Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2024 r., I ACa 462/23

wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2024 r., I ACa 462/23

Tekst

1 Sygn. akt I ACa 462/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 12 kwietnia 2024 roku

3 Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:

4 Przewodnicząca: sędzia SA Jolanta Jachowicz

5 Protokolant : Dominika Marciniak

6 po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2024 roku w Łodzi

7 na rozprawie

8 sprawy z powództwa D. W.

9 przeciwko Skarbowi Państwa – (...) Zarządowi (...) w B.

10 o zapłatę

11 na skutek apelacji obu stron

12 od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu

13 z dnia 9 grudnia 2022 roku, sygn. akt I C 346/22

14 I. z apelacji powoda zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2. w ten sposób, że zasądza od Skarbu Państwa – (...) Zarządu (...) w B. na rzecz D. W. odsetki ustawowe od kwoty 50.000 zł (pięćdziesiąt tysięcy) za okres od dnia 26 listopada 2018 roku do dnia 29 stycznia 2019 roku oraz odsetki ustawowe od kwoty 240.700 zł (dwieście czterdzieści tysięcy siedemset) za okres od dnia 26 listopada 2018 roku do dnia 16 października 2022 roku;

15 II. oddala apelację pozwanego;

16 III. zasądza Skarbu Państwa – (...) Zarządu (...) w B. na rzecz D. W. kwotę 15.527 zł (piętnaście tysięcy pięćset dwadzieścia siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

17 Sygn. akt I ACa 462/23

Uzasadnienie

18 Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2022 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt I C 346/22, Sąd Okręgowy w Sieradzu:

19 1. zasądził od Skarbu Państwa – (...) Zarządu (...) w B. na rzecz D. W. kwotę 290.700 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 50.000 zł od dnia 30 stycznia 2019 roku do dnia zapłaty, a od kwoty 240.700 zł od dnia 17 października 2022 roku do dnia zapłaty;

20 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

21 3. umorzył postępowanie w zakresie kwoty 1.000 zł;

22 4. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 25.352 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

23 5. nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 18.688,67 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa na poczet wynagrodzenia biegłego.

24 Powyższe orzeczenie Sąd I instancji oparł na ustaleniach faktycznych, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, bez konieczności ich ponownego przytaczania zgodnie z art. 387 § 2¹ pkt 1 k.p.c.

25 W rozważaniach Sąd Okręgowy wskazał na treść art. 129 ust. 2 ustawy

26 z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.). Podkreślił, że przesłankami wynikającymi z tej regulacji są: wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą. Z powyższego przepisu wynika także, iż szkodą jest także zmniejszenie wartości nieruchomości, co koresponduje z pojęciem straty w rozumieniu art. 361 § 2 k.c.

27 W dalszych wywodach Sąd meriti podkreślił, że w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, z którego wynika,

28 że przy definiowaniu obszaru ograniczonego użytkowania trzeba dostrzegać

29 z jednej strony związane z jego utworzeniem ograniczenia w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości, z drugiej, przyczyny, które legły u podstaw utworzenia tego obszaru. Ograniczenia są związane z konkretną nieruchomością położoną na tym obszarze i dotyczą każdego właściciela, gdyż dopóki będzie istniał obszar ograniczonego użytkowania, dopóty będą obowiązywały wprowadzone na jego terenie ograniczenia w zakresie przeznaczenia, wymagań technicznych dotyczących budynków oraz sposobu korzystania z gruntów.

30 Praktycznie zawsze obszar ograniczonego użytkowania ingeruje

31 w prawo własności i w sferę wolności właściciela, wobec czego wyszczególnienie sytuacji, w których dojdzie do utworzenia go, jest wyczerpujące i wymaga uprzedniego stwierdzenia, że zastosowanie najlepszych dostępnych metod i środków nie doprowadziło do utrzymania dopuszczalnych warunków środowiska. Konieczność utworzenia obszaru wynika z tego, że jest to jedyny sposób uzyskania efektu w postaci ochrony zasobów środowiska, który uwzględnić powinien wyczerpanie dostępnych środków i zasadę proporcjonalności przewidzianą w art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Samo już zatem utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania wskazuje na negatywne oddziaływanie lotniska na środowisko w stopniu wymagającym wprowadzenia ograniczeń w wykonywaniu prawa własności. Ograniczenia te musi respektować każdy właściciel nieruchomości (patrz wyrok SN z 25 lutego 2009 r., II CSK 565/08, wyrok SN z 25 lutego 2009 r., II CSK 546/08, Lex 528219).

32 Sąd meriti uznał, że wskutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania powód poniósł szkodę, która polega na ograniczeniu

33 w sposobie korzystania z nieruchomości i zmniejszeniu ich wartości, ponieważ znajdują się one w podobszarze A i B obszaru ograniczonego użytkowania wprowadzonego uchwałą Nr (...) Sejmiku Województwa (...) z 25 października 2016 roku. Sąd zwrócił również uwagę, że powód nie może dochodzić zakazania immisji hałasu przez lotnisko. W związku z tym ma ograniczoną możliwość wykonywania swojego prawa własności poprzez podejmowanie działań ochronnych.

34 Z tych względów Sąd Okręgowy ustalił, że wartość rynkowa nieruchomości należących do powoda uległa obniżeniu o kwotę 290.700 zł.

35 Rozstrzygniecie o odsetkach ustawowych od zasądzonej kwoty oparte zostało na przepisie art. 481 §1 k.c. W zakresie zasądzenia dalej idących odsetek, powództwo podlegało oddaleniu.

36 O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., a o brakujących kosztach procesu na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 755z późn. zm.).

37 Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyły apelacją obie strony.

38 Powód D. W. zaskarżył wyrok w części, to jest w zakresie punktu 1. oraz punktu 2. w części, w jakiej sąd oddalił roszczenie odsetkowe ponad zasądzone odsetki i zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, a to:

39 a) art. 481 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię i zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 50.000 zł od dnia 30 stycznia 2019 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 240.700 zł od dnia 17 października 2022 roku do dnia zapłaty, to jest dopiero od momentu doręczenia pozwanemu pozwu oraz pisma zawierającego sprecyzowanie powództwa, podczas gdy strona pozwana pozostawała w opóźnieniu już od dnia bezskutecznego upływu terminu zapłaty wyznaczonego przez wierzyciela w wezwaniu do zapłaty,

40 b) art. 455 k.c. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przedmiotem niniejszej sprawy jest świadczenie bezterminowe, a zatem termin spełnienia przedmiotowego świadczenia nie jest oznaczony, nie wynika również z właściwości zobowiązania, tym samym świadczenie winno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do zapłaty.

41 Powołując się na ten zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 50.000 zł od dnia 26 listopada 2018 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 240.700 zł od dnia 26 listopada 2018 roku do dnia zapłaty oraz wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania za drugą instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

42 Pozwany Skarb Państwa – (...) Zarząd (...) w B. zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu naruszenie prawa materialnego:

43 I. art. 129 ust. 2 ustawy - prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związanego z eksploatacją lotniska wojskowego w Ł., a także spadek wartości spowodowany zawężeniem prawa własności powstałym wskutek wejścia w życie Uchwały nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł., podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska należne jest jedynie w przypadku udowodnienia przez stronę powodową, że postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określają nakazy, zakazy, które w sposób bezpośredni wpływają na nieruchomości strony powodowej, wywołując szkodę w postaci spadku wartości nieruchomości, natomiast samo „zawężenie granic własności”, czy też „stygmatyzacja nieruchomości” nie stanowią podstawy do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania;

44 II. art. 129 ust. 2 ustawy - prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie wystąpiła szkoda, pomimo iż w obecnym stanie rzeczy nie jest możliwe skuteczne oszacowanie wysokości tej szkody, gdyż stanowi ona wyłącznie szkodę ewentualną, która urealni się dopiero na etapie ewentualnej, np. sprzedaży nieruchomości należącej do powoda;

45 III. art. 361 § 2 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że naprawieniu podlega szkoda, która jeszcze nie powstała, tak jak w niniejszej sprawie, w której nie doszło jeszcze do utraty składników majątkowych, czy też do poniesienia przez powoda nieplanowanych (niezgodnych z jego wolą) wydatków.

46 Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.

47 Każda ze stron w odpowiedzi na apelację strony przeciwnej wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

48 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

49 Rozważania rozpocząć należy od omówienia apelacji strony pozwanej jako dalej idącej.

50 Apelacja pozwanego jest niezasadna.

51 Wywody uzasadnienia rozpocząć należy od uwagi, że Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie III CZP 49/07 (OSNC 2008/6/55), że sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W związku z tym dla postępowania apelacyjnego znaczenie wiążące mają tylko takie uchybienia prawu procesowemu, które zostały przedstawione w apelacji i nie są wyłączone spod kontroli sądu odwoławczego na podstawie przepisu szczególnego.

52 Podnieść należy, iż skarżący pozwany nie sformułował żadnych zarzutów w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego, skutkujących błędami w ustaleniach faktycznych, zatem Sąd Apelacyjny ocenę, czy Sąd Okręgowy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszył przepisów prawa materialnego, dokonywał na kanwie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia ustalonej w pierwszej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r. II CKN 18/97 , OSNC 1997/8/112).

53 Niezależnie od powyższego Sąd Apelacyjny podziela w całości ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i przyjmuje je za własne. Ustalenia te dokonane zostały w oparciu o dowody przeprowadzone w pierwszej instancji, których ocena dokonana została bez przekroczenia ram swobodnej oceny dowodów zakreślonych przepisem art. 233 § 1 k.p.c.

54 W szczególności niekwestionowane pozostaje ustalenie, iż nieruchomości należące do powoda znajdują się w podobszarze A i B obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł., utworzonego w dniu 25 października 2016 r. uchwałą Sejmiku Województwa (...) o nr. (...). Ta uchwała określa konkretne nakazy, zakazy i zalecenia, ustalone szczegółowo przez Sąd Okręgowy dla podobszaru A i B, obejmującego działki powoda.

55 Apelujący koncentruje się na zakwestionowaniu wykładni przepisu art. 129 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm. - dalej jako p.o.ś.) z odwołaniem do wskazanych w uzasadnieniu apelacji judykatów Sądu Najwyższego.

56 Punktem wyjścia dla szczegółowej analizy zarzutów apelacji pozostają bezsporne ustalenia faktyczne Sądu I instancji, z których wynika,

57 że poszczególne działki powoda znajdują się w podobszarze A i B, większość w podobszarze A, obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł., utworzonego w dniu 25 października 2016 r. uchwałą Sejmiku Województwa (...) o nr (...). Powołana uchwała określa konkretne nakazy, zakazy i zalecenia dla podobszaru A i B, co ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia.

58 W uzasadnieniu wskazanych w apelacji uchwał z dnia 7 kwietnia 2022 r. w sprawie III CZP 80/22 (L.) oraz z dnia 29 kwietnia 2021 r. w sprawie III CZP 81/22 (L.) Sąd Najwyższy wskazał na dwa odmienne stanowiska w przedmiocie wykładni przepisu art. 129 ust. 2 p.o.ś. i opowiedział się za poglądem, w świetle którego wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania z uwagi na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem w związku z funkcjonowaniem lotniska (art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 1973) nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, określonego w art. 129 ust. 2 tej ustawy. Za ograniczające sposób korzystania z nieruchomości w rozumieniu art. 129 ust. 2 ustawy mogą być uznane wyłącznie postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określające nakazy, zakazy i zalecenia skierowane do właścicieli nieruchomości (art. 135 ust. 3a powyższej ustawy). W uzasadnieniu tego stanowiska Sąd Najwyższy podkreślił, że ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania jest legalnym działaniem władzy publicznej, a szkody, jakie z takiego działania powstały, są „szkodami legalnymi”. Działanie władzy publicznej, mające podstawę ustawową, nie jest bezprawne, dlatego też ewentualne szkody nie podlegają pełnej kompensacie i nie ma tu zastosowania wywodzona z Konstytucji zasada pełnego odszkodowania, w przeciwieństwie do szkód wywołanych działaniem bezprawnym. Własność nie jest też prawem absolutnym i podobnie jak inne prawa podmiotowe może podlegać ograniczeniom określonym w aktach prawnych, w których przewiduje się zazwyczaj zakres odpowiedzialności za szkody oraz podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania, przy czym odpowiedzialność takiego podmiotu (np. lotniska) nie jest odpowiedzialnością „sprawczą”, skoro nie jego działalność jest źródłem szkody. Z tego względu zakres kompensowania skutków wynikających z utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania został szczegółowo określony w Prawie ochrony środowiska. Ustawa ta wprowadziła odrębny reżim odpowiedzialności prawnej, kompleksowo regulujący w art. 129-136 skutki utworzenia takiego obszaru i wyłączający stosowanie ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności cywilnej, chyba że Prawo ochrony środowiska do takich przepisów by odsyłało. Wymaga jednak podkreślenia, że omawiana ustawa zawiera szczególną regulację w tym zakresie i brak w niej odesłania do przepisów ogólnych dotyczących odpowiedzialności za szkodę. Odpowiedzialność określona w art. 129 p.o.ś. ma zatem charakter absolutny. Przepis ten ma charakter wyjątku od ogólnych przepisów o odpowiedzialności cywilnej zawartych w Kodeksie cywilnym, podlega więc wykładni ścisłej. W powołanym przepisie uregulowano odpowiedzialność odszkodowawczą nie za samo utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania, ale za ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości znajdujących się

59 w granicach obszaru, z tym że ograniczenia te są określone szczegółowo

60 w akcie prawa miejscowego ustanawiającego obszar. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę , że nie każda nieruchomość usytuowana w granicach obszaru jest dotknięta ograniczeniami, nie w stosunku do wszystkich wprowadzono zakazy, nakazy czy zalecenia i nie każda znajduje się w strefie przekroczeń standardów jakości środowiska dla zabudowy mieszkaniowej. Samo zatem "zawężenie granic własności" czy "stygmatyzacja nieruchomości" nie stanowią podstawy

61 do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania

62 z nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania. W konsekwencji, nie można uznać, że doszło do ograniczenia sposobu korzystania z określonej nieruchomości, jeżeli żadne zakazy czy nakazy przewidziane w obszarze ograniczonego użytkowania jej nie dotyczą.

63 Wbrew tezom apelacji, akceptacja przestawionego wyżej stanowiska judykatury nie prowadzi wcale do oddalenia powództwa w rozpatrywanej sprawie. Jak już wyżej wskazano, większość spośród nieruchomości powoda – 15 działek gruntu – znajduje się w podobszarze A, czyli w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania, dla którego przepisy zawarte w uchwale Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. nr (...) wprowadziły szereg zakazów ograniczających możliwość zmiany przeznaczenia nieruchomości na cele inwestycyjne oraz sposób jej wykorzystania w tym m.in. zakaz budowy budynków jedno i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowego, mieszkaniowo – usługowego, szpitali, domów opieki społecznej, a także obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, a także zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowalnych w całości lub w części na budynki mieszkalne jedno i wielorodzinne oraz zamieszkania zbiorowego, mieszkaniowo – usługowego oraz na zabudowę zagrodową i na szpitale, domy opieki społecznej i obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży. Nie budzi zatem wątpliwości, że nieruchomości, a konkretnie powód jako jej właściciel, jest adresatem wskazanych wyżej zakazów ograniczających jego prawa właścicielskie.

64 Również w odniesieniu do 5 kolejnych nieruchomości powoda, które znalazły się w podstrefie B obszaru ograniczonego użytkowania wprowadzonego powołaną uchwałą, wprowadzone zostały opisane w tej uchwale ograniczenia w swobodnym decydowaniu o nieruchomości przez właściciela.

65 W realiach sporu, szkoda powoda, której kompensaty dochodzi na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś. nie wynika zatem z samego faktu utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, a obniżenie wartości nieruchomości nie jest jedynie skutkiem znoszenia przez właściciela nieruchomości dopuszczalnych na tym obszarze immisji, w tym zwłaszcza hałasu związanego z usytuowaniem lotniska bez możliwości żądania ich zaniechania. Na ten aspekt uszczuplenia prawa własności powodów zwrócił także uwagę Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ograniczenia w sposobie wykorzystania nieruchomości oraz możliwości zmiany jej przeznaczenia uwzględnia również wydana w sprawie opinia biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości.

66 Nie sposób także zgodzić się z apelującym, który w ramach zarzutu błędnej wykładni przepisu art. 129 ust. 2 p.o.ś. podważa ponadto stanowisko Sądu Okręgowego co do wystąpienia szkody w postaci obniżenia wartości nieruchomości i wywodzi, że uszczerbek w majątku powoda ma jedynie charakter ewentualny, a zmaterializuje się dopiero w przypadku sprzedaży nieruchomości. Sąd I instancji odniósł się do tego zagadnienia trafnie wskazując, że wartość nieruchomości jest weryfikowana przez rynek niezależnie od tego czy właściciel zamierza ją zbyć, czy też nie poczynił w tym zakresie żadnych kroków. Szkodą podlegającą naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś. jest obniżenie wartości nieruchomości wynikające z faktu ograniczeń

67 w sposobie korzystania z niej. Obniżenie wartości nieruchomości stanowi wymierną stratę, niezależnie od tego, czy właściciel ją zbył, czy też nie zamierza podjąć w tym kierunku działań (por. uchwała SN z dnia 12 października 2001 r., III CZP 57/01, OSNC 2002/5/57; wyrok SN z dnia 25 lutego 2009 r., II CSK 546/08, OSNC - ZD 2009/4/113).

68 W tym miejscu powołać trzeba najnowsze orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2024 roku, sygn. akt III CZP 56/23, w którym wskazano, iż właścicielowi nieruchomości, której wartość zmniejszyła się na skutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania, o którym mowa w art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, jednak bez związku ze szczególnymi ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a tej ustawy, przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy. Tym samym Sąd Najwyższy uznał, iż odszkodowanie na podstawie ustawy służy za sam fakt zmniejszenia wartości nieruchomości poprzez wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania, bez konieczności obciążenia właściciela dodatkowymi zakazami czy nakazami.

69 Niewątpliwie zatem w rozpatrywanej sprawie istnieje związek przyczynowo – skutkowy między zdarzeniem polegającym na wprowadzeniu obszaru ograniczonego użytkowania aktem prawa miejscowego, który w swych postanowieniach wskazuje zakazy i zalecenia skierowane do właścicieli nieruchomości, a opisaną wyżej postacią szkody. Ograniczenie w korzystaniu

70 z nieruchomości i w możliwości jej przeznaczenia na określone cele inwestycyjne niewątpliwie przekłada się na atrakcyjność nieruchomości

71 w odbiorze jej potencjalnych nabywców, a tym samym na jej wartość rynkową. Tym samym niezasadny pozostaje przywołany w apelacji zarzut naruszenia

72 art. 361 § 2 k.c.

73 W tym stanie rzeczy apelacja pozwanego jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

74 Uzasadniona pozostawała natomiast apelacja wywiedziona przez powoda. Trafnie apelujący wskazał na naruszenie przepisów art. 481 § 1 k.c. i art. 455 k.c. poprzez ich błędną wykładnię.

75 Podkreślić należy, że Sąd Okręgowy w pisemnych motywach rozstrzygnięcia w ogóle nie przedstawił uzasadnienia dla przyjętych w wyroku dat popadnięcia przez stronę pozwaną w opóźnienie ze spełnieniem świadczenia na rzecz powoda.

76 Stosownie do przepisu art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego wykonania. Tak więc z braku innych danych co do ustalenia terminu wymagalności świadczenia, termin ten określa jednostronnie wierzyciel. Wezwanie dłużnika do wykonania ma charakter oświadczenia woli, a jego złożenie uzupełnia treść istniejącego między stronami stosunku prawnego, przy czym zobowiązanie dotychczas bezterminowe staje się zobowiązaniem terminowym. Ryzyko wdania się w spór nie może obciążać wierzyciela. Przekonanie dłużnika, że nie jest zobowiązany lub jest zobowiązany w innej wysokości, nie uchyla obowiązku zapłaty odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 w związku z art. 455 k.c.) w kwocie wskazanej w wezwaniu do zapłaty, jeżeli w toku postępowania sądowego okaże się, że wskazana w wezwaniu kwota była należna w chwili jego doręczenia. Nie ma podstaw, aby ryzykiem błędu co do wystąpienia stanu opóźnienia w spełnieniu świadczenia obciążać wierzyciela ze skutkiem w postaci zwolnienia dłużnika z zapłaty odsetek do chwili powzięcia przezeń wystarczających informacji potwierdzających - w jego ocenie - istnienie i wysokość obowiązku (por. wyrok SN z 24 czerwca 2022 r., (...) 270/22, LEX nr 3456145).

77 W przedmiotowej sprawie powód pismem z dnia 21.11.2018r. wezwał pozwanego do spełnienia świadczenia z tytułu szkody poniesionej wskutek objęcia jego nieruchomości obszarem ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego w Ł.. W piśmie wskazano kwotę odszkodowania oraz termin do jej zapłaty. Pismo doręczone zostało pozwanemu w dniu 22.11.2018r. (k. 180). Zgodnie z wyznaczonym terminem zapłaty roszczenie powinno być spełnione do dnia 25.11.2018r. Poza sporem pozostaje, że pozwany nie uiścił na rzecz powoda żadnej kwoty z tego tytułu. Od dnia 26 listopada pozostaje zatem w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia na rzecz powoda. W rozpatrywanej sprawie brak było jakichkolwiek argumentów, a w każdym razie sąd ich nie przytoczył, aby obowiązek zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie wiązać z datą doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, czy też pisma modyfikującego jego żądanie.

78 W tym stanie rzeczy apelacja powoda była zasadna i zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. podlegał zmianie w punkcie 2. poprzez zasądzenie na rzecz powoda odsetek ustawowych od wskazanych kwot za okres pominięty przez Sąd Okręgowy.

79 W ten sposób roszczenie powoda sprecyzowane w piśmie z dnia 12.07.2022r. (k. 249-250) zostało uwzględnione w całości.

80 W tym miejscu odnieść należy się krótko do wniosku dowodowego powoda zgłoszonego w toku postępowania apelacyjnego o zobowiązanie biegłego rzeczoznawcy do dokonani aktualizacji operatu szacunkowego, jeśli stracił on aktualność (pismo k. 384, doprecyzowanie stanowiska na rozprawie k. 389). Wniosek ten podlegał pominięciu na podstawie art. 235² § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. jako bezprzedmiotowy dla rozstrzygnięcia i prowadzący do niepotrzebnego przedłużenia postepowania. Skoro roszczenie powoda uwzględnione zostało w całości, to nawet zwiększenie wartości poszczególnych nieruchomości nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. W toku postępowania apelacyjnego zgodnie z art. 383 k.p.c. powód nie może bowiem rozszerzyć żądania pozwu.

81 O kosztach postępowania apelacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. zasądzając na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania związanego z apelacją powoda (opłata od apelacji i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika) oraz związanych z apelacją pozwanego (koszt zastępstwa procesowego), ustalonych w wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu zaskarżenia każdej z apelacji.