Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 lipca 2019 r., III AUz 67/19

postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 lipca 2019 r., III AUz 67/19

Tekst

1 Sygn. akt III AUz 67/19

POSTANOWIENIE

2 Dnia 11 lipca 2019 roku

3 Sąd Apelacyjny w Szczecinie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

4 Przewodniczący: sędzia Urszula Iwanowska

5 Sędziowie: Anna Polak, Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk

6 po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2019 roku w Szczecinie

7 na posiedzeniu niejawnym

8 sprawy z odwołania A. P. (1)

9 od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 24 kwietnia 2018 roku nr (...)

10 o składki

11 na skutek zażalenia A. P. (1) na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt VI U 1631/18

12 postanawia:

13 oddalić zażalenie.

14 Anna Polak Urszula Iwanowska Gabriela Horodnicka

15 -Stelmaszczuk

Uzasadnienie

16 Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2019 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w zakresie objętym decyzją ZUS z dnia 24 kwietnia 2018 roku o numerze (...)

17 W postanowieniu nie zawarto rozstrzygnięcia o kosztach procesu mimo, że pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych w złożonej odpowiedzi na odwołanie, wniósł o zasądzenie od wnioskodawczyni rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

18 Pismem z dnia 23 kwietnia 2019 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył wniosek o uzupełnienie postanowienia, poprzez zamieszczenie w nim rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

19 Postanowieniem z dnia 17 maja 2019 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uzupełnił postanowienie tego Sądu z dnia 4 kwietnia 2019 r. w ten sposób, że dotychczasową treść sentencji postanowienia oznaczył jako punkt 1., po którym dodał punkt 2. o następującej treści: „zasądza od ubezpieczonej A. P. (1) na rzecz organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego”.

20 W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z treścią przepisu art. 351 § 1 k.p.c., strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy doręczenie wyroku następuje z urzędu - od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do kosztów lub natychmiastowej wykonalności sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art. 351 § 2 k.p.c.), zaś orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w postaci wyroku, chyba że dotyczy wyłącznie kosztów lub natychmiastowej wykonalności (art. 351 § 3 k.p.c.). Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku nierozstrzygnięcia o kosztach procesu w postanowieniu kończącym sprawę.

21 Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż ogólna zasada przyznawania stronie wygrywającej proces kosztów procesu wyrażona została w przepisie art. 98 § 1 k.p.c. który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata (radcę prawnego) zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 98 § 3 k.p.c.). Na koszty, jakie pozwany organ rentowy poniósł w niniejszym postępowaniu, a które winny mu by zwrócone w związku z wygraniem przez niego sprawy złożyło się jedynie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego.

22 Sąd meriti wskazał również, że na koszty procesu złożyły się koszty zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 180 zł, ustalone w oparciu § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 roku (Dz.U. z 2015 roku poz. 1804 ze zmianami), w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji.

23 Mając na uwadze fakt niezamieszczenia w formule sentencji rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, które to rozstrzygnięcie - w świetle art. 108 k.p.c. - jest obowiązkowym elementem orzeczenia - Sąd Okręgowy na mocy art. 351 § 1 k.p.c. orzekł jak w niniejszym postanowieniu.

24 Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się ubezpieczona zaskarżając je w całości i wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia o kosztach dla organu rentowego jako nienależnych oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych

25 Zdaniem skarżącej, Sąd Okręgowy rozpatrując wniosek organu rentowego o kosztach zastępstwa procesowego wyraźnie pominął odpowiedź wnioskodawczyni z 14 maja 2019 r. na wniosek o uzupełnienie postanowienia złożoną do Sądu we właściwym czasie.

26 Ubezpieczona podniosła, że skierowała do Sądu skargę na bezprawnie wydaną decyzję, gdyż usiłowała sprawę załatwić bez drogi sądowej, ale nie przyjęto jej w organie rentowym pomimo, że informowana była o treści art. 10 § 1 k.p.a., a kilkakrotne telefony na podany numer nie odpowiadały. Przedstawiciel pozwanej nie był w Sądzie obecny na żadnym posiedzeniu, a jedyną czynność którą wykonał było pismo z 02 lipca 2018 r., w której podał fałszywą informację jakoby „powodem nieopłacenia składek była trudna sytuacja majątkowa oraz zły stan zdrowia jej i jej córki”. Skarżąca podkreśliła, że nigdy nie złożyła takiego oświadczenia.

27 Wnioskodawczyni wskazał również, że Sąd zaproponował umorzenie sprawy (nie przegraną) na którą pełnomocnik wnioskodawcy wyraził zgodę.

28 Zdaniem ubezpieczonej powyższe argumenty i regulacje związane z tą sprawą, zwłaszcza art. 109 k.p.c. wyraźnie przemawiają za uwzględnieniem zażalenia na zasadzie słuszności i sprawiedliwości.

29 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

30 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

31 Z mocy art. 325 k.p.c. sentencja orzeczenia powinna zawierać rozstrzygnięcie sądu o żądaniach stron. Rozstrzygnięcie to powinno dotyczyć zarówno żądania głównego, jakim jest żądanie pozwu (w tym wypadku odwołania) określające, jakiej treści wyrok zrealizuje w danym wypadku obowiązującą normę prawną, jak i żądań ubocznych, takich jak: żądanie odsetek zwłoki, żądanie kosztów procesu czy też żądanie nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Obowiązek rozstrzygnięcia o kosztach procesu wynika nadto z treści art. 108 k.p.c., w myśl którego sąd powinien rozstrzygnąć o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, gdy strona, której przysługuje zwrot kosztów procesu, wysunęła tego rodzaju żądanie (art. 98 i 109 k.p.c.). Rozstrzygnięcie o żądaniu strony może być pozytywne albo negatywne. Sąd może uwzględnić lub oddalić żądanie strony. Rozstrzygnięcie o żądaniach stron musi być jednak zamieszczone w sentencji orzeczenia.

32 W razie zatem zgłoszenia przez stronę (art. 109 k.p.c.) żądania zwrotu kosztów sąd powinien orzec o kosztach bez względu na pozytywny czy negatywny sposób rozstrzygnięcia o tym żądaniu i zamieścić to rozstrzygnięcie w sentencji orzeczenia. Pominięcie w sentencji orzeczenia kończącego sprawę w instancji rozstrzygnięcia o kosztach daje stronie prawo domagania się uzupełnienia orzeczenia. Uzupełnienie orzeczenia może polegać zarówno na pozytywnym, jak i negatywnym rozstrzygnięciu o pominiętym żądaniu. Sąd w postanowieniu uzupełniającym może przyznać stronie zwrot kosztów procesu, może jej żądanie w tej mierze oddalić.

33 Sąd Okręgowy rozpoznając wniosek o uzupełnienie wyroku wziął pod uwagę, że pełnomocnik organu rentowego składając odpowiedź na odwołanie wyraźnie sformułował w nim wniosek o zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ubezpieczona uiściła żądaną przez organ rentowy należność z tytułu składek wraz z odsetkami już po wydaniu decyzji, i przesłaniu odwołania do Sądu a pozostałą część należności po pierwszej rozprawie.

34 Nie można zgodzić się z twierdzeniem ubezpieczonej, że do procesu nie doszłoby gdyby mogła się ona zapoznać ze stanowiskiem organu rentowego. W aktach rentowych znajdują się bowiem dwa dowody doręczenia ubezpieczonej: z dnia 5 marca 2018 roku dotyczące odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania i z 26 marca 2018 dotyczące odbioru zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego. W obu zawiadomieniach znajduje się pouczenie o możliwości uczestniczenia w postępowaniu. Wprawdzie w toku procesu pełnomocnik ubezpieczonej przedstawiał twierdzenia o rzekomej niemożności skontaktowania się z organem rentowym w przedmiotowej kwestii, jednakże nie przedstawił na tę okoliczność żadnego dowodu. Wręcz przeciwnie, na karcie 14 akt znajduje się złożony przez pełnomocnika ubezpieczonego egzemplarz zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego z odręczną notatką pracownika ZUS inspektora J. S., z której wynika, że pełnomocnik zgłosił się 3 kwietnia 2018 r., a więc jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Do czasu wydania decyzji z dnia 24 kwietnia 2018 r. żadna należność nie wpłynęła, a wręcz przeciwnie, ubezpieczona złożyła odwołanie, które zostało przekazane wraz z aktami ZUS do Sądu Okręgowego w Szczecinie w dniu 8 czerwca 2018 r. Część należności w kwocie 691 zł 46 groszy została zapłacona dopiero 13 sierpnia 2018 r. (dowód: k. 15) a pozostała część dopiero po rozprawie, która odbyła się 28 listopada 2018 r.

35 Pełnomocnik ubezpieczonej na tej właśnie rozprawie złożył również wniosek o nieobciążanie jej kosztami procesu, jednakże w żaden inny sposób go nie uargumentował.

36 Na wstępie podkreślenia wymaga, że przepis art. 98 § 1 k.p.c., wyraża podstawową zasadę ponoszenia przez strony kosztów procesu, strona przegrywająca sprawę, obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Reguła ta jest uzupełniona zasadami kompensacji, słuszności i zawinienia (art. 100 do 104 i art. 110 k.p.c.). Oparcie rozstrzygnięcia o kosztach procesu na jednej z uzupełniających zasad orzekania o kosztach, powinno być poprzedzone stwierdzeniem, że sytuacja zaistniała w sprawie wskazuje na celowość wyłączenia normy ogólnej. Możliwość obciążenia strony przegrywającej jedynie częścią kosztów albo nieobciążenia jej w ogóle tymi kosztami, uzależniona jest, stosownie do art. 102 k.p.c., od wyłonienia się w sprawie wypadków szczególnie uzasadnionych. Przepis art. 102 k.p.c. nie konkretyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 r. III CZ 10/12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2012 r. IV CZ 117/11, postanowieniu z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2012 r. III CZ 17/12). Innymi słowy możliwość skorzystania z zasady słuszności unormowanej przepisem art. 102 k.p.c. jest uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego i do jego oceny należy przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążenia kosztami procesu strony przegrywającej spór. Ustalenie, czy w danych okolicznościach zachodzą „wypadki szczególnie uzasadnione”, ustawodawca pozostawia swobodnej ocenie sądu (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2015 roku, Lex nr 1820933). Wskazania przy tym wymaga, że podstawę do zastosowania art. 102 k.p.c. stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności, niesprawiedliwe. Przy ocenie przesłanek z omawianego przepisu należy przede wszystkim wziąć pod uwagę fakty związane z samym przebiegiem procesu, tj. podstawę oddalenia żądania, zgodność zamiarów stron w sprawach dotyczących stosunku prawnego, który może być ukształtowany tylko wyrokiem, szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy, a ponadto sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą albo niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie strony wygrywającej, która w ten sposób wywołała proces i koszty połączone z jego prowadzeniem.

37 Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy zasadnie nie zastosował możliwości odstąpienia od kosztów, gdyż nie zaszły żadne szczególne okoliczności skutkujące zastosowaniem tej normy prawnej a również sama strona poza złożeniem wniosku nie przedstawiła żadnych argumentów.

38 Na koniec wskazać należy, że Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy wyliczył wysokość kosztów należnych stronie przeciwnej opierając się na właściwej podstawie prawnej. Rozważania Sądu pierwszej instancji w tym zakresie Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne i nie widzi potrzeby ponownego ich przytaczania.

39 Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 397 § 2 k.p.c. w związku z art. 385 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

40 Anna Polak Urszula Iwanowska Gabriela Horodnicka

41 -Stelmaszczuk