Uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24 lipca 2023 r., II AKa 203/22

uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24 lipca 2023 r., II AKa 203/22

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 II AKa 203/22

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 83/21

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☒ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☒ na korzyść

19 ☐ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 1.1.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☐

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☒

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☐

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☐

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

40 ☐

41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

42 ☐

43 art. 439 k.p.k.

44 ☐

45 brak zarzutów

46 1.4. Wnioski

47 ☐

48 uchylenie

49 ☒

50 zmiana

51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

52 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

53 1.5. Ustalenie faktów

54 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

55 Lp.

56 Oskarżony

57 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

58 Dowód

59 Numer karty

60 2.1.1.1.

61 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

62 Lp.

63 Oskarżony

64 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

65 Dowód

66 Numer karty

67 2.1.2.1.

68 1.6. Ocena dowodów

69 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

70 Lp. faktu z pkt 2.1.1

71 Dowód

72 Zwięźle o powodach uznania dowodu

73 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

74 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

75 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

76 Dowód

77 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

78 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

79 Lp.

80 Zarzut

81 3.1.

82 Obrońca skazanego R. S. zarzucił w apelacji:

83 - obrazę prawa materialnego powodująca niezgodność orzeczenia z prawem, tj. art. 4 § 1 k.k. poprzez orzeczenie kary łącznej na podstawie przepisów rozdziału IX Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 czerwca 2020 r., pomimo że w niniejszej sprawie względniejsza dla skazanego była aktualna treść tych przepisów.

84 ☐ zasadny

85 ☐ częściowo zasadny

86 ☒ niezasadny

87 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

88 Zarzut podniesiony w apelacji obrońcy skazanego nie zasługiwał na uwzględnienie i nie powodował konieczności zmiany zaskarżonego wyroku łącznego, mającej stanowić efekt zastosowania innego stanu prawnego, aniżeli przyjęty w tym przypadku przez Sąd Okręgowy w Koszalinie.

89 W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w uwarunkowaniach procesowych tej sprawy przedmiotem rozstrzygania była kwestia wydania wyroku łącznego wobec skazanego R. S. w ramach rozpoznania wniosku złożonego w tym przedmiocie przez Dyrektora Zakładu Karnego w W.. Sąd Okręgowy w Koszalinie prawidłowo ustalił zakres orzekania, wskazując, iż badaniu podlegało skazanie R. S. wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 10 marca 2020 r., II K 120/19, którym wymierzono mu za pięć przestępstw kary jednostkowe: 2 lat pozbawienia wolności (za czyn z art. 280 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. popełniony od 05.06. do 17.06. 2018 r.); karę 14 lat pozbawienia wolności (za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k., art. 156 § 1 pkt 2 k.k. i z art. 157 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. - popełniony 05.07.2019 r,); karę 8 lat pozbawienia wolności (za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. - popełniony 05.07.2019 r.); karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności (za czyn z art. 157 § 1 k.k. - popełniony 05.07.2019 r.); karę 8 miesięcy pozbawienia wolności (za czyn z art. 190 § 1 k.k. - popełniony 05.07.2019 r.). Sąd Okręgowy połączył orzeczone wobec R. S. kary i wymierzył mu karę łączną 20 lat pozbawienia wolności. Wyrok powyższy został w postępowaniu odwoławczym zmieniony orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2020 r., II AKa 174/20, m.in. w ten sposób, że w miejsce trzech ostatnich czynów jednostkowych przypisano skazanemu popełnienie jednego przestępstwa kwalifikowanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za które wymierzono mu karę 9 lat pozbawienia wolności. Jednocześnie, w pozostałym zakresie utrzymano w mocy wyrok Sądu Okręgowego i wymierzono nową karę łączną w wymiarze 20 lat pozbawienia wolności.

90 Drugim orzeczeniem, stanowiącym przedmiot rozważań Sądu pierwszej instancji był wyrok Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 12.03.2020 r., II K 1653/19, którym za czyn z art. 279 § 1 k.k. popełniony 13 lipca 2018 r., wymierzono skazanemu karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby, przy czym postanowieniem Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 06.05.2021 r., XI Ko 3586/20 zarządzono wykonanie tej kary.

91 Mając na uwadze taki układ i specyfikę skazań, Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie zaktualizowała się potrzeba zastosowania przepisu art. 4 § 1 k.k. Taki wniosek wynika w szczególności z faktu, że w czasie orzekania obowiązywała inna ustawa, aniżeli w czasie popełnienia czynów, a wszystkie przestępstwa przypisane R. S. zostały popełnione przed datą 24 czerwca 2020 r., a więc przed wejściem w życie przepisów ustawy z 19.06.2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorstwom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 - które kształtują aktualny stan prawny określony przepisami rozdziału IX Kodeksu karnego. Równocześnie jest tak, iż jedno ze skazań uprawomocniło się przed datą 24 czerwca 2020 r., drugie natomiast - po tej dacie, tj. w dniu 26 listopada 2020 r. Przepisy wskazanej wyżej ustawy z dnia 19.06.2020 r. nie wyłączają stosowania art. 4 § 1 k.k. w takim układzie skazań jednostkowych, jak istniejący w niniejszej sprawie (por. postanowienie SN z 13.10.2021 r., I KZP 2/21, LEX nr 3240557). Podkreśla się w orzecznictwie, że regulacja z art. 4 § 1 k.k. odnosi się także do przepisów określających warunki i zasady orzekania kary łącznej, jako że jest to instytucja prawa karnego materialnego. Warto przy tym zauważyć, iż praktyczne zastosowanie art. 4 § 1 k.k. w sprawie mającej za przedmiot wydanie wyroku łącznego, sprowadza się do rozważenia względności ustaw przy porównaniu stanu normatywnego z daty orzekania w przedmiocie wyroku łącznego oraz stanu normatywnego obowiązującego w czasie popełnienia przestępstw (wyrok SN z 09.01.2015 r., IV KK 224/14, LEX nr 1622330).

92 Na gruncie niniejszej sprawy Sąd Okręgowy wprawdzie nie przeprowadził pełnego testu pod kątem zbadania względności ustaw, ale doszedł do trafnej konkluzji, że należało zastosować przepisy rozdziału IX Kodeksu karnego w ich brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r. Zaznaczyć przy tym należy, że takiego testowania sytuacji skazanego w kontekście wchodzących w grę dwóch stanów prawnych, nie dokonał również apelujący. Rzetelna analiza porównawcza wymagałaby bowiem całościowego porównania wszystkich rozwiązań dotyczących orzekania w wyroku łącznym kary łącznej w płaszczyźnie obu stanów prawnych. Ustawą względniejszą byłaby ta, która przewiduje dla skazanego łagodniejsze skutki, przy uwzględnieniu w takiej analizie wszelkich możliwych konsekwencji. Chodzi zatem o to, aby nie spłycać analizy porównawczej przez ograniczenie jej do zestawienia jedynie sankcji zawartych w porównywanych przepisach, ale o to, aby przeanalizować wszelkie prawnokarne skutki wynikające dla skazanego z zastosowania jednej z dwóch konkurencyjnych ustaw, tj. nowej i obowiązującej poprzednio (por. wyrok SN z 13.05,.2022 r., V KK 211/21, LEX nr 3438178).

93 Kwestionując stanowisko Sądu pierwszej instancji, apelujący skoncentrował się jedynie na uwzględnieniu okoliczności, iż zastosowanie aktualnego stanu prawnego powodowałoby taki skutek, że najwyższa kara jednostkowa wyznaczająca dolną granicę kary łącznej stanowiłaby kara 14 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności, natomiast górną - kara 20 lat pozbawienia wolności, z kolei oparcie się na przepisach obowiązujących poprzednio, tj. do dnia 23 czerwca 2020 r. determinowałoby orzeczenie wobec skazanego kary łącznej 20 lat pozbawienia wolności. Dokonując takiego porównania - de facto zawężonego do wskazanej wyżej kwestii, apelujący całkowicie pomija okoliczność, iż z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18.04.2019 r., K 14/17 (Dz.U.2019.858 z dnia 2029.05.09) wynikają dla sytuacji skazanego w tym postępowaniu bardzo istotne konsekwencje. Tymże wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż "art. 86 § 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny w zakresie, w jakim różnicuje sytuacje osób, wobec których zastosowanie miała już wcześniej instytucja kary łącznej, od osób, co do których ta instytucja zastosowania nie miała, w ten sposób, że umożliwia w stosunku do tej pierwszej kategorii osób podwyższenie dolnej granicy kary łącznej , a także orzeczenie kary rodzajowo surowszej, tj. kary 25 lat pozbawienia wolności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP". Uwzględnienie skutków tego wyroku dla skazanego R. S. w jego aktualnej sytuacji procesowej, powoduje całkowitą nieskuteczność argumentacji, na której oparta została apelacja jego obrońcy. Oznacza to bowiem, iż wbrew twierdzeniom autora apelacji, zastosowanie stanu prawnego obowiązującego poprzednio, a więc do dnia 23 czerwca 2020 r., przy równoczesnym respektowaniu treści przywołanego powyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, sprawia, że to nie kara łączna 20 lat pozbawienia wolności orzeczona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26.11.2020 r., II AKa 174/20 wyznacza dolną granicę kary łącznej, lecz najwyższa z kar jednostkowych, a więc kara 14 lat pozbawienia wolności, która zarazem w takich uwarunkowaniach, nie musi być karą obligatoryjnie wyższą od najwyższej z kar jednostkowych, a więc jej minimalnej granicy nie musi stanowić kara 14 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności. Zaznaczyć nadto trzeba, że w obu stanach prawnych, a więc obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. do dnia 23 czerwca 2020 r., jak również aktualnie, tj. od dnia 24 czerwca 2020 r., górna ustawowa granica kary łącznej, to kara 20 lat pozbawienia wolności, a ponadto identyczne brzmienie jak wówczas, ma nadal przepis art. 86 § 1a k.k., zgodnie z którym w przypadku, gdy suma orzeczonych kar pozbawienia wolności wynosi 25 lat lub więcej, a przynajmniej jedna z kar podlegających łączeniu nie jest niższa niż 10 lat, wówczas można orzec karę łączną 25 lat pozbawienia wolności.

94 Przedstawione powyżej okoliczności prowadzą do wniosku, że Sąd Okręgowy zastosował prawidłowo stan prawny obowiązujący w okresie od 1 lipca 2015 do 23 czerwca 2020 r., chociaż bez wątpienia nietrafnie przyjął, że to kara łączna 20 lat pozbawienia wolności wyznacza w tym przypadku dolną granicę kary łącznej. Pomimo takiego uchybienia, nie wystąpiły w okolicznościach tej sprawy uzasadnione podstawy do obniżenia kary łącznej pozbawienia wolności. Należało bowiem wziąć pod uwagę wielość zachowań przestępczych dokonanych przez skazanego w krótkim czasie, stanowiących zarazem poważne przestępstwa o bardzo wysokim stopniu szkodliwości społecznej, skierowane między innymi przeciwko osobie, która go wychowała, wyręczając w tym jego rodziców, ponadto różnorodzajowość przestępstw (przeciwko życiu, zdrowiu, mieniu, wolności), co w połączeniu z wieloletnim zaburzonym funkcjonowaniem skazanego na wolności, nie tworzy przekonującej, racjonalnej podstawy do korzystniejszego dla skazanego posłużenia się zasadą asperacji, a więc do obniżenia kary łącznej do postulowanego apelacją wymiaru 15 lat.

95 Wniosek

96 Obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie za podstawę wydania wyroku łącznego art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w aktualnym brzmieniu oraz obniżenie orzeczonej wobec skazanego kary łącznej do 15 lat pozbawienia wolności.

97 ☐ zasadny

98 ☐ częściowo zasadny

99 ☒ niezasadny

100 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

101 Apelacja obrońcy skazanego nie została uwzględniona, w związku z tym nie wystąpiły uzasadnione podstawy do uwzględnienia wniosku zawartego w środku odwoławczym i dokonania postulowanej zmiany zaskarżonego wyroku.

102 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

103 4.1.

104 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

105 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

106 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

107 5.1.1.

108 Przedmiot utrzymania w mocy

109 Wyrok Sądu Okręgowego został w całości utrzymany w mocy.

110 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

111 Apelacja obrońcy skazanego nie została uwzględniona.

112 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

113 5.2.1.

114 Przedmiot i zakres zmiany

115 Zwięźle o powodach zmiany

116 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

117 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

118 5.3.1.1.1.

119 ☐ art. 439 k.p.k.

120 Zwięźle o powodach uchylenia

121 5.3.1.2.1.

122 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

123 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

124 Zwięźle o powodach uchylenia

125 5.3.1.3.1.

126 Konieczność umorzenia postępowania

127 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

128 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

129 5.3.1.4.1.

130 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

131 Zwięźle o powodach uchylenia

132 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

133 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

134 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

135 Przytoczyć okoliczności

136 6. Koszty Procesu

137 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

138 Przytoczyć okoliczności

139 II

140 Na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26.05.1982 r. - Prawo o adwokaturze w zw. z § 17 ust 5 oraz § 4 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia MS z dnia 03.10.2016 r. (Dz.U.2019.18 j.t.) w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. M. kwotę 221,40 zł, w tym podatek VAT tytułem opłaty za obronę skazanego z urzędu w postępowaniu odwoławczym, mając na uwadze fakt, że koszty obrony nie zostały w żadnej części uiszczone przez skazanego, ani inną osobę.

III

141 Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolniono skazanego od wydatków za postępowanie odwoławcze, mając na uwadze jego trudną sytuację materialną.

142 7. PODPIS

143 SSA Jacek Szreder SSA Małgorzata Jankowska SSA Stanisław Kucharczyk

144 1.11. Granice zaskarżenia

145 Kolejny numer załącznika

146 1

147 Podmiot wnoszący apelację

148 Obrońca z urzędu skazanego

149 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

150 Całość wyroku łącznego

151 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

152 ☒ na korzyść

153 ☐ na niekorzyść

154 ☒ w całości

155 ☐ w części

156 ☐

157 co do winy

158 ☐

159 co do kary

160 ☐

161 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

162 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

163 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

164 ☐

165 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

166 ☒

167 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

168 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

169 ☐

170 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

171 ☐

172 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

173 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

174 ☐

175 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

176 ☐

177 art. 439 k.p.k.

178 ☐

179 brak zarzutów

180 0.1.1.4. Wnioski

181 ☐

182 uchylenie

183 ☒

184 zmiana