ciężkim

1104 przebiegu, wtórne zaburzenia depresyjne z głęboką apatią, trwałe zmiany

1105 osobowości. Powód wymaga długotrwałego wsparcia społecznego, pomocy

1106 psychologicznej, a rokowanie co do wyleczenia jest niepomyślne (uszczerbek na

1107 zdrowiu powoda orzeczony przez psychiatrę wynosi aż 80%). Skoro w świetle treści

1108 opinii biegłego psychiatry powód wymaga długotrwałej, systematycznej opieki

1109 psychiatrycznej, przy czym koszt pojedynczej wizyty psychologa lub psychiatry to

1110 wydatek ok. 150 zł, to żądanie zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty

1111 600 zł miesięcznie tytułem renty na zwiększone potrzeby było uzasadnione. Tym

1112 bardziej, że choć świadczenia z zakresu wsparcia psychiatrycznego i

1113 psychologicznego są co do zasady finansowane z NFZ, niemniej istniejące w

1114 aktualnych realiach powszechnie znane - faktyczne ograniczenia w dostępności

1115 świadczeń specjalistycznych, czy to z uwagi na limity tych świadczeń, czy to długi

1116 okres oczekiwania, w praktyce uniemożliwiają konsekwentne, systematyczne

1117 korzystanie przez powoda z nieodpłatnej pomocy medycznej we wskazanym

1118 zakresie. Zwłaszcza, że u powoda systematyczność specjalistycznego oddziaływania

1119 terapeutycznego ma decydujące znaczenie, gdyż stan zdrowia psychicznego powoda

1120 jest bardzo poważny i ulega pogorszeniu a skuteczność samej farmakoterapii jest

1121 znikoma (por. Wyrok z dnia 29 stycznia 2013 r. I ACa 1095/2012).

1122 Apelujący zarzucił, że Sąd wyliczając należną powodowi rentę na przyszłość w

1123 sposób nieprawidłowy uwzględnił wypłacaną przez pozwanego rentę. Wypłacana

1124 przez pozwanego renta miała bowiem charakter dobrowolny i oczywistym jest, iż

1125 wraz z zapadnięciem wyroku w niniejszej sprawie pozwany może odstąpić od jej

1126 wypłacania w każdej chwili i wypłacać jedynie kwotę, która wprost wynika z

1127 sentencji wyroku - zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 366 k.p.c. orzeczenie

1128 prawomocne wiąże strony tylko co do tego co w związku z podstawą sporu stanowiło

1129 przedmiot rozstrzygnięcia. Tym samym, mimo iż sąd w uzasadnieniu wyroku ustalił

1130 wysokość .należnej powodowi renty na kwotę 3.327 zł (3.600 zł + 500 zł = 4100 zł -

1131 153 zł - 520 - 100 zł = 3.327 zł) to pomniejszając ją o wypłacaną przez pozwanego

1132 dotychczas kwotę zasądził 2.277 zł. Wobec tego sąd nie usankcjonował stanu rzeczy

1133 w zakresie płacenia przez pozwanego dobrowolnie renty w dotychczasowej

1134 wysokości.

1135 Na poparcie powyższego zarzutu apelujący przywołał orzeczenia Sądu

1136 Najwyższego wydane na gruncie podobnej problematyki - a dokładniej dobrowolnie

1137 wypłacanej renty alimentacyjnej - w kontekście powództwa o rentę lub wniosku o jej

1138 zabezpieczenie tj. orzeczenie z 20.2.1952 r., C 687/51; z dnia 3.04.1951 r., C

1139 98/51. Nadto zdaniem apelującego, skoro pozwany nie kwestionował renty z tytułu

1140 zwiększonych potrzeb do wypłacanej wysokość 1050 zł to tym samym należało

1141 potraktować to jako uznanie roszczenia w tym zakresie (art. 213 § 2 k.p.c). Nadto, z

1142 daleko posuniętej ostrożności apelujący podniósł, iż nawet gdyby przyjąć iż

1143 wypłacanie przez pozwanego renty w wysokości 1.050 zł nie stanowiło w tym

1144 zakresie uznania powództwa to tym bardziej powinno znaleźć to wyraz w sentencji

1145 wyroku. Skoro pozwana od początku sporu przed sądem negowała przedstawione

1146 przez powoda w pozwie roszczenia to tym bardziej powód miał prawo oczekiwać, iż

1147 skoro kwestia wysokości renty między stronami jest sporna to zostanie

1148 rozstrzygnięta przez sąd. Pozwany zarówno w odpowiedzi na pozew, jak i w

1149 następnych pismach, w tym w odpowiedzi na rozszerzone powództwo,

1150 konsekwentnie wnosił o oddalenie powództwa w całości — bez wskazania iż rentę

1151 neguje ponad kwotę 1.050 zł. Podsumowując apelujący wskazał, że renta z tytułu

1152 zwiększonych potrzeb winna być wyliczona w następujący sposób: 3.600 zł koszty

1153 opieki, 500 zł koszty leczenia, 600 zł koszty terapii psychologicznej, 1.500 zł koszty

1154 rehabilitacji Razem: 6200 zł Odejmując od wskazanej kwoty świadczenie

1155 pielęgnacyjne jakie otrzymuje powód (153 zł) oraz świadczenie uzyskiwane przez

1156 matkę powoda (520 zł) oraz 100 zł tytułem pomocy finansowej to należna kwoty

1157 tytułem renty wynosi 5.427 zł i w takim zakresie winna być zasądzona na

1158 przyszłość. Z uwagi na fakt, że sąd zasądził rentę w kwocie 2.277 zł powód żąda

1159 zmiany wyroku poprzez zasądzenie dalszej kwoty 3150 zł miesięcznie od lipca

1160 2015r.

1161 Natomiast w zakresie renty skapitalizowanej apelant podniósł, że z uwagi na

1162 podważenie argumentacji sądu w zakresie nieuwzględnienia w ramach renty na

1163 zwiększone potrzeby kosztów niezbędnych na leczenie rehabilitacyjne oraz

1164 psychologiczne kwota renty za okres od stycznia 2012 do czerwca 2015 r. w żądanej

1165 kwocie 4.200 jego zdaniem jest uzasadniona. Kwota ta uwzględnia uzyskiwane

1166 świadczenia a ZUS oraz 1050 zł wypłacane przez pozwanego.

1167 Z ostrożności procesowej apelujący zarzucił naruszenie art. 100 k.p.c.

1168 poprzez jego błędne zastosowanie i stosunkowe rozdzielenie kosztów, w sytuacji gdy

1169 nawet przyjęcie, że powód uległ w części swojego żądania, to na uwadze należy mieć,

1170 iż powództwo było zasadne i koszty postępowania winy być zasądzone od pozwanego

1171 w całości. Pozwany bezpodstawnie pomniejszał przyznawane powodowi świadczenia

1172 (zadośćuczynienie, rentę, koszty leczenia) o arbitralnie przyjęte przyczynienie. Poza

1173 tym Sąd przyznał powodowi rację, iż wypłacona dotychczas kwota w wysokości

1174 98.000 zł nie rekompensuje krzywdy powoda i przyznał na jego rzecz

1175 zadośćuczynienie w kilkukrotnie wyższej kwocie. Również w zakresie wyliczonych

1176 zwiększonych potrzeb powoda sąd przyjął iż przyznana przez pozwanego kwota

1177 winna być trzykrotnie wyższa. Wobec powyższych okoliczności tym bardziej

1178 zasadnym jest przyjęcie, że powód miał subiektywne poczucie o słuszności swojego

1179 żądania. Podobne stanowisko w swoich orzeczeniach przedstawiał Sąd Najwyższy,

1180 który do kręgu szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie przez Sąd od

1181 obciążania strony przegrywającej kosztami należą sytuacje głębokiego

1182 subiektywnego przekonania powodów o zasadności swoich roszczeń i względy

1183 współżycia społecznego (post. SN 14.01.1974 r., II CZ 223/73, wyr. SN 04.04.1968

1184 r., II PR 105/68, post. SN 27.10.1966 r., II PZ 62/66).

1185 Strona pozwana zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w części tj.:

1186 -

1187 w punkcie 1 w zakresie, w którym Sąd I instancji zasądził na rzecz powoda

1188 A. G. (1) od pozwanego zakładu ubezpieczeń dodatkowe

1189 zadośćuczynienie za doznaną przez niego krzywdę w wysokości przekraczającej

1190 kwotę 182.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 30

1191 października 2015 r. aż do dnia zapłaty - a zatem co do sumy 220.000 złotych wraz

1192 z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 30 października 2015 r., aż do dnia

1193 zapłaty:

1194 -

1195 w jego punkcie 2. - w zakresie, w którym Sąd I instancji zasądził na rzecz

1196 powoda A. G. (1) od pozwanego zakładu ubezpieczeń odszkodowanie

1197 za poniesione przez powoda koszty leczenia w wysokości przekraczającej kwotę

1198 18.211,75 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi: w stosunku do kwoty

1199 3.329,75 złotych od dnia 24 lutego 2012 r. aż do dnia zapłaty, w stosunku do kwoty

1200 14.882,00 złotych od dnia 30 czerwca 2015 r. aż do dnia zapłaty, a zatem co do

1201 sumy 7.8Q5,034 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi w stosunku do

1202 kwoty 1.427,034 złotych od dnia 24 lutego 2012 r. aż do dnia zapłaty, a od kwoty

1203 6.378 złotych od dnia 30 czerwca 2015 r. aż do dnia zapłaty:

1204 -

1205 w jego punkcie 3. - w zakresie, w jakim Sąd I instancji zasądził na rzecz

1206 powoda A. G. (1) od pozwanego zakładu ubezpieczeń tytułem

1207 skapitalizowanej renty związanej z utratą możliwości zarobkowych powoda za okres

1208 od lutego 2011 r. do grudnia 2011 r. świadczenie w wysokości przekraczającej

1209 kwotę 7 700,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 24 lutego

1210 2012 r. aż do dnia zapłaty - a zatem co do sumy 3.300 złotych wraz z ustawowymi

1211 odsetkami liczonymi od dnia 24 lutego 2012 r. aż do dnia zapłaty;

1212 -

1213 punkcie 4. - w zakresie, w jakim Sąd I instancji zasądził na rzecz powoda

1214 A. G. (1) od pozwanego zakładu ubezpieczeń tytułem skapitalizowanej

1215 renty związanej z utratą możliwości zarobkowych powoda za okres od stycznia

1216 2012 r. do czerwca 2015 r. świadczenie w wysokości przekraczającej kwotę 29.400

1217 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 1 lipca 2015 r. aż do dnia

1218 zapłaty - a zatem co do sumy 12.600 złotych wraz z ustawowymi odsetkami

1219 liczonymi od dnia 01 lipca 2015 r. aż do dnia zapłaty;

1220 -

1221 punkcie 5. - w zakresie, w jakim Sąd I instancji zasądził na rzecz powoda

1222 A. G. (1) od pozwanego zakładu ubezpieczeń tytułem miesięcznej

1223 renty związanej z utraconymi dochodami powoda kwotę w wysokości

1224 przekraczającej 896,00 złotych, poczynając od miesiąca lipca 2015 r. - a zatem co

1225 do sumy 384 złotych renty miesięcznie;

1226 -

1227 punkcie 6. - w zakresie, w jakim Sąd I instancji zasądził na rzecz powoda

1228 A. G. (1) od pozwanego zakładu ubezpieczeń tytułem skapitalizowanej

1229 renty związanej ze zwiększonymi po wypadku potrzebami powoda za okres od

1230 stycznia 2012 r. do czerwca 2015 r. świadczenie w wysokości przekraczającej kwotę

1231 66.943,80 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 01 lipca 2015 r.

1232 aż do dnia zapłaty - a zatem co do sumy 28.690,20 złotych wraz z ustawowymi

1233 odsetkami liczonymi od dnia 1 lipca 2015 r. aż do dnia zapłaty;

1234 -

1235 punkcie 7. - w zakresie, w jakim Sąd I instancji zasądził na rzecz powoda

1236 A. G. (1) od pozwanego zakładu ubezpieczeń tytułem miesięcznej

1237 renty związanej ze zwiększonymi potrzebami powoda kwotę w wysokości

1238 przekraczającej 1.593,90 złotych, poczynając od miesiąca lipca 2015 r. - a zatem co

1239 do sumy 683,10 złotych renty miesięcznie;

1240 -

1241 punkcie 10. - w zakresie, w jakim Sąd I instancji przyjął, iż strona

1242 powodowa wygrała proces w 59%, natomiast pozwane Towarzystwo w 41% - i przy

1243 przyjęciu tej właśnie proporcji powinno nastąpić ostateczne rozstrzygnięcie o

1244 kosztach procesu i nieuiszczonych dotychczas kosztach sądowych.

1245 Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, naruszenie:

1246 a) art. 445 § 1 k.c. w zw. 362 k.c. i art. 6 k.c. - poprzez ich błędną wykładnię,

1247 skutkującą wadliwym przyjęciem, iż zadośćuczynienie wypłacone dobrowolnie przez

1248 pozwanego ubezpieczyciela powodowi A. G. (1) na etapie

1249 postępowania likwidacyjnego w kwocie 98.000 złotych, zwiększone nadto o dalszą

1250 kwotę 182.000 złotych, zasądzoną w niezaskarżonej niniejszą apelacją części

1251 wyroku z dnia 30 października 2015 r., czyli łącznie w kwocie 280.000 złotych, nie

1252 stanowiło świadczenia „odpowiedniego" w rozumieniu przywołanego przepisu - w

1253 sytuacji, kiedy z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego

1254 wynikało w sposób niebudzący wątpliwości, że rozmiar krzywdy doznanej przez

1255 powoda krzywdy uzasadniał przyznanie na jego rzecz łącznie zadośćuczynienia w

1256 kwocie 400.000 złotych, pomniejszonej następnie o kwotę uiszczoną już na jego

1257 rzecz w toku procedury likwidacyjnej oraz o współczynnik przyczynienia się samego

1258 powoda do powstania krzywdy na jego osobie określony na poziomie 30%. a

1259 wynikający z podjęcia przez powoda świadomej decyzji o rozpoczęciu jazdy

1260 samochodem przy braku zapięcia przez powoda pasów bezpieczeństwa;

1261 b) art. 444 § 1 i 2 k.c. w zw. z art 362 k.c. i art. 6 k.c. - poprzez ich błędną

1262 wykładnię skutkującą mylnym przyjęciem przez Sąd I instancji, iż na wysokość

1263 zasądzonych na rzecz powoda świadczeń odszkodowawczych z tytułu poniesionych

1264 przezeń kosztów leczenia i rehabilitacji, a także należnych mu świadczeń rentowych

1265 - tak skapitalizowanych, jak i przyszłych - nie ma wpływu przyczynienie się powoda

1266 do zwiększenia rozmiarów jego szkody - w sytuacji, gdy poprzez niezapięcie pasów

1267 bezpieczeństwa powód przyczynił się do zwiększenia rozmiaru swej szkody w 30% i

1268 o tę też wartość powinny zostać zredukowane wszelkie przyznane mu w

1269 zaskarżonym wyroku świadczenia;

1270 c) art. 233 § 2 k.p.c, poprzez dokonanie przez Sąd I instancji nazbyt

1271 pobieżnej analizy zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, co w

1272 rezultacie skutkowało nieuzasadnionym przyjęciem, że powód zdołał w istotnej

1273 części wykazać słuszność swojego powództwa o zasądzenie dodatkowego

1274 zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, odszkodowania za poniesione koszty

1275 leczenia i rehabilitacji oraz renty za utracone dochody i zwiększone potrzeby - w

1276 sytuacji, gdy zakres jego krzywdy i doznanej szkody, przy uwzględnieniu

1277 prawidłowego współczynnika jego osobistego przyczynienia się do zwiększenia

1278 rozmiaru krzywdy wygenerowanej zdarzeniem szkodowym z dnia 15 listopada 2010

1279 r., rzędu 30%, oszacowanego przede wszystkim na podstawie obiektywnego dowodu

1280 w postaci opinii wydanej łącznie przez biegłego z dziedziny nauk medycznych i

1281 biegłego z zakresu techniki samochodowej, nie uzasadniał bynajmniej przyznania

1282 na rzecz powoda dodatkowego zadośćuczynienia aż w kwocie 402.000 złotych, lecz

1283 w kwocie maksymalnie 182.000 złotych, jak i warunkował konieczność

1284 proporcjonalnego do stopnia przyczynienia się powoda obniżenia pozostałych

1285 zasądzonych na jego rzecz świadczeń.

1286 Wskazując na powyższe strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego

1287 orzeczenia poprzez:

1288 - oddalenie powództwa w zakresie, w jakim dotyczy ono roszczenia o zapłatę

1289 dodatkowego zadośćuczynienia, ponad kwotę 182.000 złotych wraz z ustawowymi

1290 odsetkami liczonymi, poczynając od dnia 30 października 2015 r. aż do dnia

1291 zapłaty, tytułem uzupełniającego zadośćuczynienia należnego powodowi - to jest co

1292 do kwoty 220.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 30

1293 października 2015 r. aż do dnia zapłaty;

1294 -

1295 oddalenie powództwa w zakresie, w jakim dotyczy ono roszczenia o zapłatę

1296 odszkodowania za poniesione przez powoda koszty leczenia i rehabilitacji co do

1297 sumy 7.805,034 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi w stosunku do

1298 kwoty 1.427,034 złotych od dnia 24 lutego 2012 r. aż do dnia zapłaty, a od kwoty

1299 6.378,00 złotych od dnia 30 czerwca 2015 r. aż do dnia zapłaty;

1300 -

1301 oddalenie powództwa w zakresie, w jakim dotyczy ono roszczenia o zapłatę

1302 skapitalizowanej renty za utratę zdolności zarobkowych powoda za okres od lutego

1303 2011 r. do grudnia 2011 r. co do sumy 3.300 złotych wraz z ustawowymi odsetkami

1304 liczonymi od dnia 24 lutego 2012 r. aż do dnia zapłaty;

1305 -

1306 oddalenie powództwa w zakresie, w jakim dotyczy ono roszczenia o zapłatę

1307 skapitalizowanej renty za utratę zdolności zarobkowych powoda za okres od

1308 stycznia 2012 r. do czerwca 2015 r. co do sumy 12.600 złotych wraz z ustawowymi

1309 odsetkami liczonymi od dnia 01 lipca 2015 r. aż do dnia zapłaty;

1310 - oddalenie powództwa rentowego powoda dotyczącego przyznania mu

1311 comiesięcznej renty z tytułu utraconych dochodów co do sumy 384 złotych renty

1312 miesięcznie;

1313 - oddalenie powództwa w zakresie, w jakim dotyczy ono roszczenia o zapłatę

1314 skapitalizowanej renty za zwiększone po wypadku potrzeby powoda za okres od

1315 stycznia. 2012 r. do czerwca 2015 r. co do sumy 28.690,20 złotych wraz z

1316 ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 01 lipca 2015 r. aż do dnia zapłaty;

1317 - oddalenie powództwa rentowego powoda dotyczącego przyznania mu

1318 comiesięcznej renty z tytułu jego zwiększonych po wypadku potrzeb co do sumy

1319 683,10 złotych renty miesięcznie;

1320 - zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zakładu ubezpieczeń kosztów

1321 niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego za

1322 postępowanie przed Sądem I oraz Sądem II instancji.

1323 Apelacja zawierała także wniosek ewentualny o uchylenie zaskarżonego

1324 orzeczenia w kwestionowanym niniejszą apelacją zakresie i przekazanie sprawy w

1325 tej części do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

1326 Strona apelująca podniosła, że akcentuje zasądzoną na rzecz powoda

1327 wysokość wyłącznie w kwocie 182.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami

1328 liczonymi, poczynając od dnia 30 października 2015 r. Ponadto w ocenie

1329 apelującego, Sąd I instancji poprawnie, wyliczył i uzasadnił wysokość wszystkich

1330 świadczeń opisanych w punktach od 2. do 7. zaskarżonego wyroku, jednakże winny

1331 one, ulec zredukowaniu o 30% współczynnik przyczynienia się.

1332 Apelujący podniósł, że miarodajnym dla oceny przyczynienia się jest opinia

1333 biegłej P. oraz biegłego M. P.. Wnioski sformułowane

1334 przez tychże biegłych są jednoznaczne i nie pozostawiają żadnych wątpliwości

1335 odnośnie tego, że powód, nie zapinając pasów bezpieczeństwa, przyczynił się do

1336 zwiększenia stopnia doznanych przeze siebie urazów ciała. Otóż w konkluzji swej

1337 opinii biegli oświadczyli bowiem zgodnie, że fakt niezapięcia przez poszkodowanego

1338 pasów bezpieczeństwa miał istotny wpływ na rozległość obrażeń doznanych przez

1339 powoda podczas analizowanego wypadku, albowiem zapięcie pasów bezpieczeństwa

1340 uchroniłoby poszkodowanego przed rozfragmentowaniem kręgu C5 skutkującego

1341 uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Niezwykle ważne było przy tym kolejne

1342 stwierdzenie biegłych, zgodnie z którym nie można jednoznacznie ustalić, jakich

1343 obrażeń ciała doznałby powód, gdyby jednak zapiął rzeczone pasy, gdyż w tym

1344 zakresie absolutnie niemiarodajnym materiałem pozostaje odniesienie do uszkodzeń

1345 ciała doznanych przez osoby siedzące z przodu auta - nie mogą bowiem one

1346 stanowić niejako „bazy" dla indywidulanej oceny sytuacji samego powoda.

1347 Argumentację obronną strony powodowej obaliło też stwierdzenie biegłych, iż nie

1348 ustalano bynajmniej tego, ażeby do wnętrza pojazdu zostały wgniecione twarde

1349 elementy nadwozia, a tym samym nie zostało też wykazane, by przedmiotowe

1350 zdarzenie miało charakter i przebieg taki, który sprawiałby, że kwestia zapięcia -

1351 bądź nie - pasów bezpieczeństwa przez powoda stała się irrelewantna dla

1352 rozpoznania tejże sprawy. Oczywiście biegli zauważyli i to, że przy zapiętych pasach

1353 bezpieczeństwa mogłoby dojść u powoda do uszkodzenia szyjnego odcinka

1354 kręgosłupa, jednakże, jak podali biegli, należałoby się wtedy liczyć raczej ze

1355 złamaniami wyrostków czy łuków kręgów i mniej prawdopodobne byłoby wówczas

1356 uszkodzenie rdzenia kręgowego. Biegli jasno też wyartykułowali stwierdzenie, że z

1357 całą pewnością zapięte pasy zwiększają szansę na doznanie mniejszych obrażeń

1358 ciała, z czego zresztą wynika obowiązek ich stosowania, którego to powód

1359 ewidentnie nie dochował. Reasumując ten wątek apelacji, strona pozwana w całości

1360 podtrzymała wywiedziony już przez siebie uprzednio zarzut przyczynienia się

1361 powoda do zwiększenia rozmiaru analizowanej szkody osobowej, a zakres tego

1362 przyczynienia się powinien zostać ustalony na poziomie 30%. Dlatego też wszelkie

1363 przyznane powodowi świadczenia - a więc zadośćuczynienie, odszkodowanie oraz

1364 renta skapitalizowana i przyszła - powinny zostać zmniejszone o tenże stopień

1365 przyczynienia się, przy czym konkretne wartości kwotowe wynikające z tego

1366 przyczynienia strona pozwana wskazała w części wnioskowej apelacji.

1367 W ocenie apelującego przyznana powodowi kwota 402.000 złotych jawi się

1368 jako wygórowana nawet bez przyjmowania współczynnika przyczynienia się.

1369 Wysokość zadośćuczynienia wynosić winna kwotę 400.000 złotych, która po

1370 pomniejszeniu jej o 30% kształtuje się ostatecznie na poziomie 280.000 złotych. Po

1371 odjęciu od tejże sumy kwoty 98.000 złotych, czyli już przyznanego powodowi do

1372 dopłaty nadal powinna pozostawać suma 182.000 złotych - i w tym zakresie

1373 pozwany wyroku nie kwestionuje. Pozostałą kwota 220.000 złotych, jest dalece

1374 wygórowana jako uzupełniające zadośćuczynienie, a po wtóre, w ogóle nie

1375 uwzględnia trafnie wykazanego przez stronę pozwaną przyczynienia się powoda.

1376 Łączna kwota nienależnych świadczeń przyznanych na rzecz powoda przez Sąd I

1377 instancji w wyniku nieuwzględnienia zarzutu 30% przyczynienia się wynosi zatem,

1378 po zsumowaniu spornego zadośćuczynienia, odszkodowania oraz rent 291.344,43

1379 złotych.

1380 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

1381 Na wstępie odnotować należy, że postępowanie apelacyjne, jakkolwiek jest

1382 postępowaniem odwoławczym i kontrolnym, to jednakże zachowuje charakter

1383 postępowania rozpoznawczego. Oznacza to, że Sąd Apelacyjny ma pełną swobodę

1384 jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia. Sąd ten nie może

1385 poprzestać jedynie na ustosunkowaniu się do zarzutów apelacyjnych. Merytoryczny

1386 bowiem charakter orzekania Sądu II instancji polega na tym, że ma on obowiązek

1387 poczynić własne ustalenia i ocenić je samodzielnie z punktu widzenia prawa

1388 materialnego, a więc dokonać subsumcji. Z tego też względu Sąd ten może, a jeżeli

1389 je dostrzeże powinien, naprawić wszystkie stwierdzone w postępowaniu

1390 apelacyjnym naruszenia prawa materialnego popełnione przez Sąd I instancji i to

1391 niezależnie od tego, czy zostały one podniesione w apelacji, jeśli tylko mieszczą się

1392 w granicach zaskarżenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13.04.2000 r., III CKN

1393 812/98 i in.).

1394 Sąd Apelacyjny będąc sądem merytorycznym musiał więc w granicach

1395 zaskarżenia na nowo rozpoznać sprawę. W ramach tegoż rozpoznania, Sąd ten

1396 doszedł do przekonania o potrzebie zmiany zaskarżonego orzeczenia.

1397 W przedmiotowej sprawie odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku

1398 jakiemu uległ powód w dniu 15 listopada 2010 roku nie była kwestionowana przez

1399 pozwanego. Poza sporem pozostawał również stan zdrowia powoda przed i po

1400 wypadku, a także przebieg jego leczenia. Pozwany zakwestionował natomiast

1401 wysokość roszczeń, jakie powód skierował wobec niego i podniósł zarzut

1402 przyczynienia się powoda w 30% do powstania i rozmiaru szkody.

1403 Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu przyczynienia się powoda do

1404 zaistnienia i zwiększenia rozmiaru szkody wskazać należy, iż warunkiem

1405 przyznania świadczenia jest ustalenie związku przyczynowego między mającym

1406 miejsce w przeszłości zdarzeniem, a stanem faktycznym. W orzecznictwie przyjmuje

1407 się, że związek przyczynowy jest kategorią obiektywną i należy go pojmować, jako

1408 obiektywne powiązanie ze sobą zjawiska nazwanego "przyczyną" ze zjawiskiem

1409 określonym, jako "skutek". Ustawodawca wprowadzając w art. 361 § 1 k.c. dla

1410 potrzeb odpowiedzialności cywilnej ograniczenie odpowiedzialności tylko za

1411 normalne (typowe, występujące zazwyczaj) następstwa działania lub zaniechania, z

1412 których szkoda wynikła, nie wprowadza pojęcia związku przyczynowego w

1413 rozumieniu prawnym, odmiennego od istniejącego w rzeczywistości. Ogranicza tylko

1414 odpowiedzialność do wskazanych w przepisie normalnych (adekwatnych) następstw.

1415 Istnienie związku przyczynowego, jako zjawiska obiektywnego determinowane jest

1416 określonymi okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy i dlatego istnienie

1417 związku przyczynowego rozpatruje się z punktu widzenia okoliczności faktycznych

1418 określonej sprawy. W pierwszej kolejności należy przy pomocy testu conditio sine

1419 qua non zbadać, czy pomiędzy określonymi elementami sytuacji faktycznej w ogóle

1420 zachodzi jakakolwiek obiektywna zależność, a zatem, czy badany skutek stanowi

1421 obiektywne następstwo zdarzenia, które wskazano, jako jego przyczynę. Jeśli

1422 odpowiedź jest negatywna, a zatem badany skutek nastąpiłby również mimo

1423 nieobecności tej "przyczyny", to wówczas należy przyjąć, że nie występuje żaden

1424 obiektywny związek przyczynowy i nie ma potrzeby dalszego badania, czy występuje

1425 związek przyczynowy "adekwatny" w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. (Sąd Najwyższy w

1426 uzasadnieniu do wyroku z dnia 15 lutego 2008 roku, sygn. akt I CSK 359/07).

1427 Odnotować również należy, że przyczynienie się poszkodowanego do

1428 powstania lub zwiększenia szkody ma miejsce wówczas, gdy szkoda jest skutkiem

1429 nie tylko zdarzenia, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy innego

1430 podmiotu, ale także zachowania się samego poszkodowanego. Zachowanie się

1431 poszkodowanego jest więc w konstrukcji przyczynienia traktowane jako przyczyna

1432 konkurencyjna do przyczyny przypisanej osobie odpowiedzialnej, przepis stanowi

1433 ustawowy przypadek tzw. ius moderandi (np. T. D., w: (...), t. III, cz. 1, s. 296 i nast.;

1434 W. C. 2001 r., s. 105 i nast.). Znajduje on uzasadnienie w ogólnym założeniu, że

1435 jeżeli sam poszkodowany swoim zachowaniem się wpłynął na powstanie lub

1436 zwiększenie szkody, jest rzeczą słuszną - co do zasady - aby ponosił również

1437 konsekwencje swego postępowania. Samo istnienie normalnego związku

1438 przyczynowego pomiędzy zachowaniem się poszkodowanego a powstałą szkodą jest

1439 więc wystarczającą podstawą dla podjęcia procesu badania zasadności zmniejszenia

1440 należnego mu odszkodowania. Pogląd ten należy uznać za dominujący w

1441 orzecznictwie. Znajduje on także odzwierciedlenie w wielu poglądach doktryny (np.

1442 J. R., Naprawienie, s. 48-49; T. D., W sprawie; tenże, (...), t. III, cz. 1, s. 299).

1443 Istnienie powiązania przyczynowego pomiędzy zachowaniem się poszkodowanego a

1444 szkodą (w kategoriach przyczynowości adekwatnej) powinno być traktowane jako

1445 początek procesu sędziowskiego wymiaru odszkodowania w granicach

1446 wyznaczonych treścią tego przepisu. Wynika to wyraźnie z brzmienia art. 362 k.c:

1447 "Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania szkody, obowiązek jej

1448 naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu...". Innymi słowy ustalenie faktu

1449 przyczynienia się poszkodowanego daje podstawę do badania zasadności

1450 odstępstwa od zasady pełnego odszkodowania.

1451 W ocenie Sądu Apelacyjnego ustalenie przyczynienia się poszkodowanego

1452 zobowiązuje sąd do stosownego obniżenia odszkodowania. Tak kategoryczne

1453 stanowisko należy uzasadnić faktem wyróżnienia przez ustawodawcę tej ujemnej

1454 cechy zachowania się poszkodowanego. Znajduje ono także oparcie w judykaturze.

1455 Zagadnienie przyczynienia się do szkody osoby bezpośrednio poszkodowanej, która

1456 zmarła, dla roszczeń dochodzonych przez osoby bliskie na podstawie art. 446 § 3 i 4

1457 k.c. było bowiem przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego m.in. w wyroku z 12

1458 września 2013 r. (IV CSK 87/13, LEC nr (...)). Sąd ten stwierdził, że przepis art. 362

1459 k.c. usytuowany w przepisach ogólnych trzeciej księgi kodeksu cywilnego,

1460 odnoszącej się do zobowiązań dotyczy ogólnie ujętego „obowiązku naprawienia

1461 szkody", bez zróżnicowania podstawy prawnej, z której obowiązek ten wynika, jak

1462 również bez zróżnicowania podmiotu, na rzecz którego obowiązek ten ma być

1463 spełniony. Dotyczy zatem zarówno przyczynienia się do szkody bezpośrednio

1464 poszkodowanego, jak i pośrednio poszkodowanego. W orzecznictwie Sądu

1465 Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że przyczynienie się do szkody osoby

1466 bezpośrednio poszkodowanej, która zmarła, uzasadnia obniżenie świadczeń

1467 przewidzianych w art. 446 § 3 i 4, należnych osobom jej bliskim (tak też Sąd

1468 Najwyższy w wyroku z 07.12.1985 roku, IV CR 398/85, z dnia 06.03.1997 r., II

1469 UKN 20/97, OSNP 1997/23/478, z dnia 19.11.2008 r., III CSK 154/08, z dnia

1470 12.07.2012 r., I CSK 660/11).

1471 W oparciu o powyższe Sąd Apelacyjny stwierdził, że nieprawidłowe, m.in. z

1472 punktu widzenia przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym zachowanie

1473 poszkodowanego, polegające na podróżowaniu samochodem bez zapiętych pasów

1474 bezpieczeństwa, winno podlegać uwzględnieniu przy ustaleniu przyczynienia się

1475 powoda do skutków wypadku.

1476 W kwestii wpływu niezapiętych pasów bezpieczeństwa na zakres, rozległość

1477 oraz charakter obrażeń doznanych przez powoda wypowiedział się biegły sądowy

1478 I. D.. Wprawdzie w swojej opinii biegły zawarł tezę, iż pasy

1479 bezpieczeństwa nie zabezpieczyłyby poszkodowanego przed doznanymi urazami

1480 kręgosłupa szyjnego, tym niemniej trafnie akcentuje się w apelacji pozwanego

1481 Towarzystwa Ubezpieczeń, że ekspertyza ta okazała się niewystarczająca dla

1482 rozstrzygnięcia istotnych w tym procesie zagadnień. Biegły sądowy, jak wynika z akt

1483 sprawy, nie dysponował bowiem kompletnym materiałem dowodowym oraz

1484 wszelkimi danymi niezbędnymi dla sporządzenia kompleksowej ekspertyzy (k. 437-

1485 438). Skutkiem powyższego w kwestii powyższej wypowiedział się również biegły

1486 sądowy z zakresu techniki samochodowej A. M. (2), specjalista medycyny

1487 sądowej <. J. P. oraz M. P. - biegły z zakresu

1488 technicznej i kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych. Biegły A.

1489 M. wyraził ocenę, iż fakt niezapięcia pasów bezpieczeństwa miał istotny wpływ

1490 na rozległość doznanych przez poszkodowanego obrażeń. Według biegłej J.

1491 P. najistotniejszym urazem doznanym przez powoda był ten działający

1492 wzdłuż osi długiej kręgosłupa, a więc ten związany z dachowaniem samochodu i

1493 uderzeniem głową o dach. W oparciu o dane, którymi dysponowała biegła,

1494 stwierdziła ona, że przy zapiętych pasach bezpieczeństwa, powód nie uderzyłby

1495 głową w dach, a tym samym nie doznałby kompresyjnego złamania C5 z

1496 rozfragmentowaniem i nie doznałby uszkodzenia rdzenia kręgowego. W opinii z dnia

1497 22 grudnia 2014 r. biegli J. P. i M. P. wyjaśnili, że

1498 nawet gdyby powód, siedząc z tyłu, po prawej stronie samochodu, był zapięty pasem

1499 bezpieczeństwa, to w czasie wypadku doszłoby do gwałtownych przeciążeń jego ciała

1500 w różnych kierunkach. Biegli uwzględniwszy miejsce zajmowane przez

1501 poszkodowanego wywnioskowali, że pomimo zapiętych pasów bezpieczeństwa, w

1502 czasie wypadku i tak doszłoby do intensywnego kontaktu jego ciała z wewnętrzną

1503 częścią prawego boku nadwozia pojazdu, tj. wewnętrzną powierzchnią tylnych

1504 prawnych drzwi i ich szybą. (...). Tym niemniej podkreślili, że gdyby w chwili

1505 wypadku posiadał zapięty pas bezpieczeństwa, to uniknąłby kontaktu swojej głowy

1506 z dachem pojazdu, natomiast nie uniknąłby zmieniających się gwałtownie silnych

1507 przeciążeń oddziaływujących na ciało oraz intensywnego kontaktu z wewnętrzną

1508 częścią prawego boku nadwozia. W ostatecznych wnioskach oboje biegli zajęli

1509 stanowisko, że w odniesieniu do szyjnego odcinka kręgosłupa, zapięcie pasów

1510 uchroniłoby powoda od uderzenia głową w dach pojazdu, a tym samym nie doszłoby

1511 do działania sił wzdłuż kręgosłupa i rozfragmentowania piątego kręgu szyjnego, a

1512 tym samym uszkodzenia rdzenia na tej wysokości i w tym mechanizmie. Biegli nie

1513 byli jednocześnie w stanie określić w sposób precyzyjny i jednoznaczny określić

1514 wnioskować charakteru obrażeń, jakich doznałby powód gdyby miał zapięte pasy.

1515 Pewnym jest natomiast, że gdyby powód nie uderzył głową o dach samochodu

1516 uszkodzenia te byłyby inne.

1517 W tej sytuacji Sąd Apelacyjny stwierdził, że o ile w tej sprawie nie jest

1518 możliwe kategoryczne stwierdzenie, iż jakich obrażeń doznałby powód w przypadku

1519 zapięcia pasów bezpieczeństwa, mimo iż nie można wykluczyć, iż powód doznałby

1520 urazu rdzenia kręgowego, to jednak powyższe nie oznacza, iż nie można mu

1521 przypisać przyczynienia, skoro fakt niezapięcia pasów bezpieczeństwa miał istotny

1522 wpływ na rozległość obrażeń doznanych przez powoda podczas analizowanego

1523 wypadku. Niezależnie od tego istotnym pozostaje, że nie ustalano, by do wnętrza

1524 pojazdu zostały wgniecione twarde elementy nadwozia, a tym samym nie zostało też

1525 wykazane, by przedmiotowe zdarzenie miało charakter i przebieg taki, który

1526 sprawiałby, że kwestia zapięcia - bądź nie - pasów bezpieczeństwa przez powoda

1527 stała się irrelewantna dla rozpoznania tejże sprawy. Wprawdzie biegli akcentowali,

1528 że przy zapiętych pasach bezpieczeństwa mogłoby dojść u powoda do uszkodzenia

1529 szyjnego odcinka kręgosłupa, jednakże, jak wskazali, należałoby się wtedy liczyć

1530 raczej ze złamaniami wyrostków czy łuków kręgów i mniej prawdopodobne byłoby

1531 wówczas uszkodzenie rdzenia kręgowego (k. 624).

1532 Sąd Apelacyjny dostrzega, że pasy bezpieczeństwa nie dają gwarancji

1533 uniknięcia poważnych obrażeń ciała czy śmierci. Jest jednak okolicznością

1534 notoryjną, iż zapięcie pasów w sposób znaczący ogranicza skutki wypadków

1535 drogowych. Obrażenia doznane przez pasażerów pojazdu na skutek zadziałania

1536 pasów bezpieczeństwa są istotnie mniejsze od obrażeń doznanych na skutek

1537 uderzenia w elementy auta, bądź na skutek wypadnięcia z niego. Zapięcie pasem

1538 bezpieczeństwa w istotnym stopniu zapobiega przemieszczaniu się pasażerów

1539 wskutek wstrząsu wywołanego uderzeniem, a w konsekwencji rozmiar doznanych

1540 obrażeń jest znacznie mniejszy. Świadomość prawnego obowiązku zapinania pasów

1541 bezpieczeństwa przez osobę przewożoną pojazdem samochodowym, wynikająca z

1542 przepisu art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu

1543 drogowym, jest na tyle powszechna, że uchybienie temu obowiązkowi przez

1544 pasażerów musi być traktowane jako oczywiste, rażące niedbalstwo,

1545 usprawiedliwiające ograniczenie odpowiedzialności zobowiązanego na podstawie art.

1546 362 k.c. Pozwane Towarzystwo Ubezpieczeń stopień przyczynienia poszkodowanego

1547 ustaliło na 30%. W ocenie Sądu Apelacyjnego uwzględnienie wszystkich

1548 okoliczności zdarzenia, w tym jego przebiegu powoduje, iż taki poziom stopnia

1549 przyczynienia się powoda do powstania szkody i jej rozmiaru należało

1550 zaakceptować. Skutkiem tego wszelkie przyznane powodowi świadczenia- a więc

1551 zadośćuczynienie, odszkodowanie oraz renta skapitalizowana i przyszła - powinny

1552 zostać zmniejszone o tenże stopień przyczynienia się.

1553 Przechodząc do dalszych rozważań podnieść trzeba, iż roszczenia powoda

1554 znajdują podstawę prawną w art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 k.c.

1555 W przypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia powstaje tzw. szkoda

1556 na osobie, która obejmuje uszczerbki wynikające z tych zdarzeń. Uszczerbki te

1557 mogą przybrać postać zarówno szkody majątkowej (szkody), jak i niemajątkowej

1558 (krzywdy). O ile pojęcie szkody w mieniu obejmuje w prawie polskim wyłącznie

1559 uszczerbek majątkowy (polskie prawo cywilne bowiem nie uwzględnia w tym

1560 przypadku ewentualnych szkód niemajątkowych), o tyle pojęcie szkody na osobie

1561 obejmuje zarówno szkody majątkowe, jak i niemajątkowe. Odszkodowanie z art. 444

1562 § 1 k.c. obejmuje wszelkie koszty wynikłe z uszkodzenia ciała lub wywołania

1563 rozstroju zdrowia, stanowi sposób naprawienia szkód majątkowych. W grupie tych

1564 wydatków tradycyjnie wymienia się koszty leczenia (pobytu w szpitalu, pomocy

1565 pielęgniarskiej, koszty lekarstw), specjalnego odżywiania się, nabycia protez i

1566 innych specjalistycznych aparatów i urządzeń (np. protez, kul, aparatu słuchowego,

1567 wózka inwalidzkiego). Zalicza się do niej również wydatki związane z transportem

1568 chorego na zabiegi i do szpitala, koszty związane z odwiedzinami pacjenta w szpitalu

1569 czy wynikające z konieczności specjalnej opieki i pielęgnacji nad chorym, koszty

1570 zabiegów rehabilitacyjnych, wreszcie koszty przygotowania do innego zawodu.

1571 Inaczej mówiąc, odszkodowanie przewidziane w art. 444 § 1 k.c. obejmuje wszelkie

1572 wydatki pozostające w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, jeżeli

1573 są konieczne i celowe, i to bez względu na to, czy podjęte działania przyniosły

1574 poprawę zdrowia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2008 r., II CSK

1575 425/07). Do skorzystania z tego uprawnienia konieczne jest wykazanie określonych

1576 kosztów, poniesionych przez powoda.

1577 Jeśli idzie o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wskazać należy, że

1578 zgodnie z art. 445 § 1 k.c. wypadkach przewidzianych w art. 444 k.c, sąd może

1579 przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia

1580 pieniężnego za doznaną krzywdę. Z nawiązania do art. 444 k.c. wynika, że wchodzą

1581 tu w rachubę dwa przypadki, mianowicie uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju

1582 zdrowia. Uszkodzenie ciała oznacza naruszenie integralności fizycznej

1583 pozostawiające wyraźne ślady (np. rany, złamania), zarówno zewnętrzne, jak i

1584 wewnętrzne (np. uszkodzenie organów wewnętrznych). Rozstrój zdrowia wyraża się

1585 natomiast w innych postaciach zakłócenia w funkcjonowaniu poszczególnych

1586 organów, bez ich widocznego uszkodzenia (np. zatrucie, nerwica, choroba

1587 psychiczna, obniżenie sprawności intelektualnej). To samo zdarzenie może wywołać

1588 zarówno uszkodzenie ciała, jak i rozstrój zdrowia. Zadośćuczynienie objęte jest

1589 dyskrecjonalnością sędziowską, jednakże sąd może odmówić jego zasądzenia tylko

1590 w sytuacji znikomości doznanej krzywdy, bądź znacznego przyczynienia się

1591 poszkodowanego do powstania szkody. W niniejszej sprawie zaś kwestia

1592 przysługiwania powodowi zadośćuczynienia nie jest poważana, ubezpieczyciel

1593 wypłacił już część żądanej przez powoda z tego tytułu kwoty, natomiast problem

1594 sprowadza się jedynie do ustalenia wysokości kwoty - odpowiedniego -

1595 zadośćuczynienia. Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wyrażające się w zapłacie

1596 określonej kwoty, powinno uwzględniać wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne

1597 zarówno już doznane jak i te, które będą odczuwalne w przyszłości, a które w chwili

1598 wyrokowania dadzą się przewidzieć z dużym stopniem prawdopodobieństwa.

1599 Przepis art. 445 § 1 k.c. nie wskazuje żadnych kryteriów, którymi należy się

1600 kierować przy określeniu wysokości zadośćuczynienia. Uczyniła to przede

1601 wszystkim judykatura, z poglądów której wynika, że zadośćuczynienie ma przede

1602 wszystkim charakter kompensacyjny, wobec czego jego wysokość nie może stanowić

1603 zapłaty symbolicznej lecz musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Z

1604 drugiej strony wysokość ta nie może być nadmierna w stosunku do doznanej

1605 krzywdy, ale musi być „odpowiednia" to znaczy utrzymana w odpowiednich

1606 granicach. Wysokość sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za krzywdę,

1607 powinna być ustalona po uwzględnieniu wszelkich zachodzących okoliczności,

1608 zwłaszcza mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Określenie wysokości

1609 zadośćuczynienia powinno być więc dokonane z uwzględnieniem wszystkich

1610 zachodzących okoliczności danego przypadku. Tymi okolicznościami są, między

1611 innymi, nasilenie cierpień, długotrwałość choroby, stan ogólny poszkodowanego i

1612 jego trwałe następstwa. Poza tym, dla ustalenia wysokości zadośćuczynienia będzie

1613 mieć znaczenie wiek poszkodowanego, jego zawód, stosunki majątkowe stron,

1614 zachowanie się i postawa osoby odpowiedzialnej. Wszystkie te okoliczności muszą

1615 być analizowane indywidualnie w związku z osobą poszkodowanego. Dodać należy,

1616 że chociaż wielkość doznanej przez poszkodowanego krzywdy jest niewymierna i nie

1617 ma możliwości określenia w sposób dokładnie odpowiadający rzeczywistości

1618 zadośćuczynienia, to jednak jego wysokość nie może stanowić sumy symbolicznej,

1619 lecz musi przedstawiać wartość odczuwalną ekonomicznie.

1620 Po sprecyzowaniu żądania z tytułu zadośćuczynienia, powód dochodził

1621 ostatecznie zapłaty kwoty 700.000 zł, przy uwzględnieniu wypłaconych mu

1622 wcześniej 98.000 złotych, oceniając, iż należne mu zadośćuczynienie winno

1623 zamykać się kwotą 800.000 złotych. Kwota ta zdaniem Sądu Apelacyjnego jest zbyt

1624 wysoka i nie jest adekwatna do rozmiaru krzywdy doznanej przez powoda. Nie

1625 można również zaakceptować kwoty wskazanej przez pozwanego kwoty wyjściowej

1626 400.000 złotych, która winna podlegać obniżeniu o stopień przyczynienia się 30%

1627 oraz wypłacone dobrowolnie zadośćuczynienie 98.000 zł.

1628 Jak ustalił Sąd Okręgowy, powód w wyniku wypadku doznał najcięższej

1629 postaci uszkodzenia rdzenia kręgowego. Od wypadku jest porażony

1630 czterokończynowo i ma zniesione czucie poniżej obojczyków - oddech własny jest na

1631 ogół niewydolny. Stan jego zdrowia powoduje, że jest on całkowicie zdany na pomoc

1632 osób trzecich. Uszkodzenie rdzenia u powoda ma charakter trwały i nie rokuje

1633 żadnej poprawy. Dość, że stan neurologiczny powoda nie ulegnie poprawie, to

1634 jeszcze może ulegać pogorszeniu poprzez narastanie przykurczów zgięciowych w

1635 stawach. Obrażenia powoda spowodowały dożywotnie, trwałe i całkowite kalectwo.

1636 Powód nigdy nie odzyska poprzedniej sprawności, zmiany są nieodwracalne.

1637 Stwierdzono u niego 100% uszczerbek na zdrowiu z uwagi na uszkodzenia rdzenia

1638 kręgowego. Samo żywienie powoda niesie zagrożenia. Nieprawidłowości w tym

1639 zakresie mogą bowiem skutkować nagłym zatrzymaniem oddechu lub, co najmniej,

1640 zapaleniem płuc. Powód podatny jest również na częste zakażenia, odleżyny,

1641 ponieważ nie jest w stanie się sam obrócić, zmienić pozycji ciała. Powód nie ma

1642 również możliwości samodzielnego odkrztuszania, ma także zaburzoną

1643 termoregulację. Dodatkową dolegliwością jest to, że powód ma znaczne trudności z

1644 wypróżnianiem się. Powód wymaga również cewnikowania. Wszystkie te czynności

1645 dotyczą sfer bardzo intymnych i wiążą się z dużym poczuciem wstydu u powoda.

1646 Nadto niekwestionowanym faktem jest, że cierpienia odczuwane przez powoda w

1647 pierwszych miesiącach po wypadku były znaczne. Przeszedł on wiele zabiegów

1648 operacyjnych, w tym ratujących życie oraz rehabilitacyjnych. Jak wynika z akt

1649 sprawy u powoda następuje też powolne pogorszenie stanu psychicznego w sensie

1650 psychologicznego oddziaływania samej sytuacji, w jakiej się znalazł, jak i w sensie

1651 pogarszającej się wydolności krążeniowo - oddechowej. Występuje u niego zespół

1652 stresu pourazowego o ciężkim przebiegu, wtórne zaburzenia depresyjne z głęboką

1653 apatią i trwałe zmiany osobowości. Wymaga długotrwałego wsparcia społecznego,

1654 pomocy psychologicznej, a jego trwały uszczerbek na zdrowiu psychicznym wynosi

1655 80%. Niewątpliwie jego stan psychiczny wywołany niemożliwością poruszania się,

1656 uzależnienie od osoby trzeciej, która pomagała mu nawet w czynnościach higieny

1657 osobistej, jest istotnym czynniki mającym wpływ na doznane cierpienia. Nadto

1658 powód przebywa w ciężkich warunkach socjalnych, zaś jego kontakt ogranicza się

1659 do osób bliskich. W domu powoda konieczna jest pochylnia pozwalająca na

1660 wywiezienie go na inwalidzkim poza dom, niezbędny jest także zainstalowanie

1661 „dźwigu" pozwalającego przenieść go w pozycji wyprostowanej do wanny. Powód

1662 pozostaje w pełnym kontakcie z logicznym z otoczeniem. Ma tym samym

1663 świadomość stanu zdrowia, w jakim się znajduje. Zdaje sobie sprawę z tego, że do

1664 końca życia zdany będzie na pomoc osób trzecich. Powód miał plany osobiste, chciał

1665 założyć rodzinę. Obecnie tych marzeń nie zrealizuje. Powód całkowicie utracił

1666 zdrowie, jak sam stwierdził, po wypadku wszystko się zmieniło. Odzyskawszy

1667 przytomność odczuwał ogólne przerażenie. Na skutek wypadku całkowicie utracił

1668 niezależność, w jego przypadku zachodzi konieczność pomocy innych osób w

1669 elementarnych czynnościach dnia codziennego, w tym codziennej toalecie. Powód

1670 jest osobą leżącą i sytuacja ta nie ulegnie zmianie. Przed wypadkiem powód był

1671 aktywny zawodowo i towarzysko. Obecna sytuacja życiowa powoda jest znacząco

1672 odmienna, o czym świadczą zeznania powoda, jego bliskich oraz opinie biegłych

1673 sądowych.

1674 Skutkiem tego Sąd Apelacyjny uznał krzywda powoda i należne mu z tego

1675 tytułu zadośćuczynienia winno wynosić co do zasady 700.000 zł. Uwzględnienie

1676 zarzutu apelacji pozwanego i przyjęcie 30 % przyczynienia skutkowało uznaniem, że

1677 odszkodowanie to zamyka się w kwocie 490.000 zł. Przy uwzględnieniu kwoty już

1678 wypłaconej przez ubezpieczyciela w toku postępowania likwidacyjnego (98.000 zł),

1679 do wypłaty na rzecz powoda pozostaje kwota 392.000 zł. Kwota ta niewątpliwie

1680 uzasadniona jest rozmiarem i naturą doznanej krzywdy, w tym przytoczonym

1681 negatywnym skutkom przedmiotowego wypadku.

1682 Odsetki od tejże kwoty zasądzone zostały od dnia 30 października 2015 r.

1683 Odnotować należy, że ustalając należną sumę sąd bierze pod uwagę wszystkie

1684 okoliczności istniejące w chwili wyrokowania, które mają wpływ na wysokość

1685 dochodzonego roszczenia. Powoduje to, że datą, według której Sąd ustala wysokość

1686 szkody jest dzień wydania wyroku. Od tej reguły przepis art. 363 § 2 k.c. wprowadza

1687 wyjątek, dopuszczając możliwość przyjęcia za podstawę do obliczania

1688 odszkodowania cen z innej chwili, jeżeli wymagają tego szczególne okoliczności.

1689 Wówczas wymagalność roszczenia należy ustalać przy uwzględnieniu reguł

1690 wynikających z art. 455 k.c. Przedstawiona argumentacja zachowuje swoją trafność

1691 również co do roszczeń o zadośćuczynienie. Odpowiedniość kwoty zadośćuczynienia,

1692 o jakiej mowa w art. 445 § 1 k.c, ocenia się w oparciu o wszystkie okoliczności

1693 istniejące w chwili zamknięcia rozprawy, które składają się na doznaną krzywdę. W

1694 tej sprawie w dacie wystąpienia z pozwem sytuacja powoda nie była do końca

1695 ukształtowana w zakresie skutków wypadku, co związane było z narastającymi

1696 przykurczami mięśniowymi w stawach oraz pogarszającą się kondycją psychiczną

1697 powoda. -Dopiero więc w toku postępowania sądowego ujawnione zostały wszystkie

1698 istotne okoliczności decydujące o rozmiarze doznanej przez powoda krzywdy. W tej

1699 sytuacji wysokość należnego powodowi zadośćuczynienia Sąd Apelacyjny ustalił

1700 według stanu istniejącego w chwili wyrokowania. W takim zaś wypadku odsetki za

1701 opóźnienie winny być zasądzone od dnia następnego po wydaniu wyroku (wyrok

1702 Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2003 roku, IV CK 130/02, LEX nr

1703 82273).

1704 Tak argumentując, Sąd Apelacyjny orzekł stanowiąc jak w puckie 1.1.

1705 sentencji, za podstawę rozstrzygnięcia biorąc przepis at. 386 § 1 k.p.c.

1706 Przyjęcie 30% stopnia przyczynia poszkodowanego do skutków zdarzenia

1707 determinowało dalszą korektę pierwszoinstancyjnego orzeczenia. W konsekwencji

1708 obniżeniu podlegała kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów leczenia i

1709 rehabilitacji powoda, tytułem skapitalizowanej renty z tytułu utraty możliwości

1710 zarobkowych, z tytułu utraty możliwości zarobkowych oraz tytułem skapitalizowanej

1711 renty z tytułu zwiększonych potrzeb powoda. W odniesieniu do tego ostatniego

1712 rozstrzygnięcia dodatkowo zaznaczyć należy, że Sąd Okręgowy, zasądzając rentę z

1713 tytułu zwiększonych potrzeb powoda, w tym rentę skapitalizowaną, w sposób

1714 niedostatecznie wnikliwy przeanalizował sytuację powoda i jego potrzeby.

1715 Odnotować trzeba, że przepis art. 444 § 2 k.c. stanowi, że jeżeli

1716 poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo

1717 jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość,

1718 może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty (§ 2).

1719 Na tle okoliczności faktycznych analizowanej sprawy oczywistym jest fakt

1720 zaistnienia zwiększonych powtarzających się wydatków niezbędnych dla pełnego

1721 pokrycia rozmiaru zwiększonych potrzeb poszkodowanego. Stan zdrowia powoda nie

1722 uległ poprawie. Powód wymaga stałego stosowania kosztownych zabiegów

1723 rehabilitacyjnych. Zgodnie z przedłożonymi opiniami biegłych dla powoda niezbędne

1724 są ćwiczenia ruchowe, aby nie doszło do usztywniania stawów kończyn.

1725 Zaniechanie rehabilitacji, nawet na krótko, doprowadziłoby do nieodwracalnych

1726 zmian w postaci przykurczów, a przez to do zwiększenia i tak ogromnego cierpienia

1727 powoda. Ćwiczenia winny być wykonywane okresowo przez rehabilitanta, który

1728 dodatkowo przyuczy matkę powoda do prawdziwego wykonywania codziennych

1729 ćwiczeń. Wprawdzie, jak ocenił Sąd Okręgowy, powodowi przysługuje prawo do

1730 rehabilitacji w ramach świadczeń z NFZ, tym niemniej nie sposób kwestionować

1731 jego uprawnienia do korzystania z rehabilitacji wykonywanej również przez

1732 prywatnych rehabilitantów. W apelacji powód koszt rehabilitacji określił na kwotę

1733 1.-500 zł, przy czym zajęcia z rehabilitantem pochłaniać miałyby 1.000 zł

1734 miesięcznie. Powód wskazał, że zajęcia te miałoby się odbywać 5 razy w tygodniu.

1735 Koszt jednorazowej wizyty to kwotą 50 zł.

1736 Odnosząc się do powyższego Sąd Apelacyjny wskazuje, iż z opinii biegłego z

1737 zakresu neurologii R. S. (k. 201) wynika, że w

1738 przypadku powoda wystarczającym będzie, odbywanie zajęć z udziałem

1739 rehabilitanta raz w tygodniu. W powstałym zakresie rehabilitacja prowadzona może

1740 być, po odpowiednim przyuczeniu przez rehabilitanta, przez matkę powoda w

1741 ramach codziennej opieki. Skutkiem powyższego rachunek matematyczny prowadzi

1742 do wniosku, iż miesięczny koszt zabiegów rehabilitacyjnych wykonywanych przez

1743 profesjonalistę zamyka się kwotą 4 x 50 zł tj. po 200 zł miesięcznie.

1744 Zdaniem instancji odwoławczej, brak jednocześnie podstaw do

1745 kwestionowania potrzeb powoda związanych z udziałem w turnusach

1746 rehabilitacyjnych. Wedle ekspertyzy biegłej wskazany jest co najmniej jeden tego

1747 rodzaju pobyt w ciągu roku w specjalnym ośrodku rehabilitacyjnym, typu

1748 szpitalnego. Powód uśrednił koszt takiego turnusu (od 5300 zł do 17500 zł)

1749 przyjmując stawkę w wysokości 6.000 zł rocznie. Uwzględniając powyższe

1750 miesięczny koszt w tego tytułu Sąd Apelacyjny ustalił na kwotę 500 zł.

1751 Nie sposób utracić z pola widzenia również faktu, iż zwiększenie potrzeb

1752 powoda wyraża się koniecznością stałego korzystania z terapii psychologicznej,

1753 bowiem również stan jego zdrowia psychicznego jest bardzo poważny. Zgodnie z

1754 przeprowadzoną opinią biegłego psychiatry u powoda stwierdzono po wypadku

1755 zespół stresu pourazowego o ciężkim przebiegu, wtórne zaburzenia depresyjne z

1756 głęboką apatią, trwałe zmiany osobowości. Następuje u niego powolne pogorszenie

1757 stanu psychicznego, ma ograniczony kontakt wyłącznie do osób bliskich (słowny i

1758 wzrokowy). Zgodnie z treścią opinii biegłego psychiatry powód wymaga

1759 długotrwałego wsparcia społecznego, pomocy psychologicznej, a rokowanie co do

1760 wyleczenia jest niepomyślne (uszczerbek na zdrowiu powoda ustalony został na

1761 80%). Skoro w świetle treści opinii biegłego psychiatry powód wymaga długotrwałej,

1762 systematycznej opieki psychiatrycznej, przy czym koszt pojedynczej wizyty

1763 psychologa lub psychiatry to, jak podaje powód wydatek około 150 zł, to żądanie

1764 zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 600 zł miesięcznie tytułem renty

1765 na zwiększone potrzeby jest w pełni uzasadnione.

1766 Sąd apelacyjny wskazuje, iż wysokość kwot wskazanych przez powoda z

1767 tytułu świadczeń rehabilitanta, pomocy psychologicznej oraz koszt turnusów

1768 rehabilitacyjnych w świetle dowodów znajdujących się w aktach sprawy oraz

1769 doświadczenia życiowego nie budzą zastrzeżeń. Na taką ocenę wpływają nie tylko

1770 przykładowe ceny świadczeń wynikające z cenników przestawionych przez powoda,

1771 ale i fakt, iż z uwagi na stan zdrowia powoda muszą być one świadczone w miejscu

1772 zamieszkania powoda. Powód zamieszkuje w małej miejscowości, nie posiadającej

1773 ośrodka zdrowia świadczącego takie usługi, oddalonej od miejscowości

1774 posiadających takie ośrodki o ponad dwadzieścia kilometrów. Oznacza to, iż koszt

1775 usługi medycznej będzie powiększony o wydatek związany z dojazdem. Alternatywą

1776 dla tego może być transport powoda dostoswanym do tego celu samochodem do

1777 ośrodka, co również wiąże się z kosztami.

1778 W rezultacie skapitalizowana renta z tytułu zwiększonych potrzeb powoda za

1779 okres od stycznia 2012 r. do czerwca 2015 r. wynosić powinna 3.577 zł, na co

1780 składa się kwotą 2.277 zł z tytułu opieki, 600 zł z tytułu terapii psychologicznej,

1781 200 zł z tytułu zajęć z rehabilitantem oraz 500 zł tytułem turnusu

1782 rehabilitacyjnego. Pomniejszając tę kwotę o stopień przyczynienia się

1783 poszkodowanego do skutków wypadku- kwota ta wynosi 2.503,09 zł, co za cały

1784 okres od stycznia 2012 r., do czerwca 2015 r. daje 105.163,80 zł. Taka też kwota

1785 pozostaje obecnie do zapłaty.

1786 W konsekwencji Sąd Apelacyjny przyjął, że za dalszy okres (od lipca 2015 r.

1787 do maja 2016 r.) należy zasądzić na rzecz powoda rentę z tytułu zwiększonych

1788 potrzeb w kwocie 2.503,90 zł, obejmującą bieżące wydatki, jakie z uwagi na

1789 doznane w wypadku urazy, zwiększyły potrzeby powoda zaś za okres od lipca 2015

1790 r. do maja 2016 r. oraz kwotę 4.627 zł, która to poza już ustaloną w wysokości

1791 2.503,09 zł zwiększona została o sumę 1050 zł dobrowolnie dotychczas wypłacaną

1792 przez pozwane Towarzystwo Ubezpieczeń. Pozwany nie kwestionował renty z tytułu

1793 zwiększonych potrzeb w zasądzonej przez Sąd I instancji wysokości posiadając

1794 wiedzę, iż Sąd ten ustalając taką wysokość pomniejszył ją o 1050 zł wypłacane

1795 dobrowolnie. Skutkiem tego przyjąć należało, że w tym zakresie uznał on zasadność

1796 roszczeń strony powodowej, tym bardziej, że istnienie i wysokość tych potrzeb

1797 wykazana została przez powoda dowodami i ustalenia Sadu Okręgowego w tym

1798 zakresie są prawidłowe. Skoro pozwany w toku postępowania dobrowolnie w takiej

1799 wysokości rentę na bieżąco powodowi wypłacał, to okoliczność ta podlegała

1800 uwzględnieniu przy wyliczeniu wysokości renty zasądzonej za okres poprzedzający

1801 wydanie wyroku przez Sąd Odwoławczy i doliczona do bieżącej renty miesięcznej z

1802 tytułu zwiększonych potrzeb powoda na przyszłość. W efekcie przy przyjęciu 30%

1803 stopnia przyczynienia powoda zasądzeniu podlegała kwota 3.238,90 zł. Sąd

1804 Apelacyjny podzielił bowiem stanowisko powoda ujęte w apelacji, iż renta z tego

1805 tytułu zasądzona na przyszłość powinna obejmować wszystkie wydatki, jakie z

1806 tytułu zwiększonych potrzeb musi ponosić powód.

1807 Mając to wszystko na uwadze, Sąd Okręgowy dokonał zmiany zaskarżonego

1808 wyroku stanowiąc jak w punktach I.2.- do 1.7. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art.

1809 386 § 1 k.p.c. W pozostałym zaś zakresie powództwo, jako nie znajdujące

1810 uzasadnienia w przepisach prawa oddalono, Sąd Apelacyjny ocenił bowiem

1811 ustalenia i rozważania Sądu Okręgowego za prawidłowe.

1812 Tym samym w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. Sąd II instancji oddaleniu

1813 podlegały również obie apelacje jako niezasadne

1814 Konsekwencją dokonanej zmiany orzeczenia co do istoty musiała być także

1815 zmiana orzeczenia o kosztach postępowania przed Sądem I Instancji. W tym

1816 zakresie Sąd Apelacyjny ustalił, że powód ponosi koszty procesu w 30%, a pozwany

1817 w 70%, pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu, co

1818 pozostaje w zgodzie z treścią art. 108 § 1 k.p.c.

1819 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o treść przepisu

1820 art. 100 k.p.c. Obie apelacje uwzględnione zostały jedynie częściowo. Ustawodawca

1821 w powołanym przepisie, w takiej sytuacji, upoważnił Sąd do wzajemnego zniesienia

1822 między stronami kosztów postępowania, o czym Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie III

1823 wyroku.